Muhammad ibn Sirin al-Basriy

وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ، سِيرِينَ قَالَ مَكَثْتُ عِشْرِينَ سَنَةً يُحَدِّثُنِي مَنْ لاَ أَتَّهِمُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا وَهْىَ حَائِضٌ فَأُمِرَ أَنْ يُرَاجِعَهَا فَجَعَلْتُ لاَ أَتَّهِمُهُمْ وَلاَ أَعْرِفُ الْحَدِيثَ حَتَّى لَقِيتُ أَبَا غَلاَّبٍ يُونُسَ بْنَ جُبَيْرٍ الْبَاهِلِيَّ ‏.‏ وَكَانَ ذَا ثَبَتٍ فَحَدَّثَنِي أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ فَحَدَّثَهُ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ تَطْلِيقَةً وَهْىَ حَائِضٌ فَأُمِرَ أَنْ يَرْجِعَهَا - قَالَ - قُلْتُ أَفَحُسِبَتْ عَلَيْهِ قَالَ فَمَهْ ‏.‏ أَوَإِنْ عَجَزَ وَاسْتَحْمَقَ.

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u xotinini hayz koʻrib turgan paytida bir taloq qilgan, soʻng uni qaytarib olishga buyurilgan. (Yunus) dedi: men: «(Oʻsha taloq) unga (hisobga) olindimi?» dedim. U: «Boʻlmasa-chi! Nahotki u (taloqni qaytara olmay) ojiz qolib, ahmoqlik qilgan boʻlsa?» dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у хотинини ҳайз кўриб турган пайтида бир талоқ қилган, сўнг уни қайтариб олишга буюрилган. (Юнус) деди: мен: «(Ўша талоқ) унга (ҳисобга) олиндими?» дедим. У: «Бўлмаса-чи! Наҳотки у (талоқни қайтара олмай) ожиз қолиб, аҳмоқлик қилган бўлса?» деди.

وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَأَدْرَجَ فِي الْحَدِيثِ قَوْلَهُ وَأَكْرَهُ الْغُلَّ ‏.‏ إِلَى تَمَامِ الْكَلاَمِ وَلَمْ يَذْكُرِ ‏"‏ الرُّؤْيَا جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. U hadisda (Abu Hurayraning): «Men boʻyinturuqni yomon koʻraman» — degan soʻzini gap oxiriga qadar (asl hadis ichiga) qoʻshib yubordi, ammo: «Tush nubuvvatning qirq olti boʻlagidan bir boʻlagidir» — (degan)ni zikr qilmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ривоят қилинади. У ҳадисда (Абу Ҳурайранинг): «Мен бўйинтуруқни ёмон кўраман» — деган сўзини гап охирига қадар (асл ҳадис ичига) қўшиб юборди, аммо: «Туш нубувватнинг қирқ олти бўлагидан бир бўлагидир» — (деган)ни зикр қилмади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ إِدْرِيسَ، - قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ الأَوْدِيُّ، - عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ هَلْ خَضَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ رَأَى مِنَ الشَّيْبِ إِلاَّ - قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ كَأَنَّهُ يُقَلِّلُهُ - وَقَدْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan: «Rasululloh ﷺ (sochlarini) boʻyaganmidilar?» deb soʻraldi. U: «Aslida u zotda oqargan soch (deyarli) koʻrinmas edi — Ibn Idris: ‹U buni ozaytirib aytayotgandek edi›, dedi — Abu Bakr va Umar esa xina va katam bilan boʻyaganlar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан: «Расулуллоҳ ﷺ (сочларини) бўяганмидилар?» деб сўралди. У: «Аслида у зотда оқарган соч (деярли) кўринмас эди — Ибн Идрис: ‹У буни озайтириб айтаётгандек эди›, деди — Абу Бакр ва Умар эса хина ва катам билан бўяганлар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَضَبَ فَقَالَ لَمْ يَبْلُغِ الْخِضَابَ كَانَ فِي لِحْيَتِهِ شَعَرَاتٌ بِيضٌ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُ أَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَخْضِبُ قَالَ فَقَالَ نَعَمْ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan: «Rasululloh ﷺ (sochlarini) boʻyaganmidilar?» deb soʻraldi. U: «U zot boʻyash (kerak boʻladigan) darajaga yetmagan edilar; soqollarida bir nechta oq tuk bor edi», dedi. Men unga: «Abu Bakr (sochlarini) boʻyarmidi?» dedim. U: «Ha, xina va katam bilan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан: «Расулуллоҳ ﷺ (сочларини) бўяганмидилар?» деб сўралди. У: «У зот бўяш (керак бўладиган) даражага етмаган эдилар; соқолларида бир нечта оқ тук бор эди», деди. Мен унга: «Абу Бакр (сочларини) бўярмиди?» дедим. У: «Ҳа, хина ва катам билан», деди.

وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أَخَضَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنَّهُ لَمْ يَرَ مِنَ الشَّيْبِ إِلاَّ قَلِيلاً ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan: «Rasululloh ﷺ (sochlarini) boʻyaganmidilar?» deb soʻraldi. U: «Aslida u zotda ozgina (oqargan soch)dan boshqa oqargan soch koʻrinmas edi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан: «Расулуллоҳ ﷺ (сочларини) бўяганмидилар?» деб сўралди. У: «Аслида у зотда озгина (оқарган соч)дан бошқа оқарган соч кўринмас эди», деди.

حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ إِمَّا الظُّهْرَ وَإِمَّا الْعَصْرَ فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَتَى جِذْعًا فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَاسْتَنَدَ إِلَيْهَا مُغْضَبًا وَفِي الْقَوْمِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَهَابَا أَنْ يَتَكَلَّمَا وَخَرَجَ سَرَعَانُ النَّاسِ قُصِرَتِ الصَّلاَةُ فَقَامَ ذُو الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقُصِرَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمِينًا وَشِمَالاً فَقَالَ ‏"‏ مَا يَقُولُ ذُو الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا صَدَقَ لَمْ تُصَلِّ إِلاَّ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَسَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ ثُمَّ كَبَّرَ وَسَجَدَ ثُمَّ كَبَّرَ وَرَفَعَ ‏.‏ قَالَ وَأُخْبِرْتُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ أَنَّهُ قَالَ وَسَلَّمَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga ikki kechki namozdan birini — yo peshinni yo asrni oʻqib berdilar va ikki rakaatda salom berdilar. Soʻng masjidning qibla tomonidagi bir xurmo togʻorasiga kelib, gʻazablangan holda unga suyandilar. Jamoat ichida Abu Bakr va Umar bor edi, ammo (ular bilan) gapirishdan hayiqdilar. Odamlarning shoshqaloqlari: «Namoz qisqartirildi», deb chiqib ketishdi. Shunda Zul-Yadayn turib: «Yo Rasululloh! Namoz qisqartirildimi yoki unutdingizmi?» dedi. Nabiy ﷺ oʻng va chap tomonga qarab: «Zul-Yadayn nima deyapti?» dedilar. Ular: «Rost aytdi, siz ikki rakaatdan boshqa oʻqimadingiz», dedilar. Shunda (u zot) ikki rakaat oʻqib, salom berdilar, soʻng takbir aytib sajda qildilar, soʻng takbir aytib (boshlarini) koʻtardilar, soʻng takbir aytib sajda qildilar, soʻng takbir aytib (boshlarini) koʻtardilar. (Ayyub) dedi: Menga Imron ibn Husayndan xabar berilishicha, u: «(Soʻng) salom berdilar», degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга икки кечки намоздан бирини — ё пешинни ё асрни ўқиб бердилар ва икки ракаатда салом бердилар. Сўнг масжиднинг қибла томонидаги бир хурмо тоғорасига келиб, ғазабланган ҳолда унга суяндилар. Жамоат ичида Абу Бакр ва Умар бор эди, аммо (улар билан) гапиришдан ҳайиқдилар. Одамларнинг шошқалоқлари: «Намоз қисқартирилди», деб чиқиб кетишди. Шунда Зул-Ядайн туриб: «Ё Расулуллоҳ! Намоз қисқартирилдими ёки унутдингизми?» деди. Набий ﷺ ўнг ва чап томонга қараб: «Зул-Ядайн нима деяпти?» дедилар. Улар: «Рост айтди, сиз икки ракаатдан бошқа ўқимадингиз», дедилар. Шунда (у зот) икки ракаат ўқиб, салом бердилар, сўнг такбир айтиб сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб (бошларини) кўтардилар, сўнг такбир айтиб сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб (бошларини) кўтардилар. (Айюб) деди: Менга Имрон ибн Ҳусайндан хабар берилишича, у: «(Сўнг) салом бердилар», деган.