عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " الْمُسْلِمُ إِذَا سُئِلَ فِي الْقَبْرِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ (يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَة)
وَفِي رِوَايَةٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: (يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِت)
نَزَلَتْ فِي عَذَابِ الْقَبْرِ يُقَالُ لَهُ: مَنْ رَبك؟ فَيَقُول: رَبِّي الله ونبيي مُحَمَّد
(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Musulmon qabrda soʻralganida, ‹La ilaha illalloh va anna Muhammadan Rasululloh›ga guvohlik beradi; mana shu — (Allohning) ‹Alloh iymon keltirganlarni — dunyo hayotida ham, oxiratda ham — mustahkam soʻz bilan mahkam tutadi› (Ibrohim surasi, 27) degan soʻzidir», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон қабрда сўралганида, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ва анна Муҳаммадан Расулуллоҳ›га гувоҳлик беради; мана шу — (Аллоҳнинг) ‹Аллоҳ иймон келтирганларни — дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам — мустаҳкам сўз билан маҳкам тутади› (Иброҳим сураси, 27) деган сўзидир», дедилар.
عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولَانِ لَهُ مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ فَيَقُولَانِ لَهُ مَا دِينُكَ فَيَقُولُ ديني الْإِسْلَام فَيَقُولَانِ لَهُ مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ قَالَ فَيَقُول هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولَانِ وَمَا يُدْرِيكَ فَيَقُولُ قَرَأْتُ كِتَابَ اللَّهِ فَآمَنْتُ بِهِ وَصَدَّقْتُ زَاد فِي حَدِيث جرير فَذَلِك قَول الله عز وَجل (يثبت الله الَّذين آمنُوا بالْقَوْل الثَّابِت)
الْآيَة ثمَّ اتفقَا قَالَ فينادي مُنَاد من السَّمَاء أَن قد صدق عَبدِي فأفرشوه مِنَ الْجَنَّةِ وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى الْجَنَّةِ وألبسوه من الْجنَّة قَالَ فيأتيه من روحها وطيبها قَالَ وَيفتح لَهُ فِيهَا مد بَصَره قَالَ وَإِن الْكَافِر فَذكر مَوته قَالَ وتعاد رُوحُهُ فِي جَسَدِهِ وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولَانِ لَهُ مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيَقُولَانِ لَهُ مَا دِينُكَ فَيَقُولُ هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيَقُولَانِ مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ فَيَقُولُ هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَنَّ كَذَبَ فَأَفْرِشُوهُ مِنَ النَّارِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ النَّارِ وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى النَّارِ قَالَ فَيَأْتِيهِ مِنْ حَرِّهَا وَسَمُومِهَا قَالَ وَيُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ حَتَّى تَخْتَلِفَ فِيهِ أَضْلَاعُهُ ثمَّ يقيض لَهُ أعمى أبكم مَعَهُ مِرْزَبَّةٌ مِنْ حَدِيدٍ لَوْ ضُرِبَ بِهَا جبل لصار تُرَابا قَالَ فَيَضْرِبُهُ بِهَا ضَرْبَةً يَسْمَعُهَا مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمغْرب إِلَّا الثقلَيْن فَيصير تُرَابا قَالَ ثمَّ تُعَاد فِيهِ الرّوح» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Usmon ibn Abu Shayba bizga shunday hadis aytib berdi: bizga Jariyr aytib berdi. (Boshqa yoʼl bilan) bizga Hannod ibn Sariy ham shunday hadis aytib berdi: bizga Abu Muoviya aytib berdi — bu Hannodning lafzi — Aʼmashdan, u Minholdan, u Zozondan, u Baroʼ ibn Ozibdan rivoyat qilib aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan ansorlardan boʼlgan bir kishining janozasiga chiqdik. Qabr oldiga yetib keldik, hali lahad qazilmagan edi. Bas, Rasululloh ﷺ oʼtirdilar, biz ham boshlarimiz uzra qush (qoʼnib turgandek tinch) holda u zotning atroflarida oʼtirdik. U zotning qoʼllarida bir tayoqcha boʼlib, u bilan yerni chizar edilar. Soʼng boshlarini koʼtarib: «Qabr azobidan Allohdan panoh tilanglar», dedilar — ikki yoki uch marta. (Jariyrning hadisida shu yerda ziyoda boʼlib): «U albatta (odamlar) orqalariga oʼgirilib ketayotganlarida ularning kovushlari taraqiyni eshitadi, oʼsha paytda unga: ‹Ey faloni, Robbing kim, dining nima, Nabiying kim?› deyiladi», dedilar. Hannod aytdi: U zot dedilar: «Oldiga ikki farishta kelib uni oʼtqazadilar va unga: ‹Robbing kim?› deydilar. U: ‹Robbim Allohdir›, deydi. Ular unga: ‹Dining nima?› deydilar. U: ‹Dinim Islomdir›, deydi. Ular unga: ‹Sizlarning oranglarga yuborilgan bu kishi kim?› deydilar. U: ‹U Allohning Rasulidir›, deydi. Ular: ‹Buni qaydan bilding?› deydilar. U: ‹Allohning Kitobini oʼqidim, unga iymon keltirdim va uni tasdiqladim›, deydi.» (Jariyrning hadisida ziyoda boʼldi): «Mana shu Aziz va Jalil boʼlmish Allohning {Alloh iymon keltirganlarni sobit qiladi} oyatidagi soʼzidir.» Soʼng (ikkalasi) muvofiq boʼldilar. U zot dedilar: «Soʼng osmondan bir munodiy: ‹Bandam rost soʼzladi, unga jannatdan toʼshak yozinglar, unga jannat tomon bir eshik ochinglar va unga jannatdan kiyim kiydiringlar›, deb nido qiladi. Bas, unga jannatning rohati va xushboʼyligidan keladi. Unga qabri koʼzi yetgan masofagacha kengaytiriladi.» U zot dedilar: «Kofir esa» — soʼng uning oʼlimini zikr qildi — «uning ruhi jasadiga qaytariladi, oldiga ikki farishta kelib uni oʼtqazadilar va: ‹Robbing kim?› deydilar. U: ‹Eh, eh, eh, bilmayman›, deydi. Ular unga: ‹Dining nima?› deydilar. U: ‹Eh, eh, bilmayman›, deydi. Ular: ‹Sizlarning oranglarga yuborilgan bu kishi kim?› deydilar. U: ‹Eh, eh, bilmayman›, deydi. Shunda osmondan bir munodiy: ‹U yolgʻon soʼzladi, unga doʼzaxdan toʼshak yozinglar, unga doʼzaxdan kiyim kiydiringlar va unga doʼzax tomon bir eshik ochinglar›, deb nido qiladi. Bas, unga uning issiqligi va qaynoq shamolidan keladi va qabri unga toraytiriladi, hatto qovurgʻalari bir-biriga kirib ketadi.» (Jariyrning hadisida ziyoda boʼldi): U zot dedilar: «Soʼng unga koʼzi koʼr, soqov bir (farishta) tayinlanadi, qoʼlida temir bolgʻa boʼlib, agar u bilan bir togʻ urilsa, togʻ tuproqqa aylanardi. Bas, u shunday bir zarba uradiki, uni mashriq bilan magʻrib orasidagi narsalar, ins va jindan boshqasi eshitadi, va u tuproqqa aylanadi. Soʼng unga ruh qaytariladi.»Усмон ибн Абу Шайба бизга шундай ҳадис айтиб берди: бизга Жарийр айтиб берди. (Бошқа йўл билан) бизга Ҳаннод ибн Сарий ҳам шундай ҳадис айтиб берди: бизга Абу Муовия айтиб берди — бу Ҳанноднинг лафзи — Аъмашдан, у Минҳолдан, у Зозондан, у Барў ибн Озибдан ривоят қилиб айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ансорлардан бўлган бир кишининг жанозасига чиқдик. Қабр олдига етиб келдик, ҳали лаҳад қазилмаган эди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар, биз ҳам бошларимиз узра қуш (қўниб тургандек тинч) ҳолда у зотнинг атрофларида ўтирдик. У зотнинг қўлларида бир таёқча бўлиб, у билан ерни чизар эдилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ тиланглар», дедилар — икки ёки уч марта. (Жарийрнинг ҳадисида шу ерда зиёда бўлиб): «У албатта (одамлар) орқаларига ўгирилиб кетаётганларида уларнинг ковушлари тарақийни эшитади, ўша пайтда унга: ‹Эй фалони, Роббинг ким, дининг нима, Набийинг ким?› дейилади», дедилар. Ҳаннод айтди: У зот дедилар: «Олдига икки фаришта келиб уни ўтқазадилар ва унга: ‹Роббинг ким?› дейдилар. У: ‹Роббим Аллоҳдир›, дейди. Улар унга: ‹Дининг нима?› дейдилар. У: ‹Диним Исломдир›, дейди. Улар унга: ‹Сизларнинг орангларга юборилган бу киши ким?› дейдилар. У: ‹У Аллоҳнинг Расулидир›, дейди. Улар: ‹Буни қайдан билдинг?› дейдилар. У: ‹Аллоҳнинг Китобини ўқидим, унга иймон келтирдим ва уни тасдиқладим›, дейди.» (Жарийрнинг ҳадисида зиёда бўлди): «Мана шу Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳнинг {Аллоҳ иймон келтирганларни собит қилади} оятидаги сўзидир.» Сўнг (иккаласи) мувофиқ бўлдилар. У зот дедилар: «Сўнг осмондан бир мунодий: ‹Бандам рост сўзлади, унга жаннатдан тўшак ёзинглар, унга жаннат томон бир эшик очинглар ва унга жаннатдан кийим кийдиринглар›, деб нидо қилади. Бас, унга жаннатнинг роҳати ва хушбўйлигидан келади. Унга қабри кўзи етган масофагача кенгайтирилади.» У зот дедилар: «Кофир эса» — сўнг унинг ўлимини зикр қилди — «унинг руҳи жасадига қайтарилади, олдига икки фаришта келиб уни ўтқазадилар ва: ‹Роббинг ким?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Улар унга: ‹Дининг нима?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Улар: ‹Сизларнинг орангларга юборилган бу киши ким?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Шунда осмондан бир мунодий: ‹У ёлғон сўзлади, унга дўзахдан тўшак ёзинглар, унга дўзахдан кийим кийдиринглар ва унга дўзах томон бир эшик очинглар›, деб нидо қилади. Бас, унга унинг иссиқлиги ва қайноқ шамолидан келади ва қабри унга торайтирилади, ҳатто қовурғалари бир-бирига кириб кетади.» (Жарийрнинг ҳадисида зиёда бўлди): У зот дедилар: «Сўнг унга кўзи кўр, соқов бир (фаришта) тайинланади, қўлида темир болға бўлиб, агар у билан бир тоғ урилса, тоғ тупроққа айланарди. Бас, у шундай бир зарба урадики, уни машриқ билан мағриб орасидаги нарсалар, инс ва жиндан бошқаси эшитади, ва у тупроққа айланади. Сўнг унга руҳ қайтарилади.»
