حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ صُرَدٍ يَقُولُ قَالَ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ قَالَ يَحْيَى يَعْنِي يَوْمَ الْخَنْدَقِ الْآنَ نَغْزُوهُمْ وَلَا يَغْزُونَا

Sulaymon ibn Surad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ahzob kuni — Yahyo aytdi: yaʼni Xandaq kuni — «Endi biz ularga gʻazot qilamiz, ular bizga gʻazot qilmaydilar», dedilar.Сулаймон ибн Сурад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аҳзоб куни — Яҳё айтди: яъни Хандақ куни — «Энди биз уларга ғазот қиламиз, улар бизга ғазот қилмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ قَالَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ قَالَ الْآنَ نَغْزُوهُمْ وَلَا يَغْزُونَا

Sulaymon ibn Surad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ahzob kuni (jangdan) qaytdilar va: «Endi biz ularga gʻazot qilamiz, ular bizga gʻazot qilmaydilar», dedilar.Сулаймон ибн Сурад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аҳзоб куни (жангдан) қайтдилар ва: «Энди биз уларга ғазот қиламиз, улар бизга ғазот қилмайдилар», дедилар.

وَمِمَّا اجْتَمَعَ فِيهِ سُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ وَخَالِدُ بْنُ عُرْفُطَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ وَخَالِدِ بْنِ عُرْفُطَةَ وَهُمَا يُرِيدَانِ أَنْ يَتْبَعَا جِنَازَةَ مَبْطُونٍ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقْتُلُهُ بَطْنُهُ فَلَنْ يُعَذَّبَ فِي قَبْرِهِ فَقَالَ بَلَى

Sulaymon ibn Surad bilan Xolid ibn Urfuta birga rivoyat qilgan (hadis)lardan. Abdulloh ibn Yasor aytdi: Men Sulaymon ibn Surad va Xolid ibn Urfuta bilan oʻtirgan edim; ikkovi qorin (kasalligi)dan vafot etgan bir kishining janozasiga ergashmoqchi edilar. Shunda biri ikkinchisiga: «Rasululloh ﷺ: ‹Kimni qorni oʻldirsa, u qabrida azoblanmaydi›, demaganmidilar?» dedi. U: «Ha», dedi.Сулаймон ибн Сурад билан Холид ибн Урфута бирга ривоят қилган (ҳадис)лардан. Абдуллоҳ ибн Ясор айтди: Мен Сулаймон ибн Сурад ва Холид ибн Урфута билан ўтирган эдим; иккови қорин (касаллиги)дан вафот этган бир кишининг жанозасига эргашмоқчи эдилар. Шунда бири иккинчисига: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимни қорни ўлдирса, у қабрида азобланмайди›, демаганмидилар?» деди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي جَامِعُ بْنُ شَدَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَسَارٍ قَالَكَانَ سُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ وَخَالِدُ بْنُ عُرْفُطَةَ قَاعِدَيْنِ قَالَ فَذُكِرَ أَنَّ رَجُلًا مَاتَ بِالْبَطْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَمَا سَمِعْتَ أَوَمَا بَلَغَكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَتَلَهُ بَطْنُهُ فَلَنْ يُعَذَّبَ فِي قَبْرِهِ قَالَ الْآخَرُ بَلَى

Abdulloh ibn Yasor aytdi: Sulaymon ibn Surad va Xolid ibn Urfuta oʻtirgan edilar. Shunda bir kishi qorin (kasalligi)dan vafot etgani zikr qilindi. Biri ikkinchisiga: «Rasululloh ﷺning: ‹Kimni qorni oʻldirsa, u qabrida azoblanmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding — yoki senga yetmaganmidi?» dedi. Ikkinchisi: «Ha», dedi.Абдуллоҳ ибн Ясор айтди: Сулаймон ибн Сурад ва Холид ибн Урфута ўтирган эдилар. Шунда бир киши қорин (касаллиги)дан вафот этгани зикр қилинди. Бири иккинчисига: «Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Кимни қорни ўлдирса, у қабрида азобланмайди›, деганларини эшитмаганмидинг — ёки сенга етмаганмиди?» деди. Иккинчиси: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا قُرَانٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الشَّيْبَانِيُّ أَبُو سِنَانٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَمَاتَ رَجُلٌ صَالِحٌ فَأُخْرِجَ بِجِنَازَتِهِ فَلَمَّا رَجَعْنَا تَلَقَّانَا خَالِدُ بْنُ عُرْفُطَةَ وَسُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ وَكِلَاهُمَا قَدْ كَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ فَقَالَا سَبَقْتُمُونَا بِهَذَا الرَّجُلِ الصَّالِحِ فَذَكَرُوا أَنَّهُ كَانَ بِهِ بَطْنٌ وَأَنَّهُمْ خَشُوا عَلَيْهِ الْحَرَّ قَالَ فَنَظَرَ أَحَدُهُمَا إِلَى صَاحِبِهِ فَقَالَ أَمَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَتَلَهُ بَطْنُهُ لَمْ يُعَذَّبْ فِي قَبْرِهِ

