أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ خَارِجَةَ بْنَ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Olov tekkan narsadan taharat qilinglar», deyayotganlarini eshitdim.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар», деяётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّهُ قَالَ لِمَرْوَانَ يَا أَبَا عَبْدِ الْمَلِكِ أَتَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِـ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } وَ { إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ } قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَمَحْلُوفَةٌ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِيهَا بِأَطْوَلِ الطُّولَيَيْنِ { المص } .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Marvonga: «Ey Abu Abdulmalik, sen shom namozida {Qul huvallohu ahad} va {Inna aʼtaynakal kavsar} suralarini oʻqiysanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Zayd: «Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺ shom namozida ikki uzun suraning uzunrogʻini, yaʼni {Alif, Lam, Mim, Sod}ni oʻqiyotganlarini koʻrganman», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Марвонга: «Эй Абу Абдулмалик, сен шом намозида {Қул ҳуваллоҳу аҳад} ва {Инна аътайнакал кавсар} сураларини ўқийсанми?» деди. У: «Ҳа», деди. Зайд: «Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺ шом намозида икки узун суранинг узунроғини, яъни {Алиф, Лам, Мим, Сод}ни ўқиётганларини кўрганман», деди.
أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ حِزَامٍ التِّرْمِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنِ ابْنِ إِدْرِيسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ أُمِرُوا أَنْ يُسَبِّحُوا، دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيَحْمَدُوا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيُكَبِّرُوا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ فَأُتِيَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي مَنَامِهِ فَقِيلَ لَهُ أَمَرَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُسَبِّحُوا دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَتَحْمَدُوا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَتُكَبِّرُوا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَاجْعَلُوهَا خَمْسًا وَعِشْرِينَ وَاجْعَلُوا فِيهَا التَّهْلِيلَ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " اجْعَلُوهَا كَذَلِكَ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlarga har namozdan soʻng oʻttiz uch marta tasbeh, oʻttiz uch marta tahmid va oʻttiz toʻrt marta takbir aytish buyurildi. Ansorlardan bir kishining tushiga kelib, unga: «Rasululloh ﷺ sizlarga har namozdan soʻng oʻttiz uch marta tasbeh, oʻttiz uch marta tahmid va oʻttiz toʻrt marta takbir aytishni buyurdilarmi?», deyildi. U: «Ha», dedi. Anavi: «Ularni yigirma beshtadan qilinglar va ularning ichiga tahlilni ham qoʻshinglar», dedi. Tong otgach, u Nabiy ﷺ oldilariga kelib, buni u zotga aytib berdi. Shunda u zot: «Uni shunday qilinglar», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамларга ҳар намоздан сўнг ўттиз уч марта тасбеҳ, ўттиз уч марта таҳмид ва ўттиз тўрт марта такбир айтиш буюрилди. Ансорлардан бир кишининг тушига келиб, унга: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга ҳар намоздан сўнг ўттиз уч марта тасбеҳ, ўттиз уч марта таҳмид ва ўттиз тўрт марта такбир айтишни буюрдиларми?», дейилди. У: «Ҳа», деди. Анави: «Уларни йигирма бештадан қилинглар ва уларнинг ичига таҳлилни ҳам қўшинглар», деди. Тонг отгач, у Набий ﷺ олдиларига келиб, буни у зотга айтиб берди. Шунда у зот: «Уни шундай қилинглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ عُقْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا النَّضْرِ، يُحَدِّثُ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اتَّخَذَ حُجْرَةً فِي الْمَسْجِدِ مِنْ حَصِيرٍ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا لَيَالِيَ حَتَّى اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ ثُمَّ فَقَدُوا صَوْتَهُ لَيْلَةً فَظَنُّوا أَنَّهُ نَائِمٌ فَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَتَنَحْنَحُ لِيَخْرُجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ " مَا زَالَ بِكُمُ الَّذِي رَأَيْتُ مِنْ صُنْعِكُمْ حَتَّى خَشِيتُ أَنْ يُكْتَبَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ كُتِبَ عَلَيْكُمْ مَا قُمْتُمْ بِهِ فَصَلُّوا أَيُّهَا النَّاسُ فِي بُيُوتِكُمْ فَإِنَّ أَفْضَلَ صَلاَةِ الْمَرْءِ فِي بَيْتِهِ إِلاَّ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidda boʻyradan bir hujra qilib olib, undah bir necha kecha namoz oʻqidilar. Nihoyat, odamlar ularning atrofiga toʻplandilar. Soʻng bir kechasi ularning ovozini eshitmay qoldilar-da, uxlab qoldilar deb oʻyladilar. Baʼzilari ularni chiqarish uchun tomoq qira boshladilar. Shunda u zot: «Sizlarning bu qilgan ishingiz sizlarga farz qilinib qoʻyilishidan qoʻrqqunimga qadar davom etdi. Agar sizlarga farz qilinsa, uni ado eta olmas edingiz. Ey odamlar, uylaringizda namoz oʻqinglar. Zero, farz namozdan boshqa, kishining eng afzal namozi oʻz uyida oʻqigan namozidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидда бўйрадан бир ҳужра қилиб олиб, ундаҳ бир неча кеча намоз ўқидилар. Ниҳоят, одамлар уларнинг атрофига тўпландилар. Сўнг бир кечаси уларнинг овозини эшитмай қолдилар-да, ухлаб қолдилар деб ўйладилар. Баъзилари уларни чиқариш учун томоқ қира бошладилар. Шунда у зот: «Сизларнинг бу