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ مَرَّتَيْنِ ". رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Abu Ishoq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Masruq, Ato va Mujohiddan (Allohning Rasuli ﷺ ning umrasi haqida) soʻradim. Ular: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada umra qilgan edilar», — dedi. Men Baro ibn Ozibning shunday deganini eshitdim: «Allohning Rasuli ﷺ haj qilishdan oldin Zulqaʼdada ikki marta umra qilgan edilar».Абу Ишоқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Масруқ, Ато ва Мужоҳиддан (Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг умраси ҳақида) сўрадим. Улар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада умра қилган эдилар», — деди. Мен Баро ибн Озибнинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаж қилишдан олдин Зулқаъдада икки марта умра қилган эдилар».
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «صَاحِبُ الدَّيْنِ مَأْسُورٌ بِدَيْنِهِ يَشْكُو إِلَى رَبِّهِ الْوَحْدَةَ يَوْمَ الْقِيَامَة» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة
وَرُوِيَ أَنَّ مُعَاذًا كَانَ يَدَّانُ فَأَتَى غُرَمَاؤُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَاعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَالَهُ كُلَّهُ فِي دَيْنِهِ حَتَّى قَامَ مُعَاذٌ بِغَيْرِ شَيْءٍ. مُرْسَلٌ هَذَا لَفْظُ الْمَصَابِيحِ. وَلَمْ أَجِدْهُ فِي الْأُصُول إِلَّا فِي الْمُنْتَقى
Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarzdor oʻz qarzi bilan bogʻlangandir (asirdir), qiyomat kunida Robbiga yolgʻizligidan shikoyat qiladi», dedilar. Sharh as-sunnada rivoyat qilingan. Yana rivoyat qilinishicha, Muoz (roziyallohu anhu) qarzga botgan edi, haq egalari (kreditorlari) Nabiy ﷺ huzuriga kelishdi, shunda Nabiy ﷺ uning butun molini qarzi uchun sotib yubordilar, hatto Muoz hech narsasiz qoldi. Bu mursal (rivoyat)dir.Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қарздор ўз қарзи билан боғлангандир (асирдир), қиёмат кунида Роббига ёлғизлигидан шикоят қилади», дедилар. Шарҳ ас-суннада ривоят қилинган. Яна ривоят қилинишича, Муоз (розияллоҳу анҳу) қарзга ботган эди, ҳақ эгалари (кредиторлари) Набий ﷺ ҳузурига келишди, шунда Набий ﷺ унинг бутун молини қарзи учун сотиб юбордилар, ҳатто Муоз ҳеч нарсасиз қолди. Бу мурсал (ривоят)дир.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: مَرَّ بِي خَالِي أَبُو بردة بن دِينَار وَمَعَهُ لِوَاءٌ فَقُلْتُ: أَيْنَ تَذْهَبُ؟ قَالَ: بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ آتِيهِ بِرَأْسِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Togʻam Abu Burda ibn Dinor qoʻlida bayroq bilan yonimdan oʻtdi. Men: «Qayoqqa ketyapsan?» dedim. U: «Nabiy ﷺ meni otasining xotiniga uylangan bir kishining oldiga — uning boshini keltirishim uchun yubordilar», dedi. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Тоғам Абу Бурда ибн Динор қўлида байроқ билан ёнимдан ўтди. Мен: «Қаёққа кетяпсан?» дедим. У: «Набий ﷺ мени отасининг хотинига уйланган бир кишининг олдига — унинг бошини келтиришим учун юбордилар», деди. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: صَالَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَلَاثَةِ أَشْيَاءَ: عَلَى أَنَّ مَنْ أَتَاهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ رَدَّهُ إِلَيْهِمْ وَمَنْ أَتَاهُمْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يَرُدُّوهُ وَعَلَى أَنْ يَدْخُلَهَا مِنْ قَابِلٍ وَيُقِيمَ بِهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا دَخَلَهَا وَمَضَى الْأَجَلُ خَرَجَ فَتَبِعَتْهُ ابْنَةُ حَمْزَةَ تُنَادِي: يَا عَمِّ يَا عَمِّ فَتَنَاوَلَهَا عَلِيٌّ فَأَخَذَ بِيَدِهَا فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ قَالَ عَلِيٌّ: أَنَا أَخَذْتُهَا وَهِيَ بِنْتُ عَمِّي. وَقَالَ جَعْفَرٌ: بِنْتُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي وَقَالَ زَيْدٌ: بِنْتُ أَخِي فَقَضَى بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِخَالَتِهَا وَقَالَ: «الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ» . وَقَالَ لَعَلِيٍّ: «أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ» وَقَالَ لِجَعْفَرٍ: «أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي» . وَقَالَ لزيد: «أَنْت أخونا ومولانا»
(Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Zulqaʼdada umra qilganlarida, Makka ahli u zotni Makkaga kirishga qoʻ ymaslikka bosh tortdi, to u zot ular bilan — u yerda uch kun turishi (sharti) ustida — bitishdilar. Ular shartnomani yozganlarida: «Bu — Muhammad, Allohning Rasuli bitishgan (narsa)dir» deb yozdilar. (Quraysh:) «Biz buni tan olmaymiz; agar biz seni Allohning Rasuli deb bilganimizda, seni hech narsadan toʻsmasdik. Lekin sen Muhammad ibn Abdullohsan», dedilar. U zot: «Men Allohning Rasuliman va men Muhammad ibn Abdullohman», dedilar. Soʻng Aliga: «‹Rasululloh›ni oʻchir», dedilar. Ali: «Yoʻq, Allohga qasamki, men seni hech qachon oʻchirmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ shartnomani oldilar — u zot yozishni yaxshi bilmas edilar — va: «Bu — Muhammad ibn Abdulloh bitishgan (narsa)dir: Makkaga qurol (olib) kirmaydi, magar qindagi qilich (boʻ lsa mayli); va uning (Makka) ahlidan hech kimni — agar (oʻzi) unga ergashishni istasa — (oʻzi bilan) olib chiqmaydi; va oʻz sheriklaridan hech kimni — agar u yerda turishni istasa — toʻsmaydi», deb yozdilar. U zot unga (Makkaga) kirib, muddat oʻtganida, (Quraysh) Alining oldiga kelib: «Sherikingga ayt — bizdan chiqib ketsin, muddat oʻtdi», dedilar. Shunda Paygʻambar ﷺ chiqdilar. Hamzaning qizi: «Ey amaki, ey amaki!» deb nido qilib, u zotga ergashdi. Ali uni (qoʻ liga) olib, qoʻ lidan ushlab, Fotima (alayhassalom)ga: «Mana, amakingning qizini ol», dedi; u (Fotima) uni (tarbiyaga) oldi. Soʻng u (qiz) haqida Ali, Zayd va Jaʼfar nizolashdilar. Ali: «Men uni oldim, u mening amakimning qizi», dedi. Jaʼfar: «(U) mening amakimning qizi va xolasi mening nikohimda», dedi. Zayd: «(U) mening (din) birodarimning qizi», dedi. Paygʻambar ﷺ uni xolasiga (Jaʼfarning xotiniga) hukm qilib berdilar va: «Xola ona oʻrnidadir», dedilar. Aliga: «Sen mendansan, men sendanman», dedilar. Jaʼfarga: «Sen mening xilqatim va xulqimga oʻxshading», dedilar. Zaydga: «Sen bizning birodarimiz va mavlomizsan», dedilar. Ali: «Hamzaning qiziga uylanmaysanmi?» dedi. U zot: «U mening emish (sut) tomondan birodarimning qizidir», dedilar.(Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Зулқаъдада умра қилганларида, Макка аҳли у зотни Маккага киришга қў ймасликка бош тортди, то у зот улар билан — у ерда уч кун туриши (шарти) устида — битишдилар. Улар шартномани ёзганларида: «Бу — Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули битишган (нарса)дир» деб ёздилар. (Қурайш:) «Биз буни тан олмаймиз; агар биз сени Аллоҳнинг Расули деб билганимизда, сени ҳеч нарсадан тўсмасдик. Лекин сен Муҳаммад ибн Абдуллоҳсан», дедилар. У зот: «Мен Аллоҳнинг Расулиман ва мен Муҳаммад ибн Абдуллоҳман», дедилар. Сўнг Алига: «‹Расулуллоҳ›ни ўчир», дедилар. Али: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен сени ҳеч қачон ўчирмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ шартномани олдилар — у зот ёзишни яхши билмас эдилар — ва: «Бу — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ битишган (нарса)дир: Маккага қурол (олиб) кирмайди, магар қиндаги қилич (бў лса майли); ва унинг (Макка) аҳлидан ҳеч кимни — агар (ўзи) унга эргашишни истаса — (ўзи билан) олиб чиқмайди; ва ўз шерикларидан ҳеч кимни — агар у ерда туришни истаса — тўсмайди», деб ёздилар. У зот унга (Маккага) кириб, муддат ўтганида, (Қурайш) Алининг олдига келиб: «Шерикингга айт — биздан чиқиб кецин, муддат ўтди», дедилар. Шунда Пайғамбар ﷺ чиқдилар. Ҳамзанинг қизи: «Эй амаки, эй амаки!» деб нидо қилиб, у зотга эргашди. Али уни (қў лига) олиб, қў лидан ушлаб, Фотима (алайҳассалом)га: «Мана, амакингнинг қизини ол», деди; у (Фотима) уни (тарбияга) олди. Сўнг у (қиз) ҳақида Али, Зайд ва Жаъфар низолашдилар. Али: «Мен уни олдим, у менинг амакимнинг қизи», деди. Жаъфар: «(У) менинг амакимнинг қизи ва холаси менинг никоҳимда», деди. Зайд: «(У) менинг (дин) биродаримнинг қизи», деди. Пайғамбар ﷺ уни холасига (Жаъфарнинг хотинига) ҳукм қилиб бердилар ва: «Хола она ўрнидадир», дедилар. Алига: «Сен мендансан, мен сенданман», дедилар. Жаъфарга: «Сен менинг хилқатим ва хулқимга ўхшадинг», дедилар. Зайдга: «Сен бизнинг биродаримиз ва мавломизсан», дедилар. Али: «Ҳамзанинг қизига уйланмайсанми?» деди. У зот: «У менинг эмиш (сут) томондан биродаримнинг қизидир», дедилар.
