حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَغَدَوْتُ عَلَى صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ أَسْأَلُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ ابْتِغَاءَ الْعِلْمِ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُكَ وَرَفَعَ الْحَدِيثَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَطْلُبُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Xuflar ustiga mash tortish haqida soʻramoqchi boʻlib, ertalab Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning oldiga bordim. U: «Seni nima keltirdi?» dedi. Men: «Ilm talabi», dedim. U: «Senga xushxabar beraymi?» dedi va hadisni Rasululloh ﷺga koʻtarib: «Albatta, farishtalar ilm talabgoriga, u talab qilayotgan narsadan rozi boʻlib, oʻz qanotlarini qoʻyadilar», dedi — soʻng hadisni zikr qildi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Хуфлар устига маш тортиш ҳақида сўрамоқчи бўлиб, эрталаб Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бордим. У: «Сени нима келтирди?» деди. Мен: «Илм талаби», дедим. У: «Сенга хушхабар берайми?» деди ва ҳадисни Расулуллоҳ ﷺга кўтариб: «Албатта, фаришталар илм талабгорига, у талаб қилаётган нарсадан рози бўлиб, ўз қанотларини қўядилар», деди — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ حَدَّثَنِي زِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ قَالَوَفَدْتُ فِي خِلَافَةِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَإِنَّمَا حَمَلَنِي عَلَى الْوِفَادَةِ لُقِيُّ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَقِيتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ فَقُلْتُ لَهُ هَلْ رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ وَغَزَوْتُ مَعَهُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ غَزْوَةً

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Men Usmon ibn Affon xalifaligi paytida (Madinaga) borgan edim; meni borishga undagan narsa Ubay ibn Kaʼb va Rasululloh ﷺning ashoblari bilan uchrashish edi. Bas, Safvon ibn Assol bilan uchrashib, unga: «Rasululloh ﷺni koʻrganmisan?» dedim. U: «Ha, men u zot bilan birga oʻn ikki gʻazotda qatnashganman», dedi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Мен Усмон ибн Аффон халифалиги пайтида (Мадинага) борган эдим; мени боришга ундаган нарса Убай ибн Каъб ва Расулуллоҳ ﷺнинг ашоблари билан учрашиш эди. Бас, Сафвон ибн Ассол билан учрашиб, унга: «Расулуллоҳ ﷺни кўрганмисан?» дедим. У: «Ҳа, мен у зот билан бирга ўн икки ғазотда қатнашганман», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَأَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ الْمُرَادِيَّ فَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ كُنَّا نَكُونُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْمُرُنَا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ وَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ جَهْوَرِيُّ الصَّوْتِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلَمَّا يَلْحَقْ بِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib, undan xuflar ustiga mash tortish haqida soʻradim. U: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlar edik, u zot bizga uch kun davomida — janobatdan boshqa (holatda) — xuflarimizni yechmaslikni buyurar edilar; ammo gʻoit, bavl va uyqu (mash tortishni buzmasdi)», dedi. Soʻng ovozi jarangdor bir aʼrobiy kelib: «Yo Muhammad, bir kishi bir qavmni sevadi, lekin hali ularga yetishmagan (boʻlsa-chi)?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻzi sevgan (zot) bilan birgadir», dedilar.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб, ундан хуфлар устига маш тортиш ҳақида сўрадим. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлар эдик, у зот бизга уч кун давомида — жанобатдан бошқа (ҳолатда) — хуфларимизни ечмасликни буюрар эдилар; аммо ғоит, бавл ва уйқу (маш тортишни бузмасди)», деди. Сўнг овози жарангдор бир аъробий келиб: «Ё Муҳаммад, бир киши бир қавмни севади, лекин ҳали уларга етишмаган (бўлса-чи)?