أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الْقَطَّانُ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ : خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ مَاتَ فَقُبِرَ لَيْلاً، وَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ، فَزَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ إِنْسَانٌ لَيْلاً إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِلَى ذَلِكَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qildilar va ashoblaridan biri vafot etib, kechasi koʻmilgani hamda arzimas kafanga oʻralgani haqida soʻz yuritdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ, zarurat boʻlmagan holda, insonni kechasi koʻmishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилдилар ва ашобларидан бири вафот этиб, кечаси кўмилгани ҳамда арзимас кафанга ўралгани ҳақида сўз юритдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ, зарурат бўлмаган ҳолда, инсонни кечаси кўмишдан қайтардилар.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرًا يَقُولُ : أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ فِي قَبْرِهِ، فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ، وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ubayning huzuriga u qabriga qoʻyilganidan soʻng keldilar va uni chiqarishga buyurdilar. Bas, u chiqarildi. U zot uni tizzalari ustiga qoʻyib, unga oʻz tuprugidan purkadilar va unga oʻz koʻylaklarini kiydirdilar. Alloh yaxshi biluvchidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайнинг ҳузурига у қабрига қўйилганидан сўнг келдилар ва уни чиқаришга буюрдилар. Бас, у чиқарилди. У зот уни тиззалари устига қўйиб, унга ўз тупругидан пуркадилар ва унга ўз кўйлакларини кийдирдилар. Аллоҳ яхши билувчидир.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ : إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَأَخْرَجَهُ مِنْ قَبْرِهِ، فَوَضَعَ رَأْسَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَتَفَلَ فِيهِ مِنْ رِيقِهِ، وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ . قَالَ جَابِرٌ : وَصَلَّى عَلَيْهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ubay haqida buyruq berdilar va uni qabridan chiqardilar. Soʻng uning boshini tizzalari ustiga qoʻyib, unga oʻz tuprugidan purkadilar va unga oʻz koʻylaklarini kiydirdilar. Jobir aytdi: «Va u zot unga janoza oʻqidilar. Alloh yaxshi biluvchidir».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Убай ҳақида буйруқ бердилар ва уни қабридан чиқардилар. Сўнг унинг бошини тиззалари устига қўйиб, унга ўз тупругидан пуркадилар ва унга ўз кўйлакларини кийдирдилар. Жобир айтди: «Ва у зот унга жаноза ўқидилар. Аллоҳ яхши билувчидир».
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ : دُفِنَ مَعَ أَبِي رَجُلٌ فِي الْقَبْرِ فَلَمْ يَطِبْ قَلْبِي حَتَّى أَخْرَجْتُهُ وَدَفَنْتُهُ عَلَى حِدَةٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam bilan birga bir kishi bitta qabrga koʻmilgan edi. Uni chiqarib, alohida koʻmmagunimcha koʻnglim tinchimadi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам билан бирга бир киши битта қабрга кўмилган эди. Уни чиқариб, алоҳида кўммагунимча кўнглим тинчимади.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، وَأَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ : نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبْنَى عَلَى الْقَبْرِ، أَوْ يُزَادَ عَلَيْهِ، أَوْ يُجَصَّصَ . زَادَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى : أَوْ يُكْتَبَ عَلَيْهِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabr ustiga bino qurishdan, uni koʻtarishdan yoki uni ohaklashdan qaytardilar. Sulaymon ibn Muso: «Yoki unga yozuv yozishdan», deb qoʻshimcha qildi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабр устига бино қуришдан, уни кўтаришдан ёки уни оҳаклашдан қайтардилар. Сулаймон ибн Мусо: «Ёки унга ёзув ёзишдан», деб қўшимча қилди.
أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ : نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ تَقْصِيصِ الْقُبُورِ، أَوْ يُبْنَى عَلَيْهَا، أَوْ يَجْلِسَ عَلَيْهَا أَحَدٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ohaklashdan, ular ustiga bino qurishdan yoki ularning ustiga birortaning oʻtirishidan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни оҳаклашдан, улар устига бино қуришдан ёки уларнинг устига бирортанинг ўтиришидан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ : نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ تَجْصِيصِ الْقُبُورِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ohaklashdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни оҳаклашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى نَاسًا مُجْتَمِعِينَ عَلَى رَجُلٍ فَسَأَلَ فَقَالُوا رَجُلٌ أَجْهَدَهُ الصَّوْمُ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir odamning atrofiga toʻplangan kishilarni koʻrib qoldilar-da, soʻradilar. Ular: «Bu odamni roʻza holdan toydiribdi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир одамнинг атрофига тўпланган кишиларни кўриб қолдилар-да, сўрадилар. Улар: «Бу одамни рўза ҳолдан тойдирибди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.
أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ فِي ظِلِّ شَجَرَةٍ يُرَشُّ عَلَيْهِ الْمَاءُ قَالَ " مَا بَالُ صَاحِبِكُمْ هَذَا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَائِمٌ . قَالَ " إِنَّهُ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ أَنْ تَصُومُوا فِي السَّفَرِ وَعَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللَّهِ الَّتِي رَخَّصَ لَكُمْ فَاقْبَلُوهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ daraxt soyasida boʻlgan, ustiga suv sepilayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar va: «Sheriginglarga nima boʻlgan?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, u roʻzador», dedilar. U zot: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas. Alloh sizlarga bergan ruxsatidan foydalaning va uni qabul qiling», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дарахт соясида бўлган, устига сув сепилаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Шеригингларга нима бўлган?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, у рўзадор», дедилар. У зот: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас. Аллоҳ сизларга берган рухсатидан фойдаланинг ва уни қабул қилинг», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ عَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَاقْبَلُوهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas. Alloh azza va jalla sizlarga bergan ruxsatidan foydalaning va uni qabul qiling», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас. Аллоҳ азза ва жалла сизларга берган рухсатидан фойдаланинг ва уни қабул қилинг», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَخَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَسَنٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً قَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ " لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda soya qilib turilgan bir kishini koʻrib: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда соя қилиб турилган бир кишини кўриб: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ فَصَامَ النَّاسُ فَبَلَغَهُ أَنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمُ الصِّيَامُ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنَ الْمَاءِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ فَأَفْطَرَ بَعْضُ النَّاسِ وَصَامَ بَعْضٌ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ " أُولَئِكَ الْعُصَاةُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath yilida Ramazon oyida Makkaga yoʻl oldilar va Kuroʻul-Gʻamimga yetguncha roʻza tutdilar, odamlar ham roʻza tutdilar. Soʻng u zotga odamlarga roʻza ogʻirlik qilayotgani xabari yetdi. U zot asrdan keyin bir idish suv soʻrab, odamlar qarab turgan holda uni ichdilar. Shunda baʼzi odamlar roʻzasini ochdi, baʼzilari roʻza tutishda davom etdi. U zotga baʼzi odamlar hamon roʻza tutayotgani xabari yetganda: «Ana oʻshalar itoatsizlardir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йилида Рамазон ойида Маккага йўл олдилар ва Курўул-Ғамимга етгунча рўза тутдилар, одамлар ҳам рўза тутдилар. Сўнг у зотга одамларга рўза оғирлик қилаётгани хабари етди. У зот асрдан кейин бир идиш сув сўраб, одамлар қараб турган ҳолда уни ичдилар. Шунда баъзи одамлар рўзасини очди, баъзилари рўза тутишда давом этди. У зотга баъзи одамлар ҳамон рўза тутаётгани хабари етганда: «Ана ўшалар итоатсизлардир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَامَ بَعْضُنَا وَأَفْطَرَ بَعْضُنَا .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qildik. Baʼzimiz roʻza tutdi, baʼzimiz tutmadi».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилдик. Баъзимиз рўза тутди, баъзимиз тутмади».
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلاَ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ وُقِفَ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَطَؤُهُ ذَاتُ الأَظْلاَفِ بِأَظْلاَفِهَا وَتَنْطَحُهُ ذَاتُ الْقُرُونِ بِقُرُونِهَا لَيْسَ فِيهَا يَوْمَئِذٍ جَمَّاءُ وَلاَ مَكْسُورَةُ الْقَرْنِ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَاذَا حَقُّهَا قَالَ " إِطْرَاقُ فَحْلِهَا وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ صَاحِبِ مَالٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهُ إِلاَّ يُخَيَّلُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعٌ أَقْرَعُ يَفِرُّ مِنْهُ صَاحِبُهُ وَهُوَ يَتْبَعُهُ يَقُولُ لَهُ هَذَا كَنْزُكَ الَّذِي كُنْتَ تَبْخَلُ بِهِ فَإِذَا رَأَى أَنَّهُ لاَ بُدَّ لَهُ مِنْهُ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَجَعَلَ يَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Tuya, qoramol yoki qoʻyi boʻlib, ularning haqqini ado etmagan har bir kishi, albatta, qiyomat kuni keng tekislikda ular uchun toʻxtatib qoʻyiladi. Tuvoqlilari uni tuvoqlari bilan bosib toptaydi, shohlilari uni shohlari bilan suzadi. Oʻsha kuni ularning orasida na shohsizi, na shohi singani boʻlmaydi». Biz: «Yo Rasululloh, ularning haqqi nima?» dedik. U zot: «Erkagini juftlashtirishga berish, chelagini ariyat qilib berish va Alloh yoʻlida ularga yuk ortishdir. Moli boʻlib, uning haqqini ado etmagan har bir kishiga esa qiyomat kuni yalangboʻyin ilon suratlantirilib koʻrsatiladi. Egasi undan qochadi, u esa egasiga ergashib: ‹Bu sen bermay ziqnalik qilgan xaznangdir›, deydi. Egasi undan