Zayd ibn Aslam

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ نَامَ عَنْ وِتْرِهِ فَلْيُصَلِّ إِذَا أَصْبَحَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ السِّجْزِيَّ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ الأَشْعَثِ يَقُولُ سَأَلْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فَقَالَ أَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ لاَ بَأْسَ بِهِ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ ضَعَّفَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ثِقَةٌ ‏.‏ قَالَ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِالْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالُوا يُوتِرُ الرَّجُلُ إِذَا ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ بَعْدَ مَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan, u otasidan rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ: «Kim vitrini uxlab qoldirsa, tongda (uygʻonganda) uni oʻqib olsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu birinchi hadisdan sahihroqdir. Abu Iso aytdi: Men Abu Dovud as-Sijistoniydan — yaʼni Sulaymon ibn al-Ashʼasdan — eshitdim, u: «Men Ahmad ibn Hanbaldan Abdurrahmon ibn Zayd ibn Aslam haqida soʻradim, u: ‹Uning akasi Abdulloh — biror ziyoni yoʻq (ishonchli kishi)dir›, dedi», der edi. U dedi: Men Muhammaddan eshitdimki, u Ali ibn Abdullohdan zikr qilib, u Abdurrahmon ibn Zayd ibn Aslamni zaif deganini va: «Abdulloh ibn Zayd ibn Aslam ishonchlidir», deganini aytdi. Kufadagi baʼzi ilm ahli shu hadisga borib: «Kishi eslagan paytida, garchi quyosh chiqqandan keyin boʻlsa-da, vitr oʻqib oladi», deganlar. Sufyon Savriy ham shuni aytadi.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан, у отасидан ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ: «Ким витрини ухлаб қолдирса, тонгда (уйғонганда) уни ўқиб олсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу биринчи ҳадисдан саҳиҳроқдир. Абу Исо айтди: Мен Абу Довуд ас-Сижистонийдан — яъни Сулаймон ибн ал-Ашъасдан — эшитдим, у: «Мен Аҳмад ибн Ҳанбалдан Абдурраҳмон ибн Зайд ибн Аслам ҳақида сўрадим, у: ‹Унинг акаси Абдуллоҳ — бирор зиёни йўқ (ишончли киши)дир›, деди», дер эди. У деди: Мен Муҳаммаддан эшитдимки, у Али ибн Абдуллоҳдан зикр қилиб, у Абдурраҳмон ибн Зайд ибн Асламни заиф деганини ва: «Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Аслам ишончлидир», деганини айтди. Куфадаги баъзи илм аҳли шу ҳадисга бориб: «Киши эслаган пайтида, гарчи қуёш чиққандан кейин бўлса-да, витр ўқиб олади», деганлар. Суфён Саврий ҳам шуни айтади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ عَمِّي فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىِّ ابْنَ سَلُولَ، يَقُولُ لأَصْحَابِهِ ‏:‏ ‏(‏ لا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا ‏)‏ و ‏(‏لئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ ‏)‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي فَذَكَرَ ذَلِكَ عَمِّي لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثْتُهُ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَفُوا مَا قَالُوا فَكَذَّبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَدَّقَهُ فَأَصَابَنِي شَيْءٌ لَمْ يُصِبْنِي قَطُّ مِثْلُهُ فَجَلَسْتُ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ عَمِّي مَا أَرَدْتَ إِلاَّ أَنْ كَذَّبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَقَتَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏ إذا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ ‏)‏ فَبَعَثَ إِلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men amakim bilan birga edim, shunda Abdulloh ibn Ubayy ibn Salulning oʻz sheriklariga: ‹Rasulullohning huzuridagilarga, ular tarqalib ketgunlaricha, sarflamanglar› va ‹Agar Madinaga qaytsak, albatta aziz boʻlgan (kishi) undan xor boʻlganni chiqarib yuboradi›, deganini eshitdim. Buni amakimga aytdim, amakim esa buni Nabiy ﷺga aytdi. Shunda Nabiy ﷺ meni chaqirdilar, men u zotga (eshitganimni) aytib berdim. Soʻng Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Ubayy va uning sheriklariga (kishi) joʻnatdilar, ular esa bunday demaganliklariga qasam ichdilar. Shunday qilib, Rasululloh ﷺ meni yolgʻonchi (sanab), ularni tasdiqladilar. Shunda menga hech qachon yetmagan (qattiq) bir narsa yetdi va men uyda oʻtirib qoldim. Amakim: ‹Sen Rasululloh ﷺning seni yolgʻonchi sanashlari va senga gʻazablanishlaridan boshqa narsani xohlamagan eding (oqibatda shunday boʻldi)›, dedi. Shunda Alloh taolo: {Munofiqlar oldingga kelsalar} (Munofiqun 1) (suralarini) nozil qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ menga (kishi) joʻnatib, uni oʻqidilar, soʻng: «Albatta, Alloh seni tasdiqladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Мен амаким билан бирга эдим, шунда Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салулнинг ўз шерикларига: ‹Расулуллоҳнинг ҳузуридагиларга, улар тарқалиб кетгунларича, сарфламанглар› ва ‹Агар Мадинага қайтсак, албатта азиз бўлган (киши) ундан хор бўлганни чиқариб юборади›, деганини эшитдим. Буни амакимга айтдим, амаким эса буни Набий ﷺга айтди. Шунда Набий ﷺ мени чақирдилар, мен у зотга (эшитганимни) айтиб бердим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайй ва унинг шерикларига (киши) жўнатдилар, улар эса бундай демаганликларига қасам ичдилар. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺ мени ёлғончи (санаб), уларни тасдиқладилар. Шунда менга ҳеч қачон етмаган (қаттиқ) бир нарса етди ва мен уйда ўтириб қолдим. Амаким: ‹Сен Расулуллоҳ ﷺнинг сени ёлғончи санашлари ва сенга ғазабланишларидан бошқа нарсани хоҳламаган эдинг (оқибатда шундай бўлди)›, деди. Шунда Аллоҳ таоло: {Мунофиқлар олдингга келсалар} (Мунофиқун 1) (сураларини) нозил қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга (киши) жўнатиб, уни ўқидилар, сўнг: «Албатта, Аллоҳ сени тасдиқлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَتَصَدَّقَ فَوَافَقَ ذَلِكَ عِنْدِي مَالاً فَقُلْتُ الْيَوْمَ أَسْبِقُ أَبَا بَكْرٍ إِنْ سَبَقْتُهُ يَوْمًا قَالَ فَجِئْتُ بِنِصْفِ مَالِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَبْقَيْتَ لأَهْلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مِثْلَهُ وَأَتَى أَبُو بَكْرٍ بِكُلِّ مَا عِنْدَهُ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا أَبْقَيْتَ لأَهْلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبْقَيْتُ لَهُمُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَسْبِقُهُ إِلَى شَيْءٍ أَبَدًا ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni sadaqa berishga buyurdilar. Oʻsha kunlari menda mol bor edi. Men: «Bugun Abu Bakrdan oʻzib ketsam, aynan shu kuni oʻzib ketaman», dedim. Shunday qilib, men molimning yarmini olib keldim. Rasululloh ﷺ: «Ahlingga nima qoldirding?» dedilar. Men: «Shuncha qoldirdim», dedim. Abu Bakr esa oʻzida bor narsaning hammasini olib keldi. U zot: «Ey Abu Bakr, ahlingga nima qoldirding?» dedilar. U: «Ularga Alloh va Uning Rasulini qoldirdim», dedi. Men: «Vallohi, hech qachon hech narsada undan oʻzib keta olmas ekanman», dedim. Bu hadis hasan sahihdir.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни садақа беришга буюрдилар. Ўша кунлари менда мол бор эди. Мен: «Бугун Абу Бакрдан ўзиб кетсам, айнан шу куни ўзиб кетаман», дедим. Шундай қилиб, мен молимнинг ярмини олиб келдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Аҳлингга нима қолдирдинг?» дедилар. Мен: «Шунча қолдирдим», дедим. Абу Бакр эса ўзида бор нарсанинг ҳаммасини олиб келди. У зот: «Эй Абу Бакр, аҳлингга нима қолдирдинг?» дедилар. У: «Уларга Аллоҳ ва Унинг Расулини қолдирдим», деди. Мен: «Валлоҳи, ҳеч қачон ҳеч нарсада ундан ўзиб кета олмас эканман», дедим. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّهُ فَرَضَ لأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ فِي ثَلاَثَةِ آلاَفٍ وَخَمْسِمِائَةٍ وَفَرَضَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فِي ثَلاَثَةِ آلاَفٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لأَبِيهِ لِمَ فَضَّلْتَ أُسَامَةَ عَلَىَّ فَوَاللَّهِ مَا سَبَقَنِي إِلَى مَشْهَدٍ ‏.‏ قَالَ لأَنَّ زَيْدًا كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَبِيكَ وَكَانَ أُسَامَةُ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ مِنْكَ فَآثَرْتُ حُبَّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى حُبِّي ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh) otasidan, u Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, u (Umar) Usoma ibn Zaydga uch ming besh yuz, Abdulloh ibn Umarga uch ming (dirham) maosh belgiladi. Abdulloh ibn Umar otasiga: «Nega Usomani mendan ustun qoʻyding? Allohga qasamki, u biror jangda mendan oʻzib ketmagan-ku», dedi. U: «Chunki Zayd Rasululloh ﷺga sening otangdan koʻra mahbubroq edi va Usoma Rasululloh ﷺga sendan koʻra mahbubroq edi. Shu bois men Rasululloh ﷺ sevganini oʻzim sevganimdan ustun qoʻydim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ) отасидан, у Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, у (Умар) Усома ибн Зайдга уч минг беш юз, Абдуллоҳ ибн Умарга уч минг (дирҳам) маош белгилади. Абдуллоҳ ибн Умар отасига: «Нега Усомани мендан устун қўйдинг? Аллоҳга қасамки, у бирор жангда мендан ўзиб кетмаган-ку», деди. У: «Чунки Зайд Расулуллоҳ ﷺга сенинг отангдан кўра маҳбуброқ эди ва Усома Расулуллоҳ ﷺга сендан кўра маҳбуброқ эди. Шу боис мен Расулуллоҳ ﷺ севганини ўзим севганимдан устун қўйдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.