حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا جَهْمِ بْنَ حُذَيْفَةَ مُصَدِّقًا فَلاَجَّهُ رَجُلٌ فِي صَدَقَتِهِ فَضَرَبَهُ أَبُو جَهْمٍ فَشَجَّهُ فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا الْقَوَدَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَلَمْ يَرْضَوْا فَقَالَ " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَرَضُوا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ هَؤُلاَءِ اللَّيْثِيِّينِ أَتَوْنِي يُرِيدُونَ الْقَوَدَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِمْ كَذَا وَكَذَا أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا لاَ . فَهَمَّ بِهِمُ الْمُهَاجِرُونَ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكُفُّوا فَكَفُّوا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَزَادَهُمْ فَقَالَ " أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ " إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ يَحْيَى يَقُولُ تَفَرَّدَ بِهَذَا مَعْمَرٌ لاَ أَعْلَمُ رَوَاهُ غَيْرُهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Jahm ibn Huzayfani zakot yigʻuvchi qilib yuboribdilar. Bir kishi oʻz zakoti xususida u bilan tortishibdi, Abu Jahm esa uni urib, boshini yoribdi. Ular Paygʻambar ﷺ huzuriga kelib: «Qasos, yo Rasululloh!» deyishibdi. Paygʻambar ﷺ: «Sizlarga muncha-muncha (diya) boʻlsin», dedilar. Ular rozi boʻlmadilar. U zot: «Sizlarga muncha-muncha (diya) boʻlsin», dedilar. Shunda ular rozi boʻldilar. Paygʻambar ﷺ: «Men odamlarga xutba qilib, ularga sizlarning rozi boʻlganingizni xabar beraman», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Paygʻambar ﷺ xutba qilib: «Bu Laysiylar mening huzurimga qasos istab kelishdi, men ularga muncha-muncha (diya) taklif qildim. Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. Shunda muhojirlar ularga qasd qildilar, Paygʻambar ﷺ esa (muhojirlarga) toʻxtashni buyurdilar, ular toʻxtadilar. Soʻng u zot ularni chaqirib, (diyani) koʻpaytirdilar va: «Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Men odamlarga xutba qilib, ularga sizlarning rozi boʻlganingizni xabar beraman», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Paygʻambar ﷺ xutba qildilar, soʻng: «Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Жаҳм ибн Ҳузайфани закот йиғувчи қилиб юборибдилар. Бир киши ўз закоти хусусида у билан тортишибди, Абу Жаҳм эса уни уриб, бошини ёрибди. Улар Пайғамбар ﷺ ҳузурига келиб: «Қасос, ё Расулуллоҳ!» дейишибди. Пайғамбар ﷺ: «Сизларга мунча-мунча (дия) бўлсин», дедилар. Улар рози бўлмадилар. У зот: «Сизларга мунча-мунча (дия) бўлсин», дедилар. Шунда улар рози бўлдилар. Пайғамбар ﷺ: «Мен одамларга хутба қилиб, уларга сизларнинг рози бўлганингизни хабар бераман», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Пайғамбар ﷺ хутба қилиб: «Бу Лайсийлар менинг ҳузуримга қасос истаб келишди, мен уларга мунча-мунча (дия) таклиф қилдим. Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. Шунда муҳожирлар уларга қасд қилдилар, Пайғамбар ﷺ эса (муҳожирларга) тўхташни буюрдилар, улар тўхтадилар. Сўнг у зот уларни чақириб, (дияни) кўпайтирдилар ва: «Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Мен одамларга хутба қилиб, уларга сизларнинг рози бўлганингизни хабар бераман», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Пайғамбар ﷺ хутба қилдилар, сўнг: «Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا وَلاَ شَاةً وَلاَ بَعِيرًا وَلاَ أَوْصَى بِشَىْءٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir qoʻy, na bir tuya qoldirdilar va biror narsa haqida vasiyat ham qilmadilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир қўй, на бир туя қолдирдилар ва бирор нарса ҳақида васият ҳам қилмадилар».