حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنَ الْمُسْلِمِينَ - وَقَالَ زُهَيْرٌ إِنَّهَا - قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِلْجَنَابَةِ قَالَ " إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْفِنِي عَلَيْهِ ثَلاَثًا " . وَقَالَ زُهَيْرٌ " تَحْثِي عَلَيْهِ ثَلاَثَ حَثَيَاثٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِي عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ طَهُرْتِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlardan bir ayol — Zuhayr (rivoyatida): «Uning oʻzi», (deydi) — : «Yo Rasululloh, men sochimni mahkam oʻrayttiradigan ayolman; janobat (gʻusli) uchun uni yozaymi?» — dedi. U zot: «Senga uning ustiga uch (hovuch) sochishing kifoya qiladi», — Zuhayr (rivoyatida): «...uning ustiga uch hovuch suv sochishing — soʻng butun badaningga (suv) quygin, shunda sen poklangan boʻlasan», (deydi) — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлардан бир аёл — Зуҳайр (ривоятида): «Унинг ўзи», (дейди) — : «Ё Расулуллоҳ, мен сочимни маҳкам ўрайттирадиган аёлман; жанобат (ғусли) учун уни ёзайми?» — деди. У зот: «Сенга унинг устига уч (ҳовуч) сочишинг кифоя қилади», — Зуҳайр (ривоятида): «...унинг устига уч ҳовуч сув сочишинг — сўнг бутун баданингга (сув) қуйгин, шунда сен покланган бўласан», (дейди) — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ نَافِعٍ، - يَعْنِي الصَّائِغَ - عَنْ أُسَامَةَ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، جَاءَتْ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ . قَالَتْ فَسَأَلْتُ لَهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ فِيهِ " وَاغْمِزِي قُرُونَكِ عِنْدَ كُلِّ حَفْنَةٍ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Umm Salamaning oldiga shu hadis (masalasi) bilan keldi. (Umm Salama) aytadi: Men u uchun Paygʻambar ﷺ dan shu maʼnoda soʻradim. U zot unda: «Va har hovuch (suv quyganingda) oʻrimlaringni siqib (tur)», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Умм Саламанинг олдига шу ҳадис (масаласи) билан келди. (Умм Салама) айтади: Мен у учун Пайғамбар ﷺ дан шу маънода сўрадим. У зот унда: «Ва ҳар ҳовуч (сув қуйганингда) ўримларингни сиқиб (тур)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ امْرَأَةً كَانَتْ تُهَرَاقُ الدِّمَاءَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفْتَتْ لَهَا أُمُّ سَلَمَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لِتَنْظُرْ عِدَّةَ اللَّيَالِي وَالأَيَّامِ الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُهُنَّ مِنَ الشَّهْرِ قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهَا الَّذِي أَصَابَهَا فَلْتَتْرُكِ الصَّلاَةَ قَدْرَ ذَلِكَ مِنَ الشَّهْرِ فَإِذَا خَلَّفَتْ ذَلِكَ فَلْتَغْتَسِلْ ثُمَّ لْتَسْتَثْفِرْ بِثَوْبٍ ثُمَّ لْتُصَلِّ فِيهِ " .
Umm Salama — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir ayol (toʻxtovsiz) qon koʻrar (istihoza boʻlar) edi. Shunda Umm Salama uning haqida Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻradi. U zot: «U — bu (kasallik) yetishidan oldin har oy hayz koʻradigan kecha va kunlarning soniga qarasin va oyning oʻsha (kunlar) miqdorida namozni tark etsin; oʻsha (kunlar) oʻtgach, gʻusl qilsin, soʻng avratiga bir mato bogʻlab (istisfor qilib), soʻng oʻsha (holatda) namoz oʻqisin», — dedilar.Умм Салама — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир аёл (тўхтовсиз) қон кўрар (истиҳоза бўлар) эди. Шунда Умм Салама унинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўради. У зот: «У — бу (касаллик) етишидан олдин ҳар ой ҳайз кўрадиган кеча ва кунларнинг сонига қарасин ва ойнинг ўша (кунлар) миқдорида намозни тарк этсин; ўша (кунлар) ўтгач, ғусл қилсин, сўнг авратига бир мато боғлаб (истисфор қилиб), сўнг ўша (ҳолатда) намоз ўқисин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ أَبِي سَهْلٍ، عَنْ مُسَّةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَتِ النُّفَسَاءُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقْعُدُ بَعْدَ نِفَاسِهَا أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَكُنَّا نَطْلِي عَلَى وُجُوهِنَا الْوَرْسَ يَعْنِي مِنَ الْكَلَفِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ zamonlarida nifosli (tugʻruqdan keyin qon ketgan) ayol nifosidan soʻng qirq kun yoki qirq kecha (namozdan) toʻxtab oʻtirardi. Biz esa yuzlarimizdagi dogʻlar uchun (vars degan) xushboʻy oʻtni surtardik», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида нифосли (туғруқдан кейин қон кетган) аёл нифосидан сўнг қирқ кун ёки қирқ кеча (намоздан) тўхтаб ўтирарди. Биз эса юзларимиздаги доғлар учун (варс деган) хушбўй ўтни суртардик», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا بَكَّارُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَتْهَا امْرَأَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ عَنِ الصَّلاَةِ فِي ثَوْبِ الْحَائِضِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَدْ كَانَ يُصِيبُنَا الْحَيْضُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلْبَثُ إِحْدَانَا أَيَّامَ حَيْضِهَا ثُمَّ تَطْهُرُ فَتَنْظُرُ الثَّوْبَ الَّذِي كَانَتْ تَقْلِبُ فِيهِ فَإِنْ أَصَابَهُ دَمٌ غَسَلْنَاهُ وَصَلَّيْنَا فِيهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ أَصَابَهُ شَىْءٌ تَرَكْنَاهُ وَلَمْ يَمْنَعْنَا ذَلِكَ مِنْ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ وَأَمَّا الْمُمْتَشِطَةُ فَكَانَتْ إِحْدَانَا تَكُونُ مُمْتَشِطَةً فَإِذَا اغْتَسَلَتْ لَمْ تَنْقُضْ ذَلِكَ وَلَكِنَّهَا تَحْفِنُ عَلَى رَأْسِهَا ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ فَإِذَا رَأَتِ الْبَلَلَ فِي أُصُولِ الشَّعْرِ دَلَكَتْهُ ثُمَّ أَفَاضَتْ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهَا .
Bakkor ibn Yahyoning buvisi (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdim. Qurayshdan boʻlgan bir ayol undan hayzli ayolning kiyimida namoz oʻqish haqida soʻradi. Shunda Ummu Salama (roziyallohu anho) dedi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida bizga hayz kelar edi. Bizdan biri hayzi kunlari (namozdan) toʻxtab turar, soʻngra pok boʻlgach, oʻzi (hayz koʻrgan) kiyimiga qarar edi. Agar unga qon tegan boʻlsa, biz uni yuvib, unda namoz oʻqir edik. Agar unga bir narsa tegmagan boʻlsa, uni (oʻsha holida) qoldirar edik va bu narsa bizni unda namoz oʻqishdan toʻsmas edi. Soch tarab pardoz qilgan boʻlsak — bizdan biri sochini tarab pardoz qilgan boʻlardi, bas, gʻusl qilganida uni yozmas, balki boshiga uch hovuch (suv) quyardi. Soch tublarida hoʻllikni koʻrsa, uni ishqalar, soʻngra butun badaniga suv quyardi.»Баккор ибн Яҳёнинг бувиси (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирдим. Қурайшдан бўлган бир аёл ундан ҳайзли аёлнинг кийимида намоз ўқиш ҳақида сўради. Шунда Умму Салама (розияллоҳу анҳо) деди: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида бизга ҳайз келар эди. Биздан бири ҳайзи кунлари (намоздан) тўхтаб турар, сўнгра пок бўлгач, ўзи (ҳайз кўрган) кийимига қарар эди. Агар унга қон теган бўлса, биз уни ювиб, унда намоз ўқир эдик. Агар унга бир нарса тегмаган бўлса, уни (ўша ҳолида) қолдирар эдик ва бу нарса бизни унда намоз ўқишдан тўсмас эди. Соч тараб пардоз қилган бўлсак — биздан бири сочини тараб пардоз қилган бўларди, бас, ғусл қилганида уни ёзмас, балки бошига уч ҳовуч (сув) қуярди. Соч тубларида ҳўлликни кўрса, уни ишқалар, сўнгра бутун баданига сув қуярди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، أَنَّهَا أَبْصَرَتْ أُمَّ سَلَمَةَ تَصُبُّ الْمَاءَ عَلَى بَوْلِ الْغُلاَمِ مَا لَمْ يَطْعَمْ فَإِذَا طَعِمَ غَسَلَتْهُ وَكَانَتْ تَغْسِلُ بَوْلَ الْجَارِيَةِ .
al-Hasan onasidan rivoyat qilishicha, u Umm Salama (roziyallohu anho)ni oʻgʻil bola taom yemaguncha uning siydigiga suv quyayotganini koʻrgan; bola taom yeydigan boʻlganda esa, u (siydigini) yuvardi. Qiz bolaning siydigini ham yuvardi.ал-Ҳасан онасидан ривоят қилишича, у Умм Салама (розияллоҳу анҳо)ни ўғил бола таом емагунча унинг сийдигига сув қуяётганини кўрган; бола таом ейдиган бўлганда эса, у (сийдигини) юварди. Қиз боланинг сийдигини ҳам юварди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أُمِّ وَلَدٍ، لإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهَا سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ " .
Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning umm valadi (kanizagi)dan rivoyat qilinishicha, u Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho)dan soʻradi va: «Men etagi uzun ayolman, kir (iflos) joylarda yuraman (qanday qilay?)», dedi. Shunda Umm Salama (roziyallohu anho): Rasululloh ﷺ: «Undan keyingi (yer) uni poklaydi», dedilar, deb (javob berdi).Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг умм валади (канизаги)дан ривоят қилинишича, у Набий ﷺ нинг завжалари Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан сўради ва: «Мен этаги узун аёлман, кир (ифлос) жойларда юраман (қандай қилай?)», деди. Шунда Умм Салама (розияллоҳу анҳо): Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан кейинги (ер) уни поклайди», дедилар, деб (жавоб берди).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يُحَنَّسَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الأَخْنَسِيِّ، عَنْ جَدَّتِهِ، حُكَيْمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ أَوْ عُمْرَةٍ مِنَ الْمَسْجِدِ الأَقْصَى إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ " . أَوْ " وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . شَكَّ عَبْدُ اللَّهِ أَيَّتَهُمَا قَالَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَرْحَمُ اللَّهُ وَكِيعًا أَحْرَمَ مِنْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ يَعْنِي إِلَى مَكَّةَ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning: «Kim Masjidul Aqsodan Masjidul Haromga (qadar boriladigan) haj yoki umra uchun ehrom bogʻlasa, uning oldingi va keyingi gunohlari magʻfirat qilinadi», — yoki: «unga jannat vojib boʻladi», deyayotganlarini eshitganlar. Abdulloh bu ikkisidan qaysi birini aytganlarida shubha qildi. Abu Dovud aytdi: Alloh Vakiʼga rahm qilsin, u Baytul Maqdisdan ehrom bogʻladi, yaʼni Makkaga (qadar).Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким Масжидул Ақсодан Масжидул Ҳаромга (қадар бориладиган) ҳаж ёки умра учун эҳром боғласа, унинг олдинги ва кейинги гуноҳлари мағфират қилинади», — ёки: «унга жаннат вожиб бўлади», деяётганларини эшитганлар. Абдуллоҳ бу иккисидан қайси бирини айтганларида шубҳа қилди. Абу Довуд айтди: Аллоҳ Вакиъга раҳм қилсин, у Байтул Мақдисдан эҳром боғлади, яъни Маккага (қадар).
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ شَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أَشْتَكِي فَقَالَ " طُوفِي مِنْ وَرَاءِ النَّاسِ وَأَنْتِ رَاكِبَةٌ " . قَالَتْ فَطُفْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَئِذٍ يُصَلِّي إِلَى جَنْبِ الْبَيْتِ وَهُوَ يَقْرَأُ بِـ { الطُّورِ * وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ } .
Paygʻambar ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺga betob ekanligimdan shikoyat qildim. Shunda u zot: «Sen ulovga minib, odamlarning ortidan tavof qilgin», dedilar. U (Ummu Salama) aytdi: Men tavof qildim, oʻsha paytda Rasululloh ﷺ Baytning yon tomonida namoz oʻqib turardilar va u zot {Tur (togʻi) bilan qasam. Va satrlangan kitob bilan qasam} (Tur 1-2) (oyatlari)ni qiroat qilardilar.Пайғамбар ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺга бетоб эканлигимдан шикоят қилдим. Шунда у зот: «Сен уловга миниб, одамларнинг ортидан тавоф қилгин», дедилар. У (Умму Салама) айтди: Мен тавоф қилдим, ўша пайтда Расулуллоҳ ﷺ Байтнинг ён томонида намоз ўқиб турардилар ва у зот {Тур (тоғи) билан қасам. Ва сатрланган китоб билан қасам} (Тур 1-2) (оятлари)ни қироат қилардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، وَعَنْ أُمِّهِ، زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، - يُحَدِّثَانِهِ جَمِيعًا ذَاكَ عَنْهَا - قَالَتْ كَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي يَصِيرُ إِلَىَّ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَسَاءَ يَوْمِ النَّحْرِ فَصَارَ إِلَىَّ وَدَخَلَ عَلَىَّ وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ وَمَعَهُ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي أُمَيَّةَ مُتَقَمِّصَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِوَهْبٍ " هَلْ أَفَضْتَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ " . قَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ صلى الله عليه وسلم " انْزِعْ عَنْكَ الْقَمِيصَ " . قَالَ فَنَزَعَهُ مِنْ رَأْسِهِ وَنَزَعَ صَاحِبُهُ قَمِيصَهُ مِنْ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِنَّ هَذَا يَوْمٌ رُخِّصَ لَكُمْ إِذَا أَنْتُمْ رَمَيْتُمُ الْجَمْرَةَ أَنْ تَحِلُّوا " . يَعْنِي مِنْ كُلِّ مَا حَرُمْتُمْ مِنْهُ إِلاَّ النِّسَاءَ " فَإِذَا أَمْسَيْتُمْ قَبْلَ أَنْ تَطُوفُوا هَذَا الْبَيْتَ صِرْتُمْ حُرُمًا كَهَيْئَتِكُمْ قَبْلَ أَنْ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطُوفُوا بِهِ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: U: «Rasululloh ﷺ huzurimga keladigan kecham qurbonlik kuni kechqurun edi. Bas, u zot huzurimga keldilar va huzurimga Vahb ibn Zamʼa, uning yonida Abu Umayya xonadonidan boʻlgan bir kishi — ikkalasi koʻylak kiygan holda — kirib keldi. Rasululloh ﷺ Vahbga: ‹Ey Abu Abdulloh, ifoza (tavofini) qildingmi?