حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحُدَيْبِيَةِ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ وَقَدْ حَصَرَنَا الْمُشْرِكُونَ وَكَانَتْ لِي وَفْرَةٌ فَجَعَلَتْ الْهَوَامُّ تَسَّاقَطُ عَلَى وَجْهِي فَمَرَّ بِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّ رَأْسِكَ قُلْتُ نَعَمْ فَأَمَرَهُ أَنْ يَحْلِقَ قَالَ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Hudaybiyada — ehromda — edik, mushriklar bizni toʻsib qoʻygan edilar. Mening (uzun) sochim bor edi, hashorot (biti) yuzimga toʻkila boshladi. Nabiy ﷺ mening yonimdan oʻtib: «Boshingdagi hashorot seni ozorlayaptimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Shunda u zot unga (sochini) qirishni buyurdilar. (Kaʼb) dedi: Va mana bu oyat nozil boʻldi: {Sizlardan kim kasal boʻlsa yoki boshida bir ozor boʻlsa, roʻzadan, sadaqadan yoxud qurbonlikdan iborat fidya (lozim boʻladi)}.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Ҳудайбияда — эҳромда — эдик, мушриклар бизни тўсиб қўйган эдилар. Менинг (узун) сочим бор эди, ҳашорот (бити) юзимга тўкила бошлади. Набий ﷺ менинг ёнимдан ўтиб: «Бошингдаги ҳашорот сени озорлаяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у зот унга (сочини) қиришни буюрдилар. (Каъб) деди: Ва мана бу оят нозил бўлди: {Сизлардан ким касал бўлса ёки бошида бир озор бўлса, рўзадан, садақадан ёхуд қурбонликдан иборат фидя (лозим бўлади)}.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَقَمِلْتُ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّ كُلَّ شَعْرَةٍ مِنْ رَأْسِي فِيهَا الْقَمْلُ مِنْ أَصْلِهَا إِلَى فَرْعِهَا فَأَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ رَأَى ذَلِكَ قَالَ احْلِقْ وَنَزَلَتْ الْآيَةُ قَالَ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ ثَلَاثَةَ آصُعٍ مِنْ تَمْرٍ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Shu qadar bitladimki, hatto boshimning har bir tolasida — ildizidan uchigacha — bit bor deb gumon qildim. Buni koʻrgan Nabiy ﷺ menga buyurib: «Qirib tashla», dedilar va (oʻsha) oyat nozil boʻldi. U zot: «Olti miskinga uch soʼ xurmo taom qil», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Шу қадар битладимки, ҳатто бошимнинг ҳар бир толасида — илдизидан учигача — бит бор деб гумон қилдим. Буни кўрган Набий ﷺ менга буюриб: «Қириб ташла», дедилар ва (ўша) оят нозил бўлди. У зот: «Олти мискинга уч сў хурмо таом қил», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ فُلَانِ بْنِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ أَنَّ أَبَا ثُمَامَةَ الْحَنَّاطَ حَدَّثَهُ أَنَّ كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ حَدَّثَهُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَامِدًا إِلَى الصَّلَاةِ فَلَا يُشَبِّكْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَإِنَّهُ فِي الصَّلَاةِ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Biringiz tahorat qilib, tahoratini chiroyli qilsa, soʻng namozni qasd qilib chiqsa, ikki qoʻlining barmoqlarini bir-biriga kiritmasin, chunki u namozdadir», deyayotganlarini eshitdim.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бирингиз таҳорат қилиб, таҳоратини чиройли қилса, сўнг намозни қасд қилиб чиқса, икки қўлининг бармоқларини бир-бирига киритмасин, чунки у намоздадир», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا السَّلَامَ عَلَيْكَ فَكَيْفَ الصَّلَاةُ عَلَيْكَ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺga: «Yo Rasululloh, sizga salom aytishni bilib oldik, ammo sizga qanday salavot aytamiz?» dedi. U zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo Ibrohima, innaka hamidun majid. Allohumma borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo Ibrohima, innaka hamidun majid›», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, сизга салом айтишни билиб олдик, аммо сизга қандай салавот айтамиз?» деди. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало Иброҳима, иннака ҳамидун мажид. Аллоҳумма борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало Иброҳима, иннака ҳамидун мажид›», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ وحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَلَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَلَا أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا أَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ السَّلَامُ عَلَيْكَ فَكَيْفَ الصَّلَاةُ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Ibn Abu Laylo aytdi: Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) menga roʻpara kelib — Ibn Jaʼfar (oʻz rivoyatida) dedi —: «Senga bir hadya bersammikan? Rasululloh ﷺ bizning oldimizga chiqdilar, biz: ‹Yo Rasululloh, sizga qanday salom berishni bildik — yoki: bilib oldik — ammo salavot qanday boʻladi?› dedik. U zot: ‹Shunday denglar: Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid. Allohumma borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid›, dedilar», dedi.Ибн Абу Лайло айтди: Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) менга рўпара келиб — Ибн Жаъфар (ўз ривоятида) деди —: «Сенга бир ҳадя берсаммикан? Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар, биз: ‹Ё Расулуллоҳ, сизга қандай салом беришни билдик — ёки: билиб олдик — аммо салавот қандай бўлади?› дедик. У зот: ‹Шундай денглар: Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид. Аллоҳумма борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид›, дедилар», деди.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ مَالِكٍ الْجَزَرِيِّ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَذَاهُ الْقَمْلُ فِي رَأْسِهِ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَحْلِقَ رَأْسَهُ وَقَالَ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ مُدَّيْنِ مُدَّيْنِ لِكُلِّ إِنْسَانٍ أَوْ انْسُكْ بِشَاةٍ أَيَّ ذَلِكَ فَعَلْتَ أَجْزَأَكَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga edi, boshidagi bitlar unga ozor berdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga boshini oldirishni buyurib: «Uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga — har biriga ikki muddan — taom ber, yoxud bir qoʻy soʻy. Bulardan qay birini qilsang, senga kifoya qiladi», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эди, бошидаги битлар унга озор берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга бошини олдиришни буюриб: «Уч кун рўза тут, ёки олти мискинга — ҳар бирига икки муддан — таом бер, ёхуд бир қўй сўй. Булардан қай бирини қилсанг, сенга кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَأَتَى عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي أَوْ قَالَ عَلَى حَاجِبَيَّ فَقَالَ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّ رَأْسِكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَاحْلِقْهُ وَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ أَوْ انْسُكْ نَسِيكَةً قَالَ أَيُّوبُ لَا أَدْرِي بِأَيَّتِهِنَّ بَدَأَحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Men qozon ostiga olov yoqib turganimda, bitlar yuzimga — yoki (roviy) dedi: qoshlarimga — toʻkilayotgan edi, Rasululloh ﷺ yonimga keldilar va: «Boshingdagi hashorot seni ozorlayaptimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bas, uni qirib tashla va uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga taom ber, yoxud bir qurbonlik soʻy», dedilar. Ayyub aytdi: Qay biridan boshlaganini bilmayman. Bizga Affon, unga Shuʼba soʻzlab, menga al-Hakam xabar berib dediki: Men Abdurrahmon ibn Abu Laylodan eshitdim, u: Kaʼb ibn Ujra menga roʻpara keldi, dedi — soʻng hadisni zikr qildi.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен қозон остига олов ёқиб турганимда, битлар юзимга — ёки (ровий) деди: қошларимга — тўкилаётган эди, Расулуллоҳ ﷺ ёнимга келдилар ва: «Бошингдаги ҳашорот сени озорлаяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бас, уни қириб ташла ва уч кун рўза тут, ёки олти мискинга таом бер, ёхуд бир қурбонлик сўй», дедилар. Айюб айтди: Қай биридан бошлаганини билмайман. Бизга Аффон, унга Шуъба сўзлаб, менга ал-Ҳакам хабар бериб дедики: Мен Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан эшитдим, у: Каъб ибн Ужра менга рўпара келди, деди — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ قَالَقَعَدْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ} قَالَ فَقَالَ كَعْبٌ نَزَلَتْ فِيَّ كَانَ بِي أَذًى مِنْ رَأْسِي فَحُمِلْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ مَا كُنْتُ أَرَى أَنَّ الْجَهْدَ بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى أَتَجِدُ شَاةً فَقُلْتُ لَا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ} قَالَ صَوْمُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ أَوْ إِطْعَامُ سِتَّةِ مَسَاكِينَ نِصْفَ صَاعِ طَعَامٍ لِكُلِّ مِسْكِينٍ قَالَ فَنَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً وَهِيَ لَكُمْ عَامَّةًحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْقِلٍ يَقُولُ قَعَدْتُ إِلَى كَعْبٍ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْقِلٍ قَالَ قَعَدْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ كُلَّ مِسْكِينٍ نِصْفَ صَاعٍ مِنْ طَعَامٍ

Abdulloh ibn Maʼqil aytdi: Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)ning yoniga oʻtirdim, u masjidda edi, va undan mana bu oyat: {roʻza yoki sadaqa yoxud qurbonlik (koʻrinishidagi) fidya (lozim boʻladi)} haqida soʻradim. Kaʼb dedi: «U mening haqimda nozil boʻlgan. Boshimda ozor bor edi, meni Rasululloh ﷺning huzurlariga olib borishdi, bitlar yuzimga toʻkilayotgan edi. Shunda u zot: ‹Senga shuncha mashaqqat yetganini koʻrmagan edim. Bir qoʻy topa olasanmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. Shunda bu oyat nozil boʻldi: {roʻza yoki sadaqa yoxud qurbonlik (koʻrinishidagi) fidya (lozim boʻladi)}. U zot: ‹Uch kun roʻza tutish, yoki olti miskinni taomlantirish — har bir miskinga yarim soʼ taom›, dedilar». (Kaʼb) dedi: «U xususan mening haqimda nozil boʻlgan, ammo u sizlar uchun umumiydir». Bizga Affon, unga Shuʼba, unga Abdurrahmon ibn al-Asbahoniy soʻzlab dedi: Men Abdulloh ibn Maʼqilning: Mana shu masjidda Kaʼbning yoniga oʻtirdim, deyayotganini eshitdim — soʻng shu maʼnoni zikr qildi. Bizga Bahz, unga Shuʼba, unga Abdurrahmon ibn al-Asbahoniy soʻzlab dedi: Men Abdulloh ibn Maʼqilning: Mana shu masjidda Kaʼb ibn Ujraning yoniga oʻtirdim va undan mana bu oyat haqida soʻradim, deganini eshitdim — soʻng hadisni zikr qildi va: «Olti miskinga taom ber, har bir miskinga yarim soʼ taomdan», dedi.