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَلَمْ تُوصِ وَإِنِّي أَظُنُّهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ لَتَصَدَّقَتْ فَلَهَا أَجْرٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا وَلِيَ أَجْرٌ فَقَالَ " نَعَمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Onam toʻsatdan vafot etdi va vasiyat qilmadi. Men, agar u gapira olganida edi, albatta sadaqa qilardi, deb oʻylayman. Agar men uning nomidan sadaqa qilsam, unga ajr boʻladimi va menga ajr boʻladimi?», dedi. Shunda u zot: «Ha», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Онам тўсатдан вафот этди ва васият қилмади. Мен, агар у гапира олганида эди, албатта садақа қиларди, деб ўйлайман. Агар мен унинг номидан садақа қилсам, унга ажр бўладими ва менга ажр бўладими?», деди. Шунда у зот: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ وَرْدَانَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ مَوْلًى، لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَعَ مِنْ نَخْلَةٍ فَمَاتَ وَتَرَكَ مَالاً وَلَمْ يَتْرُكْ وَلَدًا وَلاَ حَمِيمًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَعْطُوا مِيرَاثَهُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ قَرْيَتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺning ozod qilingan bir quli xurmo daraxtidan yiqilib vafot etdi. U mol qoldirib ketdi, ammo na farzandi, na yaqin qarindoshi bor edi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Uning merosini qishlogʻi ahlidan boʻlgan bir kishiga beringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺнинг озод қилинган бир қули хурмо дарахтидан йиқилиб вафот этди. У мол қолдириб кетди, аммо на фарзанди, на яқин қариндоши бор эди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унинг меросини қишлоғи аҳлидан бўлган бир кишига беринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ نِيَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَسْتَعِينُ بِمُشْرِكٍ " . قَالَ عَلِيٌّ فِي حَدِيثِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ أَوْ زَيْدٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz mushrikdan yordam soʻramaymiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз мушрикдан ёрдам сўрамаймиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحَرْبُ خُدْعَةٌ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Urush hiyladir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уруш ҳийладир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ قَالَ " نَعَمْ عَلَيْهِنَّ جِهَادٌ لاَ قِتَالَ فِيهِ الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, ayollarga jihod bormi?» dedim. U zot: «Ha, ularga urush boʻlmagan jihod bor, u haj va umradir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, аёлларга жиҳод борми?» дедим. У зот: «Ҳа, уларга уруш бўлмаган жиҳод бор, у ҳаж ва умрадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ نُفِسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ بِالشَّجَرَةِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يَأْمُرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ وَتُهِلَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Asmo bint Umays (roziyallohu anho) Shajarada nifos koʻrdi. Shunda Rasululloh ﷺ Abu Bakrga buyurib, unga gʻusl qilib, talbiya aytishini amr qilishni buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асмо бинт Умайс (розияллоҳу анҳо) Шажарада нифос кўрди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга буюриб, унга ғусл қилиб, талбия айтишини амр қилишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يُفِيضَ - قَالَ سُفْيَانُ - بِيَدَىَّ هَاتَيْنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺga ehromga kirishlaridan oldin ehromlari uchun va Kaʼbani tavof qilishlaridan oldin ehromdan chiqishlari uchun ushbu ikki qoʻlim bilan atir surtdim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромга киришларидан олдин эҳромлари учун ва Каъбани тавоф қилишларидан олдин эҳромдан чиқишлари учун ушбу икки қўлим билан атир суртдим», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ يُلَبِّي .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men hozir ham Rasululloh ﷺning sochlari orasidagi atirning yaltirab turishini koʻrayotgandekman, u zot talbiya aytardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳозир ҳам Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари орасидаги атирнинг ялтираб туришини кўраётгандекман, у зот талбия айтардилар», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَرَى وَبِيصَ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَعْدَ ثَلاَثَةٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men hozir ham uch kundan keyin Rasululloh ﷺning soch ajrimlarida atirning yaltirab turishini koʻrayotgandekman, u zot ehromda edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳозир ҳам уч кундан кейин Расулуллоҳ ﷺнинг соч ажримларида атирнинг ялтираб туришини кўраётгандекман, у зот эҳромда эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ "كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ فَإِذَا لَقِيَنَا الرَّاكِبُ أَسْدَلْنَا ثِيَابَنَا مِنْ فَوْقِ رُءُوسِنَا فَإِذَا جَاوَزَنَا رَفَعْنَاهَا".