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўзи севган (зот) билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَدَّثَنَاهُ يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلَمَةَ يُحَدِّثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ يَزِيدُ الْمُرَادِيِّ قَالَقَالَ يَهُودِيٌّ لِصَاحِبِهِ اذْهَبْ بِنَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ يَزِيدُ إِلَى هَذَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَسْأَلَهُ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ} فَقَالَ لَا تَقُلْ لَهُ نَبِيٌّ فَإِنَّهُ إِنْ سَمِعَكَ لَصَارَتْ لَهُ أَرْبَعَةُ أَعْيُنٍ فَسَأَلَاهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا تَسْحَرُوا وَلَا تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلَا تَمْشُوا بِبَرِيءٍ إِلَى ذِي سُلْطَانٍ لِيَقْتُلَهُ وَلَا تَقْذِفُوا مُحْصَنَةً أَوْ قَالَ تَفِرُّوا مِنْ الزَّحْفِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ وَأَنْتُمْ يَا يَهُودُ عَلَيْكُمْ خَاصَّةً أَنْ لَا تَعْتَدُوا قَالَ يَزِيدُ تَعْدُوا فِي السَّبْتِ فَقَبَّلَا يَدَهُ وَرِجْلَهُ قَالَ يَزِيدُ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ وَقَالَا نَشْهَدُ أَنَّكَ نَبِيٌّ قَالَ فَمَا يَمْنَعُكُمَا أَنْ تَتَّبِعَانِي قَالَا إِنَّ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام دَعَا أَنْ لَا يَزَالَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ نَبِيٌّ وَإِنَّا نَخْشَى قَالَ يَزِيدُ إِنْ أَسْلَمْنَا أَنْ تَقْتُلَنَا يَهُودُ

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu) aytdi — Yazid: al-Murodiy, dedi —: Bir yahudiy oʻz sherigiga: «Bizni Nabiy ﷺning oldilariga olib bor — Yazid: mana bu Nabiy ﷺning oldilariga, dedi — mana bu oyat: {Batahqiq, Biz Musoga toʻqqizta oyat berdik} haqida u zotdan soʻraylik», dedi. Sherigi: «Unga Nabiy dema; agar u seni eshitsa, toʻrt koʻzli boʻlib qoladi», dedi. Soʻng ikkovlari u zotdan soʻradilar. Nabiy ﷺ: «Allohga hech narsani sherik qilmanglar, oʻgʻirlik qilmanglar, zino qilmanglar, Alloh harom qilgan jonni nohaqdan oʻldirmanglar, sehr qilmanglar, ribo yemanglar, begunoh kishini oʻldirsin deb hukmdorning oldiga sudramanglar, iffatli ayolga buhton qilmanglar — yoxud: jang maydonidan qochmanglar, dedilar; shubha qilgan Shuʼbadir — va sizlarga, ey yahudiylar, xususan shanba kunida tajovuz qilmaslik (lozim)», dedilar — Yazid: «shanbada haddan oshmanglar», dedi. Shunda ikkovlari u zotning qoʻli va oyogʻini — Yazid: qoʻllari va oyoqlarini, dedi — oʻpib: «Guvohlik beramizki, sen Nabiysan», dedilar. U zot: «Unday boʻlsa, menga ergashishdan sizlarni nima toʻsadi?» dedilar. Ular: «Dovud alayhissalom oʻz zurriyotidan Nabiy uzilmasligini soʻrab duo qilgan edi. Biz esa — Yazid: agar musulmon boʻlsak, dedi — yahudiylar bizni oʻldirib qoʻyishidan qoʻrqamiz», dedilar.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу) айтди — Язид: ал-Муродий, деди —: Бир яҳудий ўз шеригига: «Бизни Набий ﷺнинг олдиларига олиб бор — Язид: мана бу Набий ﷺнинг олдиларига, деди — мана бу оят: {Батаҳқиқ, Биз Мусога тўққизта оят бердик} ҳақида у зотдан сўрайлик», деди. Шериги: «Унга Набий дема; агар у сени эшитса, тўрт кўзли бўлиб қолади», деди. Сўнг икковлари у зотдан сўрадилар. Набий ﷺ: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилманглар, ўғирлик қилманглар, зино қилманглар, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақдан ўлдирманглар, сеҳр қилманглар, рибо еманглар, бегуноҳ кишини ўлдирсин деб ҳукмдорнинг олдига судраманглар, иффатли аёлга буҳтон қилманглар — ёхуд: жанг майдонидан қочманглар, дедилар; шубҳа қилган Шуъбадир — ва сизларга, эй яҳудийлар, хусусан шанба кунида тажовуз қилмаслик (лозим)», дедилар — Язид: «шанбада ҳаддан ошманглар», деди. Шунда икковлари у зотнинг қўли ва оёғини — Язид: қўллари ва оёқларини, деди — ўпиб: «Гувоҳлик берамизки, сен Набийсан», дедилар. У зот: «Ундай бўлса, менга эргашишдан сизларни нима тўсади?» дедилар. Улар: «Довуд алайҳиссалом ўз зурриётидан Набий узилмаслигини сўраб дуо қилган