› dedilar. U: ‹Yoʻq, vallohi, yo Rasululloh›, dedi. U zot ﷺ: ‹Koʻylakni yechib tashla›, dedilar. (Vahb) uni boshidan yechib tashladi, hamrohi ham koʻylagini boshidan yechib tashladi. Soʻng (Vahb): ‹Nega, yo Rasululloh?› dedi. U zot: ‹Bu shunday kunki, jamraga tosh otsangiz, ihromdan chiqishingizga sizlarga ruxsat berilgan›, yaʼni ihromda harom boʻlgan har bir narsadan, ayollardan boshqasidan (ruxsat berilgan). ‹Agar bu Baytni (Kaʼbani) tavof qilishingizdan oldin oqshom kirsa, sizlar tavof qilmaguningizcha, jamraga tosh otishingizdan oldingi holatingizdek (yana) ihromli boʻlib qolasizlar›, dedilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга келадиган кечам қурбонлик куни кечқурун эди. Бас, у зот ҳузуримга келдилар ва ҳузуримга Ваҳб ибн Замъа, унинг ёнида Абу Умайя хонадонидан бўлган бир киши — иккаласи кўйлак кийган ҳолда — кириб келди. Расулуллоҳ ﷺ Ваҳбга: ‹Эй Абу Абдуллоҳ, ифоза (тавофини) қилдингми?› дедилар. У: ‹Йўқ, валлоҳи, ё Расулуллоҳ›, деди. У зот ﷺ: ‹Кўйлакни ечиб ташла›, дедилар. (Ваҳб) уни бошидан ечиб ташлади, ҳамроҳи ҳам кўйлагини бошидан ечиб ташлади. Сўнг (Ваҳб): ‹Нега, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: ‹Бу шундай кунки, жамрага тош отсангиз, иҳромдан чиқишингизга сизларга рухсат берилган›, яъни иҳромда ҳаром бўлган ҳар бир нарсадан, аёллардан бошқасидан (рухсат берилган). ‹Агар бу Байтни (Каъбани) тавоф қилишингиздан олдин оқшом кирса, сизлар тавоф қилмагунингизча, жамрага тош отишингиздан олдинги ҳолатингиздек (яна) иҳромли бўлиб қоласизлар›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي قَالَ " فَأَفْعَلُ مَاذَا " . قَالَتْ فَتَنْكِحُهَا . قَالَ " أُخْتَكِ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَوَتُحِبِّينَ ذَاكَ " . قَالَتْ لَسْتُ بِمُخْلِيَةٍ بِكَ وَأَحَبُّ مَنْ شَرَكَنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . قَالَ " فَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِي " . قَالَتْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ أُخْبِرْتُ أَنَّكَ تَخْطُبُ دُرَّةَ - أَوْ ذَرَّةَ شَكَّ زُهَيْرٌ - بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . قَالَ " بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَمَا وَاللَّهِ لَوْ لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حِجْرِي مَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Umm Habiba (roziyallohu anho): «Ey Rasululloh, mening singlimga (uylanishga) ragʻbatingiz bormi?» dedi. U zot: «Nima qilay?» dedilar. U: «Unga uylansangiz», dedi. U zot: «Singlinggami?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sen buni yoqtirasanmi?» dedilar. U: «Men sizga yolgʻiz xotin emasman (boshqa kundoshlarim bor), shu yaxshilikda menga sherik boʻladiganlarning eng yoqimlisi mening singlim boʻlishini istayman», dedi. U zot: «Albatta, u menga halol emas», dedilar. U: «Vallohi, menga sizning Abu Salamaning qizi Durra — yoki Zarra, buni roviy Zuhayr shubha qildi — ni xostgorlik qilayotganingiz xabar berilgan edi», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ogoh boʻl, vallohi, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham, menga halol boʻlmas edi. Chunki u mening sut akamning qizidir — meni va uning otasini Suvayba emizgan. Shunday ekan, menga qizlaringiz va singillaringizni taklif qilmanglar», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо): «Эй Расулуллоҳ, менинг синглимга (уйланишга) рағбатингиз борми?» деди. У зот: «Нима қилай?» дедилар. У: «Унга уйлансангиз», деди. У зот: «Синглинггами?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сен буни ёқтирасанми?» дедилар. У: «Мен сизга ёлғиз хотин эмасман (бошқа кундошларим бор), шу яхшиликда менга шерик бўладиганларнинг энг ёқимлиси менинг синглим бўлишини истайман», деди. У зот: «Албатта, у менга ҳалол эмас», дедилар. У: «Валлоҳи, менга сизнинг Абу Саламанинг қизи Дурра — ёки Зарра, буни ровий Зуҳайр шубҳа қилди — ни хостгорлик қилаётганингиз хабар берилган эди», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Огоҳ бўл, валлоҳи, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам, менга ҳалол бўлмас эди. Чунки у менинг сут акамнинг қизидир — мени ва унинг отасини Сувайба эмизган. Шундай экан, менга қизларингиз ва сингилларингизни таклиф қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، حَدَّثَنِي بُدَيْلٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا لاَ تَلْبَسُ الْمُعَصْفَرَ مِنَ الثِّيَابِ وَلاَ الْمُمَشَّقَةَ وَلاَ الْحُلِيَّ وَلاَ تَخْتَضِبُ وَلاَ تَكْتَحِلُ " .
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Eri vafot etgan ayol asfur (zaʼfaron rangi) bilan boʻyalgan kiyim ham, mishq (qizil tuproq) bilan boʻyalgan kiyim ham, taqinchoq ham kiymaydi; xina qoʻymaydi va surma surtmaydi», dedilar.Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Эри вафот этган аёл асфур (заъфарон ранги) билан бўялган кийим ҳам, мишқ (қизил тупроқ) билан бўялган кийим ҳам, тақинчоқ ҳам киймайди; хина қўймайди ва сурма суртмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَصُومُ مِنَ السَّنَةِ شَهْرًا تَامًّا إِلاَّ شَعْبَانَ يَصِلُهُ بِرَمَضَانَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho) — Mumin onalaridan — Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot yil davomida Shaʼbondan boshqa biror oyni toʻlaligicha roʻza tutmas edilar, uni (Shaʼbonni) Ramazonga ulardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — Мумин оналаридан — Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот йил давомида Шаъбондан бошқа бирор ойни тўлалигича рўза тутмас эдилар, уни (Шаъбонни) Рамазонга улардилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ هُنَيْدَةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ أُمِّهِ، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الصِّيَامِ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ أَوَّلُهَا الاِثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga har oyda uch kun — boshlanishi dushanba va payshanba (kunlari) roʻza tutishni buyurar edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ҳар ойда уч кун — бошланиши душанба ва пайшанба (кунлари) рўза тутишни буюрар эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُسْلِمٍ اللَّيْثِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ لَهُ ذِبْحٌ يَذْبَحُهُ فَإِذَا أَهَلَّ هِلاَلُ ذِي الْحِجَّةِ فَلاَ يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ مِنْ أَظْفَارِهِ شَيْئًا حَتَّى يُضَحِّيَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ اخْتَلَفُوا عَلَى مَالِكٍ وَعَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو فِي عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ بَعْضُهُمْ عُمَرُ وَأَكْثَرُهُمْ قَالَ عَمْرٌو . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ عَمْرُو بْنُ مُسْلِمِ بْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيُّ الْجُنْدَعِيُّ .
