حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنِ ابْنِ، سَفِينَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ مُسْلِمٍ تُصِيبُهُ مُصِيبَةٌ فَيَقُولُ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا . إِلاَّ أَخْلَفَ اللَّهُ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا " . قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ أَىُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ أَوَّلُ بَيْتٍ هَاجَرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . ثُمَّ إِنِّي قُلْتُهَا فَأَخْلَفَ اللَّهُ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَرْسَلَ إِلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاطِبَ بْنَ أَبِي بَلْتَعَةَ يَخْطُبُنِي لَهُ فَقُلْتُ إِنَّ لِي بِنْتًا وَأَنَا غَيُورٌ . فَقَالَ " أَمَّا ابْنَتُهَا فَنَدْعُو اللَّهَ أَنْ يُغْنِيَهَا عَنْهَا وَأَدْعُو اللَّهَ أَنْ يَذْهَبَ بِالْغَيْرَةِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir musulmonga musibat yetsa-yu, u Alloh oʻziga buyurgan: ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiʼuun. Allohumma ʼjurniy fiy musiybatiy va axlif liy xoyron minhaa› (Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Uning huzuriga qaytguvchimiz. Ey Allohim, musibatim uchun menga ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq narsani ato et), — desa, Alloh albatta unga undan koʻra yaxshiroq narsani ato etadi». (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men: «Musulmonlardan qaysi biri Abu Salamadan koʻra yaxshiroq? — Rasululloh ﷺ ga eng avval hijrat qilgan xonadon shu (xonadon) edi-ku», — dedim. Soʻng men ana shu (duo)ni aytdim, shunda Alloh menga Rasululloh ﷺ ni ato etdi. (Umm Salama) dedi: Rasululloh ﷺ menga Hotib ibn Abu Baltaani oʻzlari uchun (meni) sovchilikka yubordilar. Men: «Mening qizim bor va men rashkchi (ayol)man», — dedim. Shunda u zot: «Uning qiziga kelsak, biz Allohga uni (Umm Salamani) undan (uning tashvishidan) behojat qilishini duo qilamiz; rashk(ing)ni esa ketkazishini Allohdan soʻrayman», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир мусулмонга мусибат етса-ю, у Аллоҳ ўзига буюрган: ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиъуун. Аллоҳумма ъжурний фий мусийбатий ва ахлиф лий хойрон минҳаа› (Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унинг ҳузурига қайтгувчимиз. Эй Аллоҳим, мусибатим учун менга ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани ато эт), — деса, Аллоҳ албатта унга ундан кўра яхшироқ нарсани ато этади». (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен: «Мусулмонлардан қайси бири Абу Саламадан кўра яхшироқ? — Расулуллоҳ ﷺ га энг аввал ҳижрат қилган хонадон шу (хонадон) эди-ку», — дедим. Сўнг мен ана шу (дуо)ни айтдим, шунда Аллоҳ менга Расулуллоҳ ﷺ ни ато этди. (Умм Салама) деди: Расулуллоҳ ﷺ менга Ҳотиб ибн Абу Балтаани ўзлари учун (мени) совчиликка юбордилар. Мен: «Менинг қизим бор ва мен рашкчи (аёл)ман», — дедим. Шунда у зот: «Унинг қизига келсак, биз Аллоҳга уни (Умм Саламани) ундан (унинг ташвишидан) беҳожат қилишини дуо қиламиз; рашк(инг)ни эса кетказишини Аллоҳдан сўрайман», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ سَفِينَةَ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ تُصِيبُهُ مُصِيبَةٌ فَيَقُولُ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَجَرَهُ اللَّهُ فِي مُصِيبَتِهِ وَأَخْلَفَ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا " . قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ كَمَا أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْلَفَ اللَّهُ لِي خَيْرًا مِنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir bandaga musibat yetsa-yu, u: ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiʼuun. Allohumma ʼjurniy fiy musiybatiy va axlif liy xoyron minhaa› (Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Uning huzuriga qaytguvchimiz. Ey Allohim, musibatim uchun menga ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq narsani ato et), — desa, albatta Alloh unga musibatida ajr berib, unga undan koʻra yaxshiroq narsani ato