Ka'b ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَلَّمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْرُجُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ يَوْمَ الْخَمِيسِ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ payshanba kunidan boshqa kunda safarga juda kam chiqar edilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пайшанба кунидан бошқа кунда сафарга жуда кам чиқар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ غَزْوَةً وَرَّى غَيْرَهَا وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ الْحَرْبُ خُدْعَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَجِئْ بِهِ إِلاَّ مَعْمَرٌ يُرِيدُ قَوْلَهُ ‏"‏ الْحَرْبُ خُدْعَةٌ ‏"‏ ‏.‏ بِهَذَا الإِسْنَادِ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرٍ وَمِنْ حَدِيثِ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ biron gʻazotni qilmoqchi boʻlsalar, boshqasini koʻrsatib (yashirib qoʻyar) edilar va shunday der edilar: «Urush — hiyladir». Abu Dovud aytdi: Buni faqat Maʼmar keltirgan, u uning «Urush — hiyladir» degan soʻzini shu isnod bilan (keltirishni) nazarda tutadi. Bu (soʻz) faqat Amr ibn Dinorning Jobirdan qilgan hadisi orqali va Maʼmarning Hammom ibn Munabbihdan, u Abu Hurayradan qilgan hadisi orqali rivoyat qilinadi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бирон ғазотни қилмоқчи бўлсалар, бошқасини кўрсатиб (яшириб қўяр) эдилар ва шундай дер эдилар: «Уруш — ҳийладир». Абу Довуд айтди: Буни фақат Маъмар келтирган, у унинг «Уруш — ҳийладир» деган сўзини шу иснод билан (келтиришни) назарда тутади. Бу (сўз) фақат Амр ибн Динорнинг Жобирдан қилган ҳадиси орқали ва Маъмарнинг Ҳаммом ибн Мунаббиҳдан, у Абу Ҳурайрадан қилган ҳадиси орқали ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، - وَكَانَ قَائِدَ أَبِيهِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ بَصَرُهُ عَنْ أَبِيهِ، كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ، يَوْمَ الْجُمُعَةِ تَرَحَّمَ لأَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ إِذَا سَمِعْتَ النِّدَاءَ، تَرَحَّمْتَ لأَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ لأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ جَمَّعَ بِنَا فِي هَزْمِ النَّبِيتِ مِنْ حَرَّةِ بَنِي بَيَاضَةَ فِي نَقِيعٍ يُقَالُ لَهُ نَقِيعُ الْخَضِمَاتِ ‏.‏ قُلْتُ كَمْ أَنْتُمْ يَوْمَئِذٍ قَالَ أَرْبَعُونَ ‏.‏

Abdurahmon ibn Kaʼb ibn Molik — u otasi Kaʼb ibn Molikning koʻzi ojiz boʻlib qolgach, uning yetakchisi edi — rivoyat qiladi: Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) juma kuni azonni eshitsa, Asʼad ibn Zurora uchun rahmat soʻrar edilar. Men u kishiga: «Azonni eshitsangiz, Asʼad ibn Zurora uchun rahmat soʻraysiz (buning sababi nima)?» dedim. U: «Chunki u Banu Bayoza harrasining Hazmun-Nabit (degan joyi)da, Naqiʼul-Xadamot deb ataladigan bir botqoqlikda biz bilan birinchi boʻlib juma (namozi) oʻqigan kishidir» dedi. Men: «Oʻsha kuni sizlar nechta edingiz?» dedim. U: «Qirq kishi» dedi.Абдураҳмон ибн Каъб ибн Молик — у отаси Каъб ибн Моликнинг кўзи ожиз бўлиб қолгач, унинг етакчиси эди — ривоят қилади: Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) жума куни азонни эшитса, Асъад ибн Зурора учун раҳмат сўрар эдилар. Мен у кишига: «Азонни эшитсангиз, Асъад ибн Зурора учун раҳмат сўрайсиз (бунинг сабаби нима)?» дедим. У: «Чунки у Бану Баёза ҳаррасининг Ҳазмун-Набит (деган жойи)да, Нақиъул-Хадамот деб аталадиган бир ботқоқликда биз билан биринчи бўлиб жума (намози) ўқиган кишидир» деди. Мен: «Ўша куни сизлар нечта эдингиз?» дедим. У: «Қирқ киши» деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، - وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ - عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قُلْتُ ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ ‏:‏ إِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِيَ الَّذِي بِخَيْبَرَ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: Men: «Yo Rasululloh, tavbamning (kamoli) shudirki, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Uning Rasuliga sadaqa qilsam», dedim. Rasululloh ﷺ: «Molingning baʼzisini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir», dedilar. Men: «Unda men Xaybardagi ulushimni olib qolaman», dedim.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Мен: «Ё Расулуллоҳ, тавбамнинг (камоли) шудирки, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Унинг Расулига садақа қилсам», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Молингнинг баъзисини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир», дедилар. Мен: «Унда мен Хайбардаги улушимни олиб қоламан», дедим.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تِيبَ عَلَيْهِ ‏:‏ إِنِّي أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَهُ إِلَى ‏:‏ ‏"‏ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) tavbasi qabul qilinganida Rasululloh ﷺ ga: «Men molimdan butunlay ajralaman», deganlarini (rivoyat qiladilar). Soʻng u (roviy) shunga oʻxshash, «sen uchun yaxshiroqdir» (degan soʻzga)cha (hadisni) zikr qildi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) тавбаси қабул қилинганида Расулуллоҳ ﷺ га: «Мен молимдан бутунлай ажраламан», деганларини (ривоят қиладилар). Сўнг у (ровий) шунга ўхшаш, «сен учун яхшироқдир» (деган сўзга)ча (ҳадисни) зикр қилди.