Abu Ishoq aytdi: Bir solih kishi vafot etdi va janozasi olib chiqildi. Biz qaytganimizda, bizni Xolid ibn Urfuta va Sulaymon ibn Surad qarshiladilar — ikkovining ham (Nabiy ﷺ bilan) suhbati bor edi. Ular: «Bu solih kishi (janozasi) bilan bizdan oʻzib ketibsizlar», dedilar. Shunda (odamlar) uning qorin (kasalligi) borligini va issiqdan uning ustidan qoʻrqqanliklarini aytishdi. Biri ikkinchisiga qarab: «Rasululloh ﷺning: ‹Kimni qorni oʻldirsa, qabrida azoblanmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi.Абу Ишоқ айтди: Бир солиҳ киши вафот этди ва жанозаси олиб чиқилди. Биз қайтганимизда, бизни Холид ибн Урфута ва Сулаймон ибн Сурад қаршиладилар — икковининг ҳам (Набий ﷺ билан) суҳбати бор эди. Улар: «Бу солиҳ киши (жанозаси) билан биздан ўзиб кетибсизлар», дедилар. Шунда (одамлар) унинг қорин (касаллиги) борлигини ва иссиқдан унинг устидан қўрққанликларини айтишди. Бири иккинчисига қараб: «Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Кимни қорни ўлдирса, қабрида азобланмайди›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَّادٍ قَالَقُلْتُ لِعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ يَا أَبَا الْيَقْظَانِ أَرَأَيْتَ هَذَا الْأَمْرَ الَّذِي أَتَيْتُمُوهُ بِرَأْيِكُمْ أَوْ شَيْءٌ عَهِدَهُ إِلَيْكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا عَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ

Qays ibn Abbod aytdi: Men Ammor ibn Yosirga: «Ey Abul-Yaqzon, ayting-chi, sizlar qilgan mana bu ish oʻz raʼyingiz bilanmi yoki Rasululloh ﷺ sizlarga topshirgan bir narsami?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ bizga umuman odamlarga topshirmagan biror narsani topshirgan emaslar», dedi.Қайс ибн Аббод айтди: Мен Аммор ибн Ёсирга: «Эй Абул-Яқзон, айтинг-чи, сизлар қилган мана бу иш ўз раъйингиз биланми ёки Расулуллоҳ ﷺ сизларга топширган бир нарсами?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизга умуман одамларга топширмаган бирор нарсани топширган эмаслар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُرَادِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَمَةَ قَالَ قَالَ عَمَّارٌ قَالَلَمَّا هَجَانَا الْمُشْرِكُونَ شَكَوْنَا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ قُولُوا لَهُمْ كَمَا يَقُولُونَ لَكُمْ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُنَا نُعَلِّمُهُ إِمَاءَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ

Ammor (roziyallohu anhu) aytdi: Mushriklar bizni hajv qilganlarida, buni Rasululloh ﷺga shikoyat qildik. Shunda u zot: «Ular sizlarga aytgandek, sizlar ham ularga ayting», dedilar. U aytdi: Bas, biz uni Madina ahlining choʻrilariga ham oʻrgatayotganimizni koʻrdim.Аммор (розияллоҳу анҳу) айтди: Мушриклар бизни ҳажв қилганларида, буни Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилдик. Шунда у зот: «Улар сизларга айтгандек, сизлар ҳам уларга айтинг», дедилар. У айтди: Бас, биз уни Мадина аҳлининг чўриларига ҳам ўргатаётганимизни кўрдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ نَاجِيَةَ الْعَنَزِيِّ قَالَتَدَارَأَ عَمَّارٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فِي التَّيَمُّمِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ مَكَثْتُ شَهْرًا لَا أَجِدُ فِيهِ الْمَاءَ لَمَا صَلَّيْتُ فَقَالَ لَهُ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي الْإِبِلِ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ تَمَعُّكَ الدَّابَّةِ فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ التَّيَمُّمُ