etadi». (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Rasululloh ﷺ menga buyurganidek aytdim, shunda Alloh menga undan koʻra yaxshiroqni — Rasululloh ﷺ ni ato etdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир бандага мусибат етса-ю, у: ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиъуун. Аллоҳумма ъжурний фий мусийбатий ва ахлиф лий хойрон минҳаа› (Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унинг ҳузурига қайтгувчимиз. Эй Аллоҳим, мусибатим учун менга ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани ато эт), — деса, албатта Аллоҳ унга мусибатида ажр бериб, унга ундан кўра яхшироқ нарсани ато этади». (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Расулуллоҳ ﷺ менга буюрганидек айтдим, шунда Аллоҳ менга ундан кўра яхшироқни — Расулуллоҳ ﷺ ни ато этди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَرِيضَ أَوِ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سَلَمَةَ قَدْ مَاتَ قَالَ " قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةً " . قَالَتْ فَقُلْتُ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ لِي مِنْهُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bemor yoki mayyit oldida hozir boʻlganingizda, yaxshi (soʻz) aytinglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Paygʻambar ﷺ ning oldilariga keldim-da: «Yo Rasululloh! Abu Salama vafot etdi», — dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir liy va lahu va aʼqibniy minhu uqbaa hasanah› (Ey Allohim, meni va uni magʻfirat qilgin va menga undan keyin yaxshi oqibat ato etgin), — deb ayt», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Shunda men (shuni) aytdim, soʻng Alloh menga undan koʻra men uchun yaxshiroq boʻlgan Muhammad ﷺ ni (oqibatda) ato etdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бемор ёки маййит олдида ҳозир бўлганингизда, яхши (сўз) айтинглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келдим-да: «Ё Расулуллоҳ! Абу Салама вафот этди», — дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лий ва лаҳу ва аъқибний минҳу уқбаа ҳасанаҳ› (Эй Аллоҳим, мени ва уни мағфират қилгин ва менга ундан кейин яхши оқибат ато этгин), — деб айт», — дедилар. (Умм Салама) деди: Шунда мен (шуни) айтдим, сўнг Аллоҳ менга ундан кўра мен учун яхшироқ бўлган Муҳаммад ﷺ ни (оқибатда) ато этди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَبِي سَلَمَةَ وَقَدْ شَقَّ بَصَرُهُ فَأَغْمَضَهُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الرُّوحَ إِذَا قُبِضَ تَبِعَهُ الْبَصَرُ " . فَضَجَّ نَاسٌ مِنْ أَهْلِهِ فَقَالَ " لاَ تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لأَبِي سَلَمَةَ وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ . وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Salamaning oldiga kirdilar, uning koʻzi tikilib (ochiq) qolgan edi. U zot uning koʻzini yumdilar, soʻng: «Albatta, ruh olinganida koʻz uning ortidan ergashadi», — dedilar. Shunda uning ahlidan baʼzi kishilar (faryod solib) yigʻladilar. U zot: «Oʻzlaringizga yaxshilikdan boshqa (narsa) tilab duo qilmanglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. Soʻng u zot: «Allohumma, Abu Salamani magʻfirat qil, hidoyat topganlar ichida uning darajasini koʻtar, ortda qolganlar ichida uning zurriyotiga (avlodiga) oʻzing oʻrinbosar boʻl, bizni ham, uni ham magʻfirat qil, ey olamlarning Robbi, qabrini unga keng qil va unga (qabrida) nur ato et», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Саламанинг олдига кирдилар, унинг кўзи тикилиб (очиқ) қолган эди. У зот унинг кўзини юмдилар, сўнг: «Албатта, руҳ олинганида кўз унинг ортидан эргашади», — дедилар. Шунда унинг аҳлидан баъзи кишилар (фарёд солиб) йиғладилар. У зот: «Ўзларингизга яхшиликдан бошқа (нарса) тилаб дуо қилманглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. Сўнг у зот: «Аллоҳумма, Абу Саламани мағфират қил, ҳидоят топганлар ичида унинг даражасини кўтар, ортда қолганлар ичида унинг зурриётига (авлодига) ўзинг ўринбосар бўл, бизни ҳам, уни ҳам мағфират қил, эй оламларнинг Робби, қабрини унга