Muhammad ibn Sirin al-Basriy

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، صَاحِبُ الزِّيَادِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ ابْنُ عَمِّ، مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لِمُؤَذِّنِهِ فِي يَوْمٍ مَطِيرٍ إِذَا قُلْتَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ فَلاَ تَقُلْ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ‏.‏ قُلْ صَلُّوا فِي بُيُوتِكُمْ‏.‏ فَكَأَنَّ النَّاسَ اسْتَنْكَرُوا، قَالَ فَعَلَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي، إِنَّ الْجُمُعَةَ عَزْمَةٌ، وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أُخْرِجَكُمْ، فَتَمْشُونَ فِي الطِّينِ وَالدَّحْضِ‏.‏

Muhammad ibn Siyrin (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Yomgʻirli kuni Ibn Abbos oʻz muazziniga: «‹Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh› (Men Muhammad Allohning Rasuli ekanligiga guvohlik beraman) deganingdan keyin ‹Hayya alas-solah› (Namozga kelinglar) dema, balki: ‹Uylaringizda namoz oʻqinglar›, — de», — dedi. (U kishi shunday qildi.) Lekin odamlar buni yoqtirmadi. Ibn Abbos: «Buni mendan koʻproq yaxshi (zot) — yaʼni Paygʻambar ﷺ — qilgan edilar. Shubhasiz, juma namozi vojibdir, lekin men sizlarni loy va botqoqda yurgʻizib (masjidga) chiqarib, qiynashni yoqtirmadim», — dedi.Муҳаммад ибн Сийрин (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ёмғирли куни Ибн Аббос ўз муаззинига: «‹Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ› (Мен Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканлигига гувоҳлик бераман) деганингдан кейин ‹Ҳайя алас-солаҳ› (Намозга келинглар) дема, балки: ‹Уйларингизда намоз ўқинглар›, — де», — деди. (У киши шундай қилди.) Лекин одамлар буни ёқтирмади. Ибн Аббос: «Буни мендан кўпроқ яхши (зот) — яъни Пайғамбар ﷺ — қилган эдилар. Шубҳасиз, жума намози вожибдир, лекин мен сизларни лой ва ботқоқда юрғизиб (масжидга) чиқариб, қийнашни ёқтирмадим», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ أَقَنَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي الصُّبْحِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ أَوَقَنَتَ قَبْلَ الرُّكُوعِ قَالَ بَعْدَ الرُّكُوعِ يَسِيرًا‏.‏

Muhammad ibn Siyrin (Anasdan) rivoyat qiladi: Anasdan: «Paygʻambar ﷺ bomdod namozida qunut oʻqiganlarmi?» — deb soʻraldi. Anas «ha» dedi. Undan yana: «U zot rukuʼdan oldin qunut oʻqiganlarmi?» — deb soʻraldi. Anas: «U zot biroz (vaqt — bir oy) rukuʼdan keyin qunut oʻqidilar», — dedi.Муҳаммад ибн Сийрин (Анасдан) ривоят қилади: Анасдан: «Пайғамбар ﷺ бомдод намозида қунут ўқиганларми?» — деб сўралди. Анас «ҳа» деди. Ундан яна: «У зот рукуъдан олдин қунут ўқиганларми?» — деб сўралди. Анас: «У зот бироз (вақт — бир ой) рукуъдан кейин қунут ўқидилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ تُوُفِّيَ ابْنٌ لأُمِّ عَطِيَّةَ ـ رضى الله عنها ـ فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الثَّالِثُ دَعَتْ بِصُفْرَةٍ، فَتَمَسَّحَتْ بِهِ وَقَالَتْ نُهِينَا أَنْ نُحِدَّ أَكْثَرَ مِنْ ثَلاَثٍ إِلاَّ بِزَوْجٍ‏.‏