Ubaydulloh ibn Muoz bizga aytdiki, otam bizga aytdi, Muhammad ibn Amr bizga aytdi, Amr ibn Muslim al-Laysiy bizga aytdi. U dedi: Men Said ibn al-Musayyabning shunday deganini eshitdim: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kimning soʻyadigan qurbonligi boʻlsa-yu, Zulhijja oyining hiloli koʻrinsa, qurbonlik qilguniga qadar sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin». Abu Dovud dedi: Molik va Muhammad ibn Amrning rivoyatlarida Amr ibn Muslimning ismida ixtilof qilishgan: baʼzilari Umar deyishgan, koʻpchiligi esa Amr degan. Abu Dovud dedi: U Amr ibn Muslim ibn Ukayma al-Laysiy al-Jundaiydir.Убайдуллоҳ ибн Муоз бизга айтдики, отам бизга айтди, Муҳаммад ибн Амр бизга айтди, Амр ибн Муслим ал-Лайсий бизга айтди. У деди: Мен Саид ибн ал-Мусайябнинг шундай деганини эшитдим: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Кимнинг сўядиган қурбонлиги бўлса-ю, Зулҳижжа ойининг ҳилоли кўринса, қурбонлик қилгунига қадар сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин». Абу Довуд деди: Молик ва Муҳаммад ибн Амрнинг ривоятларида Амр ибн Муслимнинг исмида ихтилоф қилишган: баъзилари Умар дейишган, кўпчилиги эса Амр деган. Абу Довуд деди: У Амр ибн Муслим ибн Укайма ал-Лайсий ал-Жундаийдир.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَعْنٍ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقُولَ عِنْدَ أَذَانِ الْمَغْرِبِ " اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا إِقْبَالُ لَيْلِكَ وَإِدْبَارُ نَهَارِكَ وَأَصْوَاتُ دُعَاتِكَ فَاغْفِرْ لِي " .
Ummu Salama, moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ menga shom azoni paytida shunday deyishni oʻrgatdilar: «Allohim, albatta bu Sening kechang kirib kelishi, kunduzing ortga ketishi va Senga chorlovchilaring ovozlaridir, bas, meni magʻfirat qil.»Умму Салама, мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга шом азони пайтида шундай дейишни ўргатдилар: «Аллоҳим, албатта бу Сенинг кечанг кириб келиши, кундузинг ортга кетиши ва Сенга чорловчиларинг овозларидир, бас, мени мағфират қил.»
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَتُصَلِّي الْمَرْأَةُ فِي دِرْعٍ وَخِمَارٍ لَيْسَ عَلَيْهَا إِزَارٌ قَالَ " إِذَا كَانَ الدِّرْعُ سَابِغًا يُغَطِّي ظُهُورَ قَدَمَيْهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَكْرُ بْنُ مُضَرَ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَصَرُوا بِهِ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ رضى الله عنها .
Muhammad ibn Zayd shu hadisni rivoyat qildi va Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, u (Ummu Salama) Paygʻambar ﷺdan: «Ayol kishi belida izori boʻlmagan holda, koʻylak va x+imorda namoz oʻqiyveradimi?» deb soʻradi. U zot: «Agar koʻylak keng boʻlib, uning oyoqlari ustini (yuzasini) berkitsa (boʻladi)», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Molik ibn Anas, Bakr ibn Muzar, Hafs ibn Gʻiyos, Ismoil ibn Jaʼfar, Ibn Abu Ziʼb va Ibn Ishoq Muhammad ibn Zayddan, u onasidan, u Ummu Salamadan rivoyat qilishgan. Ulardan hech biri Paygʻambar ﷺni zikr qilmagan; uni faqat Ummu Salama (roziyallohu anho)ga toʻxtatib (mavquf) qoldirishgan.Муҳаммад ибн Зайд шу ҳадисни ривоят қилди ва Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, у (Умму Салама) Пайғамбар ﷺдан: «Аёл киши белида изори бўлмаган ҳолда, кўйлак ва х+иморда намоз ўқийверадими?» деб сўради. У зот: «Агар кўйлак кенг бўлиб, унинг оёқлари устини (юзасини) беркитса (бўлади)», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Молик ибн Анас, Бакр ибн Музар, Ҳафс ибн Ғиёс, Исмоил ибн Жаъфар, Ибн Абу Зиъб ва Ибн Ишоқ Муҳаммад ибн Зайддан, у онасидан, у Умму Саламадан ривоят қилишган. Улардан ҳеч бири Пайғамбар ﷺни зикр қилмаган; уни фақат Умму Салама (розияллоҳу анҳо)га тўхтатиб (мавқуф) қолдиришган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ هِنْدَ بِنْتِ الْحَارِثِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَلَّمَ مَكَثَ قَلِيلاً وَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ ذَلِكَ كَيْمَا يَنْفُذَ النِّسَاءُ قَبْلَ الرِّجَالِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlarida, ozgina (oʻrinlarida) toʻxtab turardilar. Odamlar buni ayollar erkaklardan oldin (masjiddan) chiqib ketishlari uchun deb bilardilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, озгина (ўринларида) тўхтаб турардилар. Одамлар буни аёллар эркаклардан олдин (масжиддан) чиқиб кетишлари учун деб билардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَقُولُ قَالَ " قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَأَعْقِبْنَا عُقْبَى صَالِحَةً " . قَالَتْ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ تَعَالَى بِهِ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mayyitning oldida hozir boʻlsangiz, yaxshi soʻz aytinglar, chunki farishtalar siz aytgan narsaga omin deydilar», dedilar. Abu Salama vafot etganda men: «Ey Rasululloh, men nima deyay?» dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir lahu va aʼqibnaa uqbaa solihatan — Allohim, uni kechirgin va bizga yaxshi oqibat bergin› deb ayt», dedilar. U (Umm Salama): Shunda Alloh taolo menga uning oʻrniga Muhammad ﷺni oqibat qildi (nasib etdi), dedi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитнинг олдида ҳозир бўлсангиз, яхши сўз айтинглар, чунки фаришталар сиз айтган нарсага омин дейдилар», дедилар. Абу Салама вафот этганда мен: «Эй Расулуллоҳ, мен нима деяй?» дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лаҳу ва аъқибнаа уқбаа солиҳатан — Аллоҳим, уни кечиргин ва бизга яхши оқибат бергин› деб айт», дедилар. У (Умм Салама): Шунда Аллоҳ таоло менга унинг ўрнига Муҳаммад ﷺни оқибат қилди (насиб этди), деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ أَبُو مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، - يَعْنِي الْفَزَارِيَّ - عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَبِي سَلَمَةَ وَقَدْ شَقَّ بَصَرُهُ فَأَغْمَضَهُ فَصَيَّحَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِهِ فَقَالَ " لاَ تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لأَبِي سَلَمَةَ وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ رَبَّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ افْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَتَغْمِيضُ الْمَيِّتِ بَعْدَ خُرُوجِ الرُّوحِ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ الْمُقْرِئَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَيْسَرَةَ رَجُلاً عَابِدًا يَقُولُ غَمَّضْتُ جَعْفَرًا الْمُعَلِّمَ وَكَانَ رَجُلاً عَابِدًا فِي حَالَةِ الْمَوْتِ فَرَأَيْتُهُ فِي مَنَامِي لَيْلَةَ مَاتَ يَقُولُ أَعْظَمُ مَا كَانَ عَلَىَّ تَغْمِيضُكَ لِي قَبْلَ أَنْ أَمُوتَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Salamaning oldiga kirdilar, uning koʻzi ochiq qotib qolgan edi. Bas, u zot uning