qutulishning iloji yoʻqligini koʻrgach, qoʻlini uning ogʻziga soladi, u esa buqa chaynaganidek uni chaynay boshlaydi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Туя, қорамол ёки қўйи бўлиб, уларнинг ҳаққини адо этмаган ҳар бир киши, албатта, қиёмат куни кенг текисликда улар учун тўхтатиб қўйилади. Тувоқлилари уни тувоқлари билан босиб топтайди, шоҳлилари уни шоҳлари билан сузади. Ўша куни уларнинг орасида на шоҳсизи, на шоҳи сингани бўлмайди». Биз: «Ё Расулуллоҳ, уларнинг ҳаққи нима?» дедик. У зот: «Эркагини жуфтлаштиришга бериш, челагини арият қилиб бериш ва Аллоҳ йўлида уларга юк ортишдир. Моли бўлиб, унинг ҳаққини адо этмаган ҳар бир кишига эса қиёмат куни ялангбўйин илон суратлантирилиб кўрсатилади. Эгаси ундан қочади, у эса эгасига эргашиб: ‹Бу сен бермай зиқналик қилган хазнангдир›, дейди. Эгаси ундан қутулишнинг иложи йўқлигини кўргач, қўлини унинг оғзига солади, у эса буқа чайнаганидек уни чайнай бошлайди», дедилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرٍو، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالأَنْهَارُ وَالْعُيُونُ الْعُشْرُ وَفِيمَا سُقِيَ بِالسَّانِيَةِ نِصْفُ الْعُشْرِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Osmon (yomgʻiri), daryolar va buloqlar sugʻorgan narsada oʻndan bir, tuya bilan sugʻorilgan narsada esa oʻndan birning yarmi (zakot boʻladi)», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Осмон (ёмғири), дарёлар ва булоқлар суғорган нарсада ўндан бир, туя билан суғорилган нарсада эса ўндан бирнинг ярми (закот бўлади)», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عُذْرَةَ عَبْدًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَلَكَ مَالٌ غَيْرُهُ " . قَالَ لاَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَوِيُّ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَجَاءَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " ابْدَأْ بِنَفْسِكَ فَتَصَدَّقْ عَلَيْهَا فَإِنْ فَضَلَ شَىْءٌ فَلأَهْلِكَ فَإِنْ فَضَلَ شَىْءٌ عَنْ أَهْلِكَ فَلِذِي قَرَابَتِكَ فَإِنْ فَضَلَ عَنْ ذِي قَرَابَتِكَ شَىْءٌ فَهَكَذَا وَهَكَذَا يَقُولُ بَيْنَ يَدَيْكَ وَعَنْ يَمِينِكَ وَعَنْ شِمَالِكَ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Uzra qabilasidan bir kishi qulini oʻzining vafotidan keyin ozod boʻladigan qilib qoʻydi. Bu Rasululloh ﷺga yetib bordi. U zot: «Sening bundan boshqa moling bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni mendan kim sotib oladi?» dedilar. Uni Nuaym ibn Abdulloh al-Adaviy sakkiz yuz dirhamga sotib oldi. Rasululloh ﷺ pulni keltirib, unga berdilar va: «Oʻzingdan boshla, oʻzingga sadaqa qil. Agar biror narsa ortib qolsa, ahling uchun. Agar ahlingdan ham ortib qolsa, qarindoshlaring uchun. Agar qarindoshlaringdan ham ortib qolsa, mana bunga va bunga», deb oldingga, oʻng va soʻl tomoningga ishora qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Узра қабиласидан бир киши қулини ўзининг вафотидан кейин озод бўладиган қилиб қўйди. Бу Расулуллоҳ ﷺга етиб борди. У зот: «Сенинг бундан бошқа молинг борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни мендан ким сотиб олади?» дедилар. Уни Нуайм ибн Абдуллоҳ ал-Адавий саккиз юз дирҳамга сотиб олди. Расулуллоҳ ﷺ пулни келтириб, унга бердилар ва: «Ўзингдан бошла, ўзингга садақа қил. Агар бирор нарса ортиб қолса, аҳлинг учун. Агар аҳлингдан ҳам ортиб қолса, қариндошларинг учун. Агар қариндошларингдан ҳам ортиб қолса, мана бунга ва бунга», деб олдингга, ўнг ва сўл томонингга ишора қилдилар.
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ قَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ سِعَايَتِهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِمَا أَهْلَلْتَ يَا عَلِيُّ " . قَالَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَاهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا كَمَا أَنْتَ " . قَالَ وَأَهْدَى عَلِيٌّ لَهُ هَدْيًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ali zakot yigʻishdan keldi. Nabiy ﷺ unga: ‹Nimaga ehrom bogʻlading, ey Ali?› dedilar. U: ‹Nabiy ﷺ ehrom bogʻlagan narsaga›, dedi. U zot: ‹Unda hadiy soʻy va shu holingda ehromda tur›, dedilar. Ali unga bir hadiy soʻydi.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Али закот йиғишдан келди. Набий ﷺ унга: ‹Нимага эҳром боғладинг, эй Али?› дедилар. У: ‹Набий ﷺ эҳром боғлаган нарсага›, деди. У зот: ‹Унда ҳадий сўй ва шу ҳолингда эҳромда тур›, дедилар. Али унга бир ҳадий сўйди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ يَقْدِرُ أَنْ يَأْتِيَ رَاكِبًا أَوْ رَاجِلاً إِلاَّ قَدِمَ فَتَدَارَكَ النَّاسُ لِيَخْرُجُوا مَعَهُ حَتَّى جَاءَ ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ ثُمَّ أَهِلِّي " . فَفَعَلَتْ مُخْتَصَرٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz yil turdilar, bu muddat ichida haj qilmadilar. Soʻng odamlar orasida haj haqida eʼlon qildilar. Ulov minib yoki piyoda kela oladigan hech kim qolmay, hammasi keldi. Odamlar u zot bilan birga chiqish uchun bir-birlariga qoʻshildilar. Zul-Hulayfaga yetganlarida, Asmo bint Umays Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻdi va Rasululloh ﷺga xabar yubordi. U zot: «Gʻusl qil, bir mato bilan avratingni boglab ol, soʻng talbiya ayt», dedilar. U shunday qildi. Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз йил турдилар, бу муддат ичида ҳаж қилмадилар. Сўнг одамлар орасида ҳаж ҳақида эълон қилдилар. Улов миниб ёки пиёда кела оладиган ҳеч ким қолмай, ҳаммаси келди. Одамлар у зот билан бирга чиқиш учун бир-бирларига қўшилдилар. Зул-Ҳулайфага етганларида, Асмо бинт Умайс Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғди ва Расулуллоҳ ﷺга хабар юборди. У зот: «Ғусл қил, бир мато билан авратингни боглаб ол, сўнг талбия айт», дедилар. У шундай қилди. Бу қисқартирилган ривоятдир.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه قَالَ نَفَسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ كَيْفَ تَفْعَلُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ وَتَسْتَثْفِرَ بِثَوْبِهَا وَتُهِلَّ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Asmo bint Umays Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻib nifosli boʻldi va Rasululloh ﷺga xabar yuborib, nima qilishini soʻradi. U zot uni gʻusl qilishga, matosi bilan avratini boglashga va talbiya aytishga buyurdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асмо бинт Умайс Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғиб нифосли бўлди ва Расулуллоҳ ﷺга хабар юбориб, нима қилишини сўради. У зот уни ғусл қилишга, матоси билан авратини боглашга ва талбия айтишга буюрдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقْبَلْنَا مُهِلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحَجٍّ مُفْرَدٍ وَأَقْبَلَتْ عَائِشَةُ مُهِلَّةً بِعُمْرَةٍ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ عَرَكَتْ حَتَّى إِذَا قَدِمْنَا طُفْنَا بِالْكَعْبَةِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَحِلَّ مِنَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ فَقُلْنَا حِلُّ مَاذَا قَالَ " الْحِلُّ كُلُّهُ " . فَوَاقَعْنَا النِّسَاءَ وَتَطَيَّبْنَا بِالطِّيبِ وَلَبِسْنَا ثِيَابَنَا وَلَيْسَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ أَرْبَعُ لَيَالٍ ثُمَّ أَهْلَلْنَا يَوْمَ التَّرْوِيَةِ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَائِشَةَ فَوَجَدَهَا تَبْكِي فَقَالَ " مَا شَأْنُكِ " . فَقَالَتْ شَأْنِي أَنِّي قَدْ حِضْتُ وَقَدْ حَلَّ النَّاسُ وَلَمْ أُحْلِلْ وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَالنَّاسُ يَذْهَبُونَ إِلَى الْحَجِّ الآنَ . فَقَالَ " إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ أَهِلِّي بِالْحَجِّ " . فَفَعَلَتْ . وَوَقَفَتِ الْمَوِاقِفَ حَتَّى إِذَا طَهُرَتْ طَافَتْ بِالْكَعْبَةِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ " قَدْ حَلَلْتِ مِنْ حَجَّتِكِ وَعُمْرَتِكِ جَمِيعًا " . فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي أَنِّي لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى حَجَجْتُ . قَالَ " فَاذْهَبْ بِهَا يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ فَأَعْمِرْهَا مِنَ التَّنْعِيمِ " . وَذَلِكَ لَيْلَةَ الْحَصْبَةِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga yolgʻiz haj (ifrod) uchun talbiya aytib yoʻlga chiqdik, Oisha esa umra uchun talbiya aytib chiqdi. Sarif degan joyga yetganimizda uning hayzi keldi. Yetib borganimizda Kaʼbani tavof qildik, Safo va Marva orasida saʼy qildik. Soʻng Rasululloh ﷺ bizdan hadyi qurbonligi yoʻqlarni ehromdan chiqishga buyurdilar. Biz: «Qanday chiqamiz?» dedik. U zot: «Toʻliq chiqing», dedilar. Shundan soʻng ayollarimizga yaqinlik qildik, xushboʻylik surtdik, kiyimlarimizni kiydik. Arafa bilan orangizda toʻrt kechagina qolgan edi. Soʻng tarviya kuni yana talbiya aytdik. Keyin Rasululloh ﷺ Oishaning oldiga kirib, uni yigʻlayotgan holda topdilar va: «Senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Hayz koʻrdim, odamlar ehromdan chiqishdi, men esa chiqmadim va Baytni tavof qilmadim, odamlar esa endi hajga ketmoqda», dedi. U zot: «Bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Gʻusl qil, soʻng haj uchun talbiya ayt», dedilar. U shunday qildi va toʻxtash joylarida toʻxtadi. Pok boʻlgach, Kaʼbani, Safo va Marvani tavof qildi. Soʻng u zot: «Sen hajing va umrang ikkovidan ham chiqding», dedilar. U: «Ey Rasululloh, koʻnglimda haj qilgunimcha Baytni tavof qilmaganim turibdi», dedi. U zot: «Ey Abdurrahmon, uni olib borib, Tanʼimdan umra qildir», dedilar. Bu Hasba kechasida edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ёлғиз ҳаж (ифрод) учун талбия айтиб йўлга чиқдик, Оиша эса умра учун талбия айтиб чиқди. Сариф деган жойга етганимизда унинг ҳайзи келди. Етиб борганимизда Каъбани тавоф қилдик, Сафо ва Марва орасида саъй қилдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ биздан ҳадйи қурбонлиги йўқларни эҳромдан чиқишга буюрдилар. Биз: «Қандай чиқамиз?» дедик. У зот: «Тўлиқ чиқинг», дедилар. Шундан сўнг аёлларимизга яқинлик қилдик, хушбўйлик суртдик, кийимларимизни кийдик. Арафа билан орангизда тўрт кечагина қолган эди. Сўнг тарвия куни яна талбия айтдик. Кейин Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг олдига кириб, уни йиғлаётган ҳолда топдилар ва: «Сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Ҳайз кўрдим, одамлар эҳромдан чиқишди, мен эса чиқмадим ва Байтни тавоф қилмадим, одамлар эса энди ҳажга кетмоқда», деди. У зот: «Бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Ғусл қил, сўнг ҳаж учун талбия айт», дедилар. У шундай қилди ва тўхташ жойларида тўхтади. Пок бўлгач, Каъбани, Сафо ва Марвани тавоф қилди. Сўнг у зот: «Сен ҳажинг ва умранг икковидан ҳам чиқдинг», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, кўнглимда ҳаж қилгунимча Байтни тавоф қилмаганим турибди», деди. У зот: «Эй Абдурраҳмон, уни олиб бориб, Танъимдан умра қилдир», дедилар. Бу Ҳасба кечасида эди.