عَن الْبَراء بن عَازِب قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: عَلِّمْنِي عَمَلًا يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ: «لَئِنْ كُنْتَ أَقْصَرْتَ الْخُطْبَةَ لَقَدْ أَعْرَضْتَ الْمَسْأَلَةَ أَعْتِقِ النَّسَمَةَ وَفك الرَّقَبَة» . قَالَ: أَو ليسَا وَاحِدًا؟ قَالَ: " لَا عِتْقُ النَّسَمَةِ: أَنْ تَفَرَّدَ بِعِتْقِهَا وَفَكُّ الرَّقَبَةِ: أَنْ تُعِينَ فِي ثَمَنِهَا وَالْمِنْحَةَ: الْوَكُوفَ وَالْفَيْءَ عَلَى ذِي الرَّحِمِ الظَّالِمِ فَإِنْ لَمْ تُطِقْ ذَلِكَ فَأَطْعِمِ الْجَائِعَ وَاسْقِ الظَّمْآنَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَإِنْ لم تطق فَكُفَّ لِسَانَكَ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ ". رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان
Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy (badaviy arab) Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Meni jannatga kiritadigan bir amalni oʻrgating», dedi. U zot ﷺ: «Agar soʻzni qisqa qilgan boʻlsang, savolni juda keng qoʻyibsan. Bir jonni ozod qil va boʻyinni bandlikdan qutqar», dedilar. U: «Bu ikkisi bir narsa emasmi?» dedi. U zot ﷺ: «Yoʻq. Jonni ozod qilish — uni yolgʻiz oʻzing ozod qilishing; boʻyinni qutqarish esa — uning bahosiga hissa qoʻshib yordam berishingdir. (Yana) sut beradigan sogʻin tuyani (ehson uchun) berish va zulm qilgan qarindoshga ham yaxshilik qilishdir. Agar bularga qodir boʻlmasang, ochni ovqatlantir, chanqaganga suv ber, yaxshilikka buyur va yomonlikdan qaytar. Agar bunga ham qodir boʻlmasang, tilingni yaxshilikdan boshqa (soʻz)dan tiy», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий (бадавий араб) Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мени жаннатга киритадиган бир амални ўргатинг», деди. У зот ﷺ: «Агар сўзни қисқа қилган бўлсанг, саволни жуда кенг қўйибсан. Бир жонни озод қил ва бўйинни бандликдан қутқар», дедилар. У: «Бу иккиси бир нарса эмасми?» деди. У зот ﷺ: «Йўқ. Жонни озод қилиш — уни ёлғиз ўзинг озод қилишинг; бўйинни қутқариш эса — унинг баҳосига ҳисса қўшиб ёрдам беришингдир. (Яна) сут берадиган соғин туяни (эҳсон учун) бериш ва зулм қилган қариндошга ҳам яхшилик қилишдир. Агар буларга қодир бўлмасанг, очни овқатлантир, чанқаганга сув бер, яхшиликка буюр ва ёмонликдан қайтар. Агар бунга ҳам қодир бўлмасанг, тилингни яхшиликдан бошқа (сўз)дан тий», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: صَالَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَلَاثَةِ أَشْيَاءَ: عَلَى أَنَّ مَنْ أَتَاهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ رَدَّهُ إِلَيْهِمْ وَمَنْ أَتَاهُمْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يَرُدُّوهُ وَعَلَى أَنْ يَدْخُلَهَا مِنْ قَابِلٍ وَيُقِيمَ بِهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَا يَدْخُلَهَا إِلَّا بِجُلُبَّانِ السِّلَاحِ وَالسَّيْفِ وَالْقَوْسِ وَنَحْوِهِ فَجَاءَ أَبُو جَنْدَلٍ يَحْجِلُ فِي قُيُودِهِ فَرده إِلَيْهِم
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hudaybiya kuni Paygʻambar ﷺ mushriklar bilan uch shart asosida sulh tuzdi: (1) Paygʻambar ﷺ mushriklardan (kelgan) har qanday kishini ularga qaytaradi; (2) mushriklar esa — oʻzlariga (qochib) borgan musulmonlardan hech birini qaytarmaydi; (3) va Paygʻambar ﷺ hamda sahobalari keyingi yili Makkaga kelib, u yerda uch kun qoladi va qurollarini (qilich, oʻq, yoy va boshqa) gʻilofda (olib) kiradi. Abu Jandal — oyoqlari kishanlangan holda — oqsoqlanib keldi, lekin Paygʻambar ﷺ uni mushriklarga qaytardi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳудайбия куни Пайғамбар ﷺ мушриклар билан уч шарт асосида сулҳ тузди: (1) Пайғамбар ﷺ мушриклардан (келган) ҳар қандай кишини уларга қайтаради; (2) мушриклар эса — ўзларига (қочиб) борган мусулмонлардан ҳеч бирини қайтармайди; (3) ва Пайғамбар ﷺ ҳамда саҳобалари кейинги йили Маккага келиб, у ерда уч кун қолади ва қуролларини (қилич, ўқ, ёй ва бошқа) ғилофда (олиб) киради. Абу Жандал — оёқлари кишанланган ҳолда — оқсоқланиб келди, лекин Пайғамбар ﷺ уни мушрикларга қайтарди.
عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدَعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يَدْخُلَ يَعْنِي مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ يُقِيمُ بِهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا: هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. قَالُوا: لَا نُقِرُّ بِهَا فَلَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا منعناك وَلَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ: «أَنَا رَسُولُ اللَّهِ وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ» . ثُمَّ قَالَ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ: " امْحُ: رَسُولَ اللَّهِ " قَالَ: لَا وَاللَّهِ لَا أَمْحُوكَ أَبَدًا فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ يُحْسِنُ يَكْتُبُ فَكَتَبَ: " هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ: لَا يُدْخِلُ مَكَّةَ بِالسِّلَاحِ إِلَّا السَّيْفَ فِي الْقِرَابِ وَأَنْ لَا يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا بِأَحَدٍ إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتْبَعَهُ وَأَنْ لَا يَمْنَعَ مِنْ أَصْحَابِهِ أَحَدًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ بِهَا " فَلَمَّا دَخَلَهَا وَمَضَى الْأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا فَقَالُوا: قُلْ لِصَاحِبِكَ: اخْرُجْ عَنَّا فَقَدْ مَضَى الْأَجَلُ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
(Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Zulqaʼdada umra qilganlarida, Makka ahli u zotni Makkaga kirishga qoʻ ymaslikka bosh tortdi, to u zot ular bilan — u yerda uch kun turishi (sharti) ustida — bitishdilar. Ular shartnomani yozganlarida: «Bu — Muhammad, Allohning Rasuli bitishgan (narsa)dir» deb yozdilar. (Quraysh:) «Biz buni tan olmaymiz; agar biz seni Allohning Rasuli deb bilganimizda, seni hech narsadan toʻsmasdik. Lekin sen Muhammad ibn Abdullohsan», dedilar. U zot: «Men Allohning Rasuliman va men Muhammad ibn Abdullohman», dedilar. Soʻng Aliga: «‹Rasululloh›ni oʻchir», dedilar. Ali: «Yoʻq, Allohga qasamki, men seni hech qachon oʻchirmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ shartnomani oldilar — u zot yozishni yaxshi bilmas edilar — va: «Bu — Muhammad ibn Abdulloh bitishgan (narsa)dir: Makkaga qurol (olib) kirmaydi, magar qindagi qilich (boʻ lsa mayli); va uning (Makka) ahlidan hech kimni — agar (oʻzi) unga ergashishni istasa — (oʻzi bilan) olib chiqmaydi; va oʻz sheriklaridan hech kimni — agar u yerda turishni istasa — toʻsmaydi», deb yozdilar. U zot unga (Makkaga) kirib, muddat oʻtganida, (Quraysh) Alining oldiga kelib: «Sherikingga ayt — bizdan chiqib ketsin, muddat oʻtdi», dedilar. Shunda Paygʻambar ﷺ chiqdilar. Hamzaning qizi: «Ey amaki, ey amaki!» deb nido qilib, u zotga ergashdi. Ali uni (qoʻ liga) olib, qoʻ lidan ushlab, Fotima (alayhassalom)ga: «Mana, amakingning qizini ol», dedi; u (Fotima) uni (tarbiyaga) oldi. Soʻng u (qiz) haqida Ali, Zayd va Jaʼfar nizolashdilar. Ali: «Men uni oldim, u mening amakimning qizi», dedi. Jaʼfar: «(U) mening amakimning qizi va xolasi mening nikohimda», dedi. Zayd: «(U) mening (din) birodarimning qizi», dedi. Paygʻambar ﷺ uni xolasiga (Jaʼfarning xotiniga) hukm qilib berdilar va: «Xola ona oʻrnidadir», dedilar. Aliga: «Sen mendansan, men sendanman», dedilar. Jaʼfarga: «Sen mening xilqatim va xulqimga oʻxshading», dedilar. Zaydga: «Sen bizning birodarimiz va mavlomizsan», dedilar. Ali: «Hamzaning qiziga uylanmaysanmi?» dedi. U zot: «U mening emish (sut) tomondan birodarimning qizidir», dedilar.(Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Зулқаъдада умра қилганларида, Макка аҳли у зотни Маккага киришга қў ймасликка бош тортди, то у зот улар билан — у ерда уч кун туриши (шарти) устида — битишдилар. Улар шартномани ёзганларида: «Бу — Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули битишган (нарса)дир» деб ёздилар. (Қурайш:) «Биз буни тан олмаймиз; агар биз сени Аллоҳнинг Расули деб билганимизда, сени ҳеч нарсадан тўсмасдик. Лекин сен Муҳаммад ибн Абдуллоҳсан», дедилар. У зот: «Мен Аллоҳнинг Расулиман ва мен Муҳаммад ибн Абдуллоҳман», дедилар. Сўнг Алига: «‹Расулуллоҳ›ни ўчир», дедилар. Али: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен сени ҳеч қачон ўчирмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ шартномани олдилар — у зот ёзишни яхши билмас эдилар — ва: «Бу — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ битишган (нарса)дир: Маккага қурол (олиб) кирмайди, магар қиндаги қилич (бў лса майли); ва унинг (Макка) аҳлидан ҳеч кимни — агар (ўзи) унга эргашишни истаса — (ўзи билан) олиб чиқмайди; ва ўз шерикларидан ҳеч кимни — агар у ерда туришни истаса — тўсмайди», деб ёздилар. У зот унга (Маккага) кириб, муддат ўтганида, (Қурайш) Алининг олдига келиб: «Шерикингга айт — биздан чиқиб кецин, муддат ўтди», дедилар. Шунда Пайғамбар ﷺ чиқдилар. Ҳамзанинг қизи: «Эй амаки, эй амаки!» деб нидо қилиб, у зотга эргашди. Али уни (қў лига) олиб, қў лидан ушлаб, Фотима (алайҳассалом)га: «Мана, амакингнинг қизини ол», деди; у (Фотима) уни (тарбияга) олди. Сўнг у (қиз) ҳақида Али, Зайд ва Жаъфар низолашдилар. Али: «Мен уни олдим, у менинг амакимнинг қизи», деди. Жаъфар: «(У) менинг амакимнинг қизи ва холаси менинг никоҳимда», деди. Зайд: «(У) менинг (дин) биродаримнинг қизи», деди. Пайғамбар ﷺ уни холасига (Жаъфарнинг хотинига) ҳукм қилиб бердилар ва: «Хола она ўрнидадир», дедилар. Алига: «Сен мендансан, мен сенданман», дедилар. Жаъфарга: «Сен менинг хилқатим ва хулқимга ўхшадинг», дедилар. Зайдга: «Сен бизнинг биродаримиз ва мавломизсан», дедилар. Али: «Ҳамзанинг қизига уйланмайсанми?» деди. У зот: «У менинг эмиш (сут) томондан биродаримнинг қизидир», дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ: أَنَّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمِيثَرَةِ الْحَمْرَاءِ. رَوَاهُ فِي شرح السّنة
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qizil egar-choponni man qildilar. «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қизил эгар-чопонни ман қилдилар. «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.
وَعَنِ الْبَرَّاءِ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرْبُوعًا بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ لَهُ شَعْرٌ بَلَغَ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ رَأَيْتُهُ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ لَمْ أَرَ شَيْئًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ قَالَ: مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَعْرُهُ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ بَعِيدٌ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلَا بِالْقَصِيرِ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men sochi (yelkasiga tushib turgan) hech bir kishini qizil hullada Rasululloh ﷺ dan koʻra goʻzalroq koʻrgan emasman. U zotning sochlari yelkalariga urilar (yetib turar) edi, ikki yelka orasi keng edi; u zot na uzun, na kalta edilar. Abu Kurayb: «u zotning sochlari (bor edi)» dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен сочи (елкасига тушиб турган) ҳеч бир кишини қизил ҳуллада Расулуллоҳ ﷺ дан кўра гўзалроқ кўрган эмасман. У зотнинг сочлари елкаларига урилар (етиб турар) эди, икки елка ораси кенг эди; у зот на узун, на калта эдилар. Абу Курайб: «у зотнинг сочлари (бор эди)» деди.
وَعَن الْبَراء قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا إِلَى أَبِي رَافِعٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ بَيْتَهُ لَيْلًا وَهُوَ نَائِمٌ فَقَتَلَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ: فَوَضَعْتُ السَّيْف فِي بَطْنه حَتَّى أَخذ فِي ظَهره فَعَرَفْتُ أَنِّي قَتَلْتُهُ فَجَعَلْتُ أَفْتَحُ الْأَبْوَابَ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى دَرَجَةٍ فَوَضَعْتُ رِجْلِي فَوَقَعْتُ فِي لَيْلَةٍ مُقْمِرَةٍ فَانْكَسَرَتْ سَاقِي فَعَصَبَتُهَا بِعِمَامَةٍ فَانْطَلَقْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ: «ابْسُطْ رِجْلَكَ» . فَبَسَطْتُ رِجْلِي فَمَسَحَهَا فَكَأَنَّمَا لَمْ أَشْتَكِهَا قَطُّ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Rasululloh ﷺ bir guruh (kishi)ni Abu Rofiʼning oldiga yubordilar. Abdulloh ibn Atik uning uyiga kechasi — u uxlab yotgan holda — kirib, uni oʻldirdi.Расулуллоҳ ﷺ бир гуруҳ (киши)ни Абу Рофиънинг олдига юбордилар. Абдуллоҳ ибн Атик унинг уйига кечаси — у ухлаб ётган ҳолда — кириб, уни ўлдирди.
وَعَن الْبَراء بن عَازِب قا ل: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ وَالْحُدَيْبِيَةُ بِئْرٌ فَنَزَحْنَاهَا فَلَمْ نَتْرُكْ فِيهَا قَطْرَةً فَبَلَغَ النبيَّ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم فأتاهافجلس عَلَى شَفِيرِهَا ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ مِنْ مَاءٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَدَعَا ثُمَّ صَبَّهُ فِيهَا ثُمَّ قَالَ: دَعُوهَا سَاعَةً " فَأَرْوَوْا أَنْفُسَهُمْ وَرِكَابَهُمْ حَتَّى ارتحلوا. رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Baro aytdi:) «Sizlar ‹fath› (gʻalaba) deb Makka fathini hisoblaysizlar — Makka fathi (albatta) bir fath edi — biz esa ‹fath›ni Hudaybiya kunidagi Rizvon bayʼati deb hisoblaymiz», dedi. (Baro:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan ming toʻrt yuz (kishi) edik. Hudaybiya — bir quduq edi, biz uni (suvini) toʻla tortib (boʻshatib) oldik, unda bir tomchi (suv) ham qoldirmadik. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi, u zot uning oldiga kelib, labiga oʻtirdilar, soʻng bir idish suv soʻrab, (undan) tahorat qildilar, soʻng (ogʻizlarini) chayib, duo qildilar, soʻng uni (suvni) quduqqa quydilar. Biz uni uzoq (ketmay) bir oz qoʻyib turdik, soʻng u bizni va ulovlarimizni xohlaganimizcha (suvga) qondirib (chiqarib) yubordi.(Баро айтди:) «Сизлар ‹фатҳ› (ғалаба) деб Макка фатҳини ҳисоблайсизлар — Макка фатҳи (албатта) бир фатҳ эди — биз эса ‹фатҳ›ни Ҳудайбия кунидаги Ризвон байъати деб ҳисоблаймиз», деди. (Баро:) Биз Пайғамбар ﷺ билан минг тўрт юз (киши) эдик. Ҳудайбия — бир қудуқ эди, биз уни (сувини) тўла тортиб (бўшатиб) олдик, унда бир томчи (сув) ҳам қолдирмадик. Бу Пайғамбар ﷺга етди, у зот унинг олдига келиб, лабига ўтирдилар, сўнг бир идиш сув сўраб, (ундан) таҳорат қилдилар, сўнг (оғизларини) чайиб, дуо қилдилар, сўнг уни (сувни) қудуққа қуйдилар. Биз уни узоқ (кетмай) бир оз қўйиб турдик, сўнг у бизни ва уловларимизни хоҳлаганимизча (сувга) қондириб (чиқариб) юборди.
