Rifoa ibn Rofe az-Zuraqiy

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ كُنَّا يَوْمًا نُصَلِّي وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ بِهَا آنِفًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ رَأَيْتُ بِضْعَةً وَثَلاَثِينَ مَلَكًا يَبْتَدِرُونَهَا أَيُّهُمْ يَكْتُبُهَا أَوَّلَ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga Molik (rahimahulloh)dan, u Nuʼaym ibn Abdulloh al-Mujmirdan, u Ali ibn Yahyo az-Zuraqiydan, u otasidan, u Rifoʼa ibn Rofiʼ az-Zuraqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: Bir kuni biz Rasululloh ﷺ ortlarida namoz oʻqiyotgan edik. Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah (Allohga hamd aytganni Alloh eshitdi)», dedilar. Rasululloh ﷺ ortlarida turgan bir kishi: «Allohumma Robbano va lakal-hamd, hamdan kasiyron toyyiban muborakan fiyh (Ey Alloh, Robbimiz, koʻp, pokiza va barakali hamd Senga boʻlsin)», dedi. Rasululloh ﷺ namozdan boʻshaganlarida: «Hozir bu (soʻzlarni) gapirgan kim?» dedilar. U kishi: «Men, ey Allohning Rasuli», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men oʻttiz nechta farishtani koʻrdim, ular bu (soʻzlarni) qaysi biri avval yozishga musobaqalashayotgan edilar», dedilar.Қаънабий бизга Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Нуъайм ибн Абдуллоҳ ал-Мужмирдан, у Али ибн Яҳё аз-Зурақийдан, у отасидан, у Рифўа ибн Рофиъ аз-Зурақий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: Бир куни биз Расулуллоҳ ﷺ ортларида намоз ўқиётган эдик. Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳга ҳамд айтганни Аллоҳ эшитди)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ортларида турган бир киши: «Аллоҳумма Роббано ва лакал-ҳамд, ҳамдан касийрон тоййибан муборакан фийҳ (Эй Аллоҳ, Роббимиз, кўп, покиза ва баракали ҳамд Сенга бўлсин)», деди. Расулуллоҳ ﷺ намоздан бўшаганларида: «Ҳозир бу (сўзларни) гапирган ким?» дедилар. У киши: «Мен, эй Аллоҳнинг Расули», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўттиз нечта фариштани кўрдим, улар бу (сўзларни) қайси бири аввал ёзишга мусобақалашаётган эдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ، نَحْوَهُ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَمِّ، أَبِيهِ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَطَسَ رِفَاعَةُ لَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ رِفَاعَةُ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مُبَارَكًا عَلَيْهِ كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْصَرَفَ فَقَالَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَأَتَمَّ مِنْهُ ‏.‏

Qutayba ibn Said va Said ibn Abduljabbor bizga shunga oʻxshash rivoyat qildilar. Qutayba aytdi: Rifoʼa ibn Yahyo ibn Abdulloh ibn Rifoʼa ibn Rofiʼ bizga otasining amakisi Muoz ibn Rifoʼa ibn Rofiʼdan, u otasidan rivoyat qildi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺ ortlarida namoz oʻqidim. Rifoʼa aksa urdi — Qutayba «Rifoʼa» demadi (balki: «men aksa urdim», dedi) — shunda men: «Alhamdu lillahi hamdan kasiyron toyyiban muborakan fiyh, muborakan alayh, kama yuhibbu robbuna va yarzo (Allohga koʻp, pokiza va unda barakali, ustida barakali hamd boʻlsin, Robbimiz sevadigan va rozi boʻladigan tarzda)», dedim. Rasululloh ﷺ namozni oʻqib boʻlib, (qaytib): «Namozda gapirgan kim?» dedilar. Soʻng (roviy) Molikning hadisiga oʻxshash zikr qildi va undan ham toʻliqroq aytdi.