кенг қил ва унга (қабрида) нур ато эт», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ، عُيَيْنَةَ - قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ لَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ غَرِيبٌ وَفِي أَرْضِ غُرْبَةٍ لأَبْكِيَنَّهُ بُكَاءً يُتَحَدَّثُ عَنْهُ . فَكُنْتُ قَدْ تَهَيَّأْتُ لِلْبُكَاءِ عَلَيْهِ إِذْ أَقْبَلَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الصَّعِيدِ تُرِيدُ أَنْ تُسْعِدَنِي فَاسْتَقْبَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " أَتُرِيدِينَ أَنْ تُدْخِلِي الشَّيْطَانَ بَيْتًا أَخْرَجَهُ اللَّهُ مِنْهُ " . مَرَّتَيْنِ فَكَفَفْتُ عَنِ الْبُكَاءِ فَلَمْ أَبْكِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Salama vafot etganida, men: «(U) gʻarib (musofir) va gʻurbat yurtida (vafot etdi); men unga el orasida tilga olinadigan (zoʻr) yigʻi bilan yigʻlayman», — dedim. Shunday qilib, men unga yigʻlashga tayyorgarlik koʻrdim, shu payt shahar chekkasidan menga (yigʻida) hamroh boʻlmoqchi boʻlgan bir ayol kelib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga roʻbaroʻ boʻlib: «Sen Alloh ikki marta chiqarib yuborgan uyga shaytonni kirgizmoqchimisan?» — dedilar — (buni) ikki marta (aytdilar). Shunda men yigʻidan toʻxtadim va yigʻlamadim.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Салама вафот этганида, мен: «(У) ғариб (мусофир) ва ғурбат юртида (вафот этди); мен унга эл орасида тилга олинадиган (зўр) йиғи билан йиғлайман», — дедим. Шундай қилиб, мен унга йиғлашга тайёргарлик кўрдим, шу пайт шаҳар чеккасидан менга (йиғида) ҳамроҳ бўлмоқчи бўлган бир аёл келиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга рўбарў бўлиб: «Сен Аллоҳ икки марта чиқариб юборган уйга шайтонни киргизмоқчимисан?» — дедилар — (буни) икки марта (айтдилар). Шунда мен йиғидан тўхтадим ва йиғламадим.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لِي أَجْرٌ فِي بَنِي أَبِي سَلَمَةَ أُنْفِقُ عَلَيْهِمْ وَلَسْتُ بِتَارِكَتِهِمْ هَكَذَا وَهَكَذَا إِنَّمَا هُمْ بَنِيَّ . فَقَالَ " نَعَمْ لَكِ فِيهِمْ أَجْرُ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh! Abu Salamaning bolalariga nafaqa qilsam, ularni shu ahvolda tashlab qoʻymasam, — axir ular mening (ham) bolalarim, — menga (buning uchun) ajr boʻladimi?» dedim. Shunda u zot ﷺ: «Ha, ularga sarflagan narsang uchun senga ajr bordir», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ! Абу Саламанинг болаларига нафақа қилсам, уларни шу аҳволда ташлаб қўймасам, — ахир улар менинг (ҳам) болаларим, — менга (бунинг учун) ажр бўладими?» дедим. Шунда у зот ﷺ: «Ҳа, уларга сарфлаган нарсанг учун сенга ажр бордир», — дедилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ صَيْفِيٍّ، أَنَّ عِكْرِمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ - رضى الله عنها - أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَلَفَ أَنْ لاَ يَدْخُلَ عَلَى بَعْضِ أَهْلِهِ شَهْرًا فَلَمَّا مَضَى تِسْعَةٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا غَدَا عَلَيْهِمْ - أَوْ رَاحَ - فَقِيلَ لَهُ حَلَفْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا . قَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعَةً وَعِشْرِينَ يَوْمًا " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ baʼzi ayollari (huzuriga) bir oy kirmaslikka qasam ichdilar. Yigirma toʻqqiz kun oʻtgach, ertalab (yoki kechqurun) ularning oldiga keldilar. Shunda u zotga: «Yo Nabiyalloh! Siz huzurimizga bir oy kirmaslikka qasam ichgan edingiz-ku», deyildi. U zot: «Albatta, oy yigirma toʻqqiz kun ham boʻladi», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ баъзи аёллари (ҳузурига) бир ой кирмасликка қасам ичдилар. Йигирма тўққиз кун ўтгач, эрталаб (ёки кечқурун) уларнинг олдига келдилар. Шунда у зотга: «Ё Набияллоҳ! Сиз ҳузуримизга бир ой кирмасликка қасам ичган эдингиз-ку», дейилди. У зот: «Албатта, ой йигирма тўққиз кун ҳам бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ شَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أَشْتَكِي فَقَالَ " طُوفِي مِنْ وَرَاءِ النَّاسِ وَأَنْتِ رَاكِبَةٌ " . قَالَتْ فَطُفْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَئِذٍ يُصَلِّي إِلَى جَنْبِ الْبَيْتِ وَهُوَ يَقْرَأُ بِـ { الطُّورِ * وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ} .