koʻzini yumdirdilar. Soʻng uning ahlidan baʼzi odamlar faryod chekib yigʻladilar. Shunda u zot: «Oʻzlaringizga faqat yaxshilik tilab duo qilinglar, chunki farishtalar siz aytgan narsaga omin deydilar», dedilar. Soʻng: «Allohim, Abu Salamani magʻfirat qilgin, uning darajasini hidoyat topganlar orasida koʻtargin, qolganlar ichida uning zurriyotini oʻrniga qoʻygin va bizni hamda uni kechirgin, ey olamlar Robbi. Allohim, uning qabrini keng qilgin va unga nur ato etgin», deb duo qildilar. Abu Dovud aytdi: Mayyitning koʻzini yumdirish ruh chiqib boʻlganidan keyin boʻladi. Men Muhammad ibn Muhammad ibn Numon al-Muqridan eshitdim, u shunday dedi: Men obid kishi boʻlmish Abu Maysaradan eshitdim, u dedi: Men Jaʼfar al-Muallimni — u obid kishi edi — oʻlim holatida koʻzini yumdirdim. Bas, uni oʻlgan kechasi tushimda koʻrdim, u: «Menga eng ulugʻ boʻlgan narsa, sening men oʻlishimdan oldin koʻzimni yumdirib qoʻyganing edi», derdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Саламанинг олдига кирдилар, унинг кўзи очиқ қотиб қолган эди. Бас, у зот унинг кўзини юмдирдилар. Сўнг унинг аҳлидан баъзи одамлар фарёд чекиб йиғладилар. Шунда у зот: «Ўзларингизга фақат яхшилик тилаб дуо қилинглар, чунки фаришталар сиз айтган нарсага омин дейдилар», дедилар. Сўнг: «Аллоҳим, Абу Саламани мағфират қилгин, унинг даражасини ҳидоят топганлар орасида кўтаргин, қолганлар ичида унинг зурриётини ўрнига қўйгин ва бизни ҳамда уни кечиргин, эй оламлар Робби. Аллоҳим, унинг қабрини кенг қилгин ва унга нур ато этгин», деб дуо қилдилар. Абу Довуд айтди: Маййитнинг кўзини юмдириш руҳ чиқиб бўлганидан кейин бўлади. Мен Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Нумон ал-Муқридан эшитдим, у шундай деди: Мен обид киши бўлмиш Абу Майсарадан эшитдим, у деди: Мен Жаъфар ал-Муаллимни — у обид киши эди — ўлим ҳолатида кўзини юмдирдим. Бас, уни ўлган кечаси тушимда кўрдим, у: «Менга энг улуғ бўлган нарса, сенинг мен ўлишимдан олдин кўзимни юмдириб қўйганинг эди», дерди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَصَابَتْ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَقُلْ { إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ } اللَّهُمَّ عِنْدَكَ أَحْتَسِبُ مُصِيبَتِي فَآجِرْنِي فِيهَا وَأَبْدِلْ لِي خَيْرًا مِنْهَا " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birontaringizga musibat yetsa, u: ‹{Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Unga qaytguvchimiz} (Baqara 156). Allohim, men musibatimning ajrini Sendan umid qilaman, bas, menga unda ajr bergin va menga undan koʻra yaxshiroq narsani badal qilib bergin›, desin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биронтарингизга мусибат етса, у: ‹{Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унга қайтгувчимиз} (Бақара 156). Аллоҳим, мен мусибатимнинг ажрини Сендан умид қиламан, бас, менга унда ажр бергин ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани бадал қилиб бергин›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ بِشَىْءٍ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men ham bir insondirman. Sizlar oldimga nizolaringizni keltirasiz. Baʼzilaringiz oʻz daʼvosini boshqalardan koʻra notiqroq bayon qilishi mumkin. Shunda men undan eshitganimga koʻra uning foydasiga hukm qilishim mumkin. Bas, kimning foydasiga, (aslida) birodarining haqqi boʻlgan biror narsani hukm qilib bersam, u (haqsiz hukm bilan) undan hech narsa olmasin. Chunki men unga doʻzaxdan bir parcha kesib berayotgan boʻlaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам бир инсондирман. Сизлар олдимга низоларингизни келтирасиз. Баъзиларингиз ўз даъвосини бошқалардан кўра нотиқроқ баён қилиши мумкин. Шунда мен ундан эшитганимга кўра унинг фойдасига ҳукм қилишим мумкин. Бас, кимнинг фойдасига, (аслида) биродарининг ҳаққи бўлган бирор нарсани ҳукм қилиб берсам, у (ҳақсиз ҳукм билан) ундан ҳеч нарса олмасин. Чунки мен унга дўзахдан бир парча кесиб бераётган бўламан», дедилар.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ لَهُمَا لَمْ تَكُنْ لَهُمَا بَيِّنَةٌ إِلاَّ دَعْوَاهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَبَكَى الرَّجُلاَنِ وَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَقِّي لَكَ . فَقَالَ لَهُمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا إِذْ فَعَلْتُمَا مَا فَعَلْتُمَا فَاقْتَسِمَا وَتَوَخَّيَا الْحَقَّ . ثُمَّ اسْتَهِمَا ثُمَّ تَحَالاَّ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning oldilariga ikki kishi kelib, oʻzlariga (tegishli) merosxoʻrlik haqida nizolashardi. Ularning daʼvolaridan boshqa hech qanday hujjati yoʻq edi. Shunda Nabiy ﷺ — (roviy) avvalgisiga oʻxshashini zikr qildi. Bas, ikkala kishi yigʻlab yubordi va har biri: «Mening haqqim senga boʻlsin», dedi. Shunda Nabiy ﷺ ularga: «Modomiki sizlar (shunday) qildingiz, endi (mol-mulkni) boʻlib oling-da, haqqa intiling. Soʻng qurʼa tashlang, soʻng bir-biringizni rozi qilib, halollashing», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига икки киши келиб, ўзларига (тегишли) меросхўрлик ҳақида низолашарди. Уларнинг даъволаридан бошқа ҳеч қандай ҳужжати йўқ эди. Шунда Набий ﷺ — (ровий) аввалгисига ўхшашини зикр қилди. Бас, иккала киши йиғлаб юборди ва ҳар бири: «Менинг ҳаққим сенга бўлсин», деди. Шунда Набий ﷺ уларга: «Модомики сизлар (шундай) қилдингиз, энди (мол-мулкни) бўлиб олинг-да, ҳаққа интилинг. Сўнг қуръа ташланг, сўнг бир-бирингизни рози қилиб, ҳалоллашинг», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا أُسَامَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ وَأَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ فَقَالَ " إِنِّي إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِرَأْيِي فِيمَا لَمْ يُنْزَلْ عَلَىَّ فِيهِ " .
Ibrohim ibn Muso ar-Roziy bizga hadis aytdi, Iso bizga xabar berdi, Usoma bizga hadis aytdi, u Abdulloh ibn Rofeʼdan rivoyat qildi, u: «Umm Salama (roziyallohu anho)dan eshitdim», dedi. U Paygʻambar ﷺdan shu hadisni rivoyat qildi. U: «(Ikki kishi) meros va vaqt oʻtishi bilan eskirib ketgan narsalar haqida tortishar edilar», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men oranglarda menga vahiy nozil qilinmagan narsalarda faqat oʻz raʼyim bilan hukm qilaman», dedilar.Иброҳим ибн Мусо ар-Розий бизга ҳадис айтди, Исо бизга хабар берди, Усома бизга ҳадис айтди, у Абдуллоҳ ибн Рофеъдан ривоят қилди, у: «Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан эшитдим», деди. У Пайғамбар ﷺдан шу ҳадисни ривоят қилди. У: «(Икки киши) мерос ва вақт ўтиши билан эскириб кетган нарсалар ҳақида тортишар эдилар», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен орангларда менга ваҳий нозил қилинмаган нарсаларда фақат ўз раъйим билан ҳукм қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ وَمُفَتِّرٍ .