Қутайба ибн Саид ва Саид ибн Абдулжаббор бизга шунга ўхшаш ривоят қилдилар. Қутайба айтди: Рифўа ибн Яҳё ибн Абдуллоҳ ибн Рифўа ибн Рофиъ бизга отасининг амакиси Муоз ибн Рифўа ибн Рофиъдан, у отасидан ривоят қилди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ортларида намоз ўқидим. Рифўа акса урди — Қутайба «Рифўа» демади (балки: «мен акса урдим», деди) — шунда мен: «Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касийрон тоййибан муборакан фийҳ, муборакан алайҳ, кама юҳиббу роббуна ва ярзо (Аллоҳга кўп, покиза ва унда баракали, устида баракали ҳамд бўлсин, Роббимиз севадиган ва рози бўладиган тарзда)», дедим. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқиб бўлиб, (қайтиб): «Намозда гапирган ким?» дедилар. Сўнг (ровий) Моликнинг ҳадисига ўхшаш зикр қилди ва ундан ҳам тўлиқроқ айтди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدٍ، عَنْ عَمِّهِ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ فِيهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهُ لاَ تَتِمُّ صَلاَةٌ لأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ حَتَّى يَتَوَضَّأَ فَيَضَعَ الْوُضُوءَ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي مَوَاضِعَهُ ‏"‏ ثُمَّ يُكَبِّرُ وَيَحْمَدُ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ وَيُثْنِي عَلَيْهِ وَيَقْرَأُ بِمَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْكَعُ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ ثُمَّ يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِمًا ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَسْجُدُ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ وَيَرْفَعُ رَأْسَهُ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَاعِدًا ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَسْجُدُ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيُكَبِّرُ فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Yahyo ibn Xallod oʻz amakisidan (rivoyat qiladi): Bir kishi masjidga kirdi... — soʻng shunga oʻxshash (voqeani) zikr qildi. Unda shunday dedi: Nabiy ﷺ dedilar: «Hech bir kishining namozi taharat olib, taharatni (aʼzolarini) oʻz oʻrniga qoʻymaguncha tugal boʻlmaydi. Soʻngra takbir aytadi, Alloh jalla va azzaga hamd aytadi va Uni maqtaydi, Qurʼondan oʻziga muyassar boʻlganini oʻqiydi. Soʻngra ‹Allohu akbar› deydi. Soʻngra boʻgʻimlari muqim (osuda) boʻlguncha rukuʼ qiladi. Soʻngra ‹Samiʼallohu liman hamidah› deb, tik holatda rostlanguncha (turadi). Soʻngra ‹Allohu akbar› deydi. Soʻngra boʻgʻimlari muqim boʻlguncha sajda qiladi. Soʻngra ‹Allohu akbar› deb, oʻtirgan holatda rostlanguncha boshini koʻtaradi. Soʻngra ‹Allohu akbar› deydi. Soʻngra boʻgʻimlari muqim boʻlguncha sajda qiladi. Soʻngra boshini koʻtarib takbir aytadi. Bas, mana shuni qilsa, namozi tugal boʻladi».Али ибн Яҳё ибн Халлод ўз амакисидан (ривоят қилади): Бир киши масжидга кирди... — сўнг шунга ўхшаш (воқеани) зикр қилди. Унда шундай деди: Набий ﷺ дедилар: «Ҳеч бир кишининг намози таҳарат олиб, таҳаратни (аъзоларини) ўз ўрнига қўймагунча тугал бўлмайди. Сўнгра такбир айтади, Аллоҳ жалла ва аззага ҳамд айтади ва Уни мақтайди, Қуръондан ўзига муяссар бўлганини ўқийди. Сўнгра ‹Аллоҳу акбар› дейди. Сўнгра бўғимлари муқим (осуда) бўлгунча рукуъ қилади. Сўнгра ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деб, тик ҳолатда ростлангунча (туради). Сўнгра ‹Аллоҳу акбар› дейди. Сўнгра бўғимлари муқим бўлгунча сажда қилади. Сўнгра ‹Аллоҳу акбар› деб, ўтирган ҳолатда ростлангунча бошини кўтаради. Сўнгра ‹Аллоҳу акбар› дейди. Сўнгра бўғимлари муқим бўлгунча сажда қилади. Сўнгра бошини кўтариб такбир айтади. Бас, мана шуни қилса, намози тугал бўлади».