Muhammad ibn Siyrin (Ummu Atiyyadan) rivoyat qiladi: Ummu Atiyyaning oʻgʻillaridan biri vafot etdi va uchinchi kun boʻlganda, u sariq xushboʻylik (atir) soʻrab, uni badaniga surtdi va: «Biz — erlarimizdan boshqa(si) uchun — uch kundan ortiq motam tutishdan qaytarilgan edik», — dedi.Муҳаммад ибн Сийрин (Умму Атийядан) ривоят қилади: Умму Атийянинг ўғилларидан бири вафот этди ва учинчи кун бўлганда, у сариқ хушбўйлик (атир) сўраб, уни баданига суртди ва: «Биз — эрларимиздан бошқа(си) учун — уч кундан ортиқ мотам тутишдан қайтарилган эдик», — деди.

وَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَكَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحِفْظِ زَكَاةِ رَمَضَانَ، فَأَتَانِي آتٍ، فَجَعَلَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ، فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلاَ يَقْرَبُكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَكَ وَهْوَ كَذُوبٌ، ذَاكَ شَيْطَانٌ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Sirin (Abu Hurayradan) rivoyat qiladi: Abu Hurayra: «Allohning Rasuli ﷺ meni Ramazon zakoti (yaʼni fitr sadaqasi)ni (saqlash)ga masʼul qilib qoʻydi. Bir kishi mening oldimga kelib, (zakot) ozigʻidan biroz — ikki qoʻllab — hovuchlay boshladi. Men uni ushlab, uni Allohning Rasuli ﷺ ga olib borishimni aytdim», — dedi. Soʻng Abu Hurayra butun voqeani aytib, qoʻshdi: «U (oʻgʻri): ‹Qachon toʻshagingga (yotgani) borsang, «Oyatul Kursi» (Baqara, 255)ni oʻqi — shunda Alloh tomonidan bir qoʻriqlovchi seni qoʻriqlaydi va — to tonggacha — shayton senga yaqinlashmaydi›, — dedi». Shunda Paygʻambar ﷺ: «U — yolgʻonchi boʻlsa-da, senga rost gapirdi; va u (oʻgʻrining) oʻzi — bir shayton edi», — dedi.Муҳаммад ибн Сирин (Абу Ҳурайрадан) ривоят қилади: Абу Ҳурайра: «Аллоҳнинг Расули ﷺ мени Рамазон закоти (яъни фитр садақаси)ни (сақлаш)га масъул қилиб қўйди. Бир киши менинг олдимга келиб, (закот) озиғидан бироз — икки қўллаб — ҳовучлай бошлади. Мен уни ушлаб, уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га олиб боришимни айтдим», — деди. Сўнг Абу Ҳурайра бутун воқеани айтиб, қўшди: «У (ўғри): ‹Қачон тўшагингга (ётгани) борсанг, «Оятул Курси» (Бақара, 255)ни ўқи — шунда Аллоҳ томонидан бир қўриқловчи сени қўриқлайди ва — то тонггача — шайтон сенга яқинлашмайди›, — деди». Шунда Пайғамбар ﷺ: «У — ёлғончи бўлса-да, сенга рост гапирди; ва у (ўғрининг) ўзи — бир шайтон эди», — деди.

حَدَّثَنَا حِبَّانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى مَجْلِسٍ فِيهِ عُظْمٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَفِيهِمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى، فَذَكَرْتُ حَدِيثَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ فِي شَأْنِ سُبَيْعَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ، فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَلَكِنَّ عَمَّهُ كَانَ لاَ يَقُولُ ذَلِكَ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي لَجَرِيءٌ إِنْ كَذَبْتُ عَلَى رَجُلٍ فِي جَانِبِ الْكُوفَةِ‏.‏ وَرَفَعَ صَوْتَهُ، قَالَ ثُمَّ خَرَجْتُ فَلَقِيتُ مَالِكَ بْنَ عَامِرٍ أَوْ مَالِكَ بْنَ عَوْفٍ قُلْتُ كَيْفَ كَانَ قَوْلُ ابْنِ مَسْعُودٍ فِي الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا وَهْىَ حَامِلٌ فَقَالَ قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَتَجْعَلُونَ عَلَيْهَا التَّغْلِيظَ، وَلاَ تَجْعَلُونَ لَهَا الرُّخْصَةَ لَنَزَلَتْ سُورَةُ النِّسَاءِ الْقُصْرَى بَعْدَ الطُّولَى‏.‏ وَقَالَ أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدٍ لَقِيتُ أَبَا عَطِيَّةَ مَالِكَ بْنَ عَامِرٍ‏.‏

