Mu'oz ibn Jabal al-Ansoriy

وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: مَا عَمِلَ الْعَبْدُ عَمَلًا أَنْجَى لَهُ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ. رَوَاهُ مَالِكٌ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَه

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Banda Allohni zikr qilishdan koʻra oʻzini Allohning azobidan koʻproq qutqaradigan biror amalni qilmagan», dedi. Molik, Termiziy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Банда Аллоҳни зикр қилишдан кўра ўзини Аллоҳнинг азобидан кўпроқ қутқарадиган бирор амални қилмаган», деди. Молик, Термизий ва Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَدْعُو يَقُولُ: اللهُمَّ إِني أسألكَ تمامَ النعمةِ فَقَالَ: «أيُّ شَيْءٍ تَمَامُ النِّعْمَةِ؟» قَالَ: دَعْوَةٌ أَرْجُو بِهَا خَيْرًا فَقَالَ: «إِنَّ مِنْ تَمَامِ النِّعْمَةِ دُخُولَ الْجَنَّةِ وَالْفَوْزَ مِنَ النَّارِ» . وَسَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ: يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ فَقَالَ: «قَدِ اسْتُجِيبَ لَكَ فَسَلْ» . وَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا وَهُوَ يَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ فَقَالَ: «سَأَلْتَ اللَّهَ الْبَلَاءَ فَاسْأَلْهُ الْعَافِيَةَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining: «Allohumma, men Sendan neʼmatning tamomini soʻrayman», deb duo qilayotganini eshitib: «Neʼmatning tamomi qaysi narsa?» dedilar. U: «Bu — men yaxshilik umid qilib qilgan bir duo», dedi. U zot: «Albatta neʼmatning tamomidan (biri) jannatga kirish va doʻzaxdan najot topishdir», dedilar. Yana bir kishining: «Yo Zal-Jaloli val-Ikrom», deyayotganini eshitib: «(Duoing) ijobat qilindi, endi soʻra», dedilar. Yana Nabiy ﷺ bir kishining: «Allohumma, men Sendan sabr soʻrayman», deyayotganini eshitib: «Sen Allohdan balo soʻrabsan, undan ofiyat (sogʻ-salomatlik) soʻragin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг: «Аллоҳумма, мен Сендан неъматнинг тамомини сўрайман», деб дуо қилаётганини эшитиб: «Неъматнинг тамоми қайси нарса?» дедилар. У: «Бу — мен яхшилик умид қилиб қилган бир дуо», деди. У зот: «Албатта неъматнинг тамомидан (бири) жаннатга кириш ва дўзахдан нажот топишдир», дедилар. Яна бир кишининг: «Ё Зал-Жалоли вал-Икром», деяётганини эшитиб: «(Дуоинг) ижобат қилинди, энди сўра», дедилар. Яна Набий ﷺ бир кишининг: «Аллоҳумма, мен Сендан сабр сўрайман», деяётганини эшитиб: «Сен Аллоҳдан бало сўрабсан, ундан офият (соғ-саломатлик) сўрагин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ مُعَاذٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " أستعيذُ بِاللَّهِ مِنْ طَمَعٍ يَهْدِي إِلَى طَبَعٍ) رَوَاهُ أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xorlikka olib boradigan tama (ochkoʻzlik)dan Allohdan panoh soʻrayman», dedilar. Ahmad va Bayhaqiy «ad-Daʼavot al-kabir»da rivoyat qilgan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хорликка олиб борадиган тама (очкўзлик)дан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедилар. Аҳмад ва Байҳақий «ад-Даъавот ал-кабир»да ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ بْنُ الْفَرَجِ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، عَنْ زَبَّانَ بْنِ فَائِدٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذٍ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ‏:‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ مَنْ بَرَّ وَالِدَيْهِ طُوبَى لَهُ، زَادَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي عُمْرِهِ‏.‏