Moʻminlarning onasi Ummu Salama (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ har bir mast qiluvchi va sustlashtiruvchi narsadan qaytardilar.Мўминларнинг онаси Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир маст қилувчи ва сустлаштирувчи нарсадан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُمَارَةَ، حَدَّثَتْنِي رَيْطَةُ، عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَتْ سَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُ قَالَتْ كَانَ يَنْهَانَا أَنْ نَعْجُمَ النَّوَى طَبْخًا أَوْ نَخْلِطَ الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ .
Kabsha binti Abu Maryam aytadi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)dan: «Nabiy ﷺ nimadan qaytarar edilar?» deb soʻradim. U kishi: «Nabiy ﷺ bizni xurmo danaklari ezilib ketguncha qaynatishdan yoki mayiz bilan quruq xurmoni aralashtirishdan qaytarar edilar», dedilar.Кабша бинти Абу Марям айтади: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан: «Набий ﷺ нимадан қайтарар эдилар?» деб сўрадим. У киши: «Набий ﷺ бизни хурмо данаклари эзилиб кетгунча қайнатишдан ёки майиз билан қуруқ хурмони аралаштиришдан қайтарар эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ نَبْهَانَ، مُكَاتَبِ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ كَانَ لإِحْدَاكُنَّ مُكَاتَبٌ فَكَانَ عِنْدَهُ مَا يُؤَدِّي فَلْتَحْتَجِبْ مِنْهُ " .
Musaddad ibn Musarhad bizga rivoyat qilib dedi: Sufyon bizga rivoyat qilib dedi: U az-Zuhriydan, u Ummu Salamaning mukotabi Nabhondan rivoyat qildi. U dedi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizga: «Agar birortangizning mukotabi boʻlsa-yu, uning yonida (ozodlik pulini) toʻlaydigan mol boʻlsa, u (ayol) undan parda tutsin», dedilar.Мусаддад ибн Мусарҳад бизга ривоят қилиб деди: Суфён бизга ривоят қилиб деди: У аз-Зуҳрийдан, у Умму Саламанинг мукотаби Набҳондан ривоят қилди. У деди: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Агар бирортангизнинг мукотаби бўлса-ю, унинг ёнида (озодлик пулини) тўлайдиган мол бўлса, у (аёл) ундан парда тутсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ، عَنْ سَفِينَةَ، قَالَ كُنْتُ مَمْلُوكًا لأُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ أُعْتِقُكَ وَأَشْتَرِطُ عَلَيْكَ أَنْ تَخْدُمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا عِشْتَ . فَقُلْتُ إِنْ لَمْ تَشْتَرِطِي عَلَىَّ مَا فَارَقْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا عِشْتُ فَأَعْتَقَتْنِي وَاشْتَرَطَتْ عَلَىَّ .
Musaddad ibn Musarhad bizga rivoyat qilib dedi: Abdulvoris bizga rivoyat qilib dedi: U Said ibn Jumhondan, u Safinadan rivoyat qildi. U dedi: Men Ummu Salamaning quli edim. U: «Men seni ozod qilaman, biroq tirik ekansan, Rasululloh ﷺ ga xizmat qilishingni senga shart qilaman», dedi. Men: «Agar menga shart qoʻymasang ham, tirik ekanman, Rasululloh ﷺ dan ajralmayman», dedim. Soʻng u meni ozod qildi va menga (bu) shartni qoʻydi.Мусаддад ибн Мусарҳад бизга ривоят қилиб деди: Абдулворис бизга ривоят қилиб деди: У Саид ибн Жумҳондан, у Сафинадан ривоят қилди. У деди: Мен Умму Саламанинг қули эдим. У: «Мен сени озод қиламан, бироқ тирик экансан, Расулуллоҳ ﷺ га хизмат қилишингни сенга шарт қиламан», деди. Мен: «Агар менга шарт қўймасанг ҳам, тирик эканман, Расулуллоҳ ﷺ дан ажралмайман», дедим. Сўнг у мени озод қилди ва менга (бу) шартни қўйди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُخْتَارِ - حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، قَالَ سَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ هَذِهِ الآيَةَ { إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ } فَقَالَتْ قَرَأَهَا { إِنَّهُ عَمِلَ غَيْرَ صَالِحٍ } قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ هَارُونُ النَّحْوِيُّ وَمُوسَى بْنُ خَلَفٍ عَنْ ثَابِتٍ كَمَا قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ .
Shahr ibn Havshab aytadi: Ummu Salama (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ ushbu oyatni qanday qiroat qilar edilar?» — deb soʻradim. U: «Buni {Albatta, u solih boʻlmagan amaldir} (deb emas), {Albatta, u solih boʻlmagan ish qildi} deb qiroat qilardilar», — dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Horun an-Nahviy va Muso ibn Xalaf ham Sobitdan Abdulaziz aytganidek rivoyat qilishgan.Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ ушбу оятни қандай қироат қилар эдилар?» — деб сўрадим. У: «Буни {Албатта, у солиҳ бўлмаган амалдир} (деб эмас), {Албатта, у солиҳ бўлмаган иш қилди} деб қироат қилардилар», — деди. Абу Довуд айтди: Буни Ҳорун ан-Наҳвий ва Мусо ибн Халаф ҳам Собитдан Абдулазиз айтганидек ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا ذَكَرَتْ - أَوْ كَلِمَةً غَيْرَهَا - قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ * الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ * مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ } يَقْطَعُ قِرَاءَتَهُ آيَةً آيَةً . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ يَقُولُ الْقِرَاءَةُ الْقَدِيمَةُ { مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ } .
Said ibn Yahyo al-Umaviy bizga hadis aytib, menga otam aytib, bizga Ibn Jurayj Abdulloh ibn Abu Mulaykadan, u Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi. U (Ummu Salama roziyallohu anho) Rasululloh ﷺ ning qiroatlarini zikr qildi — yoki boshqa soʻz aytdi —: {Bismillahir rahmonir rahim. Alhamdu lillahi robbil olamiyn. Ar-rahmonir rahim. Maliki yavmid-din} (Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan. Hamd olamlar Robbi Allohga xosdir. U Mehribon va rahmlidir. Jazo kunining egasidir). U zot qiroatlarini ayatma-ayat uzib oʻqir edilar. Abu Dovud dedi: Ahmadning (ibn Hanbalning) shunday deganini eshitdim: Qadimgi qiroat {moliki yavmid-din}dir.Саид ибн Яҳё ал-Умавий бизга ҳадис айтиб, менга отам айтиб, бизга Ибн Журайж Абдуллоҳ ибн Абу Мулайкадан, у Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди. У (Умму Салама розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺ нинг қироатларини зикр қилди — ёки бошқа сўз айтди —: {Бисмиллаҳир раҳмонир раҳим. Алҳамду лиллаҳи роббил оламийн. Ар-раҳмонир раҳим. Малики явмид-дин} (Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи билан. Ҳамд оламлар Робби Аллоҳга хосдир. У Меҳрибон ва раҳмлидир. Жазо кунининг эгасидир). У зот қироатларини аятма-аят узиб ўқир эдилар. Абу Довуд деди: Аҳмаднинг (ибн Ҳанбалнинг) шундай деганини эшитдим: Қадимги қироат {молики явмид-дин}дир.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ بْنِ خَالِدٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ أَحَبَّ الثِّيَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقَمِيصُ .
Ummu Salama — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga kiyimlarning eng yoqimlisi koʻylak edi.Умму Салама — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга кийимларнинг энг ёқимлиси кўйлак эди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمُؤْمِنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ لَمْ يَكُنْ ثَوْبٌ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قَمِيصٍ .