Najiya al-Anaziy aytdi: Ammor bilan Abdulloh ibn Masʼud tayammum haqida bahslashdilar. Abdulloh: «Agar bir oy turib, unda suv topmasam ham, namoz oʻqimas edim», dedi. Shunda Ammor unga: «Esingdami, men bilan sen tuyalar orasida edik, men janob boʻlib qoldim va hayvon agʻanaganday agʻanadim. Rasululloh ﷺ huzurlariga qaytganimda, qilgan ishimni u zotga aytdim. Shunda u zot: ‹Senga tayammumning oʻzi kifoya edi›, dedilar», dedi.Нажия ал-Аназий айтди: Аммор билан Абдуллоҳ ибн Масъуд таяммум ҳақида баҳслашдилар. Абдуллоҳ: «Агар бир ой туриб, унда сув топмасам ҳам, намоз ўқимас эдим», деди. Шунда Аммор унга: «Эсингдами, мен билан сен туялар орасида эдик, мен жаноб бўлиб қолдим ва ҳайвон ағанагандай ағанадим. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига қайтганимда, қилган ишимни у зотга айтдим. Шунда у зот: ‹Сенга таяммумнинг ўзи кифоя эди›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي غَنِيَّةَ قَالَ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ جَدِّ أَبِيهِ الْمُخَارِقِ قَالَلَقِيتُ عَمَّارًا يَوْمَ الْجَمَلِ وَهُوَ يَبُولُ فِي قَرْنٍ فَقُلْتُ أُقَاتِلُ مَعَكَ فَأَكُونُ مَعَكَ قَالَ قَاتِلْ تَحْتَ رَايَةِ قَوْمِكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَسْتَحِبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يُقَاتِلَ تَحْتَ رَايَةِ قَوْمِهِ

Muxoriq aytdi: Men Jamal kuni Ammorni uchratdim, u shoxdan (yasalgan idish)ga bavl qilayotgan edi. Men: «Sen bilan birga jang qilib, sen bilan birga boʻlaymi?» dedim. U: «Oʻz qavming bayrogʻi ostida jang qil, chunki Rasululloh ﷺ kishining oʻz qavmi bayrogʻi ostida jang qilishini yaxshi koʻrar edilar», dedi.Мухориқ айтди: Мен Жамал куни Амморни учратдим, у шохдан (ясалган идиш)га бавл қилаётган эди. Мен: «Сен билан бирга жанг қилиб, сен билан бирга бўлайми?» дедим. У: «Ўз қавминг байроғи остида жанг қил, чунки Расулуллоҳ ﷺ кишининг ўз қавми байроғи остида жанг қилишини яхши кўрар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ وَاصِلِ بْنِ حَيَّانَ قَالَ قَالَ أَبُو وَائِلٍخَطَبَنَا عَمَّارٌ فَأَبْلَغَ وَأَوْجَزَ فَلَمَّا نَزَلَ قُلْنَا يَا أَبَا الْيَقْظَانِ لَقَدْ أَبْلَغْتَ وَأَوْجَزْتَ فَلَوْ كُنْتَ تَنَفَّسْتَ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ طُولَ صَلَاةِ الرَّجُلِ وَقِصَرَ خُطْبَتِهِ مَئِنَّةٌ مِنْ فِقْهِهِ فَأَطِيلُوا الصَّلَاةَ وَأَقْصِرُوا الْخُطْبَةَ فَإِنَّ مِنْ الْبَيَانِ لَسِحْرًا

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u bizga xutba qildi, qisqa hamda taʼsirli qildi. U (minbardan) tushganida, biz: «Ey Abul-Yaqzon! Taʼsirli va qisqa qilding, qaniydi sen biroz choʻzganingda», dedik. Shunda u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyotganlarini eshitdim: ‹Kishining namozi uzun, xutbasi qisqa boʻlishi uning fiqhidan (din anglashidan) bir alomatdir. Bas, namozni uzun qilinglar, xutbani qisqa qilinglar, albatta, bayonda (notiqlikda) sehr bordir›», dedi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у бизга хутба қилди, қисқа ҳамда таъсирли қилди. У (минбардан) тушганида, биз: «Эй Абул-Яқзон! Таъсирли ва қисқа қилдинг, қанийди сен бироз чўзганингда», дедик. Шунда у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деётганларини эшитдим: ‹Кишининг намози узун, хутбаси қисқа бўлиши унинг фиқҳидан (дин англашидан) бир аломатдир. Бас, намозни узун қилинглар, хутбани қисқа қилинглар, албатта, баёнда (нотиқликда) сеҳр бордир›», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga keldim, u zot namoz oʻqiyotgan edilar. Men u zotga salom berdim, u zot esa menga salomni qaytardilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига келдим, у зот намоз ўқиётган эдилар. Мен у зотга салом бердим, у зот эса менга саломни қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُونُسُ إِنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ ضَرْبَةٌ لِلْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهِ وَقَالَ عَفَّانُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي التَّيَمُّمِ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Yunus (oʻz rivoyatida) dedi: U Rasululloh ﷺdan tayammum haqida soʻradi, u zot: «Ikki kaft va yuz uchun bir marta urish», dedilar. Affon esa dedi: Nabiy ﷺ tayammum haqida: «Yuz va ikki kaft uchun bir marta urish», der edilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Юнус (ўз ривоятида) деди: У Расулуллоҳ ﷺдан таяммум ҳақида сўради, у зот: «Икки кафт ва юз учун бир марта уриш», дедилар. Аффон эса деди: Набий ﷺ таяммум ҳақида: «Юз ва икки кафт учун бир марта уриш», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ ثَرْوَانَ بْنِ مِلْحَانَ قَالَكُنَّا جُلُوسًا فِي الْمَسْجِدِ فَمَرَّ عَلَيْنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَقُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي الْفِتْنَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَكُونُ بَعْدِي قَوْمٌ يَأْخُذُونَ الْمُلْكَ يَقْتُلُ عَلَيْهِ بَعْضُهُمْ بَعْضًاقَالَ قُلْنَا لَهُ لَوْ حَدَّثَنَا غَيْرُكَ مَا صَدَّقْنَاهُ قَالَ فَإِنَّهُ سَيَكُونُ