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَاقَ هَدْيًا فِي حَجِّهِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻz Hajlarida hadiy haydab keldilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўз Ҳажларида ҳадий ҳайдаб келдилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَهْلَلْنَا أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ خَالِصًا لَيْسَ مَعَهُ غَيْرُهُ خَالِصًا وَحْدَهُ فَقَدِمْنَا مَكَّةَ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَحِلُّوا وَاجْعَلُوهَا عُمْرَةً " . فَبَلَغَهُ عَنَّا أَنَّا نَقُولُ لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ فَنَرُوحَ إِلَى مِنًى وَمَذَاكِيرُنَا تَقْطُرُ مِنَ الْمَنِيِّ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَنَا فَقَالَ " قَدْ بَلَغَنِي الَّذِي قُلْتُمْ وَإِنِّي لأَبَرُّكُمْ وَأَتْقَاكُمْ وَلَوْلاَ الْهَدْىُ لَحَلَلْتُ وَلَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ " . قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ فَقَالَ " بِمَا أَهْلَلْتَ " . قَالَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَأَهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا كَمَا أَنْتَ " . قَالَ وَقَالَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ عُمْرَتَنَا هَذِهِ لِعَامِنَا هَذَا أَوْ لِلأَبَدِ قَالَ " هِيَ لِلأَبَدِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning sahobalari faqat hajga, undan boshqa hech narsani qoʻshmay, yolgʻiz hajga ihrom bogʻladik. Zulhijja oyidan toʻrt kun oʻtgan tongda Makkaga yetib keldik. Nabiy ﷺ bizga: «Ihromdan chiqinglar va uni umra qilinglar», deb buyurdilar. Soʻng bizning: «Bizning bilan Arafa oʻrtasida atigi besh kun qolganda, u bizga ihromdan chiqishni buyurdi, endi biz Minoga jinsiy aʼzolarimizdan maniy tomib turgan holda boramizmi?» deganimiz u zotga yetib bordi. Shunda Nabiy ﷺ turib, bizga xutba qildilar va: «Aytgan gaplaringiz menga yetib keldi. Men sizlarning eng yaxshingiz va eng taqvodoringizman. Agar hadiy boʻlmaganda edi, men ham ihromdan chiqqan boʻlardim. Agar ishimning oldini keyin bilganimdek bilganimda edi, hadiy olib kelmagan boʻlardim», dedilar. Ali Yamandan kelgan edi. U zot: «Nimaga ihrom bogʻlagansan?» dedilar. U: «Nabiy ﷺ nimaga ihrom bogʻlagan boʻlsalar, shunga», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, hadiy soʻyib, hozirgi holingdek ihromda qolib tur», dedilar. Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum: «Yo Rasululloh, bu umramiz shu yilimiz uchunmi yoki abadiymi?» dedi. U zot: «U abadiydir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг саҳобалари фақат ҳажга, ундан бошқа ҳеч нарсани қўшмай, ёлғиз ҳажга иҳром боғладик. Зулҳижжа ойидан тўрт кун ўтган тонгда Маккага етиб келдик. Набий ﷺ бизга: «Иҳромдан чиқинглар ва уни умра қилинглар», деб буюрдилар. Сўнг бизнинг: «Бизнинг билан Арафа ўртасида атиги беш кун қолганда, у бизга иҳромдан чиқишни буюрди, энди биз Минога жинсий аъзоларимиздан маний томиб турган ҳолда борамизми?» деганимиз у зотга етиб борди. Шунда Набий ﷺ туриб, бизга хутба қилдилар ва: «Айтган гапларингиз менга етиб келди. Мен сизларнинг энг яхшингиз ва энг тақводорингизман. Агар ҳадий бўлмаганда эди, мен ҳам иҳромдан чиққан бўлардим. Агар ишимнинг олдини кейин билганимдек билганимда эди, ҳадий олиб келмаган бўлардим», дедилар. Али Ямандан келган эди. У зот: «Нимага иҳром боғлагансан?» дедилар. У: «Набий ﷺ нимага иҳром боғлаган бўлсалар, шунга», деди. У зот: «Ундай бўлса, ҳадий сўйиб, ҳозирги ҳолингдек иҳромда қолиб тур», дедилар. Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум: «Ё Расулуллоҳ, бу умрамиз шу йилимиз учунми ёки абадийми?» деди. У зот: «У абадийдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الْمُطَّلِبِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " صَيْدُ الْبَرِّ لَكُمْ حَلاَلٌ مَا لَمْ تَصِيدُوهُ أَوْ يُصَادَ لَكُمْ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَإِنْ كَانَ قَدْ رَوَى عَنْهُ مَالِكٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Quruqlik ovi, agar sizlar uni oʻzingiz ovlamasangiz yoki u sizlar uchun ovlanmasa, sizlarga haloldir», deganlarini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Қуруқлик ови, агар сизлар уни ўзингиз овламасангиз ёки у сизлар учун овланмаса, сизларга ҳалолдир», деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkaga kirdilar va bayrogʻlari oq edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккага кирдилар ва байроғлари оқ эди.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ zulhijjadan toʻrt kun oʻtgan kunning sahari Makkaga keldilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ зулҳижжадан тўрт кун ўтган куннинг саҳари Маккага келдилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ، أَخْبَرَنِي هَانِئُ بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم طَافَ طَوَافًا وَاحِدًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (haj va umrada) bitta tavof qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (ҳаж ва умрада) битта тавоф қилдилар.