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik va ehromda edik. Bizga bir chavandoz roʻpara kelsa, kiyimlarimizni boshimiz ustidan yuzimizga tushirar edik, u oʻtib ketgach, ularni yana koʻtarar edik», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга эдик ва эҳромда эдик. Бизга бир чавандоз рўпара келса, кийимларимизни бошимиз устидан юзимизга туширар эдик, у ўтиб кетгач, уларни яна кўтарар эдик», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْحِجْرِ . فَقَالَ " هُوَ مِنَ الْبَيْتِ " . قُلْتُ مَا مَنَعَهُمْ أَنْ يُدْخِلُوهُ فِيهِ قَالَ " عَجَزَتْ بِهِمُ النَّفَقَةُ " . قُلْتُ فَمَا شَأْنُ بَابِهِ مُرْتَفِعًا لاَ يُصْعَدُ إِلَيْهِ إِلاَّ بِسُلَّمٍ قَالَ " ذَلِكَ فِعْلُ قَوْمِكِ لِيُدْخِلُوهُ مَنْ شَاءُوا وَيَمْنَعُوهُ مَنْ شَاءُوا وَلَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُ عَهْدٍ بِكُفْرٍ مَخَافَةَ أَنْ تَنْفِرَ قُلُوبُهُمْ لَنَظَرْتُ هَلْ أُغَيِّرُهُ فَأُدْخِلَ فِيهِ مَا انْتَقَصَ مِنْهُ وَجَعَلْتُ بَابَهُ بِالأَرْضِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan Hijr (Hijr Ismoil) haqida soʻradim. Ular: «U Baytdan (Kaʼbadan)dir», dedilar. Men: «Uni Baytga qoʻshib olishdan ularni nima toʻsdi?», dedim. Ular: «Xarajatga qurblari yetmadi», dedilar. Men: «Nega uning eshigi baland, unga faqat narvon bilan chiqiladi?», dedim. Ular: «Buni qavming shu maqsadda qildilarki, xohlaganlarini kiritib, xohlaganlarini toʻssinlar. Agar qavming yaqindagina kufrni tark etgan boʻlmaganida, qalblari uzoqlashib ketishidan qoʻrqmaganimda, uni oʻzgartirishni koʻrib chiqar, undan kamaytirilgan qismini qaytadan kiritar va eshigini yerga tekkizib qoʻyardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан Ҳижр (Ҳижр Исмоил) ҳақида сўрадим. Улар: «У Байтдан (Каъбадан)дир», дедилар. Мен: «Уни Байтга қўшиб олишдан уларни нима тўсди?», дедим. Улар: «Харажатга қурблари етмади», дедилар. Мен: «Нега унинг эшиги баланд, унга фақат нарвон билан чиқилади?», дедим. Улар: «Буни қавминг шу мақсадда қилдиларки, хоҳлаганларини киритиб, хоҳлаганларини тўссинлар. Агар қавминг яқиндагина куфрни тарк этган бўлмаганида, қалблари узоқлашиб кетишидан қўрқмаганимда, уни ўзгартиришни кўриб чиқар, ундан камайтирилган қисмини қайтадан киритар ва эшигини ерга теккизиб қўярдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لاَ نَرَى إِلاَّ الْحَجَّ فَلَمَّا كُنَّا بِسَرِفَ أَوْ قَرِيبًا مِنْ سَرِفَ حِضْتُ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَالَكِ أَنَفِسْتِ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاقْضِي الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ " . قَالَتْ وَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ نِسَائِهِ بِالْبَقَرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan faqat haj niyatida yoʻlga chiqdik. Sarifga yoki Sarifga yaqin joyga yetganimizda hayz koʻrdim. Men yigʻlab turganimda Rasululloh ﷺ oldimga kirdilar va: «Senga nima boʻldi, hayz koʻrdingmi?», dedilar. Men: «Ha», dedim. Ular: «Bu — Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan ishdir. Bas, Baytni tavof qilishdan boshqa barcha manosiklarni (haj amallarini) bajaraver», dedilar. Oisha: «Rasululloh ﷺ ayollari nomidan mol (qoramol) soʻydilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан фақат ҳаж ниятида йўлга чиқдик. Сарифга ёки Сарифга яқин жойга етганимизда ҳайз кўрдим. Мен йиғлаб турганимда Расулуллоҳ ﷺ олдимга кирдилар ва: «Сенга нима бўлди, ҳайз кўрдингми?», дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Улар: «Бу — Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган ишдир. Бас, Байтни тавоф қилишдан бошқа барча маносикларни (ҳаж амалларини) бажаравер», дедилар. Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан мол (қорамол) сўйдилар», деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَأَبُو مُصْعَبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَفْرَدَ الْحَجَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hajni ifrod (yolgʻiz hajga ehrom bogʻlab) qilib bajardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳажни ифрод (ёлғиз ҳажга эҳром боғлаб) қилиб бажардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ لاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ حَتَّى إِذَا قَدِمْنَا وَدَنَوْنَا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ أَنْ يَحِلَّ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ دُخِلَ عَلَيْنَا بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقِيلَ ذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ أَزْوَاجِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Zulqaʼdadan besh kecha qolganida, faqat hajni niyat qilib yoʻlga chiqdik. Makkaga yetib, unga yaqinlashganimizda, Rasululloh ﷺ oʻzi bilan qurbonlik hadyi boʻlmaganlarga ehromdan chiqishni buyurdilar. Shunda oʻzi bilan hadyi boʻlganlardan tashqari hamma odam ehromdan chiqdi. Qurbonlik kuni kelganida, oldimizga mol goʻshti kirgizildi va: ‹Rasululloh ﷺ ayollari nomidan qurbonlik soʻydilar›, deyildi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Зулқаъдадан беш кеча қолганида, фақат ҳажни ният қилиб йўлга чиқдик. Маккага етиб, унга яқинлашганимизда, Расулуллоҳ ﷺ ўзи билан қурбонлик ҳадйи бўлмаганларга эҳромдан чиқишни буюрдилар. Шунда ўзи билан ҳадйи бўлганлардан ташқари ҳамма одам эҳромдан чиқди. Қурбонлик куни келганида, олдимизга мол гўшти киргизилди ва: ‹Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан қурбонлик сўйдилар›, дейилди.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمْ يَعْتَمِرْ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عُمْرَةً إِلاَّ فِي ذِي الْقَعْدَةِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ faqat Zulqaʼda oyida umra qilganlar, xolos.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фақат Зулқаъда ойида умра қилганлар, холос.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي حِجَّةِ الْوَدَاعِ نُوَافِي هِلاَلَ ذِي الْحِجَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهْلِلْ فَلَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ " . قَالَتْ فَكَانَ مِنَ الْقَوْمِ مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَكُنْتُ أَنَا مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ . قَالَتْ فَخَرَجْنَا حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ وَأَنَا حَائِضٌ لَمْ أَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِي فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " دَعِي عُمْرَتَكِ وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ " . قَالَتْ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ وَقَدْ قَضَى اللَّهُ حَجَّنَا أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي وَخَرَجَ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَقَضَى اللَّهُ حَجَّنَا وَعُمْرَتَنَا وَلَمْ يَكُنْ فِي ذَلِكَ هَدْىٌ وَلاَ صَدَقَةٌ وَلاَ صَوْمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʻ hajjida, Zulhijja hiloliga yaqin bir vaqtda yoʻlga chiqdik. Rasululloh ﷺ: ‹Sizlardan kim umraga niyat qilishni istasa, niyat qilsin. Agar men qurbonlik hadya olib kelmaganimda edi, men ham umraga niyat qilardim›, dedilar. Odamlardan baʼzilari umraga, baʼzilari hajga niyat qildi. Men esa umraga niyat qilganlardan edim. Soʻng yoʻlga chiqib, Makkaga yetib keldik. Arafa kuni menga hayz kelib qoldi, umramni tamomlamagan edim. Buni Nabiy ﷺga arz qildim. Shunda u zot: ‹Umrangni qoʻyib turgin, sochingni yechib, tarab, hajga niyat qilgin›, dedilar. Men shunday qildim. Hasba kechasi boʻlib, Alloh hajimizni tamom qilgach, u zot men bilan Abdurrahmon ibn Abu Bakrni yubordilar. U meni ortiga mindirib, Tanʼimga chiqdi. Men umraga niyat qildim. Alloh hajimiz va umramizni tamom qildi. Bunda na qurbonlik, na sadaqa, na roʻza boʻldi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажжида, Зулҳижжа ҳилолига яқин бир вақтда йўлга чиқдик. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сизлардан ким умрага ният қилишни истаса, ният қилсин. Агар мен қурбонлик ҳадя олиб келмаганимда эди, мен ҳам умрага ният қилардим›, дедилар. Одамлардан баъзилари умрага, баъзилари ҳажга ният қилди. Мен эса умрага ният қилганлардан эдим. Сўнг йўлга чиқиб, Маккага етиб келдик. Арафа куни менга ҳайз келиб қолди, умрамни тамомламаган эдим. Буни Набий ﷺга арз қилдим. Шунда у зот: ‹Умрангни қўйиб тургин, сочингни ечиб, тараб, ҳажга ният қилгин›, дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳасба кечаси бўлиб, Аллоҳ ҳажимизни тамом қилгач, у зот мен билан Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни юбордилар. У мени ортига миндириб, Танъимга чиқди. Мен умрага ният қилдим. Аллоҳ ҳажимиз ва умрамизни тамом қилди. Бунда на қурбонлик, на садақа, на рўза бўлди», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَبْنِي لَكَ بِمِنًى بَيْتًا قَالَ " لاَ مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Rasululloh, sizga Minoda bir uy qurib bermaylikmi?› dedim. U zot: ‹Yoʻq, Mino oldin kelganning tushash joyidir›, dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, сизга Минода бир уй қуриб бермайликми?› дедим. У зот: ‹Йўқ, Мино олдин келганнинг тушаш жойидир›, дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ أُمِّهِ، مُسَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَبْنِي لَكَ بِمِنًى بُنْيَانًا يُظِلُّكَ قَالَ " لاَ مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz: ‹Ey Rasululloh, sizga Minoda soya boʻladigan bir bino qurib bermaylikmi?› dedik. U zot: ‹Yoʻq, Mino oldin kelganning tushash joyidir›, dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз: ‹Эй Расулуллоҳ, сизга Минода соя бўладиган бир бино қуриб бермайликми?› дедик. У зот: ‹Йўқ, Мино олдин келганнинг тушаш жойидир›, дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْمِصْرِيُّ أَبُو جَعْفَرٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ يُونُسَ بْنَ يُوسُفَ، يَقُولُ عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ وَإِنَّهُ لَيَدْنُو عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يُبَاهِي بِهِمُ الْمَلاَئِكَةَ فَيَقُولُ مَا أَرَادَ هَؤُلاَءِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla bandani doʻzaxdan ozod qiladigan Arafa kunidan koʻra koʻproq ozod qiladigan kun yoʻq. U zot azza va jalla yaqinlashadi, soʻng ular sababli farishtalarga faxrlanib: ‹Bular nima istadi ekan?› deydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла бандани дўзахдан озод қиладиган Арафа кунидан кўра кўпроқ озод қиладиган кун йўқ. У зот азза ва жалла яқинлашади, сўнг улар сабабли фаришталарга фахрланиб: ‹Булар нима истади экан?› дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَتْ قُرَيْشٌ نَحْنُ قَوَاطِنُ الْبَيْتِ لاَ نُجَاوِزُ الْحَرَمَ . فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ } .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Qurayshliklar: ‹Biz Baytning ahlimiz, Haramdan chetga chiqmaymiz›, dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Soʻngra odamlar qaytgan joydan sizlar ham qaytinglar} (Baqara 199), dedi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Қурайшликлар: ‹Биз Байтнинг аҳлимиз, Ҳарамдан четга чиқмаймиз›, дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Сўнгра одамлар қайтган жойдан сизлар ҳам қайтинглар} (Бақара 199), деди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ سَوْدَةَ بِنْتَ زَمْعَةَ، كَانَتِ امْرَأَةً ثَبِطَةً فَاسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ تَدْفَعَ مِنْ جَمْعٍ قَبْلَ دُفْعَةِ النَّاسِ فَأَذِنَ لَهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Savda binti Zamʼa (roziyallohu anho) sekin yuradigan ayol edi. Shu sababli Rasululloh ﷺdan odamlar qaytishidan oldin Jamʼdan qaytish uchun izn soʻradi, u zot ham unga izn berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Савда бинти Замъа (розияллоҳу анҳо) секин юрадиган аёл эди. Шу сабабли Расулуллоҳ ﷺдан одамлар қайтишидан олдин Жамъдан қайтиш учун изн сўради, у зот ҳам унга изн бердилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا خَالِي، مُحَمَّدٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لإِحْرَامِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلإِحْلاَلِهِ حِينَ أَحَلَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ga ehromga kirganlarida ehromlari uchun, ehromdan chiqqanlarida chiqishlari uchun xushboʻylik