Ummu Salama — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga koʻylakdan koʻra suyukliroq kiyim boʻlmagan.Умму Салама — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга кўйлакдан кўра суюклироқ кийим бўлмаган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ لَمَّا نَزَلَتْ { يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ } خَرَجَ نِسَاءُ الأَنْصَارِ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِنَّ الْغِرْبَانُ مِنَ الأَكْسِيَةِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho) — moʼminlar onasi — shunday dedi: {Jilboblaridan (boʻlgan matolarni) oʻzlariga yaqinlashtirib (yopib) olsinlar} (oyati) nozil boʻlganda, ansor ayollari koʻrpa-toʻshak matolaridan (yasagan yopinchiqlar bilan) goʻyo boshlarida qora qargʻalar boʻlganday (yopinib) chiqdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — мўминлар онаси — шундай деди: {Жилбобларидан (бўлган матоларни) ўзларига яқинлаштириб (ёпиб) олсинлар} (ояти) нозил бўлганда, ансор аёллари кўрпа-тўшак матоларидан (ясаган ёпинчиқлар билан) гўё бошларида қора қарғалар бўлгандай (ёпиниб) чиқдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي نَبْهَانُ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ مَيْمُونَةُ فَأَقْبَلَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَذَلِكَ بَعْدَ أَنْ أُمِرْنَا بِالْحِجَابِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " احْتَجِبَا مِنْهُ " . فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَعْمَى لاَ يُبْصِرُنَا وَلاَ يَعْرِفُنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَفَعَمْيَاوَانِ أَنْتُمَا أَلَسْتُمَا تُبْصِرَانِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا لأَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً أَلاَ تَرَى إِلَى اعْتِدَادِ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ عِنْدَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ قَدْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِفَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ " اعْتَدِّي عِنْدَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ فَإِنَّهُ رَجُلٌ أَعْمَى تَضَعِينَ ثِيَابَكِ عِنْدَهُ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdilar: Men Rasululloh ﷺning huzurlarida edim, Maymuna ham u zotning huzurlarida edi. Shunda Ibn Ummu Maktum keldi. Bu bizga hijob (parda tutish) buyurilganidan keyin edi. Nabiy ﷺ: «Undan parda tutinglar», dedilar. Biz: «Ey Rasululloh, u koʻr emasmi? U bizni koʻrmaydi va tanimaydi-ku», dedik. Shunda Nabiy ﷺ: «Sizlar ham ikkalangiz koʻrmisizlar? Sizlar uni koʻrmayapsizlarmi?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Nabiy ﷺning ayollariga xosdir. Fotima binti Qaysning Ibn Ummu Maktum huzurida idda oʻtaganini koʻrmaysanmi? Nabiy ﷺ Fotima binti Qaysga: «Ibn Ummu Maktum huzurida idda oʻta, chunki u koʻr kishi, kiyimingni uning oldida yecha olasan», degan edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдим, Маймуна ҳам у зотнинг ҳузурларида эди. Шунда Ибн Умму Мактум келди. Бу бизга ҳижоб (парда тутиш) буюрилганидан кейин эди. Набий ﷺ: «Ундан парда тутинглар», дедилар. Биз: «Эй Расулуллоҳ, у кўр эмасми? У бизни кўрмайди ва танимайди-ку», дедик. Шунда Набий ﷺ: «Сизлар ҳам иккалангиз кўрмисизлар? Сизлар уни кўрмаяпсизларми?» дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Набий ﷺнинг аёлларига хосдир. Фотима бинти Қайснинг Ибн Умму Мактум ҳузурида идда ўтаганини кўрмайсанми? Набий ﷺ Фотима бинти Қайсга: «Ибн Умму Мактум ҳузурида идда ўта, чунки у кўр киши, кийимингни унинг олдида еча оласан», деган эдилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ وَهْبٍ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَهِيَ تَخْتَمِرُ فَقَالَ " لَيَّةً لاَ لَيَّتَيْنِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مَعْنَى قَوْلِهِ " لَيَّةً لاَ لَيَّتَيْنِ " . يَقُولُ لاَ تَعْتَمَّ مِثْلَ الرَّجُلِ لاَ تُكَرِّرْهُ طَاقًا أَوْ طَاقَيْنِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ u (ayol) roʻmol oʻrayotgan paytida huzuriga kirib: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar. Abu Dovud aytdi: U zotning «Bir qatlam, ikki qatlam emas» degan soʻzlarining maʼnosi: Erkak kishi kabi salla oʻramasin, uni bir yoki ikki qat qilib takrorlamasin, demakdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ у (аёл) рўмол ўраётган пайтида ҳузурига кириб: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар. Абу Довуд айтди: У зотнинг «Бир қатлам, икки қатлам эмас» деган сўзларининг маъноси: Эркак киши каби салла ўрамасин, уни бир ёки икки қат қилиб такрорламасин, демакдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ فِرَاشُهَا حِيَالَ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishining toʻshagi Rasululloh ﷺning namoz oʻqiydigan joylari roʻparasida edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У кишининг тўшаги Расулуллоҳ ﷺнинг намоз ўқийдиган жойлари рўпарасида эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ بَيَانٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ نُفَيْلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْمَهْدِيُّ مِنْ عِتْرَتِي مِنْ وَلَدِ فَاطِمَةَ " . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ وَسَمِعْتُ أَبَا الْمَلِيحِ يُثْنِي عَلَى عَلِيِّ بْنِ نُفَيْلٍ وَيَذْكُرُ مِنْهُ صَلاَحًا .
Ahmad ibn Ibrohim bizga hadis aytdi, Abdulloh ibn Jaʼfar ar-Raqqiy bizga hadis aytdi, Abul-Malih al-Hasan ibn Umar bizga hadis aytdi, u Ziyod ibn Bayondan, u Ali ibn Nufayldan, u Said ibn al-Musayyabdan, u Ummu Salamadan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Mahdiy mening itratimdan, Fotimaning farzandlaridandir», deganlarini eshitdim. Abdulloh ibn Jaʼfar dedi: Men Abul-Malihning Ali ibn Nufaylni maqtab, uning solihligini zikr qilganini eshitdim.Аҳмад ибн Иброҳим бизга ҳадис айтди, Абдуллоҳ ибн Жаъфар ар-Раққий бизга ҳадис айтди, Абул-Малиҳ ал-Ҳасан ибн Умар бизга ҳадис айтди, у Зиёд ибн Баёндан, у Али ибн Нуфайлдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Умму Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Маҳдий менинг итратимдан, Фотиманинг фарзандларидандир», деганларини эшитдим. Абдуллоҳ ибн Жаъфар деди: Мен Абул-Малиҳнинг Али ибн Нуфайлни мақтаб, унинг солиҳлигини зикр қилганини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ صَاحِبٍ، لَهُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَكُونُ اخْتِلاَفٌ عِنْدَ مَوْتِ خَلِيفَةٍ فَيَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ هَارِبًا إِلَى مَكَّةَ فَيَأْتِيهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَيُخْرِجُونَهُ وَهُوَ كَارِهٌ فَيُبَايِعُونَهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْمَقَامِ وَيُبْعَثُ إِلَيْهِ بَعْثٌ مِنَ الشَّامِ فَيُخْسَفُ بِهِمْ بِالْبَيْدَاءِ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَأَى النَّاسُ ذَلِكَ أَتَاهُ أَبْدَالُ الشَّامِ وَعَصَائِبُ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَيُبَايِعُونَهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْمَقَامِ ثُمَّ يَنْشَأُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَخْوَالُهُ كَلْبٌ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِمْ بَعْثًا فَيَظْهَرُونَ عَلَيْهِمْ وَذَلِكَ بَعْثُ كَلْبٍ وَالْخَيْبَةُ لِمَنْ لَمْ يَشْهَدْ غَنِيمَةَ كَلْبٍ فَيَقْسِمُ الْمَالَ وَيَعْمَلُ فِي النَّاسِ بِسُنَّةِ نَبِيِّهِمْ صلى الله عليه وسلم وَيُلْقِي الإِسْلاَمُ بِجِرَانِهِ إِلَى الأَرْضِ فَيَلْبَثُ سَبْعَ سِنِينَ ثُمَّ يُتَوَفَّى وَيُصَلِّي عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامٍ " تِسْعَ سِنِينَ " . وَقَالَ بَعْضُهُمْ " سَبْعَ سِنِينَ " .
