حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ أَخِيهِ مُطَرِّفٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ الْتَقَطَ لُقَطَةً فَلْيُشْهِدْ ذَا عَدْلٍ أَوْ ذَوَيْ عَدْلٍ ثُمَّ لَا يَكْتُمْ وَلَا يُغَيِّبْ فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا وَإِلَّا فَإِنَّمَا هُوَ مَالُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ

Iyoz ibn Himor (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdim: «Kim topilma (luqata) topib olsa, bir odil yoki ikki odil kishini guvoh qilsin, soʻng uni yashirmasin va gʻoyib qilmasin. Egasi kelsa, u unga haqliroqdir; boʻlmasa, u Allohning molidir, uni Oʻzi xohlagan kishiga beradi».Иёз ибн Ҳимор (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитдим: «Ким топилма (луқата) топиб олса, бир одил ёки икки одил кишини гувоҳ қилсин, сўнг уни яширмасин ва ғойиб қилмасин. Эгаси келса, у унга ҳақлироқдир; бўлмаса, у Аллоҳнинг молидир, уни Ўзи хоҳлаган кишига беради».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِثْمُ الْمُسْتَبَّيْنِ مَا قَالَا عَلَى الْبَادِئِ مَا لَمْ يَعْتَدْ الْمَظْلُومُ وَالْمُسْتَبَّانِ شَيْطَانَانِ يَتَكَاذَبَانِ وَيَتَهَاتَرَانِ

Iyoz ibn Himor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir-birini soʻkkan ikki kishining gunohi — ikkovi aytgan soʻzlar — mazlum haddan oshmagunicha boshlaganning zimmasidadir. Bir-birini soʻkuvchi ikkov ikki shaytondirlar: bir-birlarini yolgʻonchiga chiqaradilar va bir-birlariga behuda gap aytadilar», dedilar.Иёз ибн Ҳимор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирини сўккан икки кишининг гуноҳи — иккови айтган сўзлар — мазлум ҳаддан ошмагунича бошлаганнинг зиммасидадир. Бир-бирини сўкувчи икков икки шайтондирлар: бир-бирларини ёлғончига чиқарадилар ва бир-бирларига беҳуда гап айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ الْمُجَاشِعِيِّرَفَعَ الْحَدِيثَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَكُمْ مَا جَهِلْتُمْ مِمَّا عَلَّمَنِي يَوْمِي هَذَا وَإِنَّهُ قَالَ إِنَّ كُلَّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عِبَادِي فَهُوَ لَهُمْ حَلَالٌ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ قَتَادَةَ وَقَالَ وَأَهْلُ النَّارِ خَمْسَةٌ الضَّعِيفُ الَّذِي لَا زَبْرَ لَهُ الَّذِينَ هُمْ فِيكُمْ تَبَعٌ لَا يَبْتَغُونَ أَهْلًا وَلَا مَالًا

Iyoz ibn Himor al-Mujoshiʼiy (roziyallohu anhu)dan marfuʼ holda rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta Alloh azza va jalla menga, bugun U menga oʻrgatgan, sizlar bilmagan narsalarni sizlarga oʻrgatishimni buyurdi. Va U dedi: ‹Bandalarimga ato qilgan har bir mol ular uchun haloldir›», dedilar — soʻng Hishomning Qatodadan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshashini zikr qildi. Va dedi: «Doʻzax ahli beshtadir: oʻzini tiyolmaydigan zaif — ular sizlarning oranglarda ergashuvchi boʻlib, na oila, na mol istaydilar».Иёз ибн Ҳимор ал-Мужошиъий (розияллоҳу анҳу)дан марфуъ ҳолда ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла менга, бугун У менга ўргатган, сизлар билмаган нарсаларни сизларга ўргатишимни буюрди. Ва У деди: ‹Бандаларимга ато қилган ҳар бир мол улар учун ҳалолдир›», дедилар — сўнг Ҳишомнинг Қатодадан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшашини зикр қилди. Ва деди: «Дўзах аҳли бештадир: ўзини тиёлмайдиган заиф — улар сизларнинг орангларда эргашувчи бўлиб, на оила, на мол истайдилар».