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَالْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ بِمَعْنَاهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا لاَ تَتِمُّ صَلاَةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يُسْبِغَ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَيَغْسِلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَيَمْسَحَ بِرَأْسِهِ وَرِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ يُكَبِّرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَحْمَدُهُ ثُمَّ يَقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا أُذِنَ لَهُ فِيهِ وَتَيَسَّرَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادٍ قَالَ ‏"‏ ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَسْجُدُ فَيُمَكِّنُ وَجْهَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَمَّامٌ وَرُبَّمَا قَالَ ‏"‏ جَبْهَتَهُ مِنَ الأَرْضِ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَسْتَوِي قَاعِدًا عَلَى مَقْعَدِهِ وَيُقِيمُ صُلْبَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَوَصَفَ الصَّلاَةَ هَكَذَا أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ حَتَّى فَرَغَ ‏"‏ لاَ تَتِمُّ صَلاَةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يَفْعَلَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Yahyo ibn Xallod otasidan, u amakisi Rifoʼa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan shu maʼnoda rivoyat qiladi. (Rifoʼa) dedi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Hech biringizning namozi Alloh azza va jalla amr qilganidek taharatni mukammal qilmaguncha tugal boʻlmaydi: yuzini va qoʻllarini tirsaklarigacha yuvadi, boshiga mash tortadi va oyoqlarini toʻpiqlarigacha (yuvadi). Soʻngra Alloh azza va jallaga takbir aytadi va Unga hamd aytadi. Soʻngra Qurʼondan oʻziga ruxsat berilgan va muyassar boʻlganini oʻqiydi». Soʻng Hammod hadisiga oʻxshatib zikr qildi. (Rifoʼa) dedi: «Soʻngra takbir aytib sajda qiladi va yuzini (yerga) mahkam qoʻyadi». Hammom aytadi: Goho u: «Boʻgʻimlari muqim boʻlib, yumshaguncha peshonasini yerga (qoʻyadi). Soʻngra takbir aytib, oʻtiradigan joyiga rostlanib oʻtiradi va belini tik tutadi», dedi. Bas, namozni shu tarzda — toʻrt rakaatni tamomlagunicha — vasf qildi (tasvirladi) va: «Hech biringizning namozi shuni qilmaguncha tugal boʻlmaydi», dedi.Али ибн Яҳё ибн Халлод отасидан, у амакиси Рифўа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан шу маънода ривоят қилади. (Рифўа) деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳеч бирингизнинг намози Аллоҳ азза ва жалла амр қилганидек таҳаратни мукаммал қилмагунча тугал бўлмайди: юзини ва қўлларини тирсакларигача ювади, бошига маш тортади ва оёқларини тўпиқларигача (ювади). Сўнгра Аллоҳ азза ва жаллага такбир айтади ва Унга ҳамд айтади. Сўнгра Қуръондан ўзига рухсат берилган ва муяссар бўлганини ўқийди». Сўнг Ҳаммод ҳадисига ўхшатиб зикр қилди. (Рифўа) деди: «Сўнгра такбир айтиб сажда қилади ва юзини (ерга) маҳкам қўяди». Ҳаммом айтади: Гоҳо у: «Бўғимлари муқим бўлиб, юмшагунча пешонасини ерга (қўяди). Сўнгра такбир айтиб, ўтирадиган жойига ростланиб ўтиради ва белини тик тутади», деди. Бас, намозни шу тарзда — тўрт ракаатни тамомлагунича — васф қилди (тасвирлади) ва: «Ҳеч бирингизнинг намози шуни қилмагунча тугал бўлмайди», деди.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَنْتَ قُمْتَ فِي صَلاَتِكَ فَكَبِّرِ اللَّهَ تَعَالَى ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ عَلَيْكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ فِيهِ ‏"‏ فَإِذَا جَلَسْتَ فِي وَسَطِ الصَّلاَةِ فَاطْمَئِنَّ وَافْتَرِشْ فَخِذَكَ الْيُسْرَى ثُمَّ تَشَهَّدْ ثُمَّ إِذَا قُمْتَ فَمِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى تَفْرُغَ مِنْ صَلاَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Yahyo ibn Xallod ibn Rofiʼ otasidan, u amakisi Rifoʼa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan shu qissa bilan rivoyat qiladi. (Nabiy ﷺ) dedilar: «Namozingga turganingda, Alloh taologa takbir ayt. Soʻngra Qurʼondan oʻzingga muyassar boʻlganini oʻqi». Hamda unda: «Namozning oʻrtasida oʻtirganingda, muqim (osuda) boʻl va chap soningni yoyib oʻtir. Soʻngra tashahhud oʻqi. Soʻngra (oʻrningdan) turganingda ham, namozingni tamomlagunicha xuddi shunday qil», dedilar.Али ибн Яҳё ибн Халлод ибн Рофиъ отасидан, у амакиси Рифўа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан шу қисса билан ривоят қилади. (Набий ﷺ) дедилар: «Намозингга турганингда, Аллоҳ таолога такбир айт. Сўнгра Қуръондан ўзингга муяссар бўлганини ўқи». Ҳамда унда: «Намознинг ўртасида ўтирганингда, муқим (осуда) бўл ва чап сонингни ёйиб ўтир. Сўнгра ташаҳҳуд ўқи. Сўнгра (ўрнингдан) турганингда ҳам, намозингни тамомлагунича худди шундай қил», дедилар.