حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، حَدَّثَنَا عَطِيَّةُ بْنُ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ غَنْمٍ الأَشْعَرِيَّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَامِرٍ، أَوْ أَبُو مَالِكٍ - وَاللَّهِ يَمِينٌ أُخْرَى مَا كَذَبَنِي - أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَيَكُونَنَّ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ يَسْتَحِلُّونَ الْخَزَّ وَالْحَرِيرَ " . وَذَكَرَ كَلاَمًا قَالَ " يُمْسَخُ مِنْهُمْ آخَرُونَ قِرَدَةً وَخَنَازِيرَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَعِشْرُونَ نَفْسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَكْثَرُ لَبِسُوا الْخَزَّ مِنْهُمْ أَنَسٌ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ .
Abdurrahmon ibn Gʻanm al-Ashʼariy (rahimahulloh) aytadilar: «Menga Abu Omir yoki Abu Molik — Alloh nomi bilan yana bir qasam ichaman, u menga yolgʻon aytmagan — soʻylab berdiki, u Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitgan: ‹Ummatimdan shunday qavmlar boʻladiki, ular xaz va ipakni halol sanaydilar›». U yana bir kalomni zikr qildi: «‹Ulardan boshqalari qiyomat kuniga qadar maymun va choʻchqaga aylantirib qoʻyiladi›». Abu Dovud aytadi: Rasululloh ﷺning ashoblaridan yigirma kishi yoki undan koʻprogʻi xaz kiyishgan, ular orasida Anas va Baroʼ ibn Ozib bor edi.Абдурраҳмон ибн Ғанм ал-Ашъарий (раҳимаҳуллоҳ) айтадилар: «Менга Абу Омир ёки Абу Молик — Аллоҳ номи билан яна бир қасам ичаман, у менга ёлғон айтмаган — сўйлаб бердики, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитган: ‹Умматимдан шундай қавмлар бўладики, улар хаз ва ипакни ҳалол санайдилар›». У яна бир каломни зикр қилди: «‹Улардан бошқалари қиёмат кунига қадар маймун ва чўчқага айлантириб қўйилади›». Абу Довуд айтади: Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан йигирма киши ёки ундан кўпроғи хаз кийишган, улар орасида Анас ва Барў ибн Озиб бор эди.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى بَنِي أَسَدٍ عَنْ أَبِي الضَّحَّاكِ، عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ مَوْلَى بَنِي شَيْبَانَ قَالَ قُلْتُ لِلْبَرَاءِ حَدِّثْنِي عَمَّا، نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الأَضَاحِي . قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِهِ فَقَالَ " أَرْبَعٌ لاَ يَجُزْنَ الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرَةُ الَّتِي لاَ تُنْقِي " . قُلْتُ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي الْقَرْنِ نَقْصٌ وَأَنْ يَكُونَ فِي السِّنِّ نَقْصٌ . قَالَ مَا كَرِهْتَهُ فَدَعْهُ وَلاَ تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Abu Zahhok Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Baroga: «Menga Rasululloh ﷺ qurbonliklardan qaysilarini qaytarganlarini aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ turdilar, mening qoʻlim u zotning qoʻllaridan kaltaroq edi, ‹Toʻrt narsa qurbonlik uchun yaramaydi: koʻzining koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozib ketgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men shoxida nuqson yoki tishida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Абу Заҳҳок Убайд ибн Файруз айтди: Мен Барога: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан қайсиларини қайтарганларини айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ турдилар, менинг қўлим у зотнинг қўлларидан калтароқ эди, ‹Тўрт нарса қурбонлик учун ярамайди: кўзининг кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озиб кетган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен шохида нуқсон ёки тишида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِي بَكْرٍ: يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا حِينَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا وَمِنَ الْغَدِ حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ لَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ فَرُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ يَأْتِ عَلَيْهَا الشَّمْسُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا وَسَوَّيْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَانًا بِيَدَيَّ يَنَامُ عَلَيْهِ وَبَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً وَقُلْتُ نَمْ يَا رسولَ الله وَأَنَا أَنْفُضُ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعٍ مُقْبِلٍ قُلْتُ: أَفِي غنمكَ لبنٌ؟ قَالَ: نعم قلتُ: أفتحلبُ؟ قَالَ: نَعَمْ. فَأَخَذَ شَاةً فَحَلَبَ فِي قَعْبٍ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ وَمَعِي إِدَاوَةٌ حَمَلْتُهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْتَوَى فِيهَا يَشْرَبُ وَيَتَوَضَّأُ فَأَتَيْتُ الْنَبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ فَوَافَقْتُهُ حَتَّى اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ مِنَ الْمَاءِ عَلَى اللَّبَنِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ: اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رضيت ثمَّ قَالَ: «ألم يَأن الرحيل؟» قلتُ: بَلى قَالَ: فارتحلنا بعد مَا مَالَتِ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ فَقُلْتُ: أُتِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ: «لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا» فَدَعَا عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ بِهِ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا فِي جَلَدٍ مِنَ الْأَرْضِ فَقَالَ: إِنِّي أَرَاكُمَا دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَجَا فَجَعَلَ لَا يلقى أحدا إِلا قَالَ كفيتم مَا هَهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr — uyda boʻlgan otamning oldiga kelib, undan bir egar sotib oldi. U Ozibga: «Oʻgʻlingga ayt — uni men bilan (birga) koʻtarib borsin», — dedi. Bas, men uni u bilan koʻtarib bordim va otam — (egarning) narxini olish uchun — bizga ergashdi. Otam: «Ey Abu Bakr! Menga — Allohning Rasuli bilan (hijrat) tungi sayohatingda nima boʻlganini — ayt», — dedi. U: «Ha, biz tun boʻyi va ertasi kuni — peshingacha — yurdik; oʻshanda (kuchli issiq sababli) yoʻlda hech kim koʻrinmasdi. Soʻng — tagida soya boʻlgan, quyosh hali tushmagan — uzun bir qoya paydo boʻldi. Bas, biz u yerda (tuyadan) tushdik va men Paygʻambar ﷺ uxlashi uchun bir joyni tekisladim va uni bir hayvon terisi yoki quruq oʻt bilan qopladim. Men: ‹Uxlang, yo Rasululloh; men sizni qoʻriqlayman›, — dedim. Bas, u uxladi va men uni qoʻriqlash uchun (tashqariga) chiqdim. Birdan men — qoʻylari bilan oʻsha qoya tomon kelayotgan bir choʻponni — koʻrdim; u (ham) — biz kelgandagi maqsadda (yaʼni soyada dam olish uchun) kelayotgan edi. Men (undan): ‹Sen kimniki(san), ey bola?› — deb soʻradim. U: ‹Men — Madina yoki Makkadan boʻlgan bir kishiniki(man)›, — deb javob berdi. Men: ‹Sening qoʻylaringda sut bormi?› — dedim. U: ‹Ha›, — dedi. Men: ‹Biz uchun (sut) sogʻib berasanmi?› — dedim. U: ‹Ha›, — dedi. U bir qoʻyni ushladi va men undan — (qoʻyning) yelinini chang, tuk va kirdan tozalashini — soʻradim (Rivoyatchi: U Baroning bir qoʻlini boshqasi bilan urganini — choʻpon changni qanday tozalaganini koʻrsatib — koʻrdi). Choʻpon yogʻoch idishga ozgina sut sogʻdi va menda — Paygʻambar ﷺ ichishi va tahorat olishi uchun oʻzim koʻtarib yurgan — bir charm idish (mesh) bor edi. Men Paygʻambarning oldiga bordim — uni uygʻotishni istamasdim, lekin men yetib borganimda, Paygʻambar ﷺ allaqachon uygʻongan edi; bas, men — sut sovuguncha — idishning oʻrta qismiga suv quydim. Soʻng men: ‹Iching, yo Rasululloh!› — dedim. U — men mamnun boʻlguncha — ichdi. Soʻng u: ‹Joʻnash vaqtimiz keldimi?› — dedi. Men: ‹Ha›, — dedim. Bas, biz peshindan keyin joʻnadik. Suroqa ibn Molik bizga ergashdi va men: ‹Biz topib qolindik, yo Rasululloh!