Абдуллоҳ ибн Маъқил айтди: Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)нинг ёнига ўтирдим, у масжидда эди, ва ундан мана бу оят: {рўза ёки садақа ёхуд қурбонлик (кўринишидаги) фидя (лозим бўлади)} ҳақида сўрадим. Каъб деди: «У менинг ҳақимда нозил бўлган. Бошимда озор бор эди, мени Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига олиб боришди, битлар юзимга тўкилаётган эди. Шунда у зот: ‹Сенга шунча машаққат етганини кўрмаган эдим. Бир қўй топа оласанми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. Шунда бу оят нозил бўлди: {рўза ёки садақа ёхуд қурбонлик (кўринишидаги) фидя (лозим бўлади)}. У зот: ‹Уч кун рўза тутиш, ёки олти мискинни таомлантириш — ҳар бир мискинга ярим сў таом›, дедилар». (Каъб) деди: «У хусусан менинг ҳақимда нозил бўлган, аммо у сизлар учун умумийдир». Бизга Аффон, унга Шуъба, унга Абдурраҳмон ибн ал-Асбаҳоний сўзлаб деди: Мен Абдуллоҳ ибн Маъқилнинг: Мана шу масжидда Каъбнинг ёнига ўтирдим, деяётганини эшитдим — сўнг шу маънони зикр қилди. Бизга Баҳз, унга Шуъба, унга Абдурраҳмон ибн ал-Асбаҳоний сўзлаб деди: Мен Абдуллоҳ ибн Маъқилнинг: Мана шу масжидда Каъб ибн Ужранинг ёнига ўтирдим ва ундан мана бу оят ҳақида сўрадим, деганини эшитдим — сўнг ҳадисни зикр қилди ва: «Олти мискинга таом бер, ҳар бир мискинга ярим сў таомдан», деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَتَطَهَّرُ رَجُلٌ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ يَخْرُجُ لَا يُرِيدُ إِلَّا الصَّلَاةَ إِلَّا كَانَ فِي صَلَاةٍ حَتَّى يَقْضِيَ صَلَاتَهُ وَلَا يُخَالِفْ أَحَدُكُمْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْهِ فِي الصَّلَاةِ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Bir kishi uyida tahoratlanib, soʻng namozdan boʻlak narsani iroda qilmay chiqsa, namozini ado qilguniga qadar namozda boʻladi. Va biringiz namozda ikki qoʻlining barmoqlarini bir-biriga kiritmasin», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бир киши уйида таҳоратланиб, сўнг намоздан бўлак нарсани ирода қилмай чиқса, намозини адо қилгунига қадар намозда бўлади. Ва бирингиз намозда икки қўлининг бармоқларини бир-бирига киритмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَرَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَمْلِي يَتَسَاقَطُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ أَتُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرَنِي أَنْ أَحْلِقَ وَهُمْ بِالْحُدَيْبِيَةِ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَهُمْ أَنَّهُمْ يَحْلِقُونَ بِهَا وَهُمْ عَلَى طَمَعٍ أَنْ يَدْخُلُوا مَكَّةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ الْفِدْيَةَ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُطْعِمَ فِرْقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ أَوْ أَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَذْبَحَ شَاةً

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Bitlarim yuzimga toʻkilib turganida Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar va: «Mana bu hashorot seni ozorlayaptimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. (Kaʼb) dedi: Shunda u zot menga (sochimni) qirishni buyurdilar; ular esa Hudaybiyada edilar. U zot ularga oʻsha yerda sochlarini qirishlarini bayon qilmagan edilar, ular esa Makkaga kirishga umidvor edilar. Bas, Alloh fidyani nozil qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ menga olti miskin orasida bir faraq (taom) yedirishni, yoki uch kun roʻza tutishni, yoxud bir qoʻy soʻyishni buyurdilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Битларим юзимга тўкилиб турганида Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар ва: «Мана бу ҳашорот сени озорлаяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. (Каъб) деди: Шунда у зот менга (сочимни) қиришни буюрдилар; улар эса Ҳудайбияда эдилар. У зот уларга ўша ерда сочларини қиришларини баён қилмаган эдилар, улар эса Маккага киришга умидвор эдилар. Бас, Аллоҳ фидяни нозил қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга олти мискин орасида бир фарақ (таом) едиришни, ёки уч кун рўза тутишни, ёхуд бир қўй сўйишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ بَعْضِ بَنِي كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ كَعْبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَأَحْسَنْتَ وُضُوءَكَ ثُمَّ عَمَدْتَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَأَنْتَ فِي صَلَاةٍ فَلَا تُشَبِّكْ بَيْنَ أَصَابِعِكَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Tahorat qilib, tahoratingni chiroyli qilsang, soʻng masjidni qasd qilsang, sen namozdasan; bas, barmoqlaringni bir-biriga kiritma», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Таҳорат қилиб, таҳоратингни чиройли қилсанг, сўнг масжидни қасд қилсанг, сен намоздасан; бас, бармоқларингни бир-бирига киритма», дедилар.

حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ أَبُو تَمَّامٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَأَحْسَنْتَ وُضُوءَكَ ثُمَّ خَرَجْتَ عَامِدًا إِلَى الْمَسْجِدِ فَلَا تُشَبِّكَنَّ بَيْنَ أَصَابِعِكَ قَالَ قُرَّانُ أُرَاهُ قَالَ فَإِنَّكَ فِي صَلَاةٍ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat qilib, tahoratingni chiroyli qilsang, soʻng masjidni qasd qilib chiqsang, barmoqlaringni bir-biriga kiritma», dedilar. Qurron dedi: Oʻylashimcha, u: «chunki sen namozdasan», dedi.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат қилиб, таҳоратингни чиройли қилсанг, сўнг масжидни қасд қилиб чиқсанг, бармоқларингни бир-бирига киритма», дедилар. Қуррон деди: Ўйлашимча, у: «чунки сен намоздасан», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ جَعْدَةَ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ كَعْبًا أَنْ يَحْلِقَ رَأْسَهُ مِنْ الْقَمْلِ قَالَ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ مُدَّيْنِ مُدَّيْنِ أَوْ اذْبَحْ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Kaʼbga bitlar sababli boshini qirishni buyurdilar va: «Uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga — har biriga ikki muddan — taom ber, yoxud (bir jonliq) soʻy», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Каъбга битлар сабабли бошини қиришни буюрдилар ва: «Уч кун рўза тут, ёки олти мискинга — ҳар бирига икки муддан — таом бер, ёхуд (бир жонлиқ) сўй», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَأَتَى عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ وَأَنَا كَثِيرُ الشَّعْرِ فَقَالَ كَأَنَّ هَوَامَّ رَأْسِكَ تُؤْذِيكَ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ فَاحْلِقْهُ وَاذْبَحْ شَاةً أَوْ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ تَصَدَّقْ بِثَلَاثَةِ آصُعٍ مِنْ تَمْرٍ بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Hudaybiya paytida Rasululloh ﷺ mening oldimga keldilar, men sochim koʻp kishi edim. U zot: «Boshingdagi hashorot seni ozorlayapti shekilli?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bas, uni qirib tashla va bir qoʻy soʻy, yoki uch kun roʻza tut, yoxud olti miskin orasida uch soʼ xurmo sadaqa qil», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Ҳудайбия пайтида Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга келдилар, мен сочим кўп киши эдим. У зот: «Бошингдаги ҳашорот сени озорлаяпти шекилли?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бас, уни қириб ташла ва бир қўй сўй, ёки уч кун рўза тут, ёхуд олти мискин орасида уч сў хурмо садақа қил», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ أَخْبَرَنِي مُغِيرَةُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِتْنَةً فَقَرَّبَهَا وَعَظَّمَهَا قَالَ ثُمَّ مَرَّ رَجُلٌ مُتَقَنِّعٌ فِي مِلْحَفَةٍ فَقَالَ هَذَا يَوْمَئِذٍ عَلَى الْحَقِّ فَانْطَلَقْتُ مُسْرِعًا أَوْ قَالَ مُحْضِرًا فَأَخَذْتُ بِضَبْعَيْهِ فَقُلْتُ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَذَا فَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir fitnani zikr qilib, uni yaqin (deb) koʻrsatdilar va uni ulugʻladilar. (Kaʼb) dedi: Soʻng choyshabga oʻranib olgan bir kishi oʻtib qoldi. U zot: «Bu — oʻsha kunda haq ustidadir», dedilar. Men shosha-pisha — yoki (roviy) dedi: yugurib — borib, uning ikki bilagidan ushladim va: «Shu kishimi, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Shu», dedilar. Qarasam, u Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) ekan.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир фитнани зикр қилиб, уни яқин (деб) кўрсатдилар ва уни улуғладилар. (Каъб) деди: Сўнг чойшабга ўраниб олган бир киши ўтиб қолди. У зот: «Бу — ўша кунда ҳақ устидадир», дедилар. Мен шоша-пиша — ёки (ровий) деди: югуриб — бориб, унинг икки билагидан ушладим ва: «Шу кишими, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Шу», дедилар. Қарасам, у Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) экан.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ يُطْعِمَ سِتَّةَ مَسَاكِينَ أَوْ يَذْبَحَ شَاةً