surtdim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ га эҳромга кирганларида эҳромлари учун, эҳромдан чиққанларида чиқишлари учун хушбўйлик суртдим», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ عِنْدِي وَهُوَ قَرِيرُ الْعَيْنِ طَيِّبُ النَّفْسِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَىَّ وَهُوَ حَزِينٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَرَجْتَ مِنْ عِنْدِي وَأَنْتَ قَرِيرُ الْعَيْنِ وَرَجَعْتَ وَأَنْتَ حَزِينٌ . فَقَالَ " إِنِّي دَخَلْتُ الْكَعْبَةَ وَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكُنْ فَعَلْتُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ أَكُونَ أَتْعَبْتُ أُمَّتِي مِنْ بَعْدِي " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mening oldimdan xursand, koʻzlari quvongan va koʻngli xush holda chiqib ketdilar, soʻng gʻamgin holda oldimga qaytdilar. Men: «Yo Rasululloh, oldimdan koʻzlaringiz quvongan holda chiqib ketgan edingiz, gʻamgin holda qaytdingiz?» dedim. Shunda u zot: «Men Kaʼba ichiga kirdim va buni qilmaganimni orzu qildim. Chunki men bu bilan ummatimni oʻzimdan keyin mashaqqatga solib qoʻyishimdan qoʻrqaman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менинг олдимдан хурсанд, кўзлари қувонган ва кўнгли хуш ҳолда чиқиб кетдилар, сўнг ғамгин ҳолда олдимга қайтдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, олдимдан кўзларингиз қувонган ҳолда чиқиб кетган эдингиз, ғамгин ҳолда қайтдингиз?» дедим. Шунда у зот: «Мен Каъба ичига кирдим ва буни қилмаганимни орзу қилдим. Чунки мен бу билан умматимни ўзимдан кейин машаққатга солиб қўйишимдан қўрқаман», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، وَعَبْدَةُ، وَوَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ نُزُولَ الأَبْطَحِ لَيْسَ بِسُنَّةٍ إِنَّمَا نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِيَكُونَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abtahda tushash sunnat emas. Rasululloh ﷺ u yerda faqat chiqib ketishlari qulayroq boʻlishi uchun tushdilar, xolos.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абтаҳда тушаш суннат эмас. Расулуллоҳ ﷺ у ерда фақат чиқиб кетишлари қулайроқ бўлиши учун тушдилар, холос.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ ادَّلَجَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَيْلَةَ النَّفْرِ مِنَ الْبَطْحَاءِ ادِّلاَجًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qaytish kechasi Bathodan tong otmasdan yoʻlga chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қайтиш кечаси Батҳодан тонг отмасдан йўлга чиқдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَعُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ حَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ بَعْدَمَا أَفَاضَتْ . قَالَتْ عَائِشَةُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . فَقَالَ " أَحَابِسَتُنَا هِيَ " . فَقُلْتُ إِنَّهَا قَدْ أَفَاضَتْ ثُمَّ حَاضَتْ بَعْدَ ذَلِكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " فَلْتَنْفِرْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya binti Huyay tavofi ifozani ado etganidan keyin hayz koʻrdi. Oisha aytadi: Men buni Rasululloh ﷺga aytdim. U zot: «U bizni ushlab qoladigan boʻldimi?» dedilar. Men: «U tavofi ifozani ado etgan, keyin hayz koʻrdi», dedim. Rasululloh ﷺ: «Unda jilaversin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя бинти Ҳуяй тавофи ифозани адо этганидан кейин ҳайз кўрди. Оиша айтади: Мен буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. У зот: «У бизни ушлаб қоладиган бўлдими?» дедилар. Мен: «У тавофи ифозани адо этган, кейин ҳайз кўрди», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Унда жилаверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَفِيَّةَ فَقُلْنَا قَدْ حَاضَتْ . فَقَالَ " عَقْرَى حَلْقَى مَا أُرَاهَا إِلاَّ حَابِسَتَنَا " . فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا قَدْ طَافَتْ يَوْمَ النَّحْرِ . قَالَ " فَلاَ إِذًا مُرُوهَا فَلْتَنْفِرْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyyani eslatdilar, biz esa: «U hayz koʻrdi», dedik. Shunda u zot: «Uni bizni ushlab qoladi deb oʻylayman», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, u nahr kuni tavof qilgan edi», dedik. U zot: «Unda mayli, unga