қилган ишингиз сизларга фарз қилиниб қўйилишидан қўрққунимга қадар давом этди. Агар сизларга фарз қилинса, уни адо эта олмас эдингиз. Эй одамлар, уйларингизда намоз ўқинглар. Зеро, фарз намоздан бошқа, кишининг энг афзал намози ўз уйида ўқиган намозидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ تَسَحَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلاَةِ . قُلْتُ زُعِمَ أَنَّ أَنَسًا الْقَائِلُ مَا كَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan saharlik qildik, soʻng namozga turdik. «Ular oʻrtasida qancha fursat bor edi?» deb soʻralganda, u: «Kishi ellik oyat oʻqiydigan miqdorcha», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан саҳарлик қилдик, сўнг намозга турдик. «Улар ўртасида қанча фурсат бор эди?» деб сўралганда, у: «Киши эллик оят ўқийдиган миқдорча», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ طَاوُسًا، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى هِيَ لِلْوَارِثِ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Umro (umrbod inʼom qilingan narsa) merosxoʻrga tegishlidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Умро (умрбод инъом қилинган нарса) меросхўрга тегишлидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ طَاوُسًا، يُحَدِّثُ عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى لِلْوَارِثِ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro merosxoʻrga tegishlidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро меросхўрга тегишлидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْعُمْرَى لِلْوَارِثِ .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ umroni merosxoʻrga tegishli deb hukm qildilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ умрони меросхўрга тегишли деб ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْعُمْرَى لِلْوَارِثِ .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ umroni merosxoʻrga tegishli deb hukm qildilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ умрони меросхўрга тегишли деб ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّهُ، عَرَضَ عَلَىَّ مَعْقِلٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَعْمَرَ شَيْئًا فَهُوَ لِمُعْمَرِهِ مَحْيَاهُ وَمَمَاتَهُ وَلاَ تَرْقُبُوا فَمَنْ أَرْقَبَ شَيْئًا فَهُوَ لِسَبِيلِهِ " .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror narsani umrbod inʼom qilsa, u narsa inʼom qilingan kishiga uning tirikligida ham, oʻlimidan keyin ham tegishli boʻladi. Ruqbo qilmanglar, kim biror narsani ruqbo qilsa, u narsa oʻz yoʻliga (yaʼni merosxoʻrga) tegishlidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор нарсани умрбод инъом қилса, у нарса инъом қилинган кишига унинг тириклигида ҳам, ўлимидан кейин ҳам тегишли бўлади. Руқбо қилманглар, ким бирор нарсани руқбо қилса, у нарса ўз йўлига (яъни меросхўрга) тегишлидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا } الآيَةُ كُلُّهَا بَعْدَ الآيَةِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي الْفُرْقَانِ بِسِتَّةِ أَشْهُرٍ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ أَبِي الزِّنَادِ .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Mana bu {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi abadiy qoladigan jahannamdir} degan oyatning bari Furqon surasida nozil boʻlgan oyatdan olti oy keyin nozil boʻldi».Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мана бу {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси абадий қоладиган жаҳаннамдир} деган оятнинг бари Фурқон сурасида нозил бўлган оятдан олти ой кейин нозил бўлди».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاضِرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ الْبَاهِلِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ ذِئْبًا، نَيَّبَ فِي شَاةٍ فَذَبَحُوهَا بِالْمَرْوَةِ فَرَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أَكْلِهَا .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, boʻri bir qoʻyni tishlab yaraladi. Shunda uni oq tosh bilan soʻydilar, Paygʻambar ﷺ esa uning goʻshtini yeyishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бўри бир қўйни тишлаб яралади. Шунда уни оқ тош билан сўйдилар, Пайғамбар ﷺ эса унинг гўштини ейишга рухсат бердилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ حَاضِرَ بْنَ الْمُهَاجِرِ الْبَاهِلِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ ذِئْبًا، نَيَّبَ فِي شَاةٍ فَذَبَحُوهَا بِمَرْوَةٍ فَرَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أَكْلِهَا .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, boʻri bir qoʻyni tishlab yaralagach, uni oʻtkir toshda boʻgʻizladilar va Nabiy ﷺ uni yeyishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бўри бир қўйни тишлаб яралагач, уни ўткир тошда бўғизладилар ва Набий ﷺ уни ейишга рухсат бердилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا تُبَاعُ بِخِرْصِهَا .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aroyoni chamalab (taxminan oʻlchab) sotishga ruxsat berib yon bosdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ароёни чамалаб (тахминан ўлчаб) сотишга рухсат бериб ён босдилар.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرِيَّةِ بِخِرْصِهَا تَمْرًا .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ariyani chamalab quruq xurmoga sotishga ruxsat berib yon bosdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ арияни чамалаб қуруқ хурмога сотишга рухсат бериб ён босдилар.