(Muhammad ibn Sirin aytdi:) Men ansorning ulugʻlaridan koʻ pi boʻ lgan bir majlisga oʻtirdim — ular ichida Abdurrahmon ibn Abu Laylo (ham) bor edi. Men Abdulloh ibn Utbaning Subayʼa bint Horis (homilador beva) toʻgʻ risidagi hadisini zikr qildim. Abdurrahmon: «Lekin uning amakisi bunday demas edi», dedi. Men: «Agar men Kufa tomonidagi bir kishi haqida yolgʻon (toʻqib) aytsam, men (juda) jurʼatkor (boʻ lgan) boʻ laman», dedim — va u (Abdurrahmon) ovozini koʻtardi. Soʻng men chiqib, Molik ibn Omir — yoki Molik ibn Avf — ni uchratdim. Men: «Ibn Masʼudning — eri vafot etgan homilador (ayol) haqida — soʻzi qanday edi?» dedim. U: «Ibn Masʼud: ‹Sizlar unga (homilador bevaga) ogʻ irlashtirishni (uzun idda)ni qoʻ yasiz-u, unga ruxsat (yengillik)ni qoʻ ymaysizmi? Qisqa Niso surasi (Taloq surasi) uzun (Niso surasi)dan keyin nozil boʻ lgan-ku (yaʼni homilador ayolning iddasi — tugʻ ish)› dedi», dedi.(Муҳаммад ибн Сирин айтди:) Мен ансорнинг улуғларидан кў пи бў лган бир мажлисга ўтирдим — улар ичида Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (ҳам) бор эди. Мен Абдуллоҳ ибн Утбанинг Субайъа бинт Ҳорис (ҳомиладор бева) тўғ рисидаги ҳадисини зикр қилдим. Абдурраҳмон: «Лекин унинг амакиси бундай демас эди», деди. Мен: «Агар мен Куфа томонидаги бир киши ҳақида ёлғон (тўқиб) айцам, мен (жуда) журъаткор (бў лган) бў ламан», дедим — ва у (Абдурраҳмон) овозини кўтарди. Сўнг мен чиқиб, Молик ибн Омир — ёки Молик ибн Авф — ни учратдим. Мен: «Ибн Масъуднинг — эри вафот этган ҳомиладор (аёл) ҳақида — сўзи қандай эди?» дедим. У: «Ибн Масъуд: ‹Сизлар унга (ҳомиладор бевага) оғ ирлаштиришни (узун идда)ни қў ясиз-у, унга рухсат (енгиллик)ни қў ймайсизми? Қисқа Нисо сураси (Талоқ сураси) узун (Нисо сураси)дан кейин нозил бў лган-ку (яъни ҳомиладор аёлнинг иддаси — туғ иш)› деди», деди.

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا أَخَضَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمْ يَبْلُغِ الشَّيْبَ إِلاَّ قَلِيلاً‏.‏

(Muhammad ibn Sirin aytdi:) Men Anas (roziyallohu anhu)dan: «Paygʻambar ﷺ (soch-soqollarini) boʻyaganmidilar?» deb soʻradim. U: «(U zotning sochlari) ozginadan boshqa oqarmagan edi» dedi.(Муҳаммад ибн Сирин айтди:) Мен Анас (розияллоҳу анҳу)дан: «Пайғамбар ﷺ (соч-соқолларини) бўяганмидилар?» деб сўрадим. У: «(У зотнинг сочлари) озгинадан бошқа оқармаган эди» деди.