эди. Биз эса — Язид: агар мусулмон бўлсак, деди — яҳудийлар бизни ўлдириб қўйишидан қўрқамиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَأَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ الْمُرَادِيَّ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ جِئْتُ أَطْلُبُ الْعِلْمَ قَالَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ خَارِجٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتٍ فِي طَلَبِ الْعِلْمِ إِلَّا وَضَعَتْ لَهُ الْمَلَائِكَةُ أَجْنِحَتَهَا رِضًا بِمَا يَصْنَعُ قَالَ جِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ الْمَسْحِ بِالْخُفَّيْنِ قَالَ نَعَمْ لَقَدْ كُنْتُ فِي الْجَيْشِ الَّذِينَ بَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَنَا أَنْ نَمْسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ إِذَا نَحْنُ أَدْخَلْنَاهُمَا عَلَى طُهْرٍ ثَلَاثًا إِذَا سَافَرْنَا وَيَوْمًا وَلَيْلَةً إِذَا أَقَمْنَا وَلَا نَخْلَعَهُمَا إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ

Zirr ibn Hubaysh dedi: Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning huzuriga keldim. U: «Seni nima keltirdi?» dedi. Men: «Ilm talab qilib keldim», dedim. U dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Ilm talab qilib uyidan chiqqan har bir kishiga farishtalar uning qilayotgan ishidan rozi boʻlib, oʻz qanotlarini yozadilar», deyayotganlarini eshitdim. Men: «Sizdan mahsilarga mash tortish haqida soʻragani keldim», dedim. U: «Ha; men Rasululloh ﷺ yuborgan qoʻshinda edim. U zot bizni, mahsilarni pok holatda kiygan boʻlsak, safarda uch kun, muqim boʻlsak bir kecha-kunduz ularga mash tortishga va janobatdan boshqa (holatda) ularni yechmaslikka buyurdilar», dedi.Зирр ибн Ҳубайш деди: Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келдим. У: «Сени нима келтирди?» деди. Мен: «Илм талаб қилиб келдим», дедим. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Илм талаб қилиб уйидан чиққан ҳар бир кишига фаришталар унинг қилаётган ишидан рози бўлиб, ўз қанотларини ёзадилар», деяётганларини эшитдим. Мен: «Сиздан маҳсиларга маш тортиш ҳақида сўрагани келдим», дедим. У: «Ҳа; мен Расулуллоҳ ﷺ юборган қўшинда эдим. У зот бизни, маҳсиларни пок ҳолатда кийган бўлсак, сафарда уч кун, муқим бўлсак бир кеча-кундуз уларга маш тортишга ва жанобатдан бошқа (ҳолатда) уларни ечмасликка буюрдилар», деди.

قَالَوَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ بِالْمَغْرِبِ بَابًا مَفْتُوحًا لِلتَّوْبَةِ مَسِيرَتُهُ سَبْعُونَ سَنَةً لَا يُغْلَقُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ نَحْوِهِ

U dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Magʻribda tavba uchun ochilgan bir eshik bor, uning masofasi yetmish yillik yoʻldir; quyosh oʻsha tomondan chiqmagunicha u yopilmaydi», deyayotganlarini eshitdim.У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мағрибда тавба учун очилган бир эшик бор, унинг масофаси етмиш йиллик йўлдир; қуёш ўша томондан чиқмагунича у ёпилмайди», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي رَوْقٍ الْهَمْدَانِيِّ أَنَّ أَبَا الْغَرِيفِ حَدَّثَهُمْ قَالَ قَالَ صَفْوَانُبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ قَالَ سِيرُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تُقَاتِلُونَ أَعْدَاءَ اللَّهِ لَا تَغُلُّوا وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَلِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ إِذَا أَدْخَلَ رِجْلَيْهِ عَلَى طُهُورٍ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ

Safvon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada joʻnatib: «Allohning nomi bilan, Alloh yoʻlida yuringlar; Allohning dushmanlariga qarshi jang qilasizlar. Oʻljadan oʻgʻirlamanglar va (yosh) bolani oʻldirmanglar. Musofir uchun uch kun va ularning kechalari bor: agar oyoqlarini pok holatda (xufga) solgan boʻlsa, xuflari ustiga mash tortadi; muqim uchun esa bir kecha-kunduzdir», dedilar.Сафвон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда жўнатиб: «Аллоҳнинг номи билан, Аллоҳ йўлида юринглар; Аллоҳнинг душманларига қарши жанг қиласизлар. Ўлжадан ўғирламанглар ва (ёш) болани ўлдирманглар. Мусофир учун уч кун ва уларнинг кечалари бор: агар оёқларини пок ҳолатда (хуфга) солган бўлса, хуфлари устига маш тортади; муқим учун эса бир кеча-кундуздир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ سَمِعَ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ قَالَأَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ الْمُرَادِيَّ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ ابْتِغَاءَ الْعِلْمِ قَالَ فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَطْلُبُ قُلْتُ حَكَّ فِي نَفْسِي مَسْحٌ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً أَوْ فِي صَدْرِي بَعْدَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَكُنْتَ امْرَأً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُكَ أَسْأَلُكَ هَلْ سَمِعْتَ مِنْهُ فِي ذَلِكَ شَيْئًا قَالَ نَعَمْ كَانَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَوْ مُسَافِرِينَ أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ قُلْتُ لَهُ هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكُرُ الْهَوَى قَالَ نَعَمْ بَيْنَمَا نَحْنُ مَعَهُ فِي مَسِيرَةٍ إِذْ نَادَاهُ أَعْرَابِيٌّ بِصَوْتٍ جَهْوَرِيٍّ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ فَقُلْنَا وَيْحَكَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ فَإِنَّكَ قَدْ نُهِيتَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَغْضُضُ مِنْ صَوْتِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَاءَ وَأَجَابَهُ عَلَى نَحْوٍ مِنْ مَسْأَلَتِهِ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً وَأَجَابَهُ نَحْوًا مِمَّا تَكَلَّمَ بِهِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ رَجُلًا أَحَبَّ قَوْمًا وَلَمَّا يَلْحَقْ بِهِمْ قَالَ هُوَ مَعَ مَنْ أَحَبَّ قَالَ ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يُحَدِّثُنَا حَتَّى قَالَ إِنَّ مِنْ قِبَلِ الْمَغْرِبِ لَبَابًا مَسِيرَةُ عَرْضِهِ سَبْعُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim. U: «Seni nima keltirdi?» dedi. Men: «Ilm talabi», dedim. U: «Albatta, farishtalar ilm talabgoriga, u talab qilayotgan narsadan rozi boʻlib, oʻz qanotlarini qoʻyadilar», dedi. Men: «Koʻnglimga — Sufyon bir marta: koʻksimga, dedi — gʻoit va bavldan keyin xuflar ustiga mash tortish (masalasi) tushdi. Sen esa Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir kishi eding; shuning uchun bu haqda u zotdan biror narsa eshitganmisan, deb soʻragani oldingga keldim», dedim. U: «Ha; u zot bizga, safarda boʻlsak, uch kun va ularning kechalari xuflarimizni janobatdan boshqa (holatda) yechmaslikni buyurar edilar; ammo gʻoit, bavl va uyqu (uchun yechilmasdi)», dedi. Men unga: «U zotdan muhabbat haqida (biror narsa) eshitganmisan?» dedim. U: «Ha; biz u zot bilan bir yurishda edik, birdan bir aʼrobiy jarangdor ovoz bilan u zotni chaqirib: ‹Yo Muhammad!› dedi. Biz: ‹Voy senga, ovozingni pasaytir, sen bundan qaytarilgansan-ku!› dedik. U: ‹Allohga qasam, ovozimni pasaytirmayman›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Hoy!› dedilar va unga soʻraganiga yaqin (tarzda) javob berdilar — Sufyon bir marta: u gapirgan narsaga yaqin (tarzda) javob berdilar, dedi. U: ‹Bir qavmni sevgan, lekin hali ularga qoʻshilmagan kishi haqida nima deysiz?› dedi. U zot: ‹U oʻzi sevgan (kishi) bilan birgadir›, dedilar», dedi. (Zirr) aytdi: Soʻng u menga soʻzlashda davom etib, oxiri: «Albatta, magʻrib tomonda eni yetmish — yoki qirq — (yillik) masofa boʻlgan bir eshik bordir», dedi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим. У: «Сени нима келтирди?» деди. Мен: «Илм талаби», дедим. У: «Албатта, фаришталар илм талабгорига, у талаб қилаётган нарсадан рози бўлиб, ўз қанотларини қўядилар», деди. Мен: «Кўнглимга — Суфён бир марта: кўксимга, деди — ғоит ва бавлдан кейин хуфлар устига маш тортиш (масаласи) тушди. Сен эса Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир киши эдинг; шунинг учун бу ҳақда у зотдан бирор нарса эшитганмисан, деб сўрагани олдингга келдим», дедим. У: «Ҳа; у зот бизга, сафарда бўлсак, уч кун ва уларнинг кечалари хуфларимизни жанобатдан бошқа (ҳолатда) ечмасликни буюрар эдилар; аммо ғоит, бавл ва уйқу (учун ечилмасди)», деди. Мен унга: «У зотдан муҳаббат ҳақида (бирор нарса) эшитганмисан?» дедим. У: «Ҳа; биз у зот билан бир юришда эдик, бирдан бир аъробий жарангдор овоз билан у зотни чақириб: ‹Ё Муҳаммад!