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga uch kun roʻza tutishni, yoki olti miskinni taomlantirishni, yoxud bir qoʻy soʻyishni buyurdilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга уч кун рўза тутишни, ёки олти мискинни таомлантиришни, ёхуд бир қўй сўйишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ قَرْمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ الْمُزَنِيِّ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ يَقُولُفِي هَذَا الْمَسْجِدِ يَعْنِي مَسْجِدَ الْكُوفَةِ فِيَّ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَلَّيْنَا بِعُمْرَةٍ فَوَقَعَ الْقَمْلُ فِي رَأْسِي وَلِحْيَتِي وَحَاجِبَيَّ وَشَارِبِي فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَيَّ فَدَعَانِي فَلَمَّا رَآنِي قَالَ لَقَدْ أَصَابَكَ بَلَاءٌ وَنَحْنُ لَا نَشْعُرُ ادْعُ الْحَجَّامَ فَلَمَّا جَاءَهُ أَمَرَهُ فَحَلَقَنِي قَالَ أَتَقْدِرُ عَلَى نُسُكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفُ صَاعٍ مِنْ تَمْرٍحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَ نَزَلَتْ فِيَّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ هَذَا الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَشْعَثُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ بِنَحْوٍ مِنْ ذَلِكَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَطْعِمْ الْمَسَاكِينَ ثَلَاثَةَ آصُعٍ مِنْ تَمْرٍ بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ إِنَّ كَعْبًا أَحْرَمَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَاهُ وَقَالَا ثَلَاثَةُ آصُعٍ مِنْ تَمْرٍ بَيْنَ

Abdulloh ibn Maʼqil al-Muzaniy aytdi: Men Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)ning mana shu masjidda — yaʼni Kufa masjidida — shunday deyotganini eshitdim: Bu oyat mening haqimda nozil boʻlgan. Biz Rasululloh ﷺ bilan chiqib, umraga ehrom bogʻlagan edik. Boshimga, soqolimga, qoshlarimga va moʻylovimga bit tushdi. Bu Nabiy ﷺga yetib bordi va u zot menga (odam) yuborib, chaqirtirdilar. Meni koʻrganlarida: «Senga bir balo yetibdi-yu, biz sezmabmiz. Sartaroshni chaqir», dedilar. U kelgach, u zot unga buyurdilar va u mening boshimni qirdi. Soʻng u zot: «Qurbonlik (qilishga) qudrating yetadimi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Unday boʻlsa, uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga — har bir miskinga yarim soʼ xurmodan — taom ber», dedilar. Bizga Affon, unga Shuʼba soʻzlab, bizga al-Hakam Ibn Abu Laylodan, u Kaʼb ibn Ujradan xabar berdiki, u: «Mening haqimda nozil boʻlgan», dedi. Bizga Affon, unga Hammod Dovuddan, u ash-Shaʼbiydan, u Ibn Abu Laylodan, u Kaʼb ibn Ujradan mana shu hadisni soʻzlab berdi. Bizga Hushaym, unga Ashʼas ash-Shaʼbiydan, u Abdulloh ibn Maʼqildan, u Kaʼb ibn Ujradan shunga oʻxshashini xabar berdi; faqat u: «Miskinlarga — olti miskin orasida uch soʼ xurmo — taom ber», dedi. Bizga Ismoil va Ibn Abu Adiy Dovuddan, u ash-Shaʼbiydan, u Kaʼb ibn Ujradan (soʻzlab berdilar). Ibn Abu Adiy: Kaʼb Rasululloh ﷺ bilan ehrom bogʻlagan edi, dedi — soʻng ikkovlari uni zikr qildilar va: «olti (miskin) orasida uch soʼ xurmo», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маъқил ал-Музаний айтди: Мен Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)нинг мана шу масжидда — яъни Куфа масжидида — шундай деётганини эшитдим: Бу оят менинг ҳақимда нозил бўлган. Биз Расулуллоҳ ﷺ билан чиқиб, умрага эҳром боғлаган эдик. Бошимга, соқолимга, қошларимга ва мўйловимга бит тушди. Бу Набий ﷺга етиб борди ва у зот менга (одам) юбориб, чақиртирдилар. Мени кўрганларида: «Сенга бир бало етибди-ю, биз сезмабмиз. Сартарошни чақир», дедилар. У келгач, у зот унга буюрдилар ва у менинг бошимни қирди. Сўнг у зот: «Қурбонлик (қилишга) қудратинг етадими?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Ундай бўлса, уч кун рўза тут, ёки олти мискинга — ҳар бир мискинга ярим сў хурмодан — таом бер», дедилар. Бизга Аффон, унга Шуъба сўзлаб, бизга ал-Ҳакам Ибн Абу Лайлодан, у Каъб ибн Ужрадан хабар бердики, у: «Менинг ҳақимда нозил бўлган», деди. Бизга Аффон, унга Ҳаммод Довуддан, у аш-Шаъбийдан, у Ибн Абу Лайлодан, у Каъб ибн Ужрадан мана шу ҳадисни сўзлаб берди. Бизга Ҳушайм, унга Ашъас аш-Шаъбийдан, у Абдуллоҳ ибн Маъқилдан, у Каъб ибн Ужрадан шунга ўхшашини хабар берди; фақат у: «Мискинларга — олти мискин орасида уч сў хурмо — таом бер», деди. Бизга Исмоил ва Ибн Абу Адий Довуддан, у аш-Шаъбийдан, у Каъб ибн Ужрадан (сўзлаб бердилар). Ибн Абу Адий: Каъб Расулуллоҳ ﷺ билан эҳром боғлаган эди, деди — сўнг икковлари уни зикр қилдилар ва: «олти (мискин) орасида уч сў хурмо», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَىنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ كَعْبًا حِينَ حَلَقَ رَأْسَهُ أَنْ يَذْبَحَ شَاةً أَوْ يَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ يُطْعِمَ فِرْقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ

Ibn Abu Laylodan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Kaʼbga, boshini qirganida, bir qoʻy soʻyishni, yoki uch kun roʻza tutishni, yoxud olti miskin orasida bir faraq (taom) yedirishni buyurdilar.Ибн Абу Лайлодан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Каъбга, бошини қирганида, бир қўй сўйишни, ёки уч кун рўза тутишни, ёхуд олти мискин орасида бир фарақ (таом) едиришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي أَبُو حَصِينٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَاصِمٍ الْعَدَوِىِّ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ دَخَلَ وَنَحْنُ تِسْعَةٌ وَبَيْنَنَا وِسَادَةٌ مِنْ أَدَمٍ فَقَالَ إِنَّهَا سَتَكُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ يَكْذِبُونَ وَيَظْلِمُونَ فَمَنْ دَخَلَ عَلَيْهِمْ فَصَدَّقَهُمْ بِكِذْبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَلَيْسَ بِوَارِدٍ عَلَيَّ الْحَوْضَ وَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَيُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَهُوَ وَارِدٌ عَلَيَّ الْحَوْضَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizning oldimizga chiqdilar — yoki kirdilar — biz toʻqqiz kishi edik, oramizda charmdan (yasalgan) yostiq bor edi. U zot: «Albatta, mendan keyin yolgʻon soʻzlaydigan va zulm qiladigan amirlar boʻladi. Kim ularning oldiga kirib, yolgʻonlarini tasdiqlasa va zulmlarida ularga yordam bersa, u mendan emas, men ham undan emasman va u Havz boʻyida mening oldimga kelmaydi. Kim ularning yolgʻonini tasdiqlamasa va zulmlarida ularga yordam bermasa, u mendandir, men ham undanman va u Havz boʻyida mening oldimga keladi», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар — ёки кирдилар — биз тўққиз киши эдик, орамизда чармдан (ясалган) ёстиқ бор эди. У зот: «Албатта, мендан кейин ёлғон сўзлайдиган ва зулм қиладиган амирлар бўлади. Ким уларнинг олдига кириб, ёлғонларини тасдиқласа ва зулмларида уларга ёрдам берса, у мендан эмас, мен ҳам ундан эмасман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келмайди. Ким уларнинг ёлғонини тасдиқламаса ва зулмларида уларга ёрдам бермаса, у мендандир, мен ҳам унданман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَدْ عَلِمْنَا السَّلَامَ عَلَيْكَ فَكَيْفَ الصَّلَاةُ قَالَ فَعَلَّمَهُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan soʻrab: «Yo Rasululloh, sizga salom aytishni bilib oldik, ammo salavot qanday boʻladi?» dedi. Shunda u zot unga shunday deyishni oʻrgatdilar: «Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid. Va borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid».Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан сўраб: «Ё Расулуллоҳ, сизга салом айтишни билиб олдик, аммо салавот қандай бўлади?» деди. Шунда у зот унга шундай дейишни ўргатдилар: «Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид. Ва борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سَيْفٍ قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ عَلَيْهِ بِالْحُدَيْبِيَةِ قَالَ وَرَأْسُهُ يَتَهَافَتُ قَمْلًا قَالَ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَاحْلِقْ رَأْسَكَ قَالَ فِيَّ نَزَلَتْ {فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ} قَالَ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ تَصَدَّقْ بِفِرْقٍ بَيْنَ سِتَّةٍ أَوْ بِنُسُكٍ مَا تَيَسَّرَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hudaybiyada uning yonida toʻxtadilar, uning boshidan esa bitlar toʻkilib turardi. U zot: «Hashoroting seni ozorlayaptimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bas, boshingni qirib tashla», dedilar. (Kaʼb) dedi: Mening haqimda: {Sizlardan kim kasal boʻlsa yoki boshida bir ozor boʻlsa, roʻzadan, sadaqadan yoxud qurbonlikdan iborat fidya (lozim