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَبُو لُبَابَةَ أَوْ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ‏:‏ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَهْجُرَ دَارَ قَوْمِي الَّتِي أَصَبْتُ فِيهَا الذَّنْبَ، وَأَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ صَدَقَةً ‏.‏ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ يُجْزِئُ عَنْكَ الثُّلُثُ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺ ga — yoki Abu Luboba (roziyallohu anhu), yoki Alloh xohlagan kishi (shunday dedi): «Tavbamning (kamoli) shudirki, men gunohga botgan qavmim diyorini tark etsam va butun molimdan ajralib, uni sadaqa qilsam», dedi. U zot: «Sen uchun (molingning) uchdan biri kifoya qiladi», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺ га — ёки Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу), ёки Аллоҳ хоҳлаган киши (шундай деди): «Тавбамнинг (камоли) шудирки, мен гуноҳга ботган қавмим диёрини тарк этсам ва бутун молимдан ажралиб, уни садақа қилсам», деди. У зот: «Сен учун (молингнинг) учдан бири кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، فِي قِصَّتِهِ قَالَ قُلْتُ ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي إِلَى اللَّهِ أَنْ أَخْرُجَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ صَدَقَةً ‏.‏ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ‏:‏ فَنِصْفَهُ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ‏:‏ فَثُلُثَهُ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ‏:‏ فَإِنِّي سَأُمْسِكُ سَهْمِي مِنْ خَيْبَرَ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) oʻz voqeasi haqida aytadilar: Men: «Yo Rasululloh, Allohga (qilgan) tavbamning (kamoli) shudirki, men butun molimdan chiqib, uni Alloh va Uning Rasuliga sadaqa qilsam», dedim. U zot: «Yoʻq», dedilar. Men: «Unda yarmini», dedim. U zot: «Yoʻq», dedilar. Men: «Unda uchdan birini», dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men: «Unda men Xaybardagi ulushimni olib qolaman», dedim.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ўз воқеаси ҳақида айтадилар: Мен: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга (қилган) тавбамнинг (камоли) шудирки, мен бутун молимдан чиқиб, уни Аллоҳ ва Унинг Расулига садақа қилсам», дедим. У зот: «Йўқ», дедилар. Мен: «Унда ярмини», дедим. У зот: «Йўқ», дедилар. Мен: «Унда учдан бирини», дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен: «Унда мен Хайбардаги улушимни олиб қоламан», дедим.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، تَقَاضَى ابْنَ أَبِي حَدْرَدٍ دَيْنًا كَانَ لَهُ عَلَيْهِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا حَتَّى سَمِعَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَشَفَ سِجْفَ حُجْرَتِهِ وَنَادَى كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ فَقَالَ ‏"‏ يَا كَعْبُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَأَشَارَ لَهُ بِيَدِهِ أَنْ ضَعِ الشَّطْرَ مِنْ دَيْنِكَ قَالَ كَعْبٌ قَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُمْ فَاقْضِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga hadis aytdi, Ibn Vahb bizga hadis aytdi, Yunus menga xabar berdi, u Ibn Shihobdan rivoyat qildi, Abdulloh ibn Kaʼb ibn Molik menga xabar berdiki, Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) unga shuni aytdi: U Rasululloh ﷺning zamonlarida masjidda Ibn Abu Hadraddan oʻzining unda boʻlgan qarzini talab qildi. Shunda ikkovining ovozi koʻtarilib ketdi, hatto uylarida boʻlgan Rasululloh ﷺ ularni eshitib qoldilar. Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqib, hujralarining pardasini ochdilar va Kaʼb ibn Molikni chaqirib: «Ey Kaʼb!» dedilar. U: «Labbay, ey Rasululloh!» dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ qoʻllari bilan unga: «Qarzingning yarmini kechir», deb ishora qildilar. Kaʼb: «Kechirdim, ey Rasululloh!» dedi. Paygʻambar ﷺ (qarzdorga): «Turgin va uni (qolganini) toʻla», dedilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга ҳадис айтди, Ибн Ваҳб бизга ҳадис айтди, Юнус менга хабар берди, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, Абдуллоҳ ибн Каъб ибн Молик менга хабар бердики, Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) унга шуни айтди: У Расулуллоҳ ﷺнинг замонларида масжидда Ибн Абу Ҳадраддан ўзининг унда бўлган қарзини талаб қилди. Шунда икковининг овози кўтарилиб кетди, ҳатто уйларида бўлган Расулуллоҳ ﷺ уларни эшитиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқиб, ҳужраларининг пардасини очдилар ва Каъб ибн Моликни чақириб: «Эй Каъб!» дедилар. У: «Лаббай, эй Расулуллоҳ!» деди. Шунда Пайғамбар ﷺ қўллари билан унга: «Қарзингнинг ярмини кечир», деб ишора қилдилар. Каъб: «Кечирдим, эй Расулуллоҳ!» деди. Пайғамбар ﷺ (қарздорга): «Тургин ва уни (қолганини) тўла», дедилар.

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْكُلُ بِثَلاَثِ أَصَابِعَ وَلاَ يَمْسَحُ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا ‏.‏

An-Nufayliy bizga Abu Muoviyadan, u Hishom ibn Urvadan, u Abdurahmon ibn Saʼddan, u Kaʼb ibn Molikning oʻgʻlidan, u otasidan hadis aytib berdi: Nabiy ﷺ uchta barmoqlari bilan yer va qoʻllarini yalamaguncha artmas edilar.Ан-Нуфайлий бизга Абу Муовиядан, у Ҳишом ибн Урвадан, у Абдураҳмон ибн Саъддан, у Каъб ибн Моликнинг ўғлидан, у отасидан ҳадис айтиб берди: Набий ﷺ учта бармоқлари билан ер ва қўлларини яламагунча артмас эдилар.