› — dedim. U: ‹Gʻam yema — chunki Alloh biz bilan›, — dedi. Paygʻambar ﷺ unga qarshi (yomonlik) duo qildi va shu sabab uning otining oyoqlari — qorniga qadar — yerga botib ketdi (Rivoyatchi Zuhayr — Abu Bakr ‹(U) qattiq yerga (botdi)›, deganmi yoʻqmi, deb aniq emas). Suroqa: ‹Men koʻrdimki, sen menga qarshi (yomonlik) duo qilibsan. Iltimos, men uchun yaxshilik duo qil; va Allohga qasamki, men — seni qidirayotganlarni — qaytaraman›, — dedi. Paygʻambar ﷺ uning uchun yaxshilik duo qildi va u qutuldi. Soʻng u — yoʻlda kimnidir uchratsa: ‹Men uni bu yerda (qidirib) — befoyda — koʻrdim›, — derdi. Bas, u — kimni uchratsa, (oʻshani) qaytarardi. Shunday qilib, Suroqa oʻz vaʼdasini bajardi», — dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр — уйда бўлган отамнинг олдига келиб, ундан бир эгар сотиб олди. У Озибга: «Ўғлингга айт — уни мен билан (бирга) кўтариб борсин», — деди. Бас, мен уни у билан кўтариб бордим ва отам — (эгарнинг) нархини олиш учун — бизга эргашди. Отам: «Эй Абу Бакр! Менга — Аллоҳнинг Расули билан (ҳижрат) тунги саёҳатингда нима бўлганини — айт», — деди. У: «Ҳа, биз тун бўйи ва эртаси куни — пешингача — юрдик; ўшанда (кучли иссиқ сабабли) йўлда ҳеч ким кўринмасди. Сўнг — тагида соя бўлган, қуёш ҳали тушмаган — узун бир қоя пайдо бўлди. Бас, биз у ерда (туядан) тушдик ва мен Пайғамбар ﷺ ухлаши учун бир жойни текисладим ва уни бир ҳайвон териси ёки қуруқ ўт билан қопладим. Мен: ‹Ухланг, ё Расулуллоҳ; мен сизни қўриқлайман›, — дедим. Бас, у ухлади ва мен уни қўриқлаш учун (ташқарига) чиқдим. Бирдан мен — қўйлари билан ўша қоя томон келаётган бир чўпонни — кўрдим; у (ҳам) — биз келгандаги мақсадда (яъни сояда дам олиш учун) келаётган эди. Мен (ундан): ‹Сен кимники(сан), эй бола?› — деб сўрадим. У: ‹Мен — Мадина ёки Маккадан бўлган бир кишиники(ман)›, — деб жавоб берди. Мен: ‹Сенинг қўйларингда сут борми?› — дедим. У: ‹Ҳа›, — деди. Мен: ‹Биз учун (сут) соғиб берасанми?› — дедим. У: ‹Ҳа›, — деди. У бир қўйни ушлади ва мен ундан — (қўйнинг) елинини чанг, тук ва кирдан тозалашини — сўрадим (Ривоятчи: У Баронинг бир қўлини бошқаси билан урганини — чўпон чангни қандай тозалаганини кўрсатиб — кўрди). Чўпон ёғоч идишга озгина сут соғди ва менда — Пайғамбар ﷺ ичиши ва таҳорат олиши учун ўзим кўтариб юрган — бир чарм идиш (меш) бор эди. Мен Пайғамбарнинг олдига бордим — уни уйғотишни истамасдим, лекин мен етиб борганимда, Пайғамбар ﷺ аллақачон уйғонган эди; бас, мен — сут совугунча — идишнинг ўрта қисмига сув қуйдим. Сўнг мен: ‹Ичинг, ё Расулуллоҳ!› — дедим. У — мен мамнун бўлгунча — ичди. Сўнг у: ‹Жўнаш вақтимиз келдими?› — деди. Мен: ‹Ҳа›, — дедим. Бас, биз пешиндан кейин жўнадик. Суроқа ибн Молик бизга эргашди ва мен: ‹Биз топиб қолиндик, ё Расулуллоҳ!› — дедим. У: ‹Ғам ема — чунки Аллоҳ биз билан›, — деди. Пайғамбар ﷺ унга қарши (ёмонлик) дуо қилди ва шу сабаб унинг отининг оёқлари — қорнига қадар — ерга ботиб кетди (Ривоятчи Зуҳайр — Абу Бакр ‹(У) қаттиқ ерга (ботди)›, деганми йўқми, деб аниқ эмас). Суроқа: ‹Мен кўрдимки, сен менга қарши (ёмонлик) дуо қилибсан. Илтимос, мен учун яхшилик дуо қил; ва Аллоҳга қасамки, мен — сени қидираётганларни — қайтараман›, — деди. Пайғамбар ﷺ унинг учун яхшилик дуо қилди ва у қутулди. Сўнг у — йўлда кимнидир учраца: ‹Мен уни бу ерда (қидириб) — бефойда — кўрдим›, — дерди. Бас, у — кимни учраца, (ўшани) қайтарарди. Шундай қилиб, Суроқа ўз ваъдасини бажарди», — деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عُثْمَانَ يَعْنِي ابْنَ الأَسْوَدِ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْمِنْهَالِ عَنِ الصَّرْفِ، يَدًا بِيَدٍ فَقَالَ اشْتَرَيْتُ أَنَا وَشَرِيكٌ، لِي شَيْئًا يَدًا بِيَدٍ وَنَسِيئَةً، فَجَاءَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ فَسَأَلْنَاهُ، فَقَالَ فَعَلْتُ أَنَا وَشَرِيكِي زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ، وَسَأَلْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " مَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَخُذُوهُ، وَمَا كَانَ نَسِيئَةً فَذَرُوهُ ".
Sulaymon ibn Abu Muslim (Abu Minholdan, Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Men Abu Minholdan — qoʻldan-qoʻlga (naqd) pul ayirboshlash haqida — soʻradim. U: «Men va mening bir sherigim — biror narsani qisman naqd, qisman nasiyaga sotib oldik», — dedi. Baro ibn Ozib yonimizdan oʻtdi va biz undan bu haqda soʻradik. U: «Men va mening sherigim Zayd ibn Arqam (ham) shunday qilgan edik, soʻng Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, undan bu haqda soʻradik. U zot: ‹Qoʻldan-qoʻlga (naqd) boʻlganini ol va nasiyaga boʻlganini qoldir (tark et)›, — dedi», — deb javob berdi.Сулаймон ибн Абу Муслим (Абу Минҳолдан, Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Мен Абу Минҳолдан — қўлдан-қўлга (нақд) пул айирбошлаш ҳақида — сўрадим. У: «Мен ва менинг бир шеригим — бирор нарсани қисман нақд, қисман насияга сотиб олдик», — деди. Баро ибн Озиб ёнимиздан ўтди ва биз ундан бу ҳақда сўрадик. У: «Мен ва менинг шеригим Зайд ибн Арқам (ҳам) шундай қилган эдик, сўнг Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, ундан бу ҳақда сўрадик. У зот: ‹Қўлдан-қўлга (нақд) бўлганини ол ва насияга бўлганини қолдир (тарк эт)›, — деди», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ
- قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولاَنِ أَصَبْنَا حُمُرًا فَطَبَخْنَاهَا فَنَادَى مُنَادِي
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اكْفَئُوا الْقُدُورَ .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz eshaklarni topib, ularni pishirdik. Shunda Rasululloh ﷺ ning jarchisi: ‹Qozonlarni agʻdaringlar!› — deb jar soldi».ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз эшакларни топиб, уларни пиширдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчиси: ‹Қозонларни ағдаринглар!› — деб жар солди».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حُرِّمَ لِبَاسُ الْحَرِيرِ وَالذَّهَبِ عَلَى ذُكُورِ أُمَّتِي وَأُحِلَّ لإِنَاثِهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَنَسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَيْحَانَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ . وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ipak va oltin (kiyim) ummatimning erkaklariga harom, ayollariga esa halol qilindi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Ali, Uqba ibn Omir, Anas, Ummu Honiʼ, Huzayfa, Abdulloh ibn Amr, Imron ibn Husayn, Abdulloh ibn az-Zubayr, Jobir, Abu Rayhona, Ibn Umar va Vosila ibn al-Asqaʼdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Musoning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ипак ва олтин (кийим) умматимнинг эркакларига ҳаром, аёлларига эса ҳалол қилинди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Али, Уқба ибн Омир, Анас, Умму Ҳониъ, Ҳузайфа, Абдуллоҳ ибн Амр, Имрон ибн Ҳусайн, Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр, Жобир, Абу Райҳона, Ибн Умар ва Восила ибн ал-Асқаъдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Мусонинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهْدَتْ لَهُ يَهُودِيَّةٌ بِخَيْبَرَ شَاةً مَصْلِيَّةً نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ قَالَ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ الأَنْصَارِيُّ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ " مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ " . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُتِلَتْ وَلَمْ يَذْكُرْ أَمْرَ الْحِجَامَةِ .