ayting, jilaversin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни эслатдилар, биз эса: «У ҳайз кўрди», дедик. Шунда у зот: «Уни бизни ушлаб қолади деб ўйлайман», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, у наҳр куни тавоф қилган эди», дедик. У зот: «Унда майли, унга айтинг, жилаверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِلْحَجِّ عَلَى أَنْوَاعٍ ثَلاَثَةٍ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ مَعًا وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ مُفْرَدٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ مُفْرَدَةٍ . فَمَنْ كَانَ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ مَعًا لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ مِمَّا حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ مَنَاسِكَ الْحَجِّ وَمَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ مُفْرَدًا لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ مِمَّا حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ مَنَاسِكَ الْحَجِّ وَمَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ مُفْرَدَةٍ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَلَّ مَا حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَسْتَقْبِلَ حَجًّا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan haj uchun uch xil tarzda chiqdik. Bizdan baʼzimiz haj va umra bilan birga talbiya aytdik, baʼzimiz yolgʻiz haj bilan talbiya aytdik, baʼzimiz esa yolgʻiz umra bilan talbiya aytdik. Kimki haj va umra bilan birga talbiya aytgan boʻlsa, haj manosiklarini ado etmaguncha oʻziga harom boʻlgan hech narsadan chiqmadi. Kimki yolgʻiz haj bilan talbiya aytgan boʻlsa, haj manosiklarini ado etmaguncha oʻziga harom boʻlgan hech narsadan chiqmadi. Kimki yolgʻiz umra bilan talbiya aytgan boʻlsa, Baytni tavof qilib, Safo bilan Marva orasida sayʼ qilgach, oʻziga harom boʻlgan narsalardan chiqdi, toki haj vaqti kelguncha.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ҳаж учун уч хил тарзда чиқдик. Биздан баъзимиз ҳаж ва умра билан бирга талбия айтдик, баъзимиз ёлғиз ҳаж билан талбия айтдик, баъзимиз эса ёлғиз умра билан талбия айтдик. Кимки ҳаж ва умра билан бирга талбия айтган бўлса, ҳаж маносикларини адо этмагунча ўзига ҳаром бўлган ҳеч нарсадан чиқмади. Кимки ёлғиз ҳаж билан талбия айтган бўлса, ҳаж маносикларини адо этмагунча ўзига ҳаром бўлган ҳеч нарсадан чиқмади. Кимки ёлғиз умра билан талбия айтган бўлса, Байтни тавоф қилиб, Сафо билан Марва орасида сайъ қилгач, ўзига ҳаром бўлган нарсалардан чиқди, токи ҳаж вақти келгунча.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْحَيَّةُ وَالْغُرَابُ الأَبْقَعُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْحِدَأَةُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Besh xil ziyonkor jonivor bor, ular ehromda ham, ehromsiz holatda ham oʻldiriladi: ilon, oqli-qorali qargʻa, sichqon, qopagʻon it va kalxat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Беш хил зиёнкор жонивор бор, улар эҳромда ҳам, эҳромсиз ҳолатда ҳам ўлдирилади: илон, оқли-қорали қарға, сичқон, қопағон ит ва калхат», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّةً غَنَمًا إِلَى الْبَيْتِ فَقَلَّدَهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir marta Baytga qoʻylar joʻnatib, ularga boʻyintumor taqdilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир марта Байтга қўйлар жўнатиб, уларга бўйинтумор тақдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ أَفْلَحَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَلَّدَ وَأَشْعَرَ وَأَرْسَلَ بِهَا وَلَمْ يَجْتَنِبْ مَا يَجْتَنِبُ الْمُحْرِمُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (qurbonlikka) boʻyintumor taqdilar, unga belgi qoʻydilar va uni (Makkaga) joʻnatdilar, ammo ehromdagi kishi saqlanadigan narsalardan saqlanmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (қурбонликка) бўйинтумор тақдилар, унга белги қўйдилар ва уни (Маккага) жўнатдилар, аммо эҳромдаги киши сақланадиган нарсалардан сақланмадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ أَبُو طَاهِرٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحَرَ عَنْ آلِ مُحَمَّدٍ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بَقَرَةً وَاحِدَةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Vidolashuv