Ka'b ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَرَ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Tavbamning qabul boʻlishi (shukronasi) uchun men butun molimni — u zot (Paygʻambar ﷺ) orqali — Alloh yoʻlida sadaqa qilmoqchiman», — dedim. U zot: «Molingning bir qismini oʻzing uchun saqlab qolganing — sen uchun yaxshiroq», — dedi. Men: «Unda men Xaybardagi ulushimni saqlab qolaman», — dedim.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Тавбамнинг қабул бўлиши (шукронаси) учун мен бутун молимни — у зот (Пайғамбар ﷺ) орқали — Аллоҳ йўлида садақа қилмоқчиман», — дедим. У зот: «Молингнинг бир қисмини ўзинг учун сақлаб қолганинг — сен учун яхшироқ», — деди. Мен: «Унда мен Хайбардаги улушимни сақлаб қоламан», — дедим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرِيدُ غَزْوَةً إِلاَّ وَرَّى بِغَيْرِهَا‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ biror gʻazotni boshlamoqchi boʻlganda, u zot — kishi u zot boshqa manzilga ketyapti deb tushunadigan — ikki maʼnoli (sirli) ibora ishlatardi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бирор ғазотни бошламоқчи бўлганда, у зот — киши у зот бошқа манзилга кетяпти деб тушунадиган — икки маъноли (сирли) ибора ишлатарди.

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَلَّمَا يُرِيدُ غَزْوَةً يَغْزُوهَا إِلاَّ وَرَّى بِغَيْرِهَا، حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ، فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَرٍّ شَدِيدٍ، وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا، وَاسْتَقْبَلَ غَزْوَ عَدُوٍّ كَثِيرٍ، فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ، لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ عَدُوِّهِمْ، وَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ biror gʻazotni amalga oshirmoqchi boʻlganda, u zot — oʻzining haqiqiy manzilini yashirish uchun — ikki maʼnoli (sirli) ibora ishlatardi; to Tabuk gʻazotigacha — Allohning Rasuli ﷺ uni juda issiq havoda amalga oshirdi. U zot — choʻl (sahro) orqali juda uzoq yoʻlni bosib oʻtmoqchi va koʻp sonli dushmanlar bilan toʻqnashib, ularga hujum qilmoqchi — boʻlganligi sababli, vaziyatni musulmonlarga — ular shunga koʻra tayyorgarlik koʻrib, dushmanini yengishga hozirlik koʻrishi uchun — oydin qildi. Paygʻambar ﷺ ularga oʻzi boradigan manzilni xabar qildi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бирор ғазотни амалга оширмоқчи бўлганда, у зот — ўзининг ҳақиқий манзилини яшириш учун — икки маъноли (сирли) ибора ишлатарди; то Табук ғазотигача — Аллоҳнинг Расули ﷺ уни жуда иссиқ ҳавода амалга оширди. У зот — чўл (саҳро) орқали жуда узоқ йўлни босиб ўтмоқчи ва кўп сонли душманлар билан тўқнашиб, уларга ҳужум қилмоқчи — бўлганлиги сабабли, вазиятни мусулмонларга — улар шунга кўра тайёргарлик кўриб, душманини енгишга ҳозирлик кўриши учун — ойдин қилди. Пайғамбар ﷺ уларга ўзи борадиган манзилни хабар қилди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمَ الْخَمِيسِ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ، وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يَخْرُجَ يَوْمَ الْخَمِيسِ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Tabuk gʻazoti uchun payshanba kuni yoʻlga chiqdi va u zot payshanba kunlari (safarga) chiqishni afzal koʻrardi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Табук ғазоти учун пайшанба куни йўлга чиқди ва у зот пайшанба кунлари (сафарга) чиқишни афзал кўрарди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلاَّ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ، غَيْرَ أَنِّي تَخَلَّفْتُ عَنْ غَزْوَةِ بَدْرٍ، وَلَمْ يُعَاتَبْ أَحَدٌ تَخَلَّفَ عَنْهَا، إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ، حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ‏.‏

Men Rasululloh ﷺning birorta gʻazotidan qolib ketmadim, faqat Tabuk gʻazotidan boshqa — Badr gʻazotidan ham qolganman, ammo undan qolgan hech kim (bu uchun) tanbeh qilinmagan. Chunki Rasululloh ﷺ (dastlab) Qurayshning karvonini (qoʻlga olishni) istab chiqqan edilar, to Alloh ular bilan dushmanlarini vaʼdasiz (kutilmaganda) toʻplaguncha (uchrashtirguncha).Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бирорта ғазотидан қолиб кетмадим, фақат Табук ғазотидан бошқа — Бадр ғазотидан ҳам қолганман, аммо ундан қолган ҳеч ким (бу учун) танбеҳ қилинмаган. Чунки Расулуллоҳ ﷺ (дастлаб) Қурайшнинг карвонини (қўлга олишни) истаб чиққан эдилар, то Аллоҳ улар билан душманларини ваъдасиз (кутилмаганда) тўплагунча (учраштиргунча).