Abu Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ga Xaybarda bir yahudiy ayol qovurilgan qoʻyni hadya qildi — Jobirning hadisiga oʻxshash. (Roviy) aytdi: Soʻng Bishr ibn al-Baro ibn Maʼrur al-Ansoriy vafot etdi. Shunda u zot ana shu yahudiy ayolga (kishi) yuborib: «Seni qilgan ishingga nima undadi?» dedilar. Soʻng (roviy) Jobirning hadisiga oʻxshash zikr qildi. Rasululloh ﷺ u (ayol) haqida buyruq berdilar va u oʻldirildi. (Abu Salama) qon oldirish masalasini zikr qilmadi.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ га Хайбарда бир яҳудий аёл қовурилган қўйни ҳадя қилди — Жобирнинг ҳадисига ўхшаш. (Ровий) айтди: Сўнг Бишр ибн ал-Баро ибн Маърур ал-Ансорий вафот этди. Шунда у зот ана шу яҳудий аёлга (киши) юбориб: «Сени қилган ишингга нима ундади?» дедилар. Сўнг (ровий) Жобирнинг ҳадисига ўхшаш зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ у (аёл) ҳақида буйруқ бердилар ва у ўлдирилди. (Абу Салама) қон олдириш масаласини зикр қилмади.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ وَيَحْيَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَأَبُو الْوَلِيدِ قَالُوا أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ فَيْرُوزَ، قَالَ قُلْتُ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ حَدِّثْنِي مَا، كَرِهَ أَوْ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الأَضَاحِي . قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعَةٌ لاَ يَجْزِينَ فِي الأَضَاحِي الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرَةُ الَّتِي لاَ تُنْقِي " . قَالَ فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ نَقْصٌ فِي الْقَرْنِ وَالأُذُنِ . قَالَ فَمَا كَرِهْتَ مِنْهُ فَدَعْهُ وَلاَ تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Baro ibn Ozibga: «Menga Rasululloh ﷺ qurbonliklardan qaysilarini yoqtirmagan yoki qaytarganlarini aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan shunday ishora qilib, mening qoʻlim Rasululloh ﷺning qoʻllaridan kaltaroq edi, ‹Toʻrt narsa qurbonlik uchun yaramaydi: koʻzining koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozib ketgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men shoxida va qulogʻida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Убайд ибн Файруз айтди: Мен Баро ибн Озибга: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан қайсиларини ёқтирмаган ёки қайтарганларини айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан шундай ишора қилиб, менинг қўлим Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларидан калтароқ эди, ‹Тўрт нарса қурбонлик учун ярамайди: кўзининг кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озиб кетган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен шохида ва қулоғида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.
وَعَن أبي إِسْحَق قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ يَا أَبَا عُمَارَةَ فَرَرْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَا وَاللَّهِ مَا وَلِيُّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ خَرَجَ شُبَّانُ أَصْحَابِهِ لَيْسَ عَلَيْهِمْ كَثِيرُ سِلَاحٍ فَلَقَوْا قَوْمًا رُمَاةً لَا يَكَادُ يَسْقُطُ لَهُمْ سَهْمٌ فَرَشَقُوهُمْ رَشْقًا مَا يَكَادُونَ يُخْطِئُونَ فَأَقْبَلُوا هُنَاكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ يَقُودُهُ فَنَزَلَ وَاسْتَنْصَرَ وَقَالَ أَنَا النَّبِيُّ لَا كَذِبَ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ثُمَّ صفهم. رَوَاهُ مُسلم. وللبخاري مَعْنَاهُ
وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا قَالَ الْبَرَاءُ كُنَّا وَاللَّهِ إِذَا احْمَرَّ الْبَأْسُ نَتَّقِي بِهِ وَإِنَّ الشُّجَاعَ مِنَّا لَلَّذِي يُحَاذِيهِ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi unga: «Ey Abu Umora! Hunayn kuni qochdingizmi?» dedi. (Baro): «Yoʻq, Alloh nomiga qasamki, Rasululloh ﷺ orqalariga burilmadilar. Lekin u zotning sahobalaridan yosh va yengil (qurolli) yigitlar — egnida sovuti yoʻq yoki koʻp quroli boʻlmagan holda — chiqib qolishdi-da, oʻqlari (mutlaqo) nishonga tegmaydigan bir qavm bilan — Havozin va Banu Nasr toʻplami bilan toʻqnashishdi. (Ular) ularga (shunday) oʻq otishdiki, deyarli xato qilmasdilar. Shunda (musulmonlar) Rasululloh ﷺ tomon yuzlandilar. Rasululloh ﷺ esa oq xachirlarida edilar, Abu Sufyon ibn Horis ibn Abdulmuttalib uni yetaklab borardi. U zot (xachirdan) tushib, (Allohdan) nusrat soʻrab: ‹Men paygʻambarman, (bunda) yolgʻon yoʻq! Men Abdulmuttalibning oʻgʻliman!› dedilar. Soʻng (sahobalarni) saf tortdilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унга: «Эй Абу Умора! Ҳунайн куни қочдингизми?» деди. (Баро): «Йўқ, Аллоҳ номига қасамки, Расулуллоҳ ﷺ орқаларига бурилмадилар. Лекин у зотнинг саҳобаларидан ёш ва енгил (қуролли) йигитлар — эгнида совути йўқ ёки кўп қуроли бўлмаган ҳолда — чиқиб қолишди-да, ўқлари (мутлақо) нишонга тегмайдиган бир қавм билан — Ҳавозин ва Бану Наср тўплами билан тўқнашишди. (Улар) уларга (шундай) ўқ отишдики, деярли хато қилмасдилар. Шунда (мусулмонлар) Расулуллоҳ ﷺ томон юзландилар. Расулуллоҳ ﷺ эса оқ хачирларида эдилар, Абу Суфён ибн Ҳорис ибн Абдулмутталиб уни етаклаб борарди. У зот (хачирдан) тушиб, (Аллоҳдан) нусрат сўраб: ‹Мен пайғамбарман, (бунда) ёлғон йўқ! Мен Абдулмутталибнинг ўғлиман!› дедилар. Сўнг (саҳобаларни) саф тортдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ أُمَّ الرُّبَيِّعِ بِنْتَ الْبَرَاءِ، وَهْىَ أُمُّ حَارِثَةَ بْنِ سُرَاقَةَ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَلاَ تُحَدِّثُنِي عَنْ حَارِثَةَ وَكَانَ قُتِلَ يَوْمَ بَدْرٍ أَصَابَهُ سَهْمٌ غَرْبٌ، فَإِنْ كَانَ فِي الْجَنَّةِ، صَبَرْتُ، وَإِنْ كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ اجْتَهَدْتُ عَلَيْهِ فِي الْبُكَاءِ. قَالَ " يَا أُمَّ حَارِثَةَ، إِنَّهَا جِنَانٌ فِي الْجَنَّةِ، وَإِنَّ ابْنَكِ أَصَابَ الْفِرْدَوْسَ الأَعْلَى ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Rubayyiʼ bint Baro — Horisa ibn Suroqaning onasi — Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Allohning Paygʻambari! Menga Horisa haqida aytib berasizmi?» — dedi (Horisa Badr kuni — kim otgani nomaʼlum bir oʻq bilan — oʻldirilgan (shahid boʻlgan) edi). U (yana): «Agar u jannatda boʻlsa, men sabr qilaman; aks holda, men uning uchun achchiq-achchiq yigʻlayman», — dedi. U zot: «Ey Horisaning onasi! Jannatda (koʻp) bogʻlar bor va sening oʻgʻling Firdavsi aʼlo (yaʼni jannatdagi eng yaxshi joy)ni oldi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Рубаййиъ бинт Баро — Ҳориса ибн Суроқанинг онаси — Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари! Менга Ҳориса ҳақида айтиб берасизми?» — деди (Ҳориса Бадр куни — ким отгани номаълум бир ўқ билан — ўлдирилган (шаҳид бўлган) эди). У (яна): «Агар у жаннатда бўлса, мен сабр қиламан; акс ҳолда, мен унинг учун аччиқ-аччиқ йиғлайман», — деди. У зот: «Эй Ҳорисанинг онаси! Жаннатда (кўп) боғлар бор ва сенинг ўғлинг Фирдавси аъло (яъни жаннатдаги энг яхши жой)ни олди», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ سُوَيْدِ، بْنِ مُقَرِّنٍ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَازَةِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ أَوِ الْمُقْسِمِ وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَإِفْشَاءِ السَّلاَمِ . وَنَهَانَا عَنْ خَوَاتِيمَ أَوْ عَنْ تَخَتُّمٍ بِالذَّهَبِ وَعَنْ شُرْبٍ بِالْفِضَّةِ وَعَنِ الْمَيَاثِرِ وَعَنِ الْقَسِّيِّ وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالإِسْتَبْرَقِ وَالدِّيبَاجِ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni yettita (ish)ga buyurdilar va yettita (ish)dan qaytardilar. Bizni bemorni yoʻqlashga, janozaga ergashishga, aksa urganga (yarham yakallohu deb) duo qilishga, qasamni (yoki