Muhammad ibn al-Musanno bizga hadis aytdi, Muoz ibn Hishom bizga hadis aytdi, otam menga Qatodadan hadis aytdi, u Solih Abul-Xalildan, u oʻzining bir oʻrtogʻidan, u Nabiy ﷺning rafiqalari Ummu Salamadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot dedilar: «Bir xalifaning oʻlimi paytida ixtilof boʻladi. Shunda Madina ahlidan bir kishi Makkaga qochib chiqadi. Makka ahlidan bir guruh odamlar uning oldiga kelib, uni istamasa-da, (oraga) chiqarishadi va Rukn bilan Maqom oraligʻida unga bayʼat qiladilar. Unga qarshi Shomdan bir qoʻshin yuboriladi, ammo ular Makka bilan Madina oraligʻidagi sahroda yerga yutiladi. Odamlar buni koʻrganlarida, Shomning abdollari va Iroq ahlining guruhlari uning oldiga kelib, Rukn bilan Maqom oraligʻida unga bayʼat qiladilar. Soʻng Qurayshdan, togʻalari Kalbdan boʻlgan bir kishi paydo boʻlib, ularga qarshi bir qoʻshin yuboradi, ammo (Mahdiyning kishilari) ular ustidan gʻolib keladi. Mana shu Kalbning qoʻshinidir. Kalbning gʻanimatida hozir boʻlmagan kishi noumid boʻladi. (Mahdiy) molni taqsimlaydi va odamlar orasida ularning Paygʻambari ﷺning sunnati bilan amal qiladi. Islom yer yuziga oʻz boʻynini qoʻyadi (mustahkamlanadi). U yetti yil yashaydi, soʻng vafot etadi va musulmonlar unga janoza oʻqiydilar». Abu Dovud dedi: Baʼzilar Hishomdan «toʻqqiz yil» deb rivoyat qilishdi, baʼzilari esa «yetti yil» deyishdi.Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ҳадис айтди, Муоз ибн Ҳишом бизга ҳадис айтди, отам менга Қатодадан ҳадис айтди, у Солиҳ Абул-Халилдан, у ўзининг бир ўртоғидан, у Набий ﷺнинг рафиқалари Умму Саламадан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот дедилар: «Бир халифанинг ўлими пайтида ихтилоф бўлади. Шунда Мадина аҳлидан бир киши Маккага қочиб чиқади. Макка аҳлидан бир гуруҳ одамлар унинг олдига келиб, уни истамаса-да, (орага) чиқаришади ва Рукн билан Мақом оралиғида унга байъат қиладилар. Унга қарши Шомдан бир қўшин юборилади, аммо улар Макка билан Мадина оралиғидаги саҳрода ерга ютилади. Одамлар буни кўрганларида, Шомнинг абдоллари ва Ироқ аҳлининг гуруҳлари унинг олдига келиб, Рукн билан Мақом оралиғида унга байъат қиладилар. Сўнг Қурайшдан, тоғалари Калбдан бўлган бир киши пайдо бўлиб, уларга қарши бир қўшин юборади, аммо (Маҳдийнинг кишилари) улар устидан ғолиб келади. Мана шу Калбнинг қўшинидир. Калбнинг ғаниматида ҳозир бўлмаган киши ноумид бўлади. (Маҳдий) молни тақсимлайди ва одамлар орасида уларнинг Пайғамбари ﷺнинг суннати билан амал қилади. Ислом ер юзига ўз бўйнини қўяди (мустаҳкамланади). У етти йил яшайди, сўнг вафот этади ва мусулмонлар унга жаноза ўқийдилар». Абу Довуд деди: Баъзилар Ҳишомдан «тўққиз йил» деб ривоят қилишди, баъзилари эса «етти йил» дейишди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ابْنِ الْقِبْطِيَّةِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِقِصَّةِ جَيْشِ الْخَسْفِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ كَانَ كَارِهًا قَالَ " يُخْسَفُ بِهِمْ وَلَكِنْ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى نِيَّتِهِ " .
Usmon ibn Abu Shayba bizga hadis aytdi, Jarir bizga hadis aytdi, u Abdulaziz ibn Rufayʼdan, u Ubaydulloh ibnul-Qibtiyyadan, u Ummu Salamadan, u Nabiy ﷺdan yerga yutiladigan qoʻshin qissasini rivoyat qildi. Men: «Ey Rasululloh, (oraga) istamay kelgan kishi qanday boʻladi?» dedim. U zot: «Ular (ham) yerga yutiladi, lekin qiyomat kuni oʻz niyatiga koʻra qayta tiriltiriladi», dedilar.Усмон ибн Абу Шайба бизга ҳадис айтди, Жарир бизга ҳадис айтди, у Абдулазиз ибн Руфайъдан, у Убайдуллоҳ ибнул-Қибтийядан, у Умму Саламадан, у Набий ﷺдан ерга ютиладиган қўшин қиссасини ривоят қилди. Мен: «Эй Расулуллоҳ, (орага) истамай келган киши қандай бўлади?» дедим. У зот: «Улар (ҳам) ерга ютилади, лекин қиёмат куни ўз ниятига кўра қайта тирилтирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ، - يَعْنِي ابْنَ عُرْوَةَ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا مُخَنَّثٌ وَهُوَ يَقُولُ لِعَبْدِ اللَّهِ أَخِيهَا إِنْ يَفْتَحِ اللَّهُ الطَّائِفَ غَدًا دَلَلْتُكَ عَلَى امْرَأَةٍ تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْمَرْأَةُ كَانَ لَهَا أَرْبَعُ عُكَنٍ فِي بَطْنِهَا .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uning huzuriga kirdilar. Uning yonida bir muxannas bor edi va u (Ummu Salamaning) akasi Abdulloh (ibn Abu Umayya)ga: «Agar Alloh ertaga senga Toifni fath qilib bersa, men senga oldidan toʻrt buklam, orqasidan sakkiz buklam boʻlib keladigan bir ayolni koʻrsatib qoʻyaman», der edi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar!» dedilar. Abu Dovud aytdi: «U ayolning qornida toʻrtta buklam (yogʻ qatlami) bor edi».Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унинг ҳузурига кирдилар. Унинг ёнида бир муханнас бор эди ва у (Умму Саламанинг) акаси Абдуллоҳ (ибн Абу Умайя)га: «Агар Аллоҳ эртага сенга Тоифни фатҳ қилиб берса, мен сенга олдидан тўрт буклам, орқасидан саккиз буклам бўлиб келадиган бир аёлни кўрсатиб қўяман», дер эди. Шунда Набий ﷺ: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар!» дедилар. Абу Довуд айтди: «У аёлнинг қорнида тўртта буклам (ёғ қатлами) бор эди».