Zayd ibn Sobit al-Ansoriy

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، - رضى الله عنه - قَالَ تَسَحَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قُلْتُ كَمْ كَانَ قَدْرُ مَا بَيْنَهُمَا قَالَ خَمْسِينَ آيَةً ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bilan saharlik qildik, soʻng namozga turdik», dedi. (Anas:) «Men: ‹Ikkovining orasida qancha vaqt boʻlardi?› deb soʻradim. U (Zayd): ‹Ellik oyat (oʻqiyotgan vaqt qadar)›, dedi», (deydi).Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ билан саҳарлик қилдик, сўнг намозга турдик», деди. (Анас:) «Мен: ‹Икковининг орасида қанча вақт бўларди?› деб сўрадим. У (Зайд): ‹Эллик оят (ўқиётган вақт қадар)›, деди», (дейди).

وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، - وَهُوَ الْعَنْبَرِيُّ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ - سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا طَيْبَةُ - يَعْنِي الْمَدِينَةَ - وَإِنَّهَا تَنْفِي الْخَبَثَ كَمَا تَنْفِي النَّارُ خَبَثَ الْفِضَّةِ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Nabiy ﷺ dedilar: «Albatta, u Tayyibadir — yaʼni Madina — va albatta, u, olov kumushning iflosligini ketkazganidek, ifloslikni ketkazadi».Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Набий ﷺ дедилар: «Албатта, у Таййибадир — яъни Мадина — ва албатта, у, олов кумушнинг ифлослигини кетказганидек, ифлосликни кетказади».

قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَحَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا ‏.‏ زَادَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي رِوَايَتِهِ أَنْ تُبَاعَ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aroyo savdosiga ruxsat berdilar. Ibn Numayr oʻz rivoyatida «sotilishiga» (degan soʻzni) ziyoda qildi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ароё савдосига рухсат бердилар. Ибн Нумайр ўз ривоятида «сотилишига» (деган сўзни) зиёда қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ زَيْدِ، بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ لِصَاحِبِ الْعَرِيَّةِ أَنْ يَبِيعَهَا بِخَرْصِهَا مِنَ التَّمْرِ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ariya egasiga uni oʻz chamasiga (oʻlchovicha) quruq xurmoga sotishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ария эгасига уни ўз чамасига (ўлчовича) қуруқ хурмога сотишга рухсат бердилар.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يُحَدِّثُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الْعَرِيَّةِ يَأْخُذُهَا أَهْلُ الْبَيْتِ بِخَرْصِهَا تَمْرًا يَأْكُلُونَهَا رُطَبًا ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ariyaga ruxsat berdilar: uy egalari uni oʻz chamasiga (oʻlchovicha) quruq xurmoga olib, yangi (yosh) xurmo holida yeyishadi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ арияга рухсат бердилар: уй эгалари уни ўз чамасига (ўлчовича) қуруқ хурмога олиб, янги (ёш) хурмо ҳолида ейишади.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرِيَّةِ بِخَرْصِهَا تَمْرًا ‏.‏ قَالَ يَحْيَى الْعَرِيَّةُ أَنْ يَشْتَرِيَ الرَّجُلُ ثَمَرَ النَّخَلاَتِ لِطَعَامِ أَهْلِهِ رُطَبًا بِخَرْصِهَا تَمْرًا ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ariyani oʻz chamasiga (oʻlchovicha) quruq xurmoga sotishga ruxsat berdilar. Yahyo dedi: Ariya — bir kishining oʻz oilasiga (yosh) yegulik boʻlsin deb, daraxtlardagi yangi xurmolarni oʻz chamasiga (oʻlchovicha) quruq xurmoga sotib olishidir.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ арияни ўз чамасига (ўлчовича) қуруқ хурмога сотишга рухсат бердилар. Яҳё деди: Ария — бир кишининг ўз оиласига (ёш) егулик бўлсин деб, дарахтлардаги янги хурмоларни ўз чамасига (ўлчовича) қуруқ хурмога сотиб олишидир.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الْعَرَايَا أَنْ تُبَاعَ بِخَرْصِهَا كَيْلاً ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aroyoni oʻz chamasiga oʻlchov bilan sotishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ароёни ўз чамасига ўлчов билан сотишга рухсат бердилар.