qasam ichuvchini) rost chiqarishga, mazlumga yordam berishga, chorlaganning (daʼvatini) qabul qilishga va salomni yoyishga buyurdilar. Va bizni uzuklardan (yoki oltin uzuk taqishdan), kumushda ichishdan, miyasir (egar bezagi)dan, qassiy (ipak aralash matos)dan, ipak, istabraq va debo kiyishdan qaytardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни еттита (иш)га буюрдилар ва еттита (иш)дан қайтардилар. Бизни беморни йўқлашга, жанозага эргашишга, акса урганга (ярҳам якаллоҳу деб) дуо қилишга, қасамни (ёки қасам ичувчини) рост чиқаришга, мазлумга ёрдам беришга, чорлаганнинг (даъватини) қабул қилишга ва саломни ёйишга буюрдилар. Ва бизни узуклардан (ёки олтин узук тақишдан), кумушда ичишдан, миясир (эгар безаги)дан, қассий (ипак аралаш матос)дан, ипак, истабрақ ва дебо кийишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَبْعَةً لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ حَسَنَ الْجِسْمِ أَسْمَرَ اللَّوْنِ وَكَانَ شَعْرُهُ لَيْسَ بِجَعْدٍ وَلاَ سَبْطٍ إِذَا مَشَى يَتَكَفَّأُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأُمِّ هَانِئٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ حُمَيْدٍ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oʻrta boʻyli edilar — uzun ham, kalta ham emas, badanlari chiroyli, rangi bugʻdoyrang edi. Sochlari juda jingalak ham, juda tekis ham emas edi. Yurganlarida (ozgina) chayqalib yurardilar.» Bu bobda Oisha, Baro, Abu Hurayra, Ibn Abbos, Abu Said, Jobir, Voil ibn Hujr va Ummu Honiydan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi bu yoʻldan, Humayd hadisidan, hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ўрта бўйли эдилар — узун ҳам, калта ҳам эмас, баданлари чиройли, ранги буғдойранг эди. Сочлари жуда жингалак ҳам, жуда текис ҳам эмас эди. Юрганларида (озгина) чайқалиб юрардилар.» Бу бобда Оиша, Баро, Абу Ҳурайра, Ибн Аббос, Абу Саид, Жобир, Воил ибн Ҳужр ва Умму Ҳонийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси бу йўлдан, Ҳумайд ҳадисидан, ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَلاَ يَأْكُلُ الصَّدَقَةَ . وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَلاَ يَأْكُلُ الصَّدَقَةَ . زَادَ فَأَهْدَتْ لَهُ يَهُودِيَّةٌ بِخَيْبَرَ شَاةً مَصْلِيَّةً سَمَّتْهَا فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا وَأَكَلَ الْقَوْمُ فَقَالَ " ارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ فَإِنَّهَا أَخْبَرَتْنِي أَنَّهَا مَسْمُومَةٌ " . فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ الأَنْصَارِيُّ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ " مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ " . قَالَتْ إِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ الَّذِي صَنَعْتُ وَإِنْ كُنْتَ مَلِكًا أَرَحْتُ النَّاسَ مِنْكَ . فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُتِلَتْ ثُمَّ قَالَ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ " مَا زِلْتُ أَجِدُ مِنَ الأَكْلَةِ الَّتِي أَكَلْتُ بِخَيْبَرَ فَهَذَا أَوَانُ قَطَعَتْ أَبْهَرِي " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hadyani qabul qilar, sadaqani esa yemas edilar. Yana Vahb ibn Baqiyya bizga boshqa bir oʻrinda Xoliddan, u Muhammad ibn Amrdan, u Abu Salamadan — Abu Hurayrani zikr qilmasdan — rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ hadyani qabul qilar, sadaqani esa yemas edilar. (Bu rivoyatda) shu ziyoda bor: Xaybarda bir yahudiy ayol u zotga zaharlangan qovurilgan qoʻyni hadya qildi. Rasululloh ﷺ undan yedilar, qavm ham yedi. Shunda u zot: «Qoʻllaringizni tortinglar, chunki u (qoʻy) menga oʻzining zaharlangan ekanini xabar berdi», dedilar. Soʻng Bishr ibn al-Baro ibn Maʼrur al-Ansoriy vafot etdi. U zot ana shu yahudiy ayolga (kishi) yuborib: «Seni qilgan ishingga nima undadi?» dedilar. U: «Agar paygʻambar boʻlsangiz, qilgan ishim sizga zarar qilmaydi; agar podshoh boʻlsangiz, odamlarni sizdan xalos qilaman, deb oʻyladim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ u (ayol) haqida buyruq berdilar va u oʻldirildi. Soʻng u zot oʻzlari vafot etgan ogʻriqlarida: «Xaybarda yegan luqmamning (ogʻrigʻini) doimo sezib turardim, mana bu — uning aortamni kesgan vaqti», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳадяни қабул қилар, садақани эса емас эдилар. Яна Ваҳб ибн Бақийя бизга бошқа бир ўринда Холиддан, у Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан — Абу Ҳурайрани зикр қилмасдан — ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ ҳадяни қабул қилар, садақани эса емас эдилар. (Бу ривоятда) шу зиёда бор: Хайбарда бир яҳудий аёл у зотга заҳарланган қовурилган қўйни ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ ундан едилар, қавм ҳам еди. Шунда у зот: «Қўлларингизни тортинглар, чунки у (қўй) менга ўзининг заҳарланган эканини хабар берди», дедилар. Сўнг Бишр ибн ал-Баро ибн Маърур ал-Ансорий вафот этди. У зот ана шу яҳудий аёлга (киши) юбориб: «Сени қилган ишингга нима ундади?» дедилар. У: «Агар пайғамбар бўлсангиз, қилган ишим сизга зарар қилмайди; агар подшоҳ бўлсангиз, одамларни сиздан халос қиламан, деб ўйладим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у (аёл) ҳақида буйруқ бердилар ва у ўлдирилди. Сўнг у зот ўзлари вафот этган оғриқларида: «Хайбарда еган луқмамнинг (оғриғини) доимо сезиб турардим, мана бу — унинг аортамни кесган вақти», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، قَالَ بَاعَ شَرِيكٌ لِي وَرِقًا بِنَسِيئَةٍ فَجَاءَنِي فَأَخْبَرَنِي فَقُلْتُ، هَذَا لاَ يَصْلُحُ . فَقَالَ قَدْ وَاللَّهِ بِعْتُهُ فِي السُّوقِ وَمَا عَابَهُ عَلَىَّ أَحَدٌ فَأَتَيْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَنَحْنُ نَبِيعُ هَذَا الْبَيْعَ فَقَالَ " مَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلاَ بَأْسَ وَمَا كَانَ نَسِيئَةً فَهُوَ رِبًا " . ثُمَّ قَالَ لِي ائْتِ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَأَتَيْتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga Madinaga kelganlarida, biz bu xil savdoni qilar edik. Shunda u zot: «Qoʻlma-qoʻl boʻlgani zarar qilmaydi, nasiyaga boʻlgani esa ribodir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга Мадинага келганларида, биз бу хил савдони қилар эдик. Шунда у зот: «Қўлма-қўл бўлгани зарар қилмайди, насияга бўлгани эса рибодир», дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: كَانَ رُكُوعُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسُجُودُهُ وَبَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ وَإِذَا رَفَعَ مِنَ الرُّكُوعِ مَا خَلَا الْقيام وَالْقعُود قَرِيبا من السوَاء
Baroʼ (ibn Ozib) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning rukuʼ, sajda, ikki sajda orasidagi oʻtirish va rukuʼdan keyingi (tik) turishi — qiyom (namozda tik turish) va quʼud (namozda oʻtirish)dan tashqari — taxminan teng (uzunlikda) boʻlar edi.Барў (ибн Озиб) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг рукуъ, сажда, икки сажда орасидаги ўтириш ва рукуъдан кейинги (тик) туриши — қиём (намозда тик туриш) ва қуъуд (намозда ўтириш)дан ташқари — тахминан тенг (узунликда) бўлар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ،. قَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ، إِنَّ هَوَازِنَ كَانُوا قَوْمًا رُمَاةً، وَإِنَّا لَمَّا لَقِينَاهُمْ حَمَلْنَا عَلَيْهِمْ فَانْهَزَمُوا، فَأَقْبَلَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى الْغَنَائِمِ وَاسْتَقْبَلُونَا بِالسِّهَامِ، فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَفِرَّ، فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَإِنَّهُ لَعَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ آخِذٌ بِلِجَامِهَا، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ".
Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Kimdir Baro ibn Ozibdan: «Sizlar Hunayn jangida Allohning Rasuli ﷺ ni tashlab qochdingizmi?» — deb soʻradi. Baro: «Lekin Allohning Rasuli ﷺ qochmadi. Havozin qabilasi ahli yaxshi kamonchilar (mergan) edi. Biz ular bilan toʻqnashganimizda, biz ularga hujum qildik va ular qochdi. Musulmonlar oʻljani yigʻa boshlaganda, mushriklar bizga oʻqlar bilan roʻpara keldi (qarshilik koʻrsatdi), lekin Allohning Rasuli ﷺ qochmadi. Shubhasiz, men u zotni oʻzining oq xachirida (koʻrdim) va Abu Sufyon uning jilovini ushlab turardi; Paygʻambar ﷺ esa: ‹Men — haq (paygʻambar) — Paygʻambarman; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — der edi», — dedi.Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Кимдир Баро ибн Озибдан: «Сизлар Ҳунайн жангида Аллоҳнинг Расули ﷺ ни ташлаб қочдингизми?» — деб сўради. Баро: «Лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади. Ҳавозин қабиласи аҳли яхши камончилар (мерган) эди. Биз улар билан тўқнашганимизда, биз уларга ҳужум қилдик ва улар қочди. Мусулмонлар ўлжани йиға бошлаганда, мушриклар бизга ўқлар билан рўпара келди (қаршилик кўрсатди), лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади. Шубҳасиз, мен у зотни ўзининг оқ хачирида (кўрдим) ва Абу Суфён унинг жиловини ушлаб турарди; Пайғамбар ﷺ эса: ‹Мен — ҳақ (пайғамбар) — Пайғамбарман; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — дер эди», — деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ فِي سَفَرٍ فَصَلَّى الْعِشَاءَ الآخِرَةَ فَقَرَأَ فِي إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ { وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ}
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot bir safarda boʻlib, oxirgi xufton namozini oʻqidilar va ikki rakaatdan birida {Vat-tini vaz-zaytun} (Anjir va zaytunga qasam) (Tiyn 1) ni oʻqidilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот бир сафарда бўлиб, охирги хуфтон намозини ўқидилар ва икки ракаатдан бирида {Ват-тини ваз-зайтун} (Анжир ва зайтунга қасам) (Тийн 1) ни ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى، يُحَدِّثُ أَنَّ حُذَيْفَةَ، اسْتَسْقَى فَأَتَاهُ إِنْسَانٌ بِإِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ فَرَمَاهُ بِهِ وَقَالَ إِنِّي كُنْتُ قَدْ نَهَيْتُهُ فَأَبَى أَنْ يَنْتَهِيَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الشُّرْبِ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَالذَّهَبِ وَلُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَقَالَ " هِيَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الآخِرَةِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَالْبَرَاءِ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U suv soʻradi, shunda bir kishi unga kumushdan yasalgan bir idishda (suv) keltirdi. U esa uni otib yubordi va: «Men buni qaytargan edim, u esa toʻxtashdan bosh tortdi. Albatta, Rasululloh ﷺ kumush va oltin idishlarda ichishdan, shuningdek ipak va dibo (kiyish)dan qaytarib: ‹U (narsalar) ular uchun dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir›, dedilar», dedi. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ummu Salama, Baro va Oishadan (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сув сўради, шунда бир киши унга кумушдан ясалган бир идишда (сув) келтирди. У эса уни отиб юборди ва: «Мен буни қайтарган эдим, у эса тўхташдан бош тортди. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ кумуш ва олтин идишларда ичишдан, шунингдек ипак ва дибо (кийиш)дан қайтариб: ‹У (нарсалар) улар учун дунёда, сизлар учун эса охиратдадир›, дедилар», деди. (Ровий) айтди: Бу бобда Умму Салама, Баро ва Оишадан (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا رَبَاحٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أُمِّهِ، أَنَّ أُمَّ مُبَشِّرٍ، - قَالَ أَبُو سَعِيدِ بْنُ الأَعْرَابِيِّ كَذَا قَالَ عَنْ أُمِّهِ، وَالصَّوَابُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ مُبَشِّرٍ، - دَخَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ مَخْلَدِ بْنِ خَالِدٍ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ قَالَ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ فَقَالَ " مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ " . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُتِلَتْ وَلَمْ يَذْكُرِ الْحِجَامَةَ .
Abdurahmon ibn Abdulloh ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) onasidan rivoyat qiladiki, Ummu Mubashshir — Abu Said ibn al-Aʼrobiy aytdi: U shunday, ‹onasidan› dedi, toʻgʻrisi esa ‹otasidan, u Ummu Mubashshirdan›dir — Nabiy ﷺ huzurlariga kirdi. Soʻng (roviy) Maxlad ibn Xolidning hadisi maʼnosini Jobirning hadisiga oʻxshash zikr qildi. (Roviy) aytdi: Bishr ibn al-Baro ibn Maʼrur vafot etdi. Shunda u zot ana shu yahudiy ayolga (kishi) yuborib: «Seni qilgan ishingga nima undadi?» dedilar. Soʻng (roviy) Jobirning hadisiga oʻxshash zikr qildi. Rasululloh ﷺ u (ayol) haqida buyruq berdilar va u oʻldirildi. (Roviy) qon oldirishni zikr qilmadi.Абдураҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) онасидан ривоят қиладики, Умму Мубашшир — Абу Саид ибн ал-Аъробий айтди: У шундай, ‹онасидан› деди, тўғриси эса ‹отасидан, у Умму Мубашширдан›дир — Набий ﷺ ҳузурларига кирди. Сўнг (ровий) Махлад ибн Холиднинг ҳадиси маъносини Жобирнинг ҳадисига ўхшаш зикр қилди. (Ровий) айтди: Бишр ибн ал-Баро ибн Маърур вафот этди. Шунда у зот ана шу яҳудий аёлга (киши) юбориб: «Сени қилган ишингга нима ундади?» дедилар. Сўнг (ровий) Жобирнинг ҳадисига ўхшаш зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ у (аёл) ҳақида буйруқ бердилар ва у ўлдирилди. (Ровий) қон олдиришни зикр қилмади.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، وَعَامِرُ بْنُ مُصْعَبٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا الْمِنْهَالِ، يَقُولُ سَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ وَزَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَقَالاَ كُنَّا تَاجِرَيْنِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَا نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّرْفِ فَقَالَ " إِنْ كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلاَ بَأْسَ وَإِنْ كَانَ نَسِيئَةً فَلاَ يَصْلُحُ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida savdogar edik, shunda Allohning Paygʻambari ﷺdan pul almashtirish (sarf) haqida soʻradik. U zot: «Agar qoʻlma-qoʻl boʻlsa, zarar qilmaydi, agar nasiyaga boʻlsa, joiz emas», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида савдогар эдик, шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺдан пул алмаштириш (сарф) ҳақида сўрадик. У зот: «Агар қўлма-қўл бўлса, зарар қилмайди, агар насияга бўлса, жоиз эмас», дедилар.
وَعَنْ حُصَيْنِ بْنِ وَحْوَحٍ أَنَّ طَلْحَةَ بْنَ الْبَرَاءِ مَرِضَ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ فَقَالَ: «إِنِّي لَا أَرَى طَلْحَةَ إِلَّا قَدْ حَدَثَ بِهِ الْمَوْتُ فَآذِنُونِي بِهِ وَعَجِّلُوا فَإِنَّهُ لَا يَنْبَغِي لِجِيفَةِ مُسْلِمٍ أَنْ تُحْبَسَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْ أَهْلِهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Husayn ibn Vahvah (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Talha ibn al-Baroʼ kasal boʻlib qoldi. Shunda Paygʻambar ﷺ uni boribkoʻrdilar va: «Men Talhani allaqachon oʻlim yetgan deb oʻylayman. Bas, (vafot etsa) menga xabar qilinglar va (uni dafn etishni) shoshilinglar. Chunki musulmonning jasadi oʻz ahli orasida ushlab turilishi joiz emas», dedilar.Ҳусайн ибн Ваҳваҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Талҳа ибн ал-Барў касал бўлиб қолди. Шунда Пайғамбар ﷺ уни борибкўрдилар ва: «Мен Талҳани аллақачон ўлим етган деб ўйлайман. Бас, (вафот этса) менга хабар қилинглар ва (уни дафн этишни) шошилинглар. Чунки мусулмоннинг жасади ўз аҳли орасида ушлаб турилиши жоиз эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، وَسَأَلَهُ، رَجُلٌ أَكُنْتُمْ فَرَرْتُمْ يَا أَبَا عُمَارَةَ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لاَ، وَاللَّهِ مَا وَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَكِنَّهُ خَرَجَ شُبَّانُ أَصْحَابِهِ وَأَخِفَّاؤُهُمْ حُسَّرًا لَيْسَ بِسِلاَحٍ، فَأَتَوْا قَوْمًا رُمَاةً، جَمْعَ هَوَازِنَ وَبَنِي نَصْرٍ، مَا يَكَادُ يَسْقُطُ لَهُمْ سَهْمٌ، فَرَشَقُوهُمْ رَشْقًا مَا يَكَادُونَ يُخْطِئُونَ، فَأَقْبَلُوا هُنَالِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ، وَابْنُ عَمِّهِ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَقُودُ بِهِ، فَنَزَلَ وَاسْتَنْصَرَ ثُمَّ قَالَ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ثُمَّ صَفَّ أَصْحَابَهُ.
Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Bir kishi Baro(dan): «Ey Abu Umora! Sizlar Hunayn kuni (hammangiz) qochdingizmi?» — deb soʻradi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki! Allohning Rasuli ﷺ qochmadi; lekin uning yosh, qurolsiz sheriklari — Havozin va Bani Nasr qabilasining kamonchilari yonidan oʻtdi — ularning oʻqlari nishonni deyarli xato qilmas edi va ular (mushriklar) ularga oʻq yogʻdirdi, deyarli (birortasini) xato qilmasdan. Shunday qilib, musulmonlar Paygʻambar ﷺ tomon chekindi — u zot esa oʻzining oq xachiriga mingan, uni amakivachchasi Abu Sufyon ibn Horis ibn Abdulmuttalib yetaklab turardi. Paygʻambar ﷺ (xachirdan) tushib, Allohdan gʻalaba (soʻrab) duo qildi; soʻng u zot: ‹Men — Paygʻambarman, (bunda) yolgʻon yoʻq; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — dedi va sheriklarini saflarga tartibga soldi», — deb javob berdi.Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Бир киши Баро(дан): «Эй Абу Умора! Сизлар Ҳунайн куни (ҳаммангиз) қочдингизми?» — деб сўради. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки! Аллоҳнинг Расули ﷺ қочмади; лекин унинг ёш, қуролсиз шериклари — Ҳавозин ва Бани Наср қабиласининг камончилари ёнидан ўтди — уларнинг ўқлари нишонни деярли хато қилмас эди ва улар (мушриклар) уларга ўқ ёғдирди, деярли (бирортасини) хато қилмасдан. Шундай қилиб, мусулмонлар Пайғамбар ﷺ томон чекинди — у зот эса ўзининг оқ хачирига минган, уни амакиваччаси Абу Суфён ибн Ҳорис ибн Абдулмутталиб етаклаб турарди. Пайғамбар ﷺ (хачирдан) тушиб, Аллоҳдан ғалаба (сўраб) дуо қилди; сўнг у зот: ‹Мен — Пайғамбарман, (бунда) ёлғон йўқ; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — деди ва шерикларини сафларга тартибга солди», — деб жавоб берди.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ غَلَبَ عَلَى الْكُوفَةِ رَجُلٌ - قَدْ سَمَّاهُ - زَمَنَ ابْنِ الأَشْعَثِ فَأَمَرَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَكَانَ يُصَلِّي فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَامَ قَدْرَ مَا أَقُولُ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ . قَالَ الْحَكَمُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى فَقَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرُكُوعُهُ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَسُجُودُهُ وَمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ . قَالَ شُعْبَةُ فَذَكَرْتُهُ لِعَمْرِو بْنِ مُرَّةَ فَقَالَ قَدْ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى فَلَمْ تَكُنْ صَلاَتُهُ هَكَذَا .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn al-Ashʼas zamonida bir kishi — uni nomi bilan aytdi — Kufaga hokim boʻldi va Abu Ubayda ibn Abdullohni odamlarga namoz oʻqib berishga buyurdi. U (Abu Ubayda) namoz oʻqir, rukuʼdan boshini koʻtarganida: «Allohumma Robbano lakal-hamdu milʼas-samovoti va milʼal-arzi va milʼa mo shiʼta min shayʼin baʼdu, ahlas-sanoi val-majdi, lo moniʼa limo aʼtoyta va lo muʼtiya limo manaʼta va lo yanfaʼu zal-jaddi minkal-jaddu» (yaʼni: «Ey Alloh, ey Robbimiz, osmonlar toʻla, yer toʻla va ulardan keyin Sen xohlagan narsa toʻla hamd Sengadir. Sen maqtov va ulugʻlikka loyiqsan. Sen bergan narsani toʻsuvchi yoʻq, Sen toʻsgan narsani beruvchi yoʻq va boylik egasiga uning boyligi Sening (azobing) oldida foyda bermas») deganimcha (uzoq) turar edi. «Rasululloh ﷺ ning namozi, rukuʼi, rukuʼdan boshini koʻtarganida(gi turishi), sajdasi va ikki sajda orasidagi (oʻtirishi) bir-biriga taxminan teng edi».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн ал-Ашъас замонида бир киши — уни номи билан айтди — Куфага ҳоким бўлди ва Абу Убайда ибн Абдуллоҳни одамларга намоз ўқиб беришга буюрди. У (Абу Убайда) намоз ўқир, рукуъдан бошини кўтарганида: «Аллоҳумма Роббано лакал-ҳамду милъас-самовоти ва милъал-арзи ва милъа мо шиъта мин шайъин баъду, аҳлас-санои вал-мажди, ло мониъа лимо аътойта ва ло муътия лимо манаъта ва ло янфаъу зал-жадди минкал-жадду» (яъни: «Эй Аллоҳ, эй Роббимиз, осмонлар тўла, ер тўла ва улардан кейин Сен хоҳлаган нарса тўла ҳамд Сенгадир. Сен мақтов ва улуғликка лойиқсан. Сен берган нарсани тўсувчи йўқ, Сен тўсган нарсани берувчи йўқ ва бойлик эгасига унинг бойлиги Сенинг (азобинг) олдида фойда бермас») деганимча (узоқ) турар эди. «Расулуллоҳ ﷺ нинг намози, рукуъи, рукуъдан бошини кўтарганида(ги туриши), саждаси ва икки сажда орасидаги (ўтириши) бир-бирига тахминан тенг эди».
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، وَلَمْ يَسْمَعْهُ مِنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِنَاسٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ " إِنْ كُنْتُمْ لاَ بُدَّ فَاعِلِينَ فَرُدُّوا السَّلاَمَ وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَ وَاهْدُوا السَّبِيلَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ yoʻlda oʻtirgan ansorlardan baʼzi kishilarning yonidan oʻtib qoldilar va: «Agar shuni qilmasdan iloj boʻlmasa, salomni qaytaringlar, mazlumga yordam beringlar va yoʻl koʻrsatinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ йўлда ўтирган ансорлардан баъзи кишиларнинг ёнидан ўтиб қолдилар ва: «Агар шуни қилмасдан илож бўлмаса, саломни қайтаринглар, мазлумга ёрдам беринглар ва йўл кўрсатинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا الْمِنْهَالُ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، : زَاذَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Hannod ibn Sariy bizga shunday hadis aytib berdi: bizga Abdulloh ibn Numayr aytib berdi: bizga Aʼmash aytib berdi: bizga Minhol aytib berdi, Abu Umar Zozondan, u: «Men Baroʼdan eshitdim, u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qildi)», deb shunga oʼxshashini zikr qildi.Ҳаннод ибн Сарий бизга шундай ҳадис айтиб берди: бизга Абдуллоҳ ибн Нумайр айтиб берди: бизга Аъмаш айтиб берди: бизга Минҳол айтиб берди, Абу Умар Зозондан, у: «Мен Барўдан эшитдим, у Набий ﷺ дан (ривоят қилди)», деб шунга ўхшашини зикр қилди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْمِنْهَالِ، قَالَ سَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ عَنِ الصَّرْفِ، فَقَالَ سَلْ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ مِنِّي وَأَعْلَمُ . فَسَأَلْتُ زَيْدًا فَقَالَ سَلِ الْبَرَاءَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ مِنِّي وَأَعْلَمُ فَقَالاَ جَمِيعًا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوَرِقِ بِالذَّهَبِ دَيْنًا .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kumushni oltinga nasiyaga sotishdan qaytardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кумушни олтинга насияга сотишдан қайтардилар.
وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: لَمَّا حَضَرَتْ كَعْبًا الْوَفَاةُ أَتَتْهُ أُمُّ بِشْرٍ بِنْتُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ فَقَالَتْ: يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنْ لَقِيتَ فُلَانًا فَاقْرَأْ عَلَيْهِ مِنِّي السَّلَامَ. فَقَالَ: غَفَرَ اللَّهُ لَكِ يَا أُمَّ بِشْرٍ نَحْنُ أَشْغَلُ مِنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ: يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُول: «إِنَّ أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِينَ فِي طَيْرٍ خُضْرٍ تَعْلُقُ بِشَجَرِ الْجَنَّةِ؟» قَالَ: بَلَى. قَالَتْ: فَهُوَ ذَاكَ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي كِتَابِ الْبَعْثِ والنشور
Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kaʼbga oʻlim yaqinlashganda, Ummu Bishr binti Baroʻ ibn Maʼrur uning huzuriga kelib: «Ey Abu Abdurrahmon, agar falonchini uchratsang, unga mendan salom yetkazgin», dedi. U: «Alloh seni magʻfirat qilsin, ey Ummu Bishr, biz bundan koʻra mashgʻulroqmiz», dedi. U ayol: «Ey Abu Abdurrahmon, Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, moʻminlarning ruhlari yashil qushlar ichida boʻlib, jannat daraxtlaridan yeydilar›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. U: «Ha», dedi. Ayol: «Mana shuni aytmoqchiman», dedi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Каъбга ўлим яқинлашганда, Умму Бишр бинти Барў ибн Маърур унинг ҳузурига келиб: «Эй Абу Абдурраҳмон, агар фалончини учратсанг, унга мендан салом етказгин», деди. У: «Аллоҳ сени мағфират қилсин, эй Умму Бишр, биз бундан кўра машғулроқмиз», деди. У аёл: «Эй Абу Абдурраҳмон, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, мўминларнинг руҳлари яшил қушлар ичида бўлиб, жаннат дарахтларидан ейдилар›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. У: «Ҳа», деди. Аёл: «Мана шуни айтмоқчиман», деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ يَا أَبَا عُمَارَةَ، أَوَلَّيْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ الْبَرَاءُ وَأَنَا أَسْمَعُ أَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُوَلِّ يَوْمَئِذٍ، كَانَ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذًا بِعِنَانِ بَغْلَتِهِ، فَلَمَّا غَشِيَهُ الْمُشْرِكُونَ نَزَلَ، فَجَعَلَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ، أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ قَالَ فَمَا رُئِيَ مِنَ النَّاسِ يَوْمَئِذٍ أَشَدُّ مِنْهُ.