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنِي مُطَرِّفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ حِمَارٍ الْمُجَاشِعِيُّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خُطْبَةٍ خَطَبَهَا قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَكُمْ مَا جَهِلْتُمْ مِمَّا عَلَّمَنِي يَوْمِي هَذَا قَالَ وَإِنَّ كُلَّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عِبَادِي فَهُوَ لَهُمْ حَلَالٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Iyoz ibn Himor al-Mujoshiʼiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ qilgan bir xutbalarida shunday dedilar: «Albatta Alloh azza va jalla menga, bugun U menga oʻrgatgan, sizlar bilmagan narsalarni sizlarga oʻrgatishimni buyurdi. Va U dedi: ‹Bandalarimga ato qilgan har bir mol ular uchun haloldir›» — soʻng hadisni zikr qildi.Иёз ибн Ҳимор ал-Мужошиъий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қилган бир хутбаларида шундай дедилар: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла менга, бугун У менга ўргатган, сизлар билмаган нарсаларни сизларга ўргатишимни буюрди. Ва У деди: ‹Бандаларимга ато қилган ҳар бир мол улар учун ҳалолдир›» — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ زِيَادٍ الْعَدَوِيُّ وَحَدَّثَنِي يَزِيدُ أَخُو مُطَرِّفٍ قَالَ وَحَدَّثَنِي عُقْبَةُ كُلُّ هَؤُلَاءِ يَقُولُ حَدَّثَنِي مُطَرِّفٌ أَنَّ عِيَاضَ بْنَ حِمَارٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَكُمْ مَا جَهِلْتُمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ الضَّعِيفُ الَّذِي لَا زَبْرَ لَهُ الَّذِينَ هُمْ فِيكُمْ تَبَعٌ لَا يَبْتَغُونَ أَهْلًا وَلَا مَالًا قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِمُطَرِّفٍ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَمِنَ الْمَوَالِي هُوَ أَوْ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ هُوَ التَّابِعَةُ يَكُونُ لِلرَّجُلِ يُصِيبُ مِنْ خَدَمِهِ سِفَاحًا غَيْرَ نِكَاحٍ وَقَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ ثَلَاثَةٌ ذُو سُلْطَانٍ مُقْسِطٌ مُصَدِّقٌ مُوقِنٌ وَرَجُلٌ رَحِيمٌ رَقِيقُ الْقَلْبِ بِكُلِّ ذِي قُرْبَى وَمُسْلِمٍ وَرَجُلٌ عَفِيفٌ فَقِيرٌ مُتَصَدِّقٌقَالَ هَمَّامٌ قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ يُونُسُ الْإِسْكَافُ قَالَ لِي إِنَّ قَتَادَةَ لَمْ يَسْمَعْ حَدِيثَ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ مِنْ مُطَرِّفٍ قُلْتُ هُوَ حَدَّثَنَا عَنْ مُطَرِّفٍ وَتَقُولُ أَنْتَ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ مُطَرِّفٍ قَالَ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَجَعَلَ يَسْأَلُهُ وَاجْتَرَأَ عَلَيْهِ قَالَ فَقُلْنَا لِلْأَعْرَابِيِّ سَلْهُ هَلْ سَمِعَ حَدِيثَ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ عَنْ مُطَرِّفٍ فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَا حَدَّثَنِي أَرْبَعَةٌ عَنْ مُطَرِّفٍ فَسَمَّى ثَلَاثَةً الَّذِي قُلْتُ لَكُمْ

Iyoz ibn Himor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning oʻz xutbalarida: «Albatta Alloh azza va jalla menga sizlar bilmagan narsalarni sizlarga oʻrgatishimni buyurdi», deyotganlarini eshitdi — soʻng hadisni zikr qildi. Va: «Oʻzini tiyolmaydigan zaif — ular sizlarning oranglarda ergashuvchi boʻlib, na oila, na mol istaydilar», dedi. Bir kishi Mutarrifga: «Ey Abu Abdulloh, u mavlolardanmi yoki arablardanmi?» dedi. U: «U — tobeadir; kishining nikohsiz, zino yoʻli bilan xizmatkorlaridan (boʻlgan farzandi)dir», dedi. Va: «Jannat ahli uchtadir: adolatli, tasdiqlovchi, yaqiy (ishonch) egasi boʻlgan hukmdor; har bir qarindosh va musulmonga rahmdil, yumshoq qalbli kishi; va iffatli, faqir, sadaqa qiluvchi kishi», dedi. Hammom aytdi: Qatodaning ashoblaridan biri — bilishimcha, Yunus al-Iskof — menga: «Qatoda Iyoz ibn Himorning hadisini Mutarrifdan eshitmagan», dedi. Men: «U bizga Mutarrifdan rivoyat qildi-ku, sen esa uni Mutarrifdan eshitmagan deysanmi?» dedim. Shunda bir aʼrobiy kelib, undan soʻray boshladi va unga dadillik qildi. Biz aʼrobiyga: «Undan soʻra: Iyoz ibn Himorning hadisini Mutarrifdan eshitganmi?» dedik. U soʻradi, u esa: «Yoʻq, menga toʻrt kishi Mutarrifdan rivoyat qildi», dedi va men sizlarga aytgan uch kishining nomini aytdi.Иёз ибн Ҳимор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг ўз хутбаларида: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла менга сизлар билмаган нарсаларни сизларга ўргатишимни буюрди», деётганларини эшитди — сўнг ҳадисни зикр қилди. Ва: «Ўзини тиёлмайдиган заиф — улар сизларнинг орангларда эргашувчи бўлиб, на оила, на мол истайдилар», деди. Бир киши Мутаррифга: «Эй Абу Абдуллоҳ, у мавлоларданми ёки арабларданми?» деди. У: «У — тобеадир; кишининг никоҳсиз, зино йўли билан хизматкорларидан (бўлган фарзанди)дир», деди. Ва: «Жаннат аҳли учтадир: адолатли, тасдиқловчи, яқий (ишонч) эгаси бўлган ҳукмдор; ҳар бир қариндош ва мусулмонга раҳмдил, юмшоқ қалбли киши; ва иффатли, фақир, садақа қилувчи киши», деди. Ҳаммом айтди: Қатоданинг ашобларидан бири — билишимча, Юнус ал-Искоф — менга: «Қатода Иёз ибн Ҳиморнинг ҳадисини Мутаррифдан эшитмаган», деди. Мен: «У бизга Мутаррифдан ривоят қилди-ку, сен эса уни Мутаррифдан эшитмаган дейсанми?» дедим. Шунда бир аъробий келиб, ундан сўрай бошлади ва унга дадиллик қилди. Биз аъробийга: «Ундан сўра: Иёз ибн Ҳиморнинг ҳадисини Мутаррифдан эшитганми?» дедик. У сўради, у эса: «Йўқ, менга тўрт киши Мутаррифдан ривоят қилди», деди ва мен сизларга айтган уч кишининг номини айтди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يَزِيدَ أَخِي مُطَرِّفٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِثْمُ الْمُسْتَبَّيْنِ مَا قَالَا عَلَى الْبَادِئِ حَتَّى يَفْتَدِيَ الْمَظْلُومُ أَوْ مَا لَمْ يَفْتَدِ الْمَظْلُومُ