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ خَارِجَةَ بْنَ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Olovga tekkan narsa (yeyilgani)dan tahorat (qilinadi)», deganlarini eshitdim.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Оловга теккан нарса (ейилгани)дан таҳорат (қилинади)», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ - قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى أُحُدٍ فَرَجَعَ نَاسٌ مِمَّنْ كَانَ مَعَهُ فَكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ فِرْقَتَيْنِ قَالَ بَعْضُهُمْ نَقْتُلُهُمْ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ‏}‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Uhudga (jang uchun) chiqdilar. Soʻng u zot bilan birga boʻlganlardan baʼzi odamlar (orqaga) qaytib ketdilar. Shunda Nabiy ﷺ ning sahobalari ular toʻgʻrisida ikki firqaga boʻlinib qoldilar. Baʼzilari: ‹Ularni oʻldiramiz›, dedilar, baʼzilari esa: ‹Yoʻq›, dedilar. Shunda: {Sizlarga ne boʻldiki, munofiqlar haqida ikki guruh boʻlib qoldingiz?} (oyati) nozil boʻldi».Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Уҳудга (жанг учун) чиқдилар. Сўнг у зот билан бирга бўлганлардан баъзи одамлар (орқага) қайтиб кетдилар. Шунда Набий ﷺ нинг саҳобалари улар тўғрисида икки фирқага бўлиниб қолдилар. Баъзилари: ‹Уларни ўлдирамиз›, дедилар, баъзилари эса: ‹Йўқ›, дедилар. Шунда: {Сизларга не бўлдики, мунофиқлар ҳақида икки гуруҳ бўлиб қолдингиз?} (ояти) нозил бўлди».

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ احْتَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُجَيْرَةً بِخَصَفَةٍ أَوْ حَصِيرٍ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيهَا - قَالَ - فَتَتَبَّعَ إِلَيْهِ رِجَالٌ وَجَاءُوا يُصَلُّونَ بِصَلاَتِهِ - قَالَ - ثُمَّ جَاءُوا لَيْلَةً فَحَضَرُوا وَأَبْطَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهُمْ - قَالَ - فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ فَرَفَعُوا أَصْوَاتَهُمْ وَحَصَبُوا الْبَابَ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُغْضَبًا‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا زَالَ بِكُمْ صَنِيعُكُمْ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُكْتَبُ عَلَيْكُمْ فَعَلَيْكُمْ بِالصَّلاَةِ فِي بُيُوتِكُمْ فَإِنَّ خَيْرَ صَلاَةِ الْمَرْءِ فِي بَيْتِهِ إِلاَّ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xurmo bargi yoki boʻyradan kichik bir hujra ajratdilar, soʻng Rasululloh ﷺ unda namoz oʻqigani chiqdilar. Bir qancha kishilar u zotning izidan ergashib, kelib u zotning namoziga (ergashib) namoz oʻqiy boshlashdi. Soʻngra ular bir kechasi kelib (yana) hozir boʻlishdi, Rasululloh ﷺ esa ularning oldiga chiqishni kechiktirdilar. U zot ularning oldiga chiqmadilar. Shunda ular ovozlarini koʻtarishdi va eshikni tosh otib (taqillatishdi). Bas Rasululloh ﷺ ularning oldiga gʻazablangan holda chiqdilar va Rasululloh ﷺ ularga: «Sizlarning bu qilmishingiz shu darajaga yetdiki, hatto men bu (namoz) sizlarga farz qilib qoʻyilsa kerak, deb oʻyladim. Bas uylaringizda namoz oʻqishni lozim tutinglar, chunki kishining eng yaxshi namozi — farz namozdan boshqasi — uning uyida oʻqigan namozidir», — dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хурмо барги ёки бўйрадан кичик бир ҳужра ажратдилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ унда намоз ўқигани чиқдилар. Бир қанча кишилар у зотнинг изидан эргашиб, келиб у зотнинг намозига (эргашиб) намоз ўқий бошлашди. Сўнгра улар бир кечаси келиб (яна) ҳозир бўлишди, Расулуллоҳ ﷺ эса уларнинг олдига чиқишни кечиктирдилар. У зот уларнинг олдига чиқмадилар. Шунда улар овозларини кўтаришди ва эшикни тош отиб (тақиллатишди). Бас Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига ғазабланган ҳолда чиқдилар ва Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Сизларнинг бу қилмишингиз шу даражага етдики, ҳатто мен бу (намоз) сизларга фарз қилиб қўйилса керак, деб ўйладим. Бас уйларингизда намоз ўқишни лозим тутинглар, чунки кишининг энг яхши намози — фарз намоздан бошқаси — унинг уйида ўқиган намозидир», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اتَّخَذَ حُجْرَةً فِي الْمَسْجِدِ مِنْ حَصِيرٍ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا لَيَالِيَ حَتَّى اجْتَمَعَ إِلَيْهِ نَاسٌ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ ‏"‏ وَلَوْ كُتِبَ عَلَيْكُمْ مَا قُمْتُمْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidda boʻyradan bir hujra qildilar, soʻng Rasululloh ﷺ unda bir necha kecha namoz oʻqidilar, hatto u zotning huzuriga kishilar yigʻildi. Soʻng (roviy) shunga oʻxshash (hadisni) zikr qildi va unga shuni ziyoda qildi: «Agar bu (namoz) sizlarga farz qilinganida, uni ado eta olmas edingiz», (— dedilar).Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидда бўйрадан бир ҳужра қилдилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ унда бир неча кеча намоз ўқидилар, ҳатто у зотнинг ҳузурига кишилар йиғилди. Сўнг (ровий) шунга ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди ва унга шуни зиёда қилди: «Агар бу (намоз) сизларга фарз қилинганида, уни адо эта олмас эдингиз», (— дедилар).