boʻladi)} (oyati) nozil boʻldi. Soʻng Rasululloh ﷺ menga buyurib: «Uch kun roʻza tut, yoki olti (miskin) orasida bir faraq sadaqa qil, yoxud muyassar boʻlgan qurbonlikni (soʻy)», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳудайбияда унинг ёнида тўхтадилар, унинг бошидан эса битлар тўкилиб турарди. У зот: «Ҳашоротинг сени озорлаяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бас, бошингни қириб ташла», дедилар. (Каъб) деди: Менинг ҳақимда: {Сизлардан ким касал бўлса ёки бошида бир озор бўлса, рўзадан, садақадан ёхуд қурбонликдан иборат фидя (лозим бўлади)} (ояти) нозил бўлди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга буюриб: «Уч кун рўза тут, ёки олти (мискин) орасида бир фарақ садақа қил, ёхуд муяссар бўлган қурбонликни (сўй)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَكُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ فِتْنَةً فَقَرَّبَهَا فَمَرَّ رَجُلٌ مُتَقَنِّعٌ فَقَالَ هَذَا يَوْمَئِذٍ عَلَى الْهُدَى قَالَ فَاتَّبَعْتُهُ حَتَّى أَخَذْتُ بِضَبْعَيْهِ فَحَوَّلْتُ وَجْهَهُ إِلَيْهِ وَكَشَفْتُ عَنْ رَأْسِهِ وَقُلْتُ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ فَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlarida edim, u zot bir fitnani zikr qilib, uni yaqin (deb) koʻrsatdilar. Shu payt (boshini) oʻrab olgan bir kishi oʻtib qoldi. U zot: «Bu — oʻsha kunda hidoyat ustidadir», dedilar. (Kaʼb) dedi: Men uning ortidan borib, ikki bilagidan ushladim, yuzini u zot tomonga burdim va boshini ochib: «Shu kishimi, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Qarasam, u Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) ekan.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдим, у зот бир фитнани зикр қилиб, уни яқин (деб) кўрсатдилар. Шу пайт (бошини) ўраб олган бир киши ўтиб қолди. У зот: «Бу — ўша кунда ҳидоят устидадир», дедилар. (Каъб) деди: Мен унинг ортидан бориб, икки билагидан ушладим, юзини у зот томонга бурдим ва бошини очиб: «Шу кишими, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Қарасам, у Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) экан.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسْجِدَ وَقَدْ شَبَّكْتُ بَيْنَ أَصَابِعِي فَقَالَ لِي يَا كَعْبُ إِذَا كُنْتَ فِي الْمَسْجِدِ فَلَا تُشَبِّكْ بَيْنَ أَصَابِعِكَ فَأَنْتَ فِي صَلَاةٍ مَا انْتَظَرْتَ الصَّلَاةَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Men barmoqlarimni bir-biriga kiritib turganimda, Rasululloh ﷺ masjidda mening oldimga kirdilar va menga: «Ey Kaʼb, masjidda boʻlsang, barmoqlaringni bir-biriga kiritma; chunki sen namozni kutar ekansan, namozdasan», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен бармоқларимни бир-бирига киритиб турганимда, Расулуллоҳ ﷺ масжидда менинг олдимга кирдилар ва менга: «Эй Каъб, масжидда бўлсанг, бармоқларингни бир-бирига киритма; чунки сен намозни кутар экансан, намоздасан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يَحْلِقَ رَأْسَهُ أَوْ يَنْسُكَ نُسُكًا أَوْ يَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ يُطْعِمَ فِرْقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga boshini qirishni, yoki bir qurbonlik soʻyishni, yoki uch kun roʻza tutishni, yoxud olti miskin orasida bir faraq (taom) yedirishni buyurdilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга бошини қиришни, ёки бир қурбонлик сўйишни, ёки уч кун рўза тутишни, ёхуд олти мискин орасида бир фарақ (таом) едиришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ الْمُسَيَّبِ الْبَجَلِيُّ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدِي ظُهُورِنَا إِلَى قِبْلَةِ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبْعَةُ رَهْطٍ أَرْبَعَةٌ مَوَالِينَا وَثَلَاثَةٌ مِنْ عَرَبِنَا إِذْ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الظُّهْرِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُجْلِسُكُمْ هَاهُنَا قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ قَالَ فَأَرَمَّ قَلِيلًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ أَتَدْرُونَ مَا يَقُولُ رَبُّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ رَبَّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ مَنْ صَلَّى الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَحَافَظَ عَلَيْهَا وَلَمْ يُضَيِّعْهَا اسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا فَلَهُ عَلَيَّ عَهْدٌ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَمَنْ لَمْ يُصَلِّ لِوَقْتِهَا وَلَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهَا وَضَيَّعَهَا اسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا فَلَا عَهْدَ لَهُ إِنْ شِئْتُ عَذَّبْتُهُ وَإِنْ شِئْتُ غَفَرْتُ لَهُ