Iyoz ibn Himor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Bir-birini soʻkkan ikki kishining gunohi — ikkovi aytgan soʻzlar — mazlum evazini toʻlagunicha, yoki mazlum evazini toʻlamagani muddatida, boshlaganning zimmasidadir», dedilar.Иёз ибн Ҳимор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бир-бирини сўккан икки кишининг гуноҳи — иккови айтган сўзлар — мазлум эвазини тўлагунича, ёки мазлум эвазини тўламагани муддатида, бошлаганнинг зиммасидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْتَبَّانِ شَيْطَانَانِ يَتَكَاذَبَانِ وَيَتَهَاتَرَانِ

Affon Hammomdan shu isnod bilan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ: «Bir-birini soʻkuvchi ikki kishi ikki shaytondirlar: bir-birlarini yolgʻonchiga chiqaradilar va bir-birlariga behuda gap aytadilar», dedilar.Аффон Ҳаммомдан шу иснод билан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирини сўкувчи икки киши икки шайтондирлар: бир-бирларини ёлғончига чиқарадилар ва бир-бирларига беҳуда гап айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا يُحَدِّثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ الْتَقَطَ لُقَطَةً فَلْيُشْهِدْ ذَوَيْ عَدْلٍ أَوْ ذَا عَدْلٍ خَالِدٌ الشَّاكُّ وَلَا يَكْتُمْ وَلَا يُغَيِّبْ فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا وَإِلَّا فَهُوَ مَالُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُقَالَ سَمِعْت يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ مُطَرِّفٌ أَكْبَرُ مِنْ الْحَسَنِ بِعِشْرِينَ سَنَةً وَأَبُو الْعَلَاءِ أَكْبَرُ مِنْ الْحَسَنِ بِعَشْرِ سِنِينَ حَدَّثَنِيهِ أَخٌّ لِأَبِي بَكْرِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي عَقِيلٍ الدَّوْرَقِيِّ بِهَذَا

Iyoz ibn Himor (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Kim topilma (luqata) topib olsa, ikki odil yoki bir odil kishini guvoh qilsin — shubha qilgan Xoliddir — uni yashirmasin va gʻoyib qilmasin. Egasi kelsa, u unga haqliroqdir; boʻlmasa, u Allohning molidir, uni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. (Shuʼba) aytdi: Men Yahyo ibn Saidning: «Mutarrif Hasandan yigirma yosh katta, Abul-Aloʼ esa Hasandan oʻn yosh katta», deyotganini eshitdim. Buni menga Abu Bakr ibn al-Asvadning bir birodari Yahyo ibn Saiddan, u Abu Aqil ad-Davraqiydan shu (isnod) bilan rivoyat qildi.Иёз ибн Ҳимор (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Ким топилма (луқата) топиб олса, икки одил ёки бир одил кишини гувоҳ қилсин — шубҳа қилган Холиддир — уни яширмасин ва ғойиб қилмасин. Эгаси келса, у унга ҳақлироқдир; бўлмаса, у Аллоҳнинг молидир, уни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. (Шуъба) айтди: Мен Яҳё ибн Саиднинг: «Мутарриф Ҳасандан йигирма ёш катта, Абул-Алў эса Ҳасандан ўн ёш катта», деётганини эшитдим. Буни менга Абу Бакр ибн ал-Асваднинг бир биродари Яҳё ибн Саиддан, у Абу Ақил ад-Даврақийдан шу (иснод) билан ривоят қилди.