Abu Ishoq (Baro ibn Ozibdan) rivoyat qiladi: Bir kishi Baro(dan): «Ey Abu Umora! Sizlar Hunayn kuni qochdingizmi?» — deb soʻradi. Baro — men eshitib turganimda — shunday javob berdi: «Allohning Rasuli ﷺ ga kelsak, u zot oʻsha kuni qochmadi. Abu Sufyon ibn Horis uning xachirining jilovini ushlab turardi va mushriklar unga hujum qilganda, u zot (xachirdan) tushib: ‹Men — Paygʻambarman, (bunda) yolgʻon yoʻq; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — der edi. Oʻsha kuni Paygʻambar ﷺ dan koʻra botirroq hech kim koʻrilmadi».Абу Ишоқ (Баро ибн Озибдан) ривоят қилади: Бир киши Баро(дан): «Эй Абу Умора! Сизлар Ҳунайн куни қочдингизми?» — деб сўради. Баро — мен эшитиб турганимда — шундай жавоб берди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ га келсак, у зот ўша куни қочмади. Абу Суфён ибн Ҳорис унинг хачирининг жиловини ушлаб турарди ва мушриклар унга ҳужум қилганда, у зот (хачирдан) тушиб: ‹Мен — Пайғамбарман, (бунда) ёлғон йўқ; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — дер эди. Ўша куни Пайғамбар ﷺ дан кўра ботирроқ ҳеч ким кўрилмади».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ، وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ لَمْ أَرَ أَحَدًا يَحْنِي ظَهْرَهُ حَتَّى يَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَبْهَتَهُ عَلَى الأَرْضِ ثُمَّ يَخِرُّ مَنْ وَرَاءَهُ سُجَّدًا .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u yolgʻonchi emas edi —ki, ular Rasululloh ﷺ ning orqalarida namoz oʻqir edilar. (Rasululloh ﷺ) rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, men hech kimning belini egib (sajdaga ketganini) koʻrmas edim, toki Rasululloh ﷺ peshonalarini yerga qoʻymagunlaricha; soʻng u zotning orqalaridagilar sajdaga tushar edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у ёлғончи эмас эди —ки, улар Расулуллоҳ ﷺ нинг орқаларида намоз ўқир эдилар. (Расулуллоҳ ﷺ) рукуъдан бошларини кўтарганларида, мен ҳеч кимнинг белини эгиб (саждага кетганини) кўрмас эдим, токи Расулуллоҳ ﷺ пешоналарини ерга қўймагунларича; сўнг у зотнинг орқаларидагилар саждага тушар эдилар.
وَرَوَى شُعْبَةُ، وَالثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ رَأَيْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُلَّةً حَمْرَاءَ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مَحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ بِهَذَا . وَفِي الْحَدِيثِ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا . قَالَ سَأَلْتُ مُحَمَّدًا قُلْتُ لَهُ حَدِيثُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ أَصَحُّ أَوْ حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ فَرَأَى كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحًا . وَفِي الْبَابِ عَنِ الْبَرَاءِ وَأَبِي جُحَيْفَةَ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning ustlarida qizil hulla (kiyim) koʻrdim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadisda bundan koʻra koʻproq soʻz (bayon) ham bor. (Roviy) aytdi: Men Muhammad(ibn Ismoil)dan: ‹Abu Ishoqning Barodan rivoyat qilgan hadisi sahihroqmi yoki Jobir ibn Samuraning hadisimi?› deb soʻradim. U ikkala hadisni ham sahih deb bildi. Bu bobda Baro va Abu Juhayfadan ham (hadis) bor.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг устларида қизил ҳулла (кийим) кўрдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисда бундан кўра кўпроқ сўз (баён) ҳам бор. (Ровий) айтди: Мен Муҳаммад(ибн Исмоил)дан: ‹Абу Ишоқнинг Бародан ривоят қилган ҳадиси саҳиҳроқми ёки Жобир ибн Самуранинг ҳадисими?› деб сўрадим. У иккала ҳадисни ҳам саҳиҳ деб билди. Бу бобда Баро ва Абу Жуҳайфадан ҳам (ҳадис) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْغَزَّالُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا قَالَ سُفْيَانُ قَالَ أَحَدُهُمَا " إِذَا أَتَيْتَ فِرَاشَكَ طَاهِرًا " . وَقَالَ الآخَرُ " تَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ " . وَسَاقَ مَعْنَى مُعْتَمِرٍ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shu (hadis) rivoyat qilinadi. Sufyon aytadi: Ulardan biri: «Pok holatda toʻshagingga kelganingda», dedi. Ikkinchisi esa: «Namozga tahorat olganingdek tahorat ol», dedi. Va u Muʼtamirning (rivoyati) maʼnosini keltirdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шу (ҳадис) ривоят қилинади. Суфён айтади: Улардан бири: «Пок ҳолатда тўшагингга келганингда», деди. Иккинчиси эса: «Намозга таҳорат олганингдек таҳорат ол», деди. Ва у Муътамирнинг (ривояти) маъносини келтирди.
وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنَ اللَّيْلِ وَضَعَ يَدَهُ تَحْتَ خَدِّهِ ثُمَّ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا» . وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ: «الْحَمْدُ الله الَّذِي أَحْيَانًا بَعْدَمَا مَا أماتنا وَإِلَيْهِ النشور» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
وَمُسلم عَن الْبَراء
(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kechasi oʻrinlariga yotganlarida, qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyib, soʻng: «Allohumma bismika amutu va ahya» (Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman) der edilar; uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytish ham Unga (boʻladi)) der edilar.(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кечаси ўринларига ётганларида, қўлларини ёноқлари остига қўйиб, сўнг: «Аллоҳумма бисмика амуту ва аҳя» (Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан) дер эдилар; уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиш ҳам Унга (бўлади)) дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سُئِلَ الْبَرَاءُ أَكَانَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لاَ بَلْ مِثْلَ الْقَمَرِ.