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنٍ لِكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ امْرَأَةً، ذَبَحَتْ شَاةً بِحَجَرٍ، فَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ، فَأَمَرَ بِأَكْلِهَا‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنَا نَافِعٌ أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ يُخْبِرُ عَبْدَ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ جَارِيَةً لِكَعْبٍ بِهَذَا‏.‏

(Kaʼb ibn Molikning oʻgʻ li, otasi (Kaʼb) (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qildi)ki,) bir ayol bir qoʻ yni tosh bilan soʻ ydi; bu haqda Paygʻambar ﷺdan soʻraldi; u zot uni yeyishni buyurdilar. (Layth, Nofiʼdan: u ansorlardan bir kishini — Abdullohga, Paygʻambar ﷺdan, Kaʼbning bir joriyasi (haqida) — shuning (misli) xabar berayotganini eshitdi.)(Каъб ибн Моликнинг ўғ ли, отаси (Каъб) (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилди)ки,) бир аёл бир қў йни тош билан сў йди; бу ҳақда Пайғамбар ﷺдан сўралди; у зот уни ейишни буюрдилар. (Лайтҳ, Нофиъдан: у ансорлардан бир кишини — Абдуллоҳга, Пайғамбар ﷺдан, Каъбнинг бир жорияси (ҳақида) — шунинг (мисли) хабар бераётганини эшитди.)

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، تَقَاضَى ابْنَ أَبِي حَدْرَدٍ دَيْنًا لَهُ عَلَيْهِ، فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ، فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا حَتَّى سَمِعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِهِ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَشَفَ سِجْفَ حُجْرَتِهِ وَنَادَى ‏"‏ يَا كَعْبُ بْنَ مَالِكٍ، يَا كَعْبُ ‏"‏‏.‏ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَأَشَارَ بِيَدِهِ أَنْ ضَعِ الشَّطْرَ مِنْ دَيْنِكَ‏.‏ قَالَ كَعْبٌ قَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُمْ فَاقْضِهِ ‏"‏‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida men masjidda Ibn Abu Hadraddan menga qarzini toʻlashni talab qildim va ovozlarimiz shunchalik balandlashdiki, Rasululloh ﷺ uni uyida turib eshitdilar. U zot xonasi pardasini koʻtarib oldimizga keldilar. Paygʻambar ﷺ: «Ey Kaʼb ibn Molik!» — dedilar. Men: «Labbayk, yo Rasululloh», — dedim. U zot qoʻllari bilan menga qarzni yarmiga tushirishni ishora qildilar. Men: «Yo Rasululloh, shunday qildim», — dedim. Rasululloh ﷺ (Ibn Hadradga): «Tur, uni toʻla», — dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида мен масжидда Ибн Абу Ҳадраддан менга қарзини тўлашни талаб қилдим ва овозларимиз шунчалик баландлашдики, Расулуллоҳ ﷺ уни уйида туриб эшитдилар. У зот хонаси пардасини кўтариб олдимизга келдилар. Пайғамбар ﷺ: «Эй Каъб ибн Молик!» — дедилар. Мен: «Лаббайк, ё Расулуллоҳ», — дедим. У зот қўллари билан менга қарзни ярмига туширишни ишора қилдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, шундай қилдим», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ (Ибн Ҳадрадга): «Тур, уни тўла», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، وَكَانَ، قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ ـ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، فِي حَدِيثِهِ ‏[quran sura="9" aya_start="118" aya_end="118"]{‏َعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا‏}‏ َقَالَ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنِّي أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهْوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏‏.‏

(Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) — uning oʻgʻillaridan biri, u koʻr boʻlib qolganda, uni yetaklab yuruvchi edi — rivoyat qildiki,) Men Kaʼb ibn Molikning ‹...(jangdan) ortda qoldirilgan uch kishi haqida (ham Alloh tavbasini qabul qildi)› (Tavba surasi, 118-oyat) (haqidagi) hadisida (shunday deganini) eshitdim: U (Kaʼb) hadisining oxirida: «Mening tavbamdan (bir alomati) shuki, men molimdan (ajralib), uni Alloh va Uning Rasuliga sadaqa qilaman», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Molingning bir qismini oʻzingga ushlab qol; bu sen uchun yaxshiroqdir», dedilar.(Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) — унинг ўғилларидан бири, у кўр бўлиб қолганда, уни етаклаб юрувчи эди — ривоят қилдики,) Мен Каъб ибн Моликнинг ‹...(жангдан) ортда қолдирилган уч киши ҳақида (ҳам Аллоҳ тавбасини қабул қилди)› (Тавба сураси, 118-оят) (ҳақидаги) ҳадисида (шундай деганини) эшитдим: У (Каъб) ҳадисининг охирида: «Менинг тавбамдан (бир аломати) шуки, мен молимдан (ажралиб), уни Аллоҳ ва Унинг Расулига садақа қиламан», деди. Пайғамбар ﷺ: «Молингнинг бир қисмини ўзингга ушлаб қол; бу сен учун яхшироқдир», дедилар.