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi: Bir payt men Rasululloh ﷺning masjidlarida — orqamizni Rasululloh ﷺ masjidining qiblasiga tirab — oʻtirgan edik: yetti kishi edik, toʻrttamiz mavlolarimizdan, uchtamiz arablarimizdan edik. Shu payt Rasululloh ﷺ peshin namoziga bizning oldimizga chiqdilar va yonimizga yetib kelib: «Sizlarni bu yerda nima oʻtqazib qoʻydi?» dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, namozni kutyapmiz», dedik. (Kaʼb) dedi: U zot bir oz jim turdilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Robbingiz azza va jalla nima deyishini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedik. U zot: «Albatta, Robbingiz azza va jalla shunday deydi: ‹Kim namozni oʻz vaqtida oʻqisa, uni muhofaza qilsa va uning haqqini yengil sanab zoye qilmasa, uni jannatga kiritishim — mening zimmamdagi ahddir. Kim uni oʻz vaqtida oʻqimasa, uni muhofaza qilmasa va uning haqqini yengil sanab zoye qilsa, unga (menda) ahd yoʻq: xohlasam azoblayman, xohlasam magʻfirat qilaman›», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир пайт мен Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларида — орқамизни Расулуллоҳ ﷺ масжидининг қибласига тираб — ўтирган эдик: етти киши эдик, тўрттамиз мавлоларимиздан, учтамиз арабларимиздан эдик. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ пешин намозига бизнинг олдимизга чиқдилар ва ёнимизга етиб келиб: «Сизларни бу ерда нима ўтқазиб қўйди?» дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, намозни кутяпмиз», дедик. (Каъб) деди: У зот бир оз жим турдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Роббингиз азза ва жалла нима дейишини биласизларми?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедик. У зот: «Албатта, Роббингиз азза ва жалла шундай дейди: ‹Ким намозни ўз вақтида ўқиса, уни муҳофаза қилса ва унинг ҳаққини енгил санаб зое қилмаса, уни жаннатга киритишим — менинг зиммамдаги аҳддир. Ким уни ўз вақтида ўқимаса, уни муҳофаза қилмаса ва унинг ҳаққини енгил санаб зое қилса, унга (менда) аҳд йўқ: хоҳласам азоблайман, хоҳласам мағфират қиламан›», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ {إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ} قَالُوا كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ قَالَ وَنَحْنُ نَقُولُ وَعَلَيْنَا مَعَهُمْ قَالَ يَزِيدُ فَلَا أَدْرِي أَشَيْءٌ زَادَهُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ أَوْ شَيْءٌ رَوَاهُ كَعْبٌ

Kaʼb (roziyallohu anhu) aytdi: {Albatta, Alloh va Uning farishtalari Nabiyga salavot aytadilar} (oyati) nozil boʻlganda, ular: «Yo Nabiyalloh, sizga qanday salavot aytamiz?» dedilar. U zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo Ibrohima va alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid. Va borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo Ibrohima va alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid›», dedilar. (Kaʼb) dedi: Biz esa: «Va ular bilan birga bizga ham (salavot boʻlsin)», deymiz. Yazid aytdi: Bu Ibn Abu Laylo oʻz tomonidan ziyoda qilgan narsami yoki Kaʼb rivoyat qilgan narsami — bilmayman.Каъб (розияллоҳу анҳу) айтди: {Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари Набийга салавот айтадилар} (ояти) нозил бўлганда, улар: «Ё Набияллоҳ, сизга қандай салавот айтамиз?» дедилар. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало Иброҳима ва ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид. Ва борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало Иброҳима ва ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид›», дедилар. (Каъб) деди: Биз эса: «Ва улар билан бирга бизга ҳам (салавот бўлсин)», деймиз. Язид айтди: Бу Ибн Абу Лайло ўз томонидан зиёда қилган нарсами ёки Каъб ривоят қилган нарсами — билмайман.