Muoz ibn Anas al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ dedilar: «Kim bomdod namozini oʻqib boʻlgach, zuhoning ikki rakʼatini oʻqiguncha namozgohida oʻtirsa va yaxshilikdan boshqa narsa gapirmasa, gunohlari dengiz koʻpigidan koʻp boʻlsa-da, kechirilur».Муоз ибн Анас ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ким бомдод намозини ўқиб бўлгач, зуҳонинг икки ракъатини ўқигунча намозгоҳида ўтирса ва яхшиликдан бошқа нарса гапирмаса, гуноҳлари денгиз кўпигидан кўп бўлса-да, кечирилур».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ، أَنَّ أَبَا الزَّاهِرِيَّةِ حَدَّثَهُ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّهُ قَالَ‏:‏ إِذَا أَحْبَبْتَ أَخًا فَلاَ تُمَارِهِ، وَلاَ تُشَارِّهِ، وَلاَ تَسْأَلْ عَنْهُ، فَعَسَى أَنْ تُوَافِيَ لَهُ عَدُوًّا فَيُخْبِرَكَ بِمَا لَيْسَ فِيهِ، فَيُفَرِّقَ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Birodaringni yaxshi koʻrsang, u bilan tortishma, u bilan janjallashma va uni (boshqalardan) soʻrab-surishtirma. Boʻlmasa, unga dushman boʻlgan birortasiga duch kelib qolib, u senga (birodaring haqida) unda yoʻq narsani aytib, sen bilan uning oʻrtangni buzib qoʻyishi mumkin.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биродарингни яхши кўрсанг, у билан тортишма, у билан жанжаллашма ва уни (бошқалардан) сўраб-суриштирма. Бўлмаса, унга душман бўлган бирортасига дуч келиб қолиб, у сенга (биродаринг ҳақида) унда йўқ нарсани айтиб, сен билан унинг ўртангни бузиб қўйиши мумкин.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ حَيْوَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ، عَنِ الصُّنَابِحِيّ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ‏:‏ أَخَذَ بِيَدِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ‏:‏ يَا مُعَاذُ، قُلْتُ‏:‏ لَبَّيْكَ، قَالَ‏:‏ إِنِّي أُحِبُّكَ، قُلْتُ‏:‏ وَأَنَا وَاللَّهِ أُحِبُّكَ، قَالَ‏:‏ أَلاَ أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ تَقُولُهَا فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَتِكَ‏؟‏ قُلْتُ‏:‏ نَعَمْ، قَالَ‏:‏ قُلِ‏:‏ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ، وَشُكْرِكَ، وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻlimdan ushlab: «Men seni yaxshi koʻraman, ey Muoz», dedilar. Men: «Men ham sizni yaxshi koʻraman, ey Allohning Rasuli», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Har namozda: ‹Robbi ainni ala zikrika va shukrika va husni ibodatik›, deyishni tark etma», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўлимдан ушлаб: «Мен сени яхши кўраман, эй Муоз», дедилар. Мен: «Мен ҳам сизни яхши кўраман, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар намозда: ‹Робби аинни ала зикрика ва шукрика ва ҳусни ибодатик›, дейишни тарк этма», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ مُعَاذٍ قَالَ‏:‏ أَنَا رَدِيفُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ يَا مُعَاذُ، قُلْتُ‏:‏ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ، ثُمَّ قَالَ مِثْلَهُ ثَلاَثًا‏:‏ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللهِ عَلَى الْعِبَادِ‏؟‏ قُلْتُ‏:‏ لاَ، قَالَ‏:‏ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، ثُمَّ سَارَ سَاعَةً فَقَالَ‏:‏ يَا مُعَاذُ، قُلْتُ‏:‏ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ، قَالَ‏:‏ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللهِ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ‏؟‏ أَنْ لا يُعَذِّبَهُمْ‏.‏

(Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning ortlarida (ridf boʻlib) edim. (U zot:) «Ey Muoz» dedilar. Men: «Labbayka va saʼdayka» dedim. Soʻng (u zot) shuni uch marta (takrorlab): «Allohning bandalar ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi? (U) — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani shirik keltirmasliklaridir» dedilar. Soʻng bir oz yurdilar va: «Ey Muoz» dedilar. Men: «Labbayka va saʼdayka» dedim. (U zot:) «Bandalar buni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi? (U) — (Alloh) ularni azoblamasligidir» dedilar.(Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг ортларида (ридф бўлиб) эдим. (У зот:) «Эй Муоз» дедилар. Мен: «Лаббайка ва саъдайка» дедим. Сўнг (у зот) шуни уч марта (такрорлаб): «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳақи нима эканини биласанми? (У) — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани ширик келтирмасликларидир» дедилар. Сўнг бир оз юрдилар ва: «Эй Муоз» дедилар. Мен: «Лаббайка ва саъдайка» дедим. (У зот:) «Бандалар буни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳақи нима эканини биласанми? (У) — (Аллоҳ) уларни азобламаслигидир» дедилар.

عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قُلْت يَا رَسُولَ اللَّهِ! أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدْنِي مِنْ النَّارِ، قَالَ: "لَقَدْ سَأَلْت عَنْ عَظِيمٍ، وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ: تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أَدُلُّك عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ؟ الصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ، وَصَلَاةُ الرَّجُلِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، ثُمَّ تَلَا: " تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ " حَتَّى بَلَغَ "يَعْمَلُونَ"،[ 32 سورة السجدة / الأيتان : 16 و 17 ] ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِرَأْسِ الْأَمْرِ وَعَمُودِهِ وَذُرْوَةِ سَنَامِهِ؟ قُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: رَأْسُ الْأَمْرِ الْإِسْلَامُ، وَعَمُودُهُ الصَّلَاةُ، وَذُرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِمَلَاكِ ذَلِكَ كُلِّهِ؟ فقُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ! فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ وَقَالَ: كُفَّ عَلَيْك هَذَا. قُلْت: يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ؟ فَقَالَ: ثَكِلَتْك أُمُّك وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ عَلَى وُجُوهِهِمْ -أَوْ قَالَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ- إلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ؟!" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:2616] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, meni jannatga kiritadigan va doʻzaxdan uzoqlashtiradigan bir amalni menga aytib bering», dedim. U zot: «Sen ulugʻ (bir) narsa haqida soʻrading, biroq u Alloh osonlashtirgan kishiga oson: Allohga hech narsani sherik qilmay ibodat qilasan, namozni toʻkis ado etasan, zakotni berasan, Ramazon roʻzasini tutasan va Baytni (Kaʼbani) haj qilasan», dedilar. Soʻng: «Senga yaxshilik eshiklarini koʻrsataymi? Roʻza — qalqondir; sadaqa xatoni suv olovni oʻchirgani kabi oʻchiradi; kishining tun qaʼridagi namozi ham (shunday)», dedilar-da, soʻng: {Ularning yonboshlari (tunda) yotgan joylaridan yiroq boʻlur...} (oyatidan) «...(yaxshi amallarni) qilib yurgan (ajrlari)» (gacha) tilovat qildilar (Sajda surasi, 16-17). Soʻng: «(Bu) ishning boshi, ustuni va eng yuqori choʻqqisi haqida senga xabar beraymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Ishning boshi — Islom, ustuni — namoz, eng yuqori choʻqqisi esa — jihoddir», dedilar. Soʻng: «Bularning barchasini (ushlab turadigan) asosini senga aytaymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh», dedim. Shunda u zot oʻz tillarini ushlab: «Manavini oʻzingdan tiy», dedilar. Men: «Yo Nabiyalloh, biz gapiradigan (soʻz)larimiz uchun ham javobgar boʻlamizmi?» dedim. U zot: «Onang seni yoʻqotsin, ey Muoz! Odamlarni yuzlari — yoki: burunlari — bilan doʻzaxga qulatadigan narsa tillarining hosilasidan boshqa (nima ham) boʻlarmidi?!» dedilar. Buni Termiziy rivoyat qilgan va: «hadis hasan sahihdir», degan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мени жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган бир амални менга айтиб беринг», дедим. У зот: «Сен улуғ (бир) нарса ҳақида сўрадинг, бироқ у Аллоҳ осонлаштирган кишига осон: Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмай ибодат қиласан, намозни тўкис адо этасан, закотни берасан, Рамазон рўзасини тутасан ва Байтни (Каъбани) ҳаж қиласан», дедилар. Сўнг: «Сенга яхшилик эшикларини кўрсатайми? Рўза — қалқондир; садақа хатони сув оловни ўчиргани каби ўчиради; кишининг тун қаъридаги намози ҳам (шундай)», дедилар-да, сўнг: {Уларнинг ёнбошлари (тунда) ётган жойларидан йироқ бўлур...} (оятидан) «...(яхши амалларни) қилиб юрган (ажрлари)» (гача) тиловат қилдилар (Сажда сураси, 16-17). Сўнг: «(Бу) ишнинг боши, устуни ва энг юқори чўққиси ҳақида сенга хабар берайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Ишнинг боши — Ислом, устуни — намоз, энг юқори чўққиси эса — жиҳоддир», дедилар. Сўнг: «Буларнинг барчасини (ушлаб турадиган) асосини сенга айтайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедим. Шунда у зот ўз тилларини ушлаб: «Манавини ўзингдан тий», дедилар. Мен: «Ё Набийаллоҳ, биз гапирадиган (сўз)ларимиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. У зот: «Онанг сени йўқотсин, эй Муоз! Одамларни юзлари — ёки: бурунлари — билан дўзахга қулатадиган нарса тилларининг ҳосиласидан бошқа (нима ҳам) бўлармиди?!» дедилар. Буни Термизий ривоят қилган ва: «ҳадис ҳасан саҳиҳдир», деган.