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga betobligimdan shikoyat qildim. Shunda u zot: «Minib turgan holingda odamlarning ortidan tavof qilgin», dedilar. (Ummu Salama) dedi: Bas, men tavof qildim, oʻsha paytda Rasululloh ﷺ Baytning yonida namoz oʻqir va {Tur va satrlangan kitobga (qasamki)} (Tur 1-2) ni qiroat qilar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га бетоблигимдан шикоят қилдим. Шунда у зот: «Миниб турган ҳолингда одамларнинг ортидан тавоф қилгин», дедилар. (Умму Салама) деди: Бас, мен тавоф қилдим, ўша пайтда Расулуллоҳ ﷺ Байтнинг ёнида намоз ўқир ва {Тур ва сатрланган китобга (қасамки)} (Тур 1-2) ни қироат қилар эдилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ لِعَائِشَةَ إِنَّهُ يَدْخُلُ عَلَيْكِ الْغُلاَمُ الأَيْفَعُ الَّذِي مَا أُحِبُّ أَنْ يَدْخُلَ عَلَىَّ . قَالَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ أَمَا لَكِ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُسْوَةٌ قَالَتْ إِنَّ امْرَأَةَ أَبِي حُذَيْفَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَالِمًا يَدْخُلُ عَلَىَّ وَهُوَ رَجُلٌ وَفِي نَفْسِ أَبِي حُذَيْفَةَ مِنْهُ شَىْءٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْضِعِيهِ حَتَّى يَدْخُلَ عَلَيْكِ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Salama Oishaga: «Sening oldingga oʻsmir bola kirib-chiqadi, men esa uning mening oldimga kirishini yoqtirmayman», — dedi. (Roviy) dedi: Shunda Oisha: «Sen uchun Rasululloh ﷺ da oʻrnak (namuna) yoʻqmi?» — dedi. U dediki: Abu Huzayfaning xotini: «Yo Rasululloh! Solim mening oldimga kirib-chiqadi, holbuki u (katta) erkak, Abu Huzayfaning koʻnglida esa undan bir narsa bor», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sening oldingga kirib-chiqishi uchun uni emizib qoʻy», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Салама Оишага: «Сенинг олдингга ўсмир бола кириб-чиқади, мен эса унинг менинг олдимга киришини ёқтирмайман», — деди. (Ровий) деди: Шунда Оиша: «Сен учун Расулуллоҳ ﷺ да ўрнак (намуна) йўқми?» — деди. У дедики: Абу Ҳузайфанинг хотини: «Ё Расулуллоҳ! Солим менинг олдимга кириб-чиқади, ҳолбуки у (катта) эркак, Абу Ҳузайфанинг кўнглида эса ундан бир нарса бор», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг олдингга кириб-чиқиши учун уни эмизиб қўй», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ - عَنْ عَبْدِ، الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، ذَكَرَ أَنَّصلى الله عليه وسلم تَزَوَّجَهَا وَذَكَرَ أَشْيَاءَ هَذَا فِيهِ قَالَ " إِنْ شِئْتِ أَنْ أُسَبِّعَ لَكِ وَأُسَبِّعَ لِنِسَائِي وَإِنْ سَبَّعْتُ لَكِ سَبَّعْتُ لِنِسَائِي " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uni nikohlaganlari zikr qilindi va shu xususda koʻp narsalar zikr qilindi, ulardan biri shu (edi): U zot (Ummu Salamaga): «Agar istasang, sening yoningda yetti kun turaman, (lekin) ayollarim yonida ham yetti kundan turaman; agar sening yoningda yetti kun tursam, ayollarim yonida ham yetti kundan turaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уни никоҳлаганлари зикр қилинди ва шу хусусда кўп нарсалар зикр қилинди, улардан бири шу (эди): У зот (Умму Саламага): «Агар истасанг, сенинг ёнингда етти кун тураман, (лекин) аёлларим ёнида ҳам етти кундан тураман; агар сенинг ёнингда етти кун турсам, аёлларим ёнида ҳам етти кундан тураман», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ حَدَّثَتْهَا قَالَتْ، بَيْنَمَا أَنَا مُضْطَجِعَةٌ، مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَمِيلَةِ إِذْ حِضْتُ فَانْسَلَلْتُ فَأَخَذْتُ ثِيَابَ حَيْضَتِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنُفِسْتِ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَدَعَانِي فَاضْطَجَعْتُ مَعَهُ فِي الْخَمِيلَةِ . قَالَتْ وَكَانَتْ هِيَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْتَسِلاَنِ فِي الإِنَاءِ الْوَاحِدِ مِنَ الْجَنَابَةِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir xamila (yungli choyshab-koʻrpa)da yotgan edim; shu payt men hayz koʻrdim. Bas, men sirgʻalib chiqdim-da, hayz kiyimlarimni oldim. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Hayz koʻrdingmi (nifosga tushdingmi)?» dedilar. Men: «Ha» dedim. Bas, U Zot meni chaqirdilar; men (yana) U Zot bilan xamilada yotdim. U dedi: U (Ummu Salama) va Rasululloh ﷺ janobat (gʻusli) uchun bitta idishdan gʻusl qilar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир хамила (юнгли чойшаб-кўрпа)да ётган эдим; шу пайт мен ҳайз кўрдим. Бас, мен сирғалиб чиқдим-да, ҳайз кийимларимни олдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ҳайз кўрдингми (нифосга тушдингми)?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. Бас, У Зот мени чақирдилар; мен (яна) У Зот билан хамилада ётдим. У деди: У (Умму Салама) ва Расулуллоҳ ﷺ жанобат (ғусли) учун битта идишдан ғусл қилар эдилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ " . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَالَ " تَرِبَتْ يَدَاكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh haqdan uyalmaydi. Bas, ayolga — ehtilom boʻlsa (tush koʻrsa) — gʻusl boʻladimi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ha; agar (maniy) suvini koʻrsa», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Ey Allohning Rasuli, ayol (ham) ehtilom boʻladimi (tush koʻradimi)?» dedi. (Paygʻambar): «Qoʻllaring tuproqqa belansin; (aks holda) bolasi unga nimadan oʻxshaydi?» dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ ҳақдан уялмайди. Бас, аёлга — эҳтилом бўлса (туш кўрса) — ғусл бўладими?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа; агар (маний) сувини кўрса», дедилар. Шунда Умму Салама: «Эй Аллоҳнинг Расули, аёл (ҳам) эҳтилом бўладими (туш кўрадими)?» деди. (Пайғамбар): «Қўлларинг тупроққа белансин; (акс ҳолда) боласи унга нимадан ўхшайди?» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي فَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ " لاَ إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِي عَلَى رَأْسِكِ ثَلاَثَ حَثَيَاتٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَيْكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, albatta men boshimning sochini qattiq oʻradigan ayolman; bas, uni janobat gʻusli uchun yozaymi (yechaymi)?» dedim. (Paygʻambar): «Yoʻq; senga — boshingga uch hovuch (suv) sepish, soʻng oʻzingga suv quyish — kifoya; bas, poklanasan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта мен бошимнинг сочини қаттиқ ўрадиган аёлман; бас, уни жанобат ғусли учун ёзайми (ечайми)?» дедим. (Пайғамбар): «Йўқ; сенга — бошингга уч ҳовуч (сув) сепиш, сўнг ўзингга сув қуйиш — кифоя; бас, покланасан», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِي لَهُ عَلَى نَحْوٍ مِمَّا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَطَعْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا فَلاَ يَأْخُذْهُ فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ بِهِ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar mening oldimga (janjalli) daʼvolaringizni keltirasizlar. Baʼzingiz oʻz dalilini boshqasidan koʻra (mahoratliroq) bayon qila olishi mumkin, shunda men undan eshitganimga koʻra uning foydasiga hukm qilaman. Bas, men kimga (uning haqi deb) birodarining haqidan biror narsani kesib bergan boʻlsam, uni olmasin. Chunki men unga aslida doʻzaxdan bir parcha kesib bergan boʻlaman», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар менинг олдимга (жанжалли) даъволарингизни келтирасизлар. Баъзингиз ўз далилини бошқасидан кўра (маҳоратлироқ) баён қила олиши мумкин, шунда мен ундан эшитганимга кўра унинг фойдасига ҳукм қиламан. Бас, мен кимга (унинг ҳақи деб) биродарининг ҳақидан бирор нарсани кесиб берган бўлсам, уни олмасин. Чунки мен унга аслида дўзахдан бир парча кесиб берган бўламан», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ جَلَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ حُجْرَتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْتِينِي الْخَصْمُ فَلَعَلَّ بَعْضَهُمْ أَنْ يَكُونَ أَبْلَغَ مِنْ بَعْضٍ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ صَادِقٌ فَأَقْضِي لَهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحَقِّ مُسْلِمٍ فَإِنَّمَا هِيَ قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ فَلْيَحْمِلْهَا أَوْ يَذَرْهَا " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hujralari eshigi oldida bahslashayotganlarning shovqinini eshitib qoldilar. Bas, ularning oldiga chiqib: «Men ham bir insonman, oldimga daʼvolashuvchilar keladi. Baʼzilari boshqasidan koʻra (gapni) yetkazishga ustaroq boʻlishi mumkin. Shunda men uni rost soʻzlayapti deb hisoblab, uning foydasiga hukm qilaman. Bas, men kimning foydasiga (yolgʻon asosida) bir musulmonning haqi (boʻlgan narsa) bilan hukm qilgan boʻlsam, u aslida doʻzaxdan bir parchadir; (xohlasa) uni koʻtarsin yoki tashlab qoʻysin», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳужралари эшиги олдида баҳслашаётганларнинг шовқинини эшитиб қолдилар. Бас, уларнинг олдига чиқиб: «Мен ҳам бир инсонман, олдимга даъволашувчилар келади. Баъзилари бошқасидан кўра (гапни) етказишга устароқ бўлиши мумкин. Шунда мен уни рост сўзлаяпти деб ҳисоблаб, унинг фойдасига ҳукм қиламан. Бас, мен кимнинг фойдасига (ёлғон асосида) бир мусулмоннинг ҳақи (бўлган нарса) билан ҳукм қилган бўлсам, у аслида дўзахдан бир парчадир; (хоҳласа) уни кўтарсин ёки ташлаб қўйсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " سَتَكُونُ أُمَرَاءُ فَتَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ وَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ " . قَالُوا أَفَلاَ نُقَاتِلُهُمْ قَالَ " لاَ مَا صَلَّوْا " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «(Yaqinda) amirlar boʻladi. Siz (ularning baʼzi ishlarini) maʼqullaysiz, (baʼzilarini) inkor qilasiz. Kim (yomon ishni) tanib (yuzlanib, ogohlantirsa), pok boʻladi; kim inkor qilsa, salomat qoladi. Lekin kim rozi boʻlib, ergashsa (halok boʻladi)». Ular: «(U holda) ularga qarshi jang qilmaymizmi?» dedilar. (U zot): «Yoʻq, toki ular namoz oʻqir ekanlar (jang qilmanglar)», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «(Яқинда) амирлар бўлади. Сиз (уларнинг баъзи ишларини) маъқуллайсиз, (баъзиларини) инкор қиласиз. Ким (ёмон ишни) таниб (юзланиб, огоҳлантирса), пок бўлади; ким инкор қилса, саломат қолади. Лекин ким рози бўлиб, эргашса (ҳалок бўлади)». Улар: «(У ҳолда) уларга қарши жанг қилмаймизми?» дедилар. (У зот): «Йўқ, токи улар намоз ўқир эканлар (жанг қилманглар)», — дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ،
بْنِ عَوْفٍ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يُحَدِّثُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ
" إِذَا دَخَلَتِ الْعَشْرُ وَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ فَلاَ يَمَسَّ مِنْ شَعَرِهِ وَبَشَرِهِ شَيْئًا " . قِيلَ
لِسُفْيَانَ فَإِنَّ بَعْضَهُمْ لاَ يَرْفَعُهُ قَالَ لَكِنِّي أَرْفَعُهُ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Zulhijja oyining dastlabki) oʻn kuni kirib, biriningiz qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, sochi va terisidan biror narsaga tegmasin», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Зулҳижжа ойининг дастлабки) ўн куни кириб, биринингиз қурбонлик қилмоқчи бўлса, сочи ва терисидан бирор нарсага тегмасин», — дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ،
عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، تَرْفَعُهُ قَالَ " إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ
وَعِنْدَهُ أُضْحِيَّةٌ يُرِيدُ أَنْ يُضَحِّيَ فَلاَ يَأْخُذَنَّ شَعْرًا وَلاَ يَقْلِمَنَّ ظُفُرًا " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (U zot) dedilar: «(Zulhijjaning dastlabki) oʻn kuni kirib, kimsaning oldida qurbonligi boʻlib, uni soʻymoqchi boʻlsa, sochidan ham olmasin, tirnogʻini ham olmasin».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (У зот) дедилар: «(Зулҳижжанинг дастлабки) ўн куни кириб, кимсанинг олдида қурбонлиги бўлиб, уни сўймоқчи бўлса, сочидан ҳам олмасин, тирноғини ҳам олмасин».
