Zayd ibn Aslam

وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي ابْنَ عِيسَى - أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan shu maʼnoda rivoyat qilinadi, faqat unda: «soʻng biz sizning orqaga chekinganingizni koʻrdik», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан шу маънода ривоят қилинади, фақат унда: «сўнг биз сизнинг орқага чекинганингизни кўрдик», дейилган.

وَحَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّدَفِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي هِشَامُ، بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ بِمَعْنَى حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَقُلْ ‏"‏ مِنْهَا حَقَّهَا ‏"‏ ‏.‏ وَذَكَرَ فِيهِ ‏"‏ لاَ يَفْقِدُ مِنْهَا فَصِيلاً وَاحِدًا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ يُكْوَى بِهَا جَنْبَاهُ وَجَبْهَتُهُ وَظَهْرُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ushbu isnod bilan Hafs ibn Maysara hadisining maʼnosida oxirigacha rivoyat qilinadi. Faqat u: «Tuyaga ega boʻlib, uning haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki...», dedi, lekin «ulardan (oladigan) haqqini» demadi. Va unda: «Ulardan bironta ham boʻtaloqni qoldirmaydi», deb zikr qildi. Hamda: «Ular bilan uning ikki yoni, peshonasi va orqasi dogʻlanadi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ушбу иснод билан Ҳафс ибн Майсара ҳадисининг маъносида охиригача ривоят қилинади. Фақат у: «Туяга эга бўлиб, унинг ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки...», деди, лекин «улардан (оладиган) ҳаққини» демади. Ва унда: «Улардан биронта ҳам бўталоқни қолдирмайди», деб зикр қилди. Ҳамда: «Улар билан унинг икки ёни, пешонаси ва орқаси доғланади», деди.

وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فَأَمَرَّ أَبُو أَيُّوبَ بِيَدَيْهِ عَلَى رَأْسِهِ جَمِيعًا عَلَى جَمِيعِ رَأْسِهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ فَقَالَ الْمِسْوَرُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ لاَ أُمَارِيكَ أَبَدًا ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Ayyub ikki qoʻlini boshining hammasiga, butun boshiga yurgizib, ularni oldinga va orqaga yurgizdi. Shunda Misvar Ibn Abbosga: «Men endi sen bilan hech qachon bahslashmayman», dedi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Айюб икки қўлини бошининг ҳаммасига, бутун бошига юргизиб, уларни олдинга ва орқага юргизди. Шунда Мисвар Ибн Аббосга: «Мен энди сен билан ҳеч қачон баҳслашмайман», деди.

حَدَّثَنِي أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّهُ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَجَدَهُ عِنْدَ صَاحِبِهِ وَقَدْ أَضَاعَهُ وَكَانَ قَلِيلَ الْمَالِ فَأَرَادَ أَنْ يَشْتَرِيَهُ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَشْتَرِهِ وَإِنْ أُعْطِيتَهُ بِدِرْهَمٍ فَإِنَّ مَثَلَ الْعَائِدِ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Alloh yoʻlida bir otni (jangchiga) mindirgan edi. Soʻng uni egasi xor qilib (oriqlatib) qoʻyganini koʻrdi. (Ot egasi) kambagʻal kishi edi, shu sababli Umar uni sotib olmoqchi boʻldi va Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda u zot: «Uni sotib olma, agar u senga bir dirhamga berilsa ham. Chunki sadaqasini qaytarib oluvchining misoli xuddi oʻz qusugʻiga qaytadigan itning misoliga oʻxshaydi», — dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳ йўлида бир отни (жангчига) миндирган эди. Сўнг уни эгаси хор қилиб (ориқлатиб) қўйганини кўрди. (От эгаси) камбағал киши эди, шу сабабли Умар уни сотиб олмоқчи бўлди ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтди. Шунда у зот: «Уни сотиб олма, агар у сенга бир дирҳамга берилса ҳам. Чунки садақасини қайтариб олувчининг мисоли худди ўз қусуғига қайтадиган итнинг мисолига ўхшайди», — дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ مَالِكٍ وَرَوْحٍ أَتَمُّ وَأَكْثَرُ ‏.‏

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bu hadis Zayd ibn Aslam orqali shu maʼnoda rivoyat qilingan. Faqat Molik va Ravhning (rivoyati) toʻliqroq va batafsilroqdir.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бу ҳадис Зайд ибн Аслам орқали шу маънода ривоят қилинган. Фақат Молик ва Равҳнинг (ривояти) тўлиқроқ ва батафсилроқдир.

وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَدَنِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ، بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - كِلاَهُمَا عَنْ زَيْدِ بْنِ، أَسْلَمَ بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bu hadis shu isnod bilan shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бу ҳадис шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَدَنِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ، رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ هِشَامٍ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - كِلاَهُمَا عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: mana shu isnod bilan (shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi).Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мана шу иснод билан (шунга ўхшаши ривоят қилинади).

حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عَبْدَ الْمَلِكِ، بْنَ مَرْوَانَ بَعَثَ إِلَى أُمِّ الدَّرْدَاءِ بِأَنْجَادٍ مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا أَنْ كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ قَامَ عَبْدُ الْمَلِكِ مِنَ اللَّيْلِ فَدَعَا خَادِمَهُ فَكَأَنَّهُ أَبْطَأَ عَلَيْهِ فَلَعَنَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَتْ لَهُ أُمُّ الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُكَ اللَّيْلَةَ لَعَنْتَ خَادِمَكَ حِينَ دَعَوْتَهُ ‏.‏ فَقَالَتْ سَمِعْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلاَ شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulmalik ibn Marvon Ummud-Dardoga oʻz tomonidan baʼzi uy anjomlarini yuborgan edi. Bir kechasi Abdulmalik tunda turib, xizmatkorini chaqirdi. (Xizmatkor) unga (kelishni) sekinlik qilgandek boʻldi, shunda (Abdulmalik) unga laʼnat oʻqidi. Tong otgach, Ummud-Dardo unga: «Kechasi xizmatkoringni chaqirganingda, unga laʼnat oʻqiganingni eshitdim», dedi. Soʻng (Ummud-Dardo): «Men Abud-Dardoning: ‹Rasululloh ﷺ: ‹Laʼnat oʻquvchilar Qiyomat kuni shafoatchi ham, guvoh ham boʻlmaydilar›, — dedilar›, deganini eshitganman», dedi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдулмалик ибн Марвон Уммуд-Дардога ўз томонидан баъзи уй анжомларини юборган эди. Бир кечаси Абдулмалик тунда туриб, хизматкорини чақирди. (Хизматкор) унга (келишни) секинлик қилгандек бўлди, шунда (Абдулмалик) унга лаънат ўқиди. Тонг отгач, Уммуд-Дардо унга: «Кечаси хизматкорингни чақирганингда, унга лаънат ўқиганингни эшитдим», деди. Сўнг (Уммуд-Дардо): «Мен Абуд-Дардонинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Лаънат ўқувчилар Қиёмат куни шафоатчи ҳам, гувоҳ ҳам бўлмайдилар›, — дедилар›, деганини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَعَاصِمُ بْنُ النَّضْرِ التَّيْمِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، كِلاَهُمَا عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Laʼnat oʻquvchilar Qiyomat kuni shafoatchi ham, guvoh ham boʻlmaydilar», — dedilar.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаънат ўқувчилар Қиёмат куни шафоатчи ҳам, гувоҳ ҳам бўлмайдилар», — дедилар.

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَفِي مَعْنَاهُ قَالَ ‏"‏ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ السَّلاَمِ ‏"‏ ‏.‏ كَمَا قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan shu maʼnoda rivoyat qilinadi: «Salomdan oldin ikki sajda qiladi» — xuddi Sulaymon ibn Bilol aytganidek.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан шу маънода ривоят қилинади: «Саломдан олдин икки сажда қилади» — худди Сулаймон ибн Билол айтганидек.