أَخْبَرَنِي عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَاسْتَلَمَ الْحَجَرَ ثُمَّ مَضَى عَلَى يَمِينِهِ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ أَتَى الْمَقَامَ فَقَالَ " { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } " . فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَالْمَقَامُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ ثُمَّ أَتَى الْبَيْتَ بَعْدَ الرَّكْعَتَيْنِ فَاسْتَلَمَ الْحَجَرَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّفَا .
Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Makkaga kelganlarida masjidga kirib, Hajarni (qora toshni) istilom qildilar, soʻng oʻng tomonlariga oʻtib, uch marta (yugurgansimon) ramal qilib, toʻrt marta (oddiy) yurdilar. Soʻng Maqomga kelib: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar}, deb oʻqidilar. Keyin Maqom u zot bilan Baytning orasida boʻlgan holda ikki rakaat namoz oʻqidilar. Ikki rakaatdan soʻng Baytga kelib, Hajarni istilom qildilar, keyin Safoga chiqdilar».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келганларида масжидга кириб, Ҳажарни (қора тошни) истилом қилдилар, сўнг ўнг томонларига ўтиб, уч марта (югургансимон) рамал қилиб, тўрт марта (оддий) юрдилар. Сўнг Мақомга келиб: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар}, деб ўқидилар. Кейин Мақом у зот билан Байтнинг орасида бўлган ҳолда икки ракаат намоз ўқидилар. Икки ракаатдан сўнг Байтга келиб, Ҳажарни истилом қилдилар, кейин Сафога чиқдилар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَلَ مِنَ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيْهِ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni Hajardan Hajargacha, unga yetib borgunlaricha, uch aylanishda tez yugurib yurganlarini koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни Ҳажардан Ҳажаргача, унга етиб боргунларича, уч айланишда тез югуриб юрганларини кўрдим.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَافَ سَبْعًا رَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَصَلَّى سَجْدَتَيْنِ وَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْكَعْبَةِ ثُمَّ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ " إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَابْدَءُوا بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yetti marta tavof qildilar, uchtasida raml qildilar va toʻrttasida (odatdagidek) yurdilar. Soʻng: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar} (Baqara 125) deb oʻqidilar va ikki sajda (rakat) namoz oʻqidilar, Maqomni oʻzlari bilan Kaʼba orasida qildilar. Soʻng ruknni istilom qildilar, keyin chiqib: «Albatta Safo va Marva Allohning (dini) belgilaridandir, bas, Alloh nimadan boshlagan boʻlsa, oʻshandan boshlanglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ етти марта тавоф қилдилар, учтасида рамл қилдилар ва тўрттасида (одатдагидек) юрдилар. Сўнг: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар} (Бақара 125) деб ўқидилар ва икки сажда (ракат) намоз ўқидилар, Мақомни ўзлари билан Каъба орасида қилдилар. Сўнг рукнни истилом қилдилар, кейин чиқиб: «Албатта Сафо ва Марва Аллоҳнинг (дини) белгиларидандир, бас, Аллоҳ нимадан бошлаган бўлса, ўшандан бошланглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، عَنِ الْوَلِيدِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا انْتَهَى إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ قَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقَرَأَ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَ { قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ } وَ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } ثُمَّ عَادَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّفَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ibrohim maqomiga yetganlarida: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar} (Baqara 125) deb oʻqidilar, soʻng ikki rakat namoz oʻqidilar. Fotihatul kitob (Fotiha) hamda {Qul yo ayyuhal kofirun} (Kofirun) va {Qul huvallohu ahad} (Ixlos) suralarini oʻqidilar. Soʻng ruknga qaytib uni istilom qildilar, keyin Safo tomon chiqdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Иброҳим мақомига етганларида: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар} (Бақара 125) деб ўқидилар, сўнг икки ракат намоз ўқидилар. Фотиҳатул китоб (Фотиҳа) ҳамда {Қул ё айюҳал кофирун} (Кофирун) ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Ихлос) сураларини ўқидилар. Сўнг рукнга қайтиб уни истилом қилдилар, кейин Сафо томон чиқдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ وَهُوَ يُرِيدُ الصَّفَا وَهُوَ يَقُولُ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjiddan Safo tomon chiqayotganlarida: «Alloh nima bilan boshlagan boʻlsa, biz ham oʻsha bilan boshlaymiz», deyayotganlarini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжиддан Сафо томон чиқаётганларида: «Аллоҳ нима билан бошлаган бўлса, биз ҳам ўша билан бошлаймиз», деяётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جَابِرٌ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّفَا وَقَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . ثُمَّ قَرَأَ " { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safo tomon chiqib: «Alloh nima bilan boshlagan boʻlsa, biz ham oʻsha bilan boshlaymiz», dedilar. Soʻng: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir}, deb qiroat qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафо томон чиқиб: «Аллоҳ нима билан бошлаган бўлса, биз ҳам ўша билан бошлаймиз», дедилар. Сўнг: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир}, деб қироат қилдилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جَابِرٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَقِيَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا نَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ كَبَّرَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Safo ustiga chiqdilar, hatto Baytni koʻrganlarida takbir aytdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Сафо устига чиқдилар, ҳатто Байтни кўрганларида такбир айтдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا وَقَفَ عَلَى الصَّفَا يُكَبِّرُ ثَلاَثًا وَيَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ " . يَصْنَعُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَيَدْعُو وَيَصْنَعُ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ ذَلِكَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Safo ustida turganlarida uch marta takbir aytar va: «Lo ilaha illalloh vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayin qodir (Yolgʻiz Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir va U har narsaga qodirdir)», der edilar. Buni uch marta qilar va duo qilar edilar. Marva ustida ham xuddi shunday qilar edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Сафо устида турганларида уч марта такбир айтар ва: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир ва У ҳар нарсага қодирдир)», дер эдилар. Буни уч марта қилар ва дуо қилар эдилар. Марва устида ҳам худди шундай қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، { عَبْدِ } الْحَكَمِ عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ طَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْبَيْتِ سَبْعًا رَمَلَ مِنْهَا ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ عِنْدَ الْمَقَامِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } وَرَفَعَ صَوْتَهُ يُسْمِعُ النَّاسَ ثُمَّ انْصَرَفَ فَاسْتَلَمَ ثُمَّ ذَهَبَ فَقَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهَا حَتَّى بَدَا لَهُ الْبَيْتُ وَقَالَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ " . وَكَبَّرَ اللَّهَ وَحَمِدَهُ ثُمَّ دَعَا بِمَا قُدِّرَ لَهُ ثُمَّ نَزَلَ مَاشِيًا حَتَّى تَصَوَّبَتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْمَسِيلِ فَسَعَى حَتَّى صَعِدَتْ قَدَمَاهُ ثُمَّ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَعِدَ فِيهَا ثُمَّ بَدَا لَهُ الْبَيْتُ فَقَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ " . قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ اللَّهَ وَسَبَّحَهُ وَحَمِدَهُ ثُمَّ دَعَا عَلَيْهَا بِمَا شَاءَ اللَّهُ فَعَلَ هَذَا حَتَّى فَرَغَ مِنَ الطَّوَافِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baytni yetti marta tavof qildilar, uchtasida raml qilib, toʻrttasida yurib bordilar. Soʻng Maqom oldida turib, ikki rakat namoz oʻqidilar va: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar} deb, odamlarga eshittirib, ovozlarini koʻtarib qiroat qildilar. Soʻng qaytib, Hajarul asvadni istilom qildilar, keyin borib: «Alloh nima bilan boshlagan boʻlsa, biz ham oʻsha bilan boshlaymiz», dedilar. Bas, Safodan boshladilar, unga chiqdilar, hatto Bayt koʻringuncha. Va uch marta: «Lo ilaha illalloh vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu yuhyi va yumitu va huva ala kulli shayin qodir (Yolgʻiz Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir, U tiriltiradi va oʻldiradi, U har narsaga qodirdir)», dedilar. Allohga takbir va hamd aytdilar, soʻng oʻzlariga muyassar boʻlgan narsani duo qildilar. Keyin yurib pastga tushdilar, hatto oyoqlari vodiyning oʻrtasiga yetganda saʼy qildilar, oyoqlari koʻtarilguncha. Soʻng yurib Marvaga keldilar, unga chiqdilar, keyin Bayt koʻrinib: «Lo ilaha illalloh vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayin qodir», dedilar. Buni uch marta aytdilar. Soʻng Allohni zikr qildilar, tasbeh va hamd aytdilar, keyin Alloh xohlagan narsani duo qildilar. Tavofdan boʻshaguncha shu ishni qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байтни етти марта тавоф қилдилар, учтасида рамл қилиб, тўрттасида юриб бордилар. Сўнг Мақом олдида туриб, икки ракат намоз ўқидилар ва: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар} деб, одамларга эшиттириб, овозларини кўтариб қироат қилдилар. Сўнг қайтиб, Ҳажарул асвадни истилом қилдилар, кейин бориб: «Аллоҳ нима билан бошлаган бўлса, биз ҳам ўша билан бошлаймиз», дедилар. Бас, Сафодан бошладилар, унга чиқдилар, ҳатто Байт кўрингунча. Ва уч марта: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду юҳйи ва юмиту ва ҳува ала кулли шайин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир, У тирилтиради ва ўлдиради, У ҳар нарсага қодирдир)», дедилар. Аллоҳга такбир ва ҳамд айтдилар, сўнг ўзларига муяссар бўлган нарсани дуо қилдилар. Кейин юриб пастга тушдилар, ҳатто оёқлари водийнинг ўртасига етганда саъй қилдилар, оёқлари кўтарилгунча. Сўнг юриб Марвага келдилар, унга чиқдилар, кейин Байт кўриниб: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайин қодир», дедилар. Буни уч марта айтдилар. Сўнг Аллоҳни зикр қилдилар, тасбеҳ ва ҳамд айтдилар, кейин Аллоҳ хоҳлаган нарсани дуо қилдилар. Тавофдан бўшагунча шу ишни қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا نَزَلَ مِنَ الصَّفَا مَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى يَخْرُجَ مِنْهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Safodan tushganlarida yurar, oyoqlari vodiyning oʻrtasiga yetganda esa saʼy qilar edilar, hatto undan chiqib ketguncha.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Сафодан тушганларида юрар, оёқлари водийнинг ўртасига етганда эса саъй қилар эдилар, ҳатто ундан чиқиб кетгунча.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَمَّا تَصَوَّبَتْ قَدَمَا رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَطْنِ الْوَادِي رَمَلَ حَتَّى خَرَجَ مِنْهُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning qadamlari vodiy tubiga tushganida, u zot undan chiqib ketguncha yugurib yurdilar (raml qildilar).»Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг қадамлари водий тубига тушганида, у зот ундан чиқиб кетгунча югуриб юрдилар (рамл қилдилар).»
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جَابِرٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَزَلَ - يَعْنِي - عَنِ الصَّفَا حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي الْوَادِي رَمَلَ حَتَّى إِذَا صَعِدَ مَشَى .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safodan tushdilar. Qachonki qadamlari vodiyga yetganida, yugurib yurdilar (raml qildilar), balandlikka koʻtarilganlarida esa oddiy yurdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафодан тушдилар. Қачонки қадамлари водийга етганида, югуриб юрдилар (рамл қилдилар), баландликка кўтарилганларида эса оддий юрдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَرْوَةَ فَصَعِدَ فِيهَا ثُمَّ بَدَا لَهُ الْبَيْتُ فَقَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ " . قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ اللَّهَ وَسَبَّحَهُ وَحَمِدَهُ ثُمَّ دَعَا بِمَا شَاءَ اللَّهُ فَعَلَ هَذَا حَتَّى فَرَغَ مِنَ الطَّوَافِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Marvaga keldilar va unga chiqdilar. Soʻng ularga Baytulloh koʻrindi. Shunda: «Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahulmulku va lahulhamdu, va huva alo kulli shayin qodir», dedilar. Buni uch marta aytdilar. Soʻng Allohni zikr qildilar, tasbeh va hamd aytdilar. Soʻng Alloh xohlagancha duo qildilar. Tavofni tugatgunlaricha shunday qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Марвага келдилар ва унга чиқдилар. Сўнг уларга Байтуллоҳ кўринди. Шунда: «Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳулмулку ва лаҳулҳамду, ва ҳува ало кулли шайин қодир», дедилар. Буни уч марта айтдилар. Сўнг Аллоҳни зикр қилдилар, тасбеҳ ва ҳамд айтдилар. Сўнг Аллоҳ хоҳлаганча дуо қилдилар. Тавофни тугатгунларича шундай қилдилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَهَبَ إِلَى الصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهَا حَتَّى بَدَا لَهُ الْبَيْتُ ثُمَّ وَحَّدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ " . ثُمَّ مَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتْ قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَيْهَا كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى قَضَى طَوَافَهُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safoga bordilar va unga chiqdilar. Toki ularga Baytulloh koʻringunicha (chiqdilar). Soʻng Alloh azza va jallani birlab yodga oldilar va takbir aytib: «Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahulmulku va lahulhamdu, yuhyi va yumitu, va huva alo kulli shayin qodir», dedilar. Soʻng yurdilar, qachonki qadamlari (vodiyga) tushganida yugurdilar (saʼy qildilar), qadamlari balandlikka koʻtarilganida esa yurdilar. Toki Marvaga yetib keldilar va Safoda qilganlaridek unda ham qildilar, shu tariqa tavoflarini ado etdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафога бордилар ва унга чиқдилар. Токи уларга Байтуллоҳ кўрингунича (чиқдилар). Сўнг Аллоҳ азза ва жаллани бирлаб ёдга олдилар ва такбир айтиб: «Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳулмулку ва лаҳулҳамду, юҳйи ва юмиту, ва ҳува ало кулли шайин қодир», дедилар. Сўнг юрдилар, қачонки қадамлари (водийга) тушганида югурдилар (саъй қилдилар), қадамлари баландликка кўтарилганида эса юрдилар. Токи Марвага етиб келдилар ва Сафода қилганларидек унда ҳам қилдилар, шу тариқа тавофларини адо этдилар.