Muhammad ibn Sirin al-Basriy

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ حَدَّثَنِي بَعْضُ، مَنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ فَلَمَّا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ قَامَ هُنَيْهَةً ‏.‏

Ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: menga Rasululloh ﷺ bilan birga subh namozini oʻqigan baʼzi kishilar shunday hikoya qilib berdi: u zot ikkinchi rakatda «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida, bir oz turdilar.Ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: менга Расулуллоҳ ﷺ билан бирга субҳ намозини ўқиган баъзи кишилар шундай ҳикоя қилиб берди: у зот иккинчи ракатда «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида, бир оз турдилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ ‏.‏ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَكِنِّي نَسِيتُ - قَالَ - فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْطَلَقَ إِلَى خَشَبَةٍ مَعْرُوضَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ بِيَدِهِ عَلَيْهَا كَأَنَّهُ غَضْبَانُ وَخَرَجَتِ السَّرَعَانُ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالُوا قُصِرَتِ الصَّلاَةُ وَفِي الْقَوْمِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - رضى الله عنهما - فَهَابَاهُ أَنْ يُكَلِّمَاهُ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ فِي يَدَيْهِ طُولٌ قَالَ كَانَ يُسَمَّى ذَا الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ أَمْ قُصِرَتِ الصَّلاَةُ قَالَ ‏"‏ لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تُقْصَرِ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ ‏"‏ أَكَمَا قَالَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَجَاءَ فَصَلَّى الَّذِي كَانَ تَرَكَهُ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ ثُمَّ سَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ كَبَّرَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bizga kunning oxiridagi ikki namozning birini oʻqidilar. — Ammo men (qay birini) unutdim, — dedi. — U zot bizga ikki rakaat oʻqib, soʻng salom berdilar va masjidda koʻndalang qoʻyilgan bir yogʻoch tomon bordilar-da, goʻyo gʻazablangandek qoʻllarini unga qoʻydilar. Shoshqaloq kishilar masjid eshiklaridan chiqib: ‹Namoz qisqartirildi›, dedilar. Odamlar orasida Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo) ham bor edilar, ammo ular u zotdan hayiqib, gapirishga botina olmadilar. Odamlar orasida qoʻllari uzun bir kishi ham bor edi, unga Zul-Yadayn deyilardi. U: ‹Ey Allohning Rasuli, unutdingizmi yoki namoz qisqartirildimi?› dedi. U zot: ‹Men unutmadim, namoz ham qisqartirilmadi›, dedilar. Soʻng: ‹Zul-Yadayn aytganidekmi?› dedilar. Ular: ‹Ha›, dedilar. Shunda u zot kelib, qoldirgan (rakaat)ini oʻqidilar, soʻng salom berdilar, soʻng takbir aytib, oʻzlarining sajdalaridek yoki undan uzunroq sajda qildilar, soʻng boshlarini koʻtardilar va takbir aytdilar, soʻng oʻzlarining sajdalaridek yoki undan uzunroq sajda qildilar, soʻng boshlarini koʻtardilar, soʻng takbir aytdilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бизга куннинг охиридаги икки намознинг бирини ўқидилар. — Аммо мен (қай бирини) унутдим, — деди. — У зот бизга икки ракаат ўқиб, сўнг салом бердилар ва масжидда кўндаланг қўйилган бир ёғоч томон бордилар-да, гўё ғазаблангандек қўлларини унга қўйдилар. Шошқалоқ кишилар масжид эшикларидан чиқиб: ‹Намоз қисқартирилди›, дедилар. Одамлар орасида Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳам бор эдилар, аммо улар у зотдан ҳайиқиб, гапиришга ботина олмадилар. Одамлар орасида қўллари узун бир киши ҳам бор эди, унга Зул-Ядайн дейиларди. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, унутдингизми ёки намоз қисқартирилдими?› деди. У зот: ‹Мен унутмадим, намоз ҳам қисқартирилмади›, дедилар. Сўнг: ‹Зул-Ядайн айтганидекми?› дедилар. Улар: ‹Ҳа›, дедилар. Шунда у зот келиб, қолдирган (ракаат)ини ўқидилар, сўнг салом бердилар, сўнг такбир айтиб, ўзларининг саждаларидек ёки ундан узунроқ сажда қилдилар, сўнг бошларини кўтардилар ва такбир айтдилар, сўнг ўзларининг саждаларидек ёки ундан узунроқ сажда қилдилар, сўнг бошларини кўтардилар, сўнг такбир айтдилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، أَنَّ أُمَّ عَطِيَّةَ الأَنْصَارِيَّةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَتِ ابْنَتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya al-Ansoriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qizlari vafot etganida huzurimizga kirdilar va: «Uni suv va sidr bilan uch marta, yoki besh marta, agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar, oxirgi marta kofur yoki bir oz kofur qoʻshinglar. Tugatgach, menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda, u zotga xabar berdik. Shunda u zot bizga izorlarini berdilar va: «Uni shunga oʻranglar», dedilar.Умм Атийя ал-Ансория (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қизлари вафот этганида ҳузуримизга кирдилар ва: «Уни сув ва сидр билан уч марта, ёки беш марта, агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар, охирги марта кофур ёки бир оз кофур қўшинглар. Тугатгач, менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда, у зотга хабар бердик. Шунда у зот бизга изорларини бердилар ва: «Уни шунга ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ كَانَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَدِمَتْ تُبَادِرُ ابْنًا لَهَا فَلَمْ تُدْرِكْهُ حَدَّثَتْنَا قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا أَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ لاَ أَدْرِي أَىُّ بَنَاتِهِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا قَوْلُهُ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ أَتُؤَزَّرُ بِهِ قَالَ لاَ أُرَاهُ إِلاَّ أَنْ يَقُولَ الْفُفْنَهَا فِيهِ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning qizlarini yuvayotganimizda u zot oldimizga kirdilar va: «Uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq suv va sidr bilan yuvinglar, oxirgisida esa kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zot bizga oʻz belbogʻlarini uzatib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг қизларини юваётганимизда у зот олдимизга кирдилар ва: «Уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ сув ва сидр билан ювинглар, охиргисида эса кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зот бизга ўз белбоғларини узатиб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَقَامَ الْحَسَنُ وَلَمْ يَقُمِ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ الْحَسَنُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَمَا قَامَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَامَ لَهَا ثُمَّ قَعَدَ ‏.‏

Ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Hasan ibn Ali va Ibn Abbosning oldilaridan bir janoza oʻtkazildi. Hasan oʻrnidan turdi, Ibn Abbos esa turmadi. Hasan Ibn Abbosga: «Rasululloh ﷺ uning uchun oʻrinlaridan turmaganmidilar?» dedi. Ibn Abbos: «Uning uchun turdilar, keyin esa oʻtirdilar», dedi.Ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ҳасан ибн Али ва Ибн Аббоснинг олдиларидан бир жаноза ўтказилди. Ҳасан ўрнидан турди, Ибн Аббос эса турмади. Ҳасан Ибн Аббосга: «Расулуллоҳ ﷺ унинг учун ўринларидан турмаганмидилар?» деди. Ибн Аббос: «Унинг учун турдилар, кейин эса ўтирдилар», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّ أَهْلَنَا يَنْبِذُونَ لَنَا شَرَابًا عَشِيًّا فَإِذَا أَصْبَحْنَا شَرِبْنَا ‏.‏ قَالَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ إِنَّ أَهْلَ خَيْبَرَ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا وَيُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ وَإِنَّ أَهْلَ فَدَكٍ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا يُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ حَتَّى عَدَّ أَشْرِبَةً أَرْبَعَةً أَحَدُهَا الْعَسَلُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Ibn Umarning oldiga kelib: «Ahli oilamiz biz uchun kechqurun ichimlik ivitib qoʻyishadi, tong otganda esa uni ichamiz», dedi. U: «Men seni mast qiluvchi narsaning ozidan ham, koʻpidan ham qaytaraman va bu haqda senga qarshi Allohni guvoh qilaman. Xaybar ahli falon-falon narsadan ichimlik ivitib, uni falon-falon deb atashardi, lekin u xamr edi. Fadak ahli ham falon-falon narsadan ichimlik ivitib, uni falon-falon deb atashardi, lekin u xamr edi», dedi. Shu tariqa u toʻrtta ichimlikni sanadi, ulardan biri asal edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Ибн Умарнинг олдига келиб: «Аҳли оиламиз биз учун кечқурун ичимлик ивитиб қўйишади, тонг отганда эса уни ичамиз», деди. У: «Мен сени маст қилувчи нарсанинг озидан ҳам, кўпидан ҳам қайтараман ва бу ҳақда сенга қарши Аллоҳни гувоҳ қиламан. Хайбар аҳли фалон-фалон нарсадан ичимлик ивитиб, уни фалон-фалон деб аташарди, лекин у хамр эди. Фадак аҳли ҳам фалон-фалон нарсадан ичимлик ивитиб, уни фалон-фалон деб аташарди, лекин у хамр эди», деди. Шу тариқа у тўртта ичимликни санади, улардан бири асал эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Ibn Siyrin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedi.Ибн Сийрин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ بِعْهُ عَصِيرًا مِمَّنْ يَتَّخِذُهُ طِلاَءً وَلاَ يَتَّخِذُهُ خَمْرًا ‏.‏

Ibn Siyrin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Uni sharbat holida undan tilo (quyultirilgan uzum sharbati) qiladigan kishiga sot, xamr qiladigan kishiga emas», dedi.Ибн Сийрин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Уни шарбат ҳолида ундан тило (қуюлтирилган узум шарбати) қиладиган кишига сот, хамр қиладиган кишига эмас», деди.