› деди. Биз: ‹Вой сенга, овозингни пасайтир, сен бундан қайтарилгансан-ку!› дедик. У: ‹Аллоҳга қасам, овозимни пасайтирмайман›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳой!› дедилар ва унга сўраганига яқин (тарзда) жавоб бердилар — Суфён бир марта: у гапирган нарсага яқин (тарзда) жавоб бердилар, деди. У: ‹Бир қавмни севган, лекин ҳали уларга қўшилмаган киши ҳақида нима дейсиз?› деди. У зот: ‹У ўзи севган (киши) билан биргадир›, дедилар», деди. (Зирр) айтди: Сўнг у менга сўзлашда давом этиб, охири: «Албатта, мағриб томонда эни етмиш — ёки қирқ — (йиллик) масофа бўлган бир эшик бордир», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ لِآخَرَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى هَذَا النَّبِيِّ قَالَ لَا تَقُلْ هَذَا فَإِنَّهُ لَوْ سَمِعَهَا كَانَ لَهُ أَرْبَعُ أَعْيُنٍ قَالَ فَانْطَلَقْنَا إِلَيْهِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ} قَالَ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَفِرُّوا مِنْ الزَّحْفِ وَلَا تَسْحَرُوا وَلَا تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلَا تُدْلُوا بِبَرِيءٍ إِلَى ذِي سُلْطَانٍ لِيَقْتُلَهُ وَعَلَيْكُمْ خَاصَّةً يَهُودُ أَنْ لَا تَعْتَدُوا فِي السَّبْتِ فَقَالَا نَشْهَدُ إِنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu) aytdi: Yahudiylardan bir kishi boshqasiga: «Yur, mana shu Nabiyning oldiga boraylik», dedi. Sherigi: «Bunday dema; agar u buni eshitsa, toʻrt koʻzli boʻlib qoladi», dedi. (Safvon) dedi: Soʻng biz u zotning oldilariga borib, mana bu oyat: {Batahqiq, Biz Musoga toʻqqizta ochiq-oydin oyat berdik} haqida u zotdan soʻradik. U zot: «Allohga hech narsani sherik qilmanglar, Alloh harom qilgan jonni nohaqdan oʻldirmanglar, oʻgʻirlik qilmanglar, zino qilmanglar, jang maydonidan qochmanglar, sehr qilmanglar, ribo yemanglar, begunoh kishini oʻldirsin deb hukmdorning oldiga yetkazmanglar; va sizlarga, ey yahudiylar, xususan shanba kunida tajovuz qilmaslik (lozim)», dedilar. Shunda ikkovlari: «Guvohlik beramizki, sen Allohning Rasulisan», dedilar.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу) айтди: Яҳудийлардан бир киши бошқасига: «Юр, мана шу Набийнинг олдига борайлик», деди. Шериги: «Бундай дема; агар у буни эшитса, тўрт кўзли бўлиб қолади», деди. (Сафвон) деди: Сўнг биз у зотнинг олдиларига бориб, мана бу оят: {Батаҳқиқ, Биз Мусога тўққизта очиқ-ойдин оят бердик} ҳақида у зотдан сўрадик. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилманглар, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақдан ўлдирманглар, ўғирлик қилманглар, зино қилманглар, жанг майдонидан қочманглар, сеҳр қилманглар, рибо еманглар, бегуноҳ кишини ўлдирсин деб ҳукмдорнинг олдига етказманглар; ва сизларга, эй яҳудийлар, хусусан шанба кунида тажовуз қилмаслик (лозим)», дедилар. Шунда икковлари: «Гувоҳлик берамизки, сен Аллоҳнинг Расулисан», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْقٍ عَطِيَّةُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا أَبُو الْغَرِيفِ قَالَ عَفَّانُ أَبُو الْغَرِيفِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَلِيفَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ فَقَالَ اغْزُوا بِسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تَغُلُّوا وَلَا تَغْدِرُوا وَلَا تُمَثِّلُوا وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيدًا لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثٌ مَسْحٌ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada joʻnatib: «Allohning nomi bilan, Alloh yoʻlida jang qilinglar. Oʻljadan oʻgʻirlamanglar, ahdni buzmanglar, (oʻliklarning aʼzolarini) kesib buzmanglar va (yosh) bolani oʻldirmanglar. Musofir uchun xuflar ustiga mash tortish uch (kun), muqim uchun esa bir kecha-kunduzdir», dedilar. Affon oʻz hadisida: «Rasululloh ﷺ meni joʻnatdilar», dedi.Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда жўнатиб: «Аллоҳнинг номи билан, Аллоҳ йўлида жанг қилинглар. Ўлжадан ўғирламанглар, аҳдни бузманглар, (ўликларнинг аъзоларини) кесиб бузманглар ва (ёш) болани ўлдирманглар. Мусофир учун хуфлар устига маш тортиш уч (кун), муқим учун эса бир кеча-кундуздир», дедилар. Аффон ўз ҳадисида: «Расулуллоҳ ﷺ мени жўнатдилар», деди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا طَلَبَحَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ عَنْ أَبِي رَوْقٍ عَطِيَّةَ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَلِيفَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ فَذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, farishtalar ilm talabgoriga, u talab qilgan narsadan rozi boʻlib, oʻz qanotlarini qoʻyadilar», dedilar. Bizga Surayj, unga Abdulvohid Abu Ravq Atiyya ibn al-Horisdan, unga Abdulloh ibn Xalifa Safvon ibn Assoldan soʻzlab dediki, u: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada joʻnatdilar, dedi — va Yunusning hadisi mislini zikr qildi.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, фаришталар илм талабгорига, у талаб қилган нарсадан рози бўлиб, ўз қанотларини қўядилар», дедилар. Бизга Сурайж, унга Абдулвоҳид Абу Равқ Атийя ибн ал-Ҳорисдан, унга Абдуллоҳ ибн Халифа Сафвон ибн Ассолдан сўзлаб дедики, у: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда жўнатдилар, деди — ва Юнуснинг ҳадиси мислини зикр қилди.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَأَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ الْمُرَادِيَّ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ ابْتِغَاءُ الْعِلْمِ فَقَالَ لَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَفْعَلُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ قَالَ فَمَا بَرِحَ يُحَدِّثُنِي حَتَّى حَدَّثَنِي أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَ بِالْمَغْرِبِ بَابًا مَسِيرَةُ عَرْضِهِ سَبْعُونَ عَامًا لِلتَّوْبَةِ لَا يُغْلَقُ مَا لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ مِنْ قِبَلِهِ وَذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا}

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Safvon ibn Assol al-Murodiy (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim. U: «Seni nima keltirdi?» dedi. Men: «Ilm talabi», dedim. U: «Menga yetishicha, farishtalar ilm talabgoriga, u qilayotgan ishdan rozi boʻlib, oʻz qanotlarini qoʻyar ekan», dedi — soʻng hadisni zikr qildi. Rasululloh ﷺ unga: «Kishi oʻzi sevgan (kishi) bilan birgadir», dedilar. (Zirr) dedi: U menga soʻzlashda davom etib, oxiri Alloh azza va jalla magʻribda eni yetmish yillik masofa boʻlgan bir eshikni tavba uchun qilganini, quyosh oʻsha tomondan chiqmagunicha u yopilmasligini menga aytdi. Bu — Alloh azza va jallaning: {Robbingning baʼzi oyatlari keladigan kunda, (ilgari iymon keltirmagan) kishiga iymoni foyda bermas} degan soʻzidir.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Сафвон ибн Ассол ал-Муродий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим. У: «Сени нима келтирди?» деди. Мен: «Илм талаби», дедим. У: «Менга етишича, фаришталар илм талабгорига, у қилаётган ишдан рози бўлиб, ўз қанотларини қўяр экан», деди — сўнг ҳадисни зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Киши ўзи севган (киши) билан биргадир», дедилар. (Зирр) деди: У менга сўзлашда давом этиб, охири Аллоҳ азза ва жалла мағрибда эни етмиш йиллик масофа бўлган бир эшикни тавба учун қилганини, қуёш ўша томондан чиқмагунича у ёпилмаслигини менга айтди. Бу — Аллоҳ азза ва жалланинг: {Роббингнинг баъзи оятлари келадиган кунда, (илгари иймон келтирмаган) кишига иймони фойда бермас} деган сўзидир.