Sarvon ibn Milhon aytdi: Biz masjidda oʻtirgan edik, yonimizdan Ammor ibn Yosir oʻtdi. Biz unga: «Rasululloh ﷺdan fitna haqida eshitgan narsangni bizga aytib ber», dedik. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Mendan keyin shunday qavm boʻladiki, ular mulkni (hokimiyatni) egallaydilar va uning uchun bir-birlarini oʻldiradilar›, deyotganlarini eshitdim», dedi. Biz unga: «Buni bizga sendan boshqa kishi aytganida, uni tasdiqlamagan boʻlardik», dedik. U: «Albatta, u boʻladi», dedi.Сарвон ибн Милҳон айтди: Биз масжидда ўтирган эдик, ёнимиздан Аммор ибн Ёсир ўтди. Биз унга: «Расулуллоҳ ﷺдан фитна ҳақида эшитган нарсангни бизга айтиб бер», дедик. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мендан кейин шундай қавм бўладики, улар мулкни (ҳокимиятни) эгаллайдилар ва унинг учун бир-бирларини ўлдирадилар›, деётганларини эшитдим», деди. Биз унга: «Буни бизга сендан бошқа киши айтганида, уни тасдиқламаган бўлардик», дедик. У: «Албатта, у бўлади», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خُثَيْمٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خُثَيْمٍ أَبِي يَزِيدَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَكُنْتُ أَنَا وَعَلِيٌّ رَفِيقَيْنِ فِي غَزْوَةِ ذَاتِ الْعُشَيْرَةِ فَلَمَّا نَزَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَقَامَ بِهَا رَأَيْنَا أُنَاسًا مِنْ بَنِي مُدْلِجٍ يَعْمَلُونَ فِي عَيْنٍ لَهُمْ فِي نَخْلٍ فَقَالَ لِي عَلِيٌّ يَا أَبَا الْيَقْظَانِ هَلْ لَكَ أَنْ تَأْتِيَ هَؤُلَاءِ فَنَنْظُرَ كَيْفَ يَعْمَلُونَ فَجِئْنَاهُمْ فَنَظَرْنَا إِلَى عَمَلِهِمْ سَاعَةً ثُمَّ غَشِيَنَا النَّوْمُ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَعَلِيٌّ فَاضْطَجَعْنَا فِي صَوْرٍ مِنْ النَّخْلِ فِي دَقْعَاءَ مِنْ التُّرَابِ فَنِمْنَا فَوَاللَّهِ مَا أَهَبَّنَا إِلَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُنَا بِرِجْلِهِ وَقَدْ تَتَرَّبْنَا مِنْ تِلْكَ الدَّقْعَاءِ فَيَوْمَئِذٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَلِيٍّ يَا أَبَا تُرَابٍ لِمَا يُرَى عَلَيْهِ مِنْ التُّرَابِ قَالَ أَلَا أُحَدِّثُكُمَا بِأَشْقَى النَّاسِ رَجُلَيْنِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أُحَيْمِرُ ثَمُودَ الَّذِي عَقَرَ النَّاقَةَ وَالَّذِي يَضْرِبُكَ يَا عَلِيُّ عَلَى هَذِهِ يَعْنِي قَرْنَهُ حَتَّى تُبَلَّ مِنْهُ هَذِهِ يَعْنِي لِحْيَتَهُ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu) aytdi: Men va Ali Zotul-Ushayra gʻazotida hamroh edik. Rasululloh ﷺ u yerga tushib, unda turib qolganlarida, biz Banu Mudlijdan boʻlgan bir necha kishini xurmozorlaridagi buloqda ishlayotganini koʻrdik. Ali menga: «Ey Abul-Yaqzon, bularning oldiga borib, qanday ishlashlarini koʻraylikmi?» dedi. Biz