hajjida Muhammad ﷺ oilasi nomidan bitta sigir soʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Видолашув ҳажжида Муҳаммад ﷺ оиласи номидан битта сигир сўйдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِيِّ لِجَهْدِ النَّاسِ ثُمَّ رَخَّصَ فِيهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini (saqlashdan) faqat odamlar qiyinchilikda boʻlgani uchun qaytargan edilar, soʻng unga ruxsat berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини (сақлашдан) фақат одамлар қийинчиликда бўлгани учун қайтарган эдилар, сўнг унга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نَعُقَّ عَنِ الْغُلاَمِ شَاتَيْنِ وَعَنِ الْجَارِيَةِ شَاةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga oʻgʻil bola uchun ikkita qoʻy, qiz bola uchun esa bitta qoʻy aqiqa qilib soʻyishimizni buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ўғил бола учун иккита қўй, қиз бола учун эса битта қўй ақиқа қилиб сўйишимизни буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ قَوْمًا، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَوْمًا يَأْتُونَا بِلَحْمٍ لاَ نَدْرِي ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لاَ قَالَ " سَمُّوا أَنْتُمْ وَكُلُوا " . وَكَانُوا حَدِيثَ عَهْدٍ بِالْكُفْرِ .
Muʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm: «Ey Allohning Rasuli, bazi kishilar bizga goʻsht keltiradilar, biz uning ustida Allohning nomi zikr qilinganmi yoki yoʻqmi, bilmaymiz», dedilar. U zot: «Oʻzlaringiz (Allohning nomini) ayting va yenglar», dedilar. Ular esa kufrdan endigina chiqqan (yangi musulmon boʻlgan) kishilar edilar.Муъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир қавм: «Эй Аллоҳнинг Расули, бази кишилар бизга гўшт келтирадилар, биз унинг устида Аллоҳнинг номи зикр қилинганми ёки йўқми, билмаймиз», дедилар. У зот: «Ўзларингиз (Аллоҳнинг номини) айтинг ва енглар», дедилар. Улар эса куфрдан эндигина чиққан (янги мусулмон бўлган) кишилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لِلْوَزَغِ " الْفُوَيْسِقَةُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uy kaltakesagi haqida: «Kichkina fosiq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уй калтакесаги ҳақида: «Кичкина фосиқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " الْحَيَّةُ فَاسِقَةٌ وَالْعَقْرَبُ فَاسِقَةٌ وَالْفَأْرَةُ فَاسِقَةٌ وَالْغُرَابُ فَاسِقٌ " . فَقِيلَ لِلْقَاسِمِ أَيُؤْكَلُ الْغُرَابُ قَالَ مَنْ يَأْكُلُهُ بَعْدَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " فَاسِقٌ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilon fosiqdir, chayon fosiqdir, sichqon fosiqdir va qargʻa fosiqdir», dedilar. Soʻng Qosimdan: «Qargʻa yeyiladimi?» deb soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ uni ‹fosiq› deganlaridan keyin kim uni yeydi?!» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илон фосиқдир, чаён фосиқдир, сичқон фосиқдир ва қарға фосиқдир», дедилар. Сўнг Қосимдан: «Қарға ейиладими?» деб сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ уни ‹фосиқ› деганларидан кейин ким уни ейди?!» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَأْكُلُ طَعَامًا فِي سِتَّةِ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَمَا أَنَّهُ لَوْ كَانَ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ لَكَفَاكُمْ فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ وَآخِرِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oltita sahobalari bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, taomni ikki luqmada yeb qoʻydi. Rasululloh ﷺ: ‹Agar u bismilloh deganida, sizlarga kifoya qilar edi. Biringiz taom yesa, bismilloh desin. Agar boshida bismilloh deyishni unutsa, ‹Bismillohi fi avvalihi va oxirihi (Uning boshi va oxirida Allohning nomi bilan)› desin›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ олтита саҳобалари билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, таомни икки луқмада еб қўйди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар у бисмиллоҳ деганида, сизларга кифоя қилар эди. Бирингиз таом еса, бисмиллоҳ десин. Агар бошида бисмиллоҳ дейишни унутса, ‹Бисмиллоҳи фи аввалиҳи ва охириҳи (Унинг боши ва охирида Аллоҳнинг номи билан)› десин›, дедилар.»