Abu Ishoq (Barodan) rivoyat qiladi: Barodan: «Paygʻambar ﷺ ning yuzi — (yorqinligi jihatidan) qilichdek edimi?» — deb soʻraldi. U: «Yoʻq, balki — (yorqinligi jihatidan) oydek edi», — deb javob berdi.Абу Ишоқ (Бародан) ривоят қилади: Бародан: «Пайғамбар ﷺ нинг юзи — (ёрқинлиги жиҳатидан) қиличдек эдими?» — деб сўралди. У: «Йўқ, балки — (ёрқинлиги жиҳатидан) ойдек эди», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ،
عَازِبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِرَجُلٍ " يَا فُلاَنُ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ
" . بِمِثْلِ حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ . فَإِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ
مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ خَيْرًا " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Ey falonchi, toʻshagingga yotsang...» dedilar — Amr ibn Murra hadisiga oʻxshash, faqat u: «Sen yuborgan Nabiyingga (iymon keltirdim). Agar shu kechangda oʻlsang, fitrat ustida oʻlasan, agar tongni ochsang, yaxshilikka erishasan» dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Эй фалончи, тўшагингга ётсанг...» дедилар — Амр ибн Мурра ҳадисига ўхшаш, фақат у: «Сен юборган Набийингга (иймон келтирдим). Агар шу кечангда ўлсанг, фитрат устида ўласан, агар тонгни очсанг, яхшиликка эришасан» деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُ بَيْنَمَا رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ إِذْ رَأَى دَابَّتَهُ تَرْكُضُ فَنَظَرَ فَإِذَا مِثْلُ الْغَمَامَةِ أَوِ السَّحَابَةِ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تِلْكَ السَّكِينَةُ نَزَلَتْ مَعَ الْقُرْآنِ أَوْ نَزَلَتْ عَلَى الْقُرْآنِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan edi, birdan otining (hurkib) tipirchilayotganini koʻrdi. Qaradi-yu, goʻyo bir bulut yoki soyaga oʻxshash narsa (turardi). U Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdi. Nabiy ﷺ: «U — Qurʼon bilan nozil boʻlgan, yoki Qurʼon sababli nozil boʻlgan sakinat (xotirjamlik)dir», dedilar. Bu bobda Usayd ibn Huzayrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган эди, бирдан отининг (ҳуркиб) типирчилаётганини кўрди. Қаради-ю, гўё бир булут ёки сояга ўхшаш нарса (турарди). У Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтди. Набий ﷺ: «У — Қуръон билан нозил бўлган, ёки Қуръон сабабли нозил бўлган сакинат (хотиржамлик)дир», дедилар. Бу бобда Усайд ибн Ҳузайрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَضَعَ يَدَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ: «اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَجْمَعُ عِبَادَكَ أَوْ تَبْعَثُ عِبَادَكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
وَرَوَاهُ أَحْمد عَن الْبَراء
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uxlamoqchi boʻlganlarida qoʻllarini boshlarining tagiga qoʻyib, soʻng: «Allohim, bandalaringni toʻplaydigan (yoki bandalaringni qayta tiriltiradigan) kuningda meni azobingdan saqlagin», deb aytar edilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ухламоқчи бўлганларида қўлларини бошларининг тагига қўйиб, сўнг: «Аллоҳим, бандаларингни тўплайдиган (ёки бандаларингни қайта тирилтирадиган) кунингда мени азобингдан сақлагин», деб айтар эдилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ كَانَ عَمْرٌو يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ شَهِدَ بِي خَالاَىَ الْعَقَبَةَ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ أَحَدُهُمَا الْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo): «Ikki togʻam (xolavachcham) meni Aqabada (bayʼatda) ishtirok ettirdi», derdi. Abu Abdulloh (al-Buxoriy) aytdi: Ibn Uyayna: «Ulardan biri Baro ibn Maʼrur edi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо): «Икки тоғам (холаваччам) мени Ақабада (байъатда) иштирок эттирди», дерди. Абу Абдуллоҳ (ал-Бухорий) айтди: Ибн Уяйна: «Улардан бири Баро ибн Маърур эди», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي،
إِسْحَاقَ أَنَّهُ سَمِعَ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً . بِمِثْلِهِ
وَلَمْ يَذْكُرْ " وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ خَيْرًا " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar» — shunga oʻxshash, faqat «Agar tongni ochsang, yaxshilikka erishasan» (jumlasi) zikr qilinmadi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар» — шунга ўхшаш, фақат «Агар тонгни очсанг, яхшиликка эришасан» (жумласи) зикр қилинмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنِ الْبَرَاءِ: (وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ ) قَالَ نَزَلَتْ فِينَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ كُنَّا أَصْحَابَ نَخْلٍ فَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي مِنْ نَخْلِهِ عَلَى قَدْرِ كَثْرَتِهِ وَقِلَّتِهِ وَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي بِالْقِنْوِ وَالْقِنْوَيْنِ فَيُعَلِّقُهُ فِي الْمَسْجِدِ وَكَانَ أَهْلُ الصُّفَّةِ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ فَكَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا جَاعَ أَتَى الْقِنْوَ فَضَرَبَهُ بِعَصَاهُ فَيَسْقُطُ مِنَ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ فَيَأْكُلُ وَكَانَ نَاسٌ مِمَّنْ لاَ يَرْغَبُ فِي الْخَيْرِ يَأْتِي الرَّجُلُ بِالْقِنْوِ فِيهِ الشِّيصُ وَالْحَشَفُ وَبِالْقِنْوِ قَدِ انْكَسَرَ فَيُعَلِّقُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى : (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ ) قَالُوا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أُهْدِيَ إِلَيْهِ مِثْلُ مَا أَعْطَى لَمْ يَأْخُذْهُ إِلاَّ عَلَى إِغْمَاضٍ وَحَيَاءٍ قَالَ فَكُنَّا بَعْدَ ذَلِكَ يَأْتِي أَحَدُنَا بِصَالِحِ مَا عِنْدَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَالِكٍ هُوَ الْغِفَارِيُّ وَيُقَالُ اسْمُهُ غَزْوَانُ وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ عَنِ السُّدِّيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا .
Baro (roziyallohu anhu) {Undan yomonini infoq qilishga qasd qilmanglar} (Baqara 267) oyati haqida aytadi: U biz ansoriylar haqida nozil boʻldi. Biz xurmozor egalari edik. Kishi xurmozoridan oz-koʻpligiga qarab (xurmo) keltirar edi. Birovi bir-ikki shingil (xurmo) keltirib, uni masjidga osib qoʻyar edi. Ahli Suffa esa taomsiz edi, ulardan biri ochiqqanda shingil oldiga kelib, uni hassasi bilan urar, undan xom va yetilgan xurmo toʻkilar, u esa yeb olar edi. Yaxshilikka ragʻbati boʻlmagan baʼzi kishilar esa shingilda yomon, qotib qolgan xurmo boʻlganini, yoki singan shingilni keltirib osib qoʻyar edi. Shunda Alloh taolo: {Ey iymon keltirganlar, kasb qilgan halol-pok narsalaringizdan va Biz sizlar uchun yerdan chiqargan narsalardan infoq qilinglar. Undan yomonini infoq qilishga qasd qilmanglar; holbuki, oʻzingiz ham koʻz yummasdan uni olmas edingiz} (Baqara 267) oyatini nozil qildi. Ular: «Sizdan biringizga oʻzi bergani kabi narsa hadya qilinsa, uni faqat koʻz yumib va uyalibgina olardi», deyishdi. (Baro) aytdi: Shundan keyin har birimiz oʻzida bor narsaning yaxshisini keltiradigan boʻldik. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Abu Molik — gʻiforiydir, ismi Gʻazvon deyiladi. Sufyon as-Suddiydan bundan bir qismini rivoyat qilgan.Баро (розияллоҳу анҳу) {Ундан ёмонини инфоқ қилишга қасд қилманглар} (Бақара 267) ояти ҳақида айтади: У биз ансорийлар ҳақида нозил бўлди. Биз хурмозор эгалари эдик. Киши хурмозоридан оз-кўплигига қараб (хурмо) келтирар эди. Бирови бир-икки шингил (хурмо) келтириб, уни масжидга осиб қўяр эди. Аҳли Суффа эса таомсиз эди, улардан бири очиққанда шингил олдига келиб, уни ҳассаси билан урар, ундан хом ва етилган хурмо тўкилар, у эса еб олар эди. Яхшиликка рағбати бўлмаган баъзи кишилар эса шингилда ёмон, қотиб қолган хурмо бўлганини, ёки синган шингилни келтириб осиб қўяр эди. Шунда Аллоҳ таоло: {Эй иймон келтирганлар, касб қилган ҳалол-пок нарсаларингиздан ва Биз сизлар учун ердан чиқарган нарсалардан инфоқ қилинглар. Ундан ёмонини инфоқ қилишга қасд қилманглар; ҳолбуки, ўзингиз ҳам кўз юммасдан уни олмас эдингиз} (Бақара 267) оятини нозил қилди. Улар: «Сиздан бирингизга ўзи бергани каби нарса ҳадя қилинса, уни фақат кўз юмиб ва уялибгина оларди», дейишди. (Баро) айтди: Шундан кейин ҳар биримиз ўзида бор нарсанинг яхшисини келтирадиган бўлдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Абу Молик — ғифорийдир, исми Ғазвон дейилади. Суфён ас-Суддийдан бундан бир қисмини ривоят қилган.
قَالَ الْبَرَاءُ فَدَخَلْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ عَلَى أَهْلِهِ، فَإِذَا عَائِشَةُ ابْنَتُهُ مُضْطَجِعَةٌ، قَدْ أَصَابَتْهَا حُمَّى، فَرَأَيْتُ أَبَاهَا فَقَبَّلَ خَدَّهَا، وَقَالَ كَيْفَ أَنْتِ يَا بُنَيَّةُ
Baro aytdi: Men Abu Bakr bilan birga uning ahli (oilasi) oldiga kirdim. Qarasam, uning qizi Oisha isitma tutib, yotgan edi. Men uning otasini (Abu Bakrni) koʻrdim — u uning yonogʻidan oʻpib: «Qalaysan, ey qizginam?» dedi.Баро айтди: Мен Абу Бакр билан бирга унинг аҳли (оиласи) олдига кирдим. Қарасам, унинг қизи Оиша иситма тутиб, ётган эди. Мен унинг отасини (Абу Бакрни) кўрдим — у унинг ёноғидан ўпиб: «Қалайсан, эй қизгинам?» деди.