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ الْعَنْبَرِيُّ أَبُو غَسَّانَ، حَدَّثَنَا
شُعْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ
صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا رَأَيْتُمْ هِلاَلَ ذِي الْحِجَّةِ وَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ فَلْيُمْسِكْ
عَنْ شَعْرِهِ وَأَظْفَارِهِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Zulhijja hilolini koʻrsangiz va biringiz qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, sochi va tirnoqlariga (tegmay) toʻxtab tursin», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Зулҳижжа ҳилолини кўрсангиз ва бирингиз қурбонлик қилмоқчи бўлса, сочи ва тирноқларига (тегмай) тўхтаб турсин», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو اللَّيْثِيُّ،
عَنْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ
أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم "
مَنْ كَانَ لَهُ ذِبْحٌ يَذْبَحُهُ فَإِذَا أُهِلَّ هِلاَلُ ذِي الْحِجَّةِ فَلاَ يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ مِنْ أَظْفَارِهِ
شَيْئًا حَتَّى يُضَحِّيَ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning soʻyadigan qurbonligi boʻlsayu, zul-hijja hiloli koʻrinsa, u qurbonlik soʻyguniga qadar soch-soqolidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг сўядиган қурбонлиги бўлсаю, зул-ҳижжа ҳилоли кўринса, у қурбонлик сўйгунига қадар соч-соқолидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الَّذِي يَشْرَبُ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ إِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ " .
Nabiy ﷺ ning rafiqasi Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi, albatta, qornida jahannam olovini gʻuldiratadi», — dedilar.Набий ﷺ нинг рафиқаси Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши, албатта, қорнида жаҳаннам оловини ғулдиратади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ،
بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامٍ، ح
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَيْضًا - وَاللَّفْظُ هَذَا - حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ،
بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ مُخَنَّثًا، كَانَ عِنْدَهَا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي
الْبَيْتِ فَقَالَ لأَخِي أُمِّ سَلَمَةَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ الطَّائِفَ غَدًا فَإِنِّي
أَدُلُّكَ عَلَى بِنْتِ غَيْلاَنَ فَإِنَّهَا تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ . قَالَ فَسَمِعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ يَدْخُلْ هَؤُلاَءِ عَلَيْكُمْ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: uning huzurida bir muxannas (xunasa) bor edi, Rasululloh ﷺ ham uyda edilar. (Oʻsha muxannas) Umm Salamaning akasiga: «Ey Abdulloh ibn Abu Umayya! Agar ertaga Alloh sizlarga Toifni fath qilib bersa, men senga Gʻaylonning qizini koʻrsatib qoʻyaman: u (oldidan) toʻrt (burma) bilan keladi, orqasi bilan sakkiz (burma) bilan ketadi», dedi. (Roviy) dedi: buni Rasululloh ﷺ eshitib qoldilar va: «Bular sizlarning oldingizga kirmasin!», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: унинг ҳузурида бир муханнас (хунаса) бор эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уйда эдилар. (Ўша муханнас) Умм Саламанинг акасига: «Эй Абдуллоҳ ибн Абу Умайя! Агар эртага Аллоҳ сизларга Тоифни фатҳ қилиб берса, мен сенга Ғайлоннинг қизини кўрсатиб қўяман: у (олдидан) тўрт (бурма) билан келади, орқаси билан саккиз (бурма) билан кетади», деди. (Ровий) деди: буни Расулуллоҳ ﷺ эшитиб қолдилар ва: «Булар сизларнинг олдингизга кирмасин!», дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ، سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ،
الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ
صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِجَارِيَةٍ فِي بَيْتِ أُمِّ سَلَمَةَ
زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَأَى بِوَجْهِهَا سَفْعَةً فَقَالَ " بِهَا نَظْرَةٌ فَاسْتَرْقُوا لَهَا
" . يَعْنِي بِوَجْهِهَا صُفْرَةً .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nabiy ﷺ ning rafiqalari Umm Salamaning uyidagi bir qiz bolaning yuzida qoraygan dogʻ koʻrib, unga: «Unga koʻz tekkan, uni ruqya qilib davolanglar», dedilar — yaʼni yuzidagi sargʻaygan (dogʻni nazarda tutdilar).Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Набий ﷺ нинг рафиқалари Умм Саламанинг уйидаги бир қиз боланинг юзида қорайган доғ кўриб, унга: «Унга кўз теккан, уни руқя қилиб даволанглар», дедилар — яъни юзидаги сарғайган (доғни назарда тутдилар).
وَحَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّدَفِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو،
- وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ الْهَاشِمِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ،
رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كُنْتُ أَسْمَعُ
النَّاسَ يَذْكُرُونَ الْحَوْضَ وَلَمْ أَسْمَعْ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَانَ
يَوْمًا مِنْ ذَلِكَ وَالْجَارِيَةُ تَمْشُطُنِي فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَيُّهَا
النَّاسُ " . فَقُلْتُ لِلْجَارِيَةِ اسْتَأْخِرِي عَنِّي . قَالَتْ إِنَّمَا دَعَا الرِّجَالَ وَلَمْ يَدْعُ النِّسَاءَ .
فَقُلْتُ إِنِّي مِنَ النَّاسِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لَكُمْ فَرَطٌ عَلَى الْحَوْضِ
فَإِيَّاىَ لاَ يَأْتِيَنَّ أَحَدُكُمْ فَيُذَبُّ عَنِّي كَمَا يُذَبُّ الْبَعِيرُ الضَّالُّ فَأَقُولُ فِيمَ هَذَا فَيُقَالُ إِنَّكَ
لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ . فَأَقُولُ سُحْقًا " .
Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men odamlarning Havzni zikr qilayotganlarini eshitardim, lekin buni Rasululloh ﷺ dan eshitmagandim. Bir kuni joriya sochimni tarayotgan edi, men Rasululloh ﷺ ning: «Ey odamlar!» deganlarini eshitdim. Men joriyaga: «Mendan nari boʻl», dedim. U: «U zot faqat erkaklarni chaqirdilar, ayollarni chaqirgani yoʻq», dedi. Men: «Men ham odamlardanman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta men sizlar uchun Havz boshida (yetib boruvchi) peshqadam boʻlaman. Bas, ehtiyot boʻlinglar, sizlardan biringiz (oldimga) kelmasin-u, soʻng adashgan tuya quvilganidek mendan quvilmasin! Shunda men: ‹Bu nima uchun?› deyman. Shunda: ‹Sen ularning sendan keyin nima (bidʼat) paydo qilganini bilmaysan›, deyiladi. Shunda men: ‹Yiroq boʻlsin (halokat boʻlsin)!› deyman», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен одамларнинг Ҳавзни зикр қилаётганларини эшитардим, лекин буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитмагандим. Бир куни жория сочимни тараётган эди, мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Эй одамлар!» деганларини эшитдим. Мен жорияга: «Мендан нари бўл», дедим. У: «У зот фақат эркакларни чақирдилар, аёлларни чақиргани йўқ», деди. Мен: «Мен ҳам одамларданман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта мен сизлар учун Ҳавз бошида (етиб борувчи) пешқадам бўламан. Бас, эҳтиёт бўлинглар, сизлардан бирингиз (олдимга) келмасин-у, сўнг адашган туя қувилганидек мендан қувилмасин! Шунда мен: ‹Бу нима учун?› дейман. Шунда: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима (бидъат) пайдо қилганини билмайсан›, дейилади. Шунда мен: ‹Йироқ бўлсин (ҳалокат бўлсин)!› дейман», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو
عَامِرٍ - وَهُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو - حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ
كَانَتْ أُمُّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُ أَنَّهَا سَمِعَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهِيَ تَمْتَشِطُ
" أَيُّهَا النَّاسُ " . فَقَالَتْ لِمَاشِطَتِهَا كُفِّي رَأْسِي . بِنَحْوِ حَدِيثِ بُكَيْرٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ
.
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ ning minbar ustida turib, oʻzi (Ummu Salama) sochini tarayotgan paytda: «Ey odamlar!» deganlarini eshitdi. Shunda u (Ummu Salama) soch taroviga: «Boshimni qoʻy», dedi — Bukayrning al-Qosim ibn Abbosdan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshash.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ нинг минбар устида туриб, ўзи (Умму Салама) сочини тараётган пайтда: «Эй одамлар!» деганларини эшитди. Шунда у (Умму Салама) соч таровига: «Бошимни қўй», деди — Букайрнинг ал-Қосим ибн Аббосдан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшаш.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، وَالْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِمَا، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ
صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashi yana bir rivoyat qilinadi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ дан шунга ўхшаши яна бир ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ
الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَقْتُلُ عَمَّارًا
الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ammorni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амморни бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.