عَن الْبَراء قَالَ: أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَجَعَلَا يُقْرِآنِنَا الْقُرْآنَ ثُمَّ جَاءَ عَمَّارٌ وَبِلَالٌ وَسَعْدٌ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَيْءٍ فَرَحَهُمْ بِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْوَلَائِدَ وَالصِّبْيَانَ يَقُولُونَ: هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ جَاءَ فَمَا جَاءَ حَتَّى قرأتُ: [سبِّح اسْم ربِّك الْأَعْلَى] فِي سُوَرٍ مِثْلِهَا مِنَ الْمُفَصَّلِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning ashobidan bizning oldimizga birinchi boʻ lib kelgan (kishi) Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummi Maktum (edi); ular bizga Qurʼon oʻqita boshladilar. Soʻng Ammor, Bilol va Saʼd keldi; soʻng Umar ibnul-Xattob yigirma (kishi) ichida keldi; soʻng Paygʻambar ﷺ keldilar. Men Madina ahlining — u zot (kelishi) bilan xursand boʻ lganidek — biror narsadan xursand boʻ lganini koʻ rmadim, hatto men joriyalar (qizlar) va bolalarning: «Mana Rasululloh keldilar!» deb aytayotganlarini koʻ rdim. U zot kelmasidan (oldin)oq men ‹Sabbih isma robbikal-aʼlo (Eng oliy Robbingning ismini pokla)› (Aʼlo surasi, 1) (surasini) va uning misli (boshqa) suralarni oʻqib olgan edim.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг ашобидан бизнинг олдимизга биринчи бў либ келган (киши) Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умми Мактум (эди); улар бизга Қуръон ўқита бошладилар. Сўнг Аммор, Билол ва Саъд келди; сўнг Умар ибнул-Хаттоб йигирма (киши) ичида келди; сўнг Пайғамбар ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг — у зот (келиши) билан хурсанд бў лганидек — бирор нарсадан хурсанд бў лганини кў рмадим, ҳатто мен жориялар (қизлар) ва болаларнинг: «Мана Расулуллоҳ келдилар!» деб айтаётганларини кў рдим. У зот келмасидан (олдин)оқ мен ‹Саббиҳ исма роббикал-аъло (Энг олий Роббингнинг исмини покла)› (Аъло сураси, 1) (сурасини) ва унинг мисли (бошқа) сураларни ўқиб олган эдим.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:: «لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ»
وَفِي رِوَايَةِ جَابِرٍ قَالَ: «مَا أُكِلَ لَحْمُهُ فَلَا بَأْس ببوله» . رَوَاهُ أَحْمد وَالدَّارَقُطْنِيّ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Goʻshti yeyiladigan hayvonning bavlida hech qanday zarar yoʻq», dedilar. Jobirning rivoyatida esa: «Goʻshti yeyiladigan hayvonning bavlida zarar yoʻq», deyilgan. Ahmad va Doraqutniy rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Гўшти ейиладиган ҳайвоннинг бавлида ҳеч қандай зарар йўқ», дедилар. Жобирнинг ривоятида эса: «Гўшти ейиладиган ҳайвоннинг бавлида зарар йўқ», дейилган. Аҳмад ва Дорақутний ривоят қилган.
وَعَن الْبَراء قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يقْرَأ فِي الْعشَاء: (والتين وَالزَّيْتُون)
وَمَا سَمِعت أحدا أحسن صَوتا مِنْهُ
(Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning xufton (namozi)da ‹Vat-tini vaz-zaytun (Tin va Zaytunga qasam)› (Tiyn surasi, 1-oyat)ni oʻqiganlarini eshitdim; bas, men U zotdan koʻra chiroyliroq ovozli — yoki chiroyliroq qiroatli — biror kishini eshitmaganman.(Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг хуфтон (намози)да ‹Ват-тини ваз-зайтун (Тин ва Зайтунга қасам)› (Тийн сураси, 1-оят)ни ўқиганларини эшитдим; бас, мен У зотдан кўра чиройлироқ овозли — ёки чиройлироқ қироатли — бирор кишини эшитмаганман.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا سَجَدْتَ فضع كفيك وارفع مرفقيك رَوَاهُ مُسلم
Al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sajda qilsang, ikki kaftingni (yerga) qoʻy va ikki tirsagingni koʻtar».Ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сажда қилсанг, икки кафтингни (ерга) қўй ва икки тирсагингни кўтар».
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ سَوَّلَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْبَبْنَا أَنْ نَكُونَ عَنْ يَمِينِهِ يُقْبِلُ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ قَالَ: فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ: «رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ أَو تجمع عِبَادك» . رَوَاهُ مُسلم
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ ning ortlarida namoz oʻqiganimizda, u zotning oʻng tomonlarida boʻlishni yaxshi koʻrar edik — (toki) u zot bizga yuzlarini qaratsalar.» (Roviy) dedi: «Men u zotning: ‹Robbim! Bandalaringni qayta tiriltirgan — yoki jamlagan — kuningda meni azobingdan saqlagin›, — deganlarini eshitdim.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида намоз ўқиганимизда, у зотнинг ўнг томонларида бўлишни яхши кўрар эдик — (токи) у зот бизга юзларини қаратсалар.» (Ровий) деди: «Мен у зотнинг: ‹Роббим! Бандаларингни қайта тирилтирган — ёки жамлаган — кунингда мени азобингдан сақлагин›, — деганларини эшитдим.»
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الَّذِينَ يَلُونَ الصُّفُوفَ الْأُولَى وَمَا مِنْ خُطْوَةٍ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ من خطْوَة يمشيها يصل العَبْد بهَا صفا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi saflarga yaqin turganlarga rahmat yogʻdiradilar. Bandaning safni ulash uchun tashlagan qadamidan koʻra Allohga mahbubroq qadam yoʻqdir». Abu Dovud rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафларга яқин турганларга раҳмат ёғдирадилар. Банданинг сафни улаш учун ташлаган қадамидан кўра Аллоҳга маҳбуброқ қадам йўқдир». Абу Довуд ривоят қилган.
عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: كُنَّا نُصَلِّي خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا قَالَ: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» . لَمْ يَحْنِ أَحَدٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَضَعَ النَّبِيُّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم جَبهته على الأَرْض
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — u yolgʻonchi emas edi: Biz Paygʻambar ﷺ orqasida namoz oʻqir edik; u zot ‹Samiʼalloohu liman hamidah› deganlarida, Paygʻambar ﷺ peshanalarini yerga qoʻyguncha bizdan hech kim belini (sajdaga) egmas edi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — у ёлғончи эмас эди: Биз Пайғамбар ﷺ орқасида намоз ўқир эдик; у зот ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деганларида, Пайғамбар ﷺ пешаналарини ерга қўйгунча биздан ҳеч ким белини (саждага) эгмас эди.
وَعَن الْبَراء قَالَ: صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَفَرًا فَمَا رَأَيْتُهُ تَرَكَ رَكْعَتَيْنِ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ الظُّهْرِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Qutayba ibn Said bizga aytib berdi: al-Lays bizga Safvon ibn Sulaymdan, u Abu Busra al-Gʻiforiydan, u al-Baroʼ ibn Ozib al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan aytib berdi. U aytdi: Rasululloh ﷺga oʻn sakkiz safarda hamroh boʻldim, hech qachon u zotning quyosh ogʻganda, peshindan oldin ikki rakaatni (tark qilganlarini) koʻrmadim.Қутайба ибн Саид бизга айтиб берди: ал-Лайс бизга Сафвон ибн Сулаймдан, у Абу Бусра ал-Ғифорийдан, у ал-Барў ибн Озиб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан айтиб берди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺга ўн саккиз сафарда ҳамроҳ бўлдим, ҳеч қачон у зотнинг қуёш оғганда, пешиндан олдин икки ракаатни (тарк қилганларини) кўрмадим.
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «حَقًّا عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَغْتَسِلُوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَلْيَمَسَّ أَحَدُهُمْ مِنْ طِيبِ أَهْلِهِ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَالْمَاءُ لَهُ طِيبٌ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlarga juma kuni gʻusl qilishlari haqdir; har biri ahlining (xushboʻy) atridan surtsin, agar topmasa, suvning oʻzi unga atrdir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Said va ansorlardan boʻlgan bir shayxdan ham (rivoyatlar) bor.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонларга жума куни ғусл қилишлари ҳақдир; ҳар бири аҳлининг (хушбўй) атридан суртсин, агар топмаса, сувнинг ўзи унга атрдир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Саид ва ансорлардан бўлган бир шайхдан ҳам (ривоятлар) бор.
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: خَطَبَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ: «إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ ثُمَّ نَرْجِعَ فَنَنْحَرَ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ نُصَلِّيَ فَإِنَّمَا هُوَ شَاةُ لَحْمٍ عَجَّلَهُ لِأَهْلِهِ لَيْسَ مِنَ النُّسُكِ فِي شَيْءٍ»
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Nahr kuni (Iyd-ul-azha) xutba qilib: «Bu kunimizda qilishimiz lozim boʻlgan birinchi narsa — namoz (oʻqish), soʻng qaytib (qurbonliklarimizni) soʻyish. Bas, kimki shunday qilsa, u bizning sunnatimizga koʻra amal qildi; kim namozdan oldin soʻydi, u — (oddiy) goʻsht, xolos — uni oilasiga taqdim etdi, u hech qaysi jihatdan qurbonlik hisoblanmaydi», — dedilar. Mening amakim Abu Burda ibn Niyor turib: «Yo Rasululloh, men qurbonlikni namozdan oldin soʻydim, lekin mening bir yosh urgʻochi echkim bor — u kattaroq qoʻydan yaxshiroq», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni birinchisi oʻrniga soʻy; bunday echki sendan keyin hech kimga qurbonlik hisoblanmaydi», — dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Наҳр куни (Ийд-ул-азҳа) хутба қилиб: «Бу кунимизда қилишимиз лозим бўлган биринчи нарса — намоз (ўқиш), сўнг қайтиб (қурбонликларимизни) сўйиш. Бас, кимки шундай қилса, у бизнинг суннатимизга кўра амал қилди; ким намоздан олдин сўйди, у — (оддий) гўшт, холос — уни оиласига тақдим этди, у ҳеч қайси жиҳатдан қурбонлик ҳисобланмайди», — дедилар. Менинг амаким Абу Бурда ибн Ниёр туриб: «Ё Расулуллоҳ, мен қурбонликни намоздан олдин сўйдим, лекин менинг бир ёш урғочи эчким бор — у каттароқ қўйдан яхшироқ», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни биринчиси ўрнига сўй; бундай эчки сендан кейин ҳеч кимга қурбонлик ҳисобланмайди», — дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلَاةِ فَإِنَّمَا يَذْبَحُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ ذَبَحَ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَقَدْ تَمَّ نُسُكُهُ وَأَصَابَ سُنَّةَ الْمُسلمين»
(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Burda deb ataladigan bir togʻ am (qurbonlikni) namozdan oldin soʻ ydi. Rasululloh ﷺ unga: «Sening qoʻ ying — (oddiy) goʻsht qoʻ yi(dir)» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda echkilardan boqilgan (xonaki) bir jadaʼa bor» dedi. U zot: «Uni soʻ y; (lekin) u sendan boshqaga (boshqa hech kimga) yaramaydi» dedilar. Soʻng: «Kim namozdan oldin soʻ ysa, u faqat oʻ zi uchun soʻ ydi; kim namozdan keyin soʻ ysa, uning nusuki toʻ liq boʻ ldi va u musulmonlarning sunnatiga erishdi» dedilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Бурда деб аталадиган бир тоғ ам (қурбонликни) намоздан олдин сў йди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг қў йинг — (оддий) гўшт қў йи(дир)» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда эчкилардан боқилган (хонаки) бир жадаъа бор» деди. У зот: «Уни сў й; (лекин) у сендан бошқага (бошқа ҳеч кимга) ярамайди» дедилар. Сўнг: «Ким намоздан олдин сў йса, у фақат ў зи учун сў йди; ким намоздан кейин сў йса, унинг нусуки тў лиқ бў лди ва у мусулмонларнинг суннатига эришди» дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُووِلَ يَوْمَ الْعِيدِ قَوْسًا فَخَطَبَ عَلَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga hayit kuni bir kamon berildi, u zot unga (suyanib) xutba oʻqidilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга ҳайит куни бир камон берилди, у зот унга (суяниб) хутба ўқидилар. Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ: مَاذَا يُتَّقَى مِنَ الضَّحَايَا؟ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ: «أَرْبَعًا الْعَرْجَاءُ والبين ظلعها والعرواء الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَجْفَاءُ الَّتِي لَا تَنْقَى» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan qurbonlik hayvonlarida nimalardan saqlanish (kerakligi) soʻralganda, u zot qoʻllari bilan ishora qilib: «Toʻrt (narsadan): oqsoqligi ochiq-oydin boʻlgan choʻloqdan, koʻrligi ochiq-oydin boʻlgan koʻrdan, kasalligi ochiq-oydin boʻlgan bemordan va iligi qolmagan ozgʻin (hayvon)dan», dedilar. Molik, Ahmad, Termiziy, Abu Dovud, Nasoiy, Ibn Moja va Doramiy rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан қурбонлик ҳайвонларида нималардан сақланиш (кераклиги) сўралганда, у зот қўллари билан ишора қилиб: «Тўрт (нарсадан): оқсоқлиги очиқ-ойдин бўлган чўлоқдан, кўрлиги очиқ-ойдин бўлган кўрдан, касаллиги очиқ-ойдин бўлган бемордан ва илиги қолмаган озғин (ҳайвон)дан», дедилар. Молик, Аҳмад, Термизий, Абу Довуд, Насоий, Ибн Можа ва Дорамий ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: أَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا: بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَرَدِّ السَّلَامِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَنَهَانَا عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنِ الْحَرِيرِ والْإِسْتَبْرَقِ وَالدِّيبَاجِ وَالْمِيثَرَةِ الْحَمْرَاءِ وَالْقَسِّيِّ وَآنِيَةِ الْفِضَّةِ وَفِي رِوَايَةٍ وَعَنِ الشُّرْبِ فِي الْفِضَّةِ فَإِنَّهُ مَنْ شَرِبَ فِيهَا فِي الدُّنْيَا لم يشرب فِيهَا فِي الْآخِرَة
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizni yetti narsaga buyurdilar va yetti narsadan qaytardilar. Bizni: bemorni yoʻqlashga, janozaga ergashishga, aksa urganga (yarhamukalloh deb) duo qilishga, salomga alik olishga, taklif qilganning taklifini qabul qilishga, qasam ichganning qasamini bajo keltirishga va mazlumga yordam berishga buyurdilar. Bizni esa oltin uzukdan, ipakdan, qalin ipak (istabraq)dan, dibojdan, qizil egar toʻshagidan, qassiy matosidan va kumush idishlardan qaytardilar. Bir rivoyatda: kumush idishda ichishdan (qaytardilar). Zero, kim dunyoda undan ichsa, oxiratda undan icha olmaydi. Muttafaqun alayh.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизни етти нарсага буюрдилар ва етти нарсадан қайтардилар. Бизни: беморни йўқлашга, жанозага эргашишга, акса урганга (ярҳамукаллоҳ деб) дуо қилишга, саломга алик олишга, таклиф қилганнинг таклифини қабул қилишга, қасам ичганнинг қасамини бажо келтиришга ва мазлумга ёрдам беришга буюрдилар. Бизни эса олтин узукдан, ипакдан, қалин ипак (истабрақ)дан, дибождан, қизил эгар тўшагидан, қассий матосидан ва кумуш идишлардан қайтардилар. Бир ривоятда: кумуш идишда ичишдан (қайтардилар). Зеро, ким дунёда ундан ичса, охиратда ундан ича олмайди. Муттафақун алайҳ.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنَازَة رَجُلٍ مِنَ الْأَنْصَارِ فَانْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ وَلَمَّا يُلْحَدْ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَلَسْنَا حوله كَأَن على رؤوسنا الطَّيْرَ وَفِي يَدِهِ عُودٌ يَنْكُتُ بِهِ فِي الْأَرْضِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ: «اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ» مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ: " إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ إِذَا كَانَ فِي انْقِطَاعٍ مِنَ الدُّنْيَا وَإِقْبَالٍ مِنَ الْآخِرَةِ نَزَلَ إِلَيْهِ من السَّمَاء مَلَائِكَة بِيضُ الْوُجُوهِ كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ الشَّمْسُ مَعَهُمْ كَفَنٌ مِنْ أَكْفَانِ الْجَنَّةِ وَحَنُوطٌ مِنْ حَنُوطِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَجْلِسُوا مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ ثُمَّ يَجِيءُ مَلَكُ الْمَوْتِ حَتَّى يَجْلِسَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَيَقُولُ: أَيَّتُهَا النَّفْسُ الطَّيِّبَةُ اخْرُجِي إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنَ الله ورضوان " قَالَ: «فَتَخْرُجُ تَسِيلُ كَمَا تَسِيلُ الْقَطْرَةُ مِنَ فِي السِّقَاءِ فَيَأْخُذُهَا فَإِذَا أَخَذَهَا لَمْ يَدَعُوهَا فِي يَدِهِ طَرْفَةَ عَيْنٍ حَتَّى يَأْخُذُوهَا فَيَجْعَلُوهَا فِي ذَلِكَ الْكَفَنِ وَفِي ذَلِكَ الْحَنُوطِ وَيَخْرُجُ مِنْهَا كَأَطْيَبِ نَفْحَةِ مِسْكٍ وُجِدَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ» قَالَ: " فَيَصْعَدُونَ بِهَا فَلَا يَمُرُّونَ - يَعْنِي بِهَا - عَلَى مَلَأٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ إِلَّا قَالُوا: مَا هَذِه الرّوح الطّيب فَيَقُولُونَ: فلَان بن فُلَانٍ بِأَحْسَنِ أَسْمَائِهِ الَّتِي كَانُوا يُسَمُّونَهُ بِهَا فِي الدُّنْيَا حَتَّى ينْتَهوا بهَا إِلَى سَمَاء الدُّنْيَا فيستفتحون لَهُ فَيفتح لَهُ فَيُشَيِّعُهُ مِنْ كُلِّ سَمَاءٍ مُقَرَّبُوهَا إِلَى السَّمَاءِ الَّتِي تَلِيهَا حَتَّى ينتهى بهَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ - فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: اكْتُبُوا كِتَابَ عَبْدِي فِي عِلِّيِّينَ وَأَعِيدُوهُ إِلَى الْأَرْضِ فَإِنِّي مِنْهَا خَلَقْتُهُمْ وَفِيهَا أُعِيدُهُمْ وَمِنْهَا أخرجهم تَارَة أُخْرَى قَالَ: " فتعاد روحه فيأتيه ملكان فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولُونَ لَهُ: مَنْ رَبُّكَ؟ فَيَقُولُ: رَبِّيَ الله فَيَقُولُونَ لَهُ: مَا دِينُكَ؟ فَيَقُولُ: دِينِيَ الْإِسْلَامُ فَيَقُولَانِ لَهُ: مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ؟ فَيَقُول: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولَانِ لَهُ: وَمَا عِلْمُكَ؟ فَيَقُولُ: قَرَأْتُ كِتَابَ اللَّهِ فَآمَنْتُ بِهِ وَصَدَّقْتُ فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاء أَن قد صدق فَأَفْرِشُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى الْجَنَّةِ " قَالَ: «فَيَأْتِيهِ مِنْ رَوْحِهَا وَطِيبِهَا وَيُفْسَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ» قَالَ: " وَيَأْتِيهِ رجل حسن الْوَجْه حسن الثِّيَاب طيب الرّيح فَيَقُولُ: أَبْشِرْ بِالَّذِي يَسُرُّكَ هَذَا يَوْمُكَ الَّذِي كُنْتَ تُوعَدُ فَيَقُولُ لَهُ: مَنْ أَنْتَ؟ فَوَجْهُكَ الْوَجْه يَجِيء بِالْخَيْرِ فَيَقُولُ: أَنَا عَمَلُكَ الصَّالِحُ فَيَقُولُ: رَبِّ أَقِمِ السَّاعَةَ رَبِّ أَقِمِ السَّاعَةَ حَتَّى أَرْجِعَ إِلَى أَهْلِي وَمَالِي ". قَالَ: " وَإِنَّ الْعَبْدَ الْكَافِرَ إِذَا كَانَ فِي انْقِطَاعٍ مِنَ الدُّنْيَا وَإِقْبَالٍ مِنَ الْآخِرَةِ نَزَلَ إِلَيْهِ مِنَ السَّمَاءِ مَلَائِكَةٌ سُودُ الْوُجُوهِ مَعَهُمُ الْمُسُوحُ فَيَجْلِسُونَ مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ ثُمَّ يَجِيءُ مَلَكُ الْمَوْتِ حَتَّى يَجْلِسَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَيَقُولُ: أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ اخْرُجِي إِلَى سَخَطٍ مِنَ اللَّهِ " قَالَ: " فَتُفَرَّقُ فِي جسده فينتزعها كَمَا ينتزع السفود من الصُّوف المبلول فَيَأْخُذُهَا فَإِذَا أَخَذَهَا لَمْ يَدَعُوهَا فِي يَدِهِ طَرْفَةَ عَيْنٍ حَتَّى يَجْعَلُوهَا فِي تِلْكَ الْمُسُوحِ وَيخرج مِنْهَا كَأَنْتَنِ رِيحِ جِيفَةٍ وُجِدَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ فَيَصْعَدُونَ بِهَا فَلَا يَمُرُّونَ بِهَا عَلَى مَلَأٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ إِلَّا قَالُوا: مَا هَذَا الرّوح الْخَبيث؟ فَيَقُولُونَ: فلَان بن فُلَانٍ - بِأَقْبَحِ أَسْمَائِهِ الَّتِي كَانَ يُسَمَّى بِهَا فِي الدُّنْيَا - حَتَّى يَنْتَهِي بهَا إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيُسْتَفْتَحُ لَهُ فَلَا يُفْتَحُ لَهُ " ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سم الْخياط)
فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: اكْتُبُوا كِتَابَهُ فِي سِجِّين فِي الأَرْض السُّفْلى فتطرح روحه طرحا
ثُمَّ قَرَأَ: (وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ السَّمَاءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرّيح فِي مَكَان سحيق)
فَتُعَادُ رُوحُهُ فِي جَسَدِهِ وَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولَانِ لَهُ: مَنْ رَبُّكَ: فَيَقُولُ: هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيَقُولَانِ لَهُ: مَا دِينُكَ؟ فَيَقُولُ: هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيَقُولَانِ لَهُ: مَا هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بُعِثَ فِيكُمْ؟ فَيَقُولُ: هَاهْ هَاهْ لَا أَدْرِي فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَن كذب عَبدِي فأفرشوا لَهُ مِنَ النَّارِ وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى النَّارِ فَيَأْتِيهِ حَرُّهَا وَسَمُومُهَا وَيُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ حَتَّى تَخْتَلِفَ فِيهِ أَضْلَاعُهُ وَيَأْتِيهِ رَجُلٌ قَبِيحُ الْوَجْهِ قَبِيحُ الثِّيَابِ مُنْتِنُ الرِّيحِ فَيَقُولُ أَبْشِرْ بِالَّذِي يسوؤك هَذَا يَوْمُكَ الَّذِي كُنْتَ تُوعَدُ فَيَقُولُ: مَنْ أَنْتَ؟ فَوَجْهُكَ الْوَجْهُ يَجِيءُ بِالشَّرِّ فَيَقُولُ: أَنَا عَمَلُكَ الْخَبِيثُ فَيَقُولُ: رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ
وَفِي رِوَايَة نَحوه وَزَاد فِيهِ:
إِذَا خَرَجَ رُوحُهُ صَلَّى عَلَيْهِ كُلُّ مَلَكٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَكُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاءِ وَفُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ لَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَابٍ إِلَّا وَهُمْ يَدْعُونَ اللَّهَ أَنْ يُعْرَجَ بِرُوحِهِ مِنْ قِبَلِهِمْ. وَتُنْزَعُ نَفْسُهُ يَعْنِي الْكَافِرَ مَعَ الْعُرُوقِ فَيَلْعَنُهُ كُلُّ مَلَكٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَكُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ لَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَابٍ إِلَّا وَهُمْ يَدْعُونَ اللَّهَ أَنْ لَا يُعْرِجَ رُوحَهُ مِنْ قبلهم ". رَوَاهُ أَحْمد
Usmon ibn Abu Shayba bizga shunday hadis aytib berdi: bizga Jariyr aytib berdi. (Boshqa yoʼl bilan) bizga Hannod ibn Sariy ham shunday hadis aytib berdi: bizga Abu Muoviya aytib berdi — bu Hannodning lafzi — Aʼmashdan, u Minholdan, u Zozondan, u Baroʼ ibn Ozibdan rivoyat qilib aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan ansorlardan boʼlgan bir kishining janozasiga chiqdik. Qabr oldiga yetib keldik, hali lahad qazilmagan edi. Bas, Rasululloh ﷺ oʼtirdilar, biz ham boshlarimiz uzra qush (qoʼnib turgandek tinch) holda u zotning atroflarida oʼtirdik. U zotning qoʼllarida bir tayoqcha boʼlib, u bilan yerni chizar edilar. Soʼng boshlarini koʼtarib: «Qabr azobidan Allohdan panoh tilanglar», dedilar — ikki yoki uch marta. (Jariyrning hadisida shu yerda ziyoda boʼlib): «U albatta (odamlar) orqalariga oʼgirilib ketayotganlarida ularning kovushlari taraqiyni eshitadi, oʼsha paytda unga: ‹Ey faloni, Robbing kim, dining nima, Nabiying kim?› deyiladi», dedilar. Hannod aytdi: U zot dedilar: «Oldiga ikki farishta kelib uni oʼtqazadilar va unga: ‹Robbing kim?› deydilar. U: ‹Robbim Allohdir›, deydi. Ular unga: ‹Dining nima?› deydilar. U: ‹Dinim Islomdir›, deydi. Ular unga: ‹Sizlarning oranglarga yuborilgan bu kishi kim?› deydilar. U: ‹U Allohning Rasulidir›, deydi. Ular: ‹Buni qaydan bilding?› deydilar. U: ‹Allohning Kitobini oʼqidim, unga iymon keltirdim va uni tasdiqladim›, deydi.» (Jariyrning hadisida ziyoda boʼldi): «Mana shu Aziz va Jalil boʼlmish Allohning {Alloh iymon keltirganlarni sobit qiladi} oyatidagi soʼzidir.» Soʼng (ikkalasi) muvofiq boʼldilar. U zot dedilar: «Soʼng osmondan bir munodiy: ‹Bandam rost soʼzladi, unga jannatdan toʼshak yozinglar, unga jannat tomon bir eshik ochinglar va unga jannatdan kiyim kiydiringlar›, deb nido qiladi. Bas, unga jannatning rohati va xushboʼyligidan keladi. Unga qabri koʼzi yetgan masofagacha kengaytiriladi.» U zot dedilar: «Kofir esa» — soʼng uning oʼlimini zikr qildi — «uning ruhi jasadiga qaytariladi, oldiga ikki farishta kelib uni oʼtqazadilar va: ‹Robbing kim?› deydilar. U: ‹Eh, eh, eh, bilmayman›, deydi. Ular unga: ‹Dining nima?› deydilar. U: ‹Eh, eh, bilmayman›, deydi. Ular: ‹Sizlarning oranglarga yuborilgan bu kishi kim?› deydilar. U: ‹Eh, eh, bilmayman›, deydi. Shunda osmondan bir munodiy: ‹U yolgʻon soʼzladi, unga doʼzaxdan toʼshak yozinglar, unga doʼzaxdan kiyim kiydiringlar va unga doʼzax tomon bir eshik ochinglar›, deb nido qiladi. Bas, unga uning issiqligi va qaynoq shamolidan keladi va qabri unga toraytiriladi, hatto qovurgʻalari bir-biriga kirib ketadi.» (Jariyrning hadisida ziyoda boʼldi): U zot dedilar: «Soʼng unga koʼzi koʼr, soqov bir (farishta) tayinlanadi, qoʼlida temir bolgʻa boʼlib, agar u bilan bir togʻ urilsa, togʻ tuproqqa aylanardi. Bas, u shunday bir zarba uradiki, uni mashriq bilan magʻrib orasidagi narsalar, ins va jindan boshqasi eshitadi, va u tuproqqa aylanadi. Soʼng unga ruh qaytariladi.»Усмон ибн Абу Шайба бизга шундай ҳадис айтиб берди: бизга Жарийр айтиб берди. (Бошқа йўл билан) бизга Ҳаннод ибн Сарий ҳам шундай ҳадис айтиб берди: бизга Абу Муовия айтиб берди — бу Ҳанноднинг лафзи — Аъмашдан, у Минҳолдан, у Зозондан, у Барў ибн Озибдан ривоят қилиб айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ансорлардан бўлган бир кишининг жанозасига чиқдик. Қабр олдига етиб келдик, ҳали лаҳад қазилмаган эди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар, биз ҳам бошларимиз узра қуш (қўниб тургандек тинч) ҳолда у зотнинг атрофларида ўтирдик. У зотнинг қўлларида бир таёқча бўлиб, у билан ерни чизар эдилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ тиланглар», дедилар — икки ёки уч марта. (Жарийрнинг ҳадисида шу ерда зиёда бўлиб): «У албатта (одамлар) орқаларига ўгирилиб кетаётганларида уларнинг ковушлари тарақийни эшитади, ўша пайтда унга: ‹Эй фалони, Роббинг ким, дининг нима, Набийинг ким?› дейилади», дедилар. Ҳаннод айтди: У зот дедилар: «Олдига икки фаришта келиб уни ўтқазадилар ва унга: ‹Роббинг ким?› дейдилар. У: ‹Роббим Аллоҳдир›, дейди. Улар унга: ‹Дининг нима?› дейдилар. У: ‹Диним Исломдир›, дейди. Улар унга: ‹Сизларнинг орангларга юборилган бу киши ким?› дейдилар. У: ‹У Аллоҳнинг Расулидир›, дейди. Улар: ‹Буни қайдан билдинг?› дейдилар. У: ‹Аллоҳнинг Китобини ўқидим, унга иймон келтирдим ва уни тасдиқладим›, дейди.» (Жарийрнинг ҳадисида зиёда бўлди): «Мана шу Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳнинг {Аллоҳ иймон келтирганларни собит қилади} оятидаги сўзидир.» Сўнг (иккаласи) мувофиқ бўлдилар. У зот дедилар: «Сўнг осмондан бир мунодий: ‹Бандам рост сўзлади, унга жаннатдан тўшак ёзинглар, унга жаннат томон бир эшик очинглар ва унга жаннатдан кийим кийдиринглар›, деб нидо қилади. Бас, унга жаннатнинг роҳати ва хушбўйлигидан келади. Унга қабри кўзи етган масофагача кенгайтирилади.» У зот дедилар: «Кофир эса» — сўнг унинг ўлимини зикр қилди — «унинг руҳи жасадига қайтарилади, олдига икки фаришта келиб уни ўтқазадилар ва: ‹Роббинг ким?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Улар унга: ‹Дининг нима?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Улар: ‹Сизларнинг орангларга юборилган бу киши ким?› дейдилар. У: ‹Эҳ, эҳ, билмайман›, дейди. Шунда осмондан бир мунодий: ‹У ёлғон сўзлади, унга дўзахдан тўшак ёзинглар, унга дўзахдан кийим кийдиринглар ва унга дўзах томон бир эшик очинглар›, деб нидо қилади. Бас, унга унинг иссиқлиги ва қайноқ шамолидан келади ва қабри унга торайтирилади, ҳатто қовурғалари бир-бирига кириб кетади.» (Жарийрнинг ҳадисида зиёда бўлди): У зот дедилар: «Сўнг унга кўзи кўр, соқов бир (фаришта) тайинланади, қўлида темир болға бўлиб, агар у билан бир тоғ урилса, тоғ тупроққа айланарди. Бас, у шундай бир зарба урадики, уни машриқ билан мағриб орасидаги нарсалар, инс ва жиндан бошқаси эшитади, ва у тупроққа айланади. Сўнг унга руҳ қайтарилади.»
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنَازَة رجل من الْأَنْصَار فَانْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْر وَلما يُلْحَدْ بَعْدُ فَجَلَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَجَلَسْنَا مَعَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَزَادَ فِي آخِرِهِ: كن على رؤوسنا الطير
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga ansorlardan bir kishining janozasiga chiqdik. Qabr oldiga yetib bordik, hali lahad qazilmagan edi. Paygʻambar ﷺ qiblaga yuzlanib oʻtirdilar, biz ham u zot bilan birga oʻtirdik.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ансорлардан бир кишининг жанозасига чиқдик. Қабр олдига етиб бордик, ҳали лаҳад қазилмаган эди. Пайғамбар ﷺ қиблага юзланиб ўтирдилар, биз ҳам у зот билан бирга ўтирдик.
وَعَنِ الْبَرَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ مَنَحَ مِنْحَةَ لَبَنٍ أَو روق أَوْ هَدَى زُقَاقًا كَانَ لَهُ مِثْلَ عِتْقِ رَقَبَة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim sut beradigan hayvonni ariyat qilib bersa, yoki kumush bersa, yoki biror kishiga yoʻl koʻrsatsa, unga bir qulni ozod qilgancha savob boʻladi», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким сут берадиган ҳайвонни арият қилиб берса, ёки кумуш берса, ёки бирор кишига йўл кўрсатса, унга бир қулни озод қилганча савоб бўлади», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ وَإِلَى جَانِبِهِ حِصَانٌ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ فَتَغَشَّتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدْنُو وَتَدْنُو وَجَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «تِلْكَ السكينَة تنزلت بِالْقُرْآنِ»
(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan, uning yonida esa ikki arqon bilan bogʻ langan bir ot (bor) edi. Shunda uni bir bulut qopladi va u (bulut) yaqinlashaverdi, oti esa hurka (toʻ lgʻ ana) boshladi. Tongda u (kishi) Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib, buni u zotga zikr qildi. U zot: «U — sakina (xotirjamlik) edi; (u) Qurʼon (oʻqilgani) sababli nozil boʻ ldi», dedilar.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган, унинг ёнида эса икки арқон билан боғ ланган бир от (бор) эди. Шунда уни бир булут қоплади ва у (булут) яқинлашаверди, оти эса ҳурка (тў лғ ана) бошлади. Тонгда у (киши) Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб, буни у зотга зикр қилди. У зот: «У — сакина (хотиржамлик) эди; (у) Қуръон (ўқилгани) сабабли нозил бў лди», дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezatinglar» dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овозларингиз билан безатинглар» дедилар.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «حَسِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ فَإِنَّ الصَّوْتَ الْحَسَنَ يُزِيدُ الْقُرْآنَ حُسْنًا» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Qurʼonni tovushlaringiz bilan chiroyli qilinglar, chunki chiroyli tovush Qurʼonni yanada goʻzal qiladi», deganlarini eshitdim. Dorimiy rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қуръонни товушларингиз билан чиройли қилинглар, чунки чиройли товуш Қуръонни янада гўзал қилади», деганларини эшитдим. Доримий ривоят қилган.
وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ نَامَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ ثُمَّ قَالَ: «اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفَسِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ» . وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَالَهُنَّ ثُمَّ مَاتَ تَحْتَ لَيْلَتِهِ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ»
وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِرَجُلٍ: " يَا فُلَانُ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَى شِقِّكَ الْأَيْمَنِ ثُمَّ قُلِ: اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفَسِي إِلَيْكَ إِلَى قَوْلِهِ: أَرْسَلْتَ " وَقَالَ: «فَإِنْ مِتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ مِتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ وإِن أصبحتَ أصبتَ خيرا»
(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida, oʻng yonlari bilan uxlar, soʻng: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va nabiyyikallaziy arsalta» (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) der edilar. Rasululloh ﷺ: «Kim bularni aytib, oʻsha kechasida vafot etsa, fitrat (Islom) uzra oʻladi», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида, ўнг ёнлари билан ухлар, сўнг: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва набиййикаллазий арсалта» (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ким буларни айтиб, ўша кечасида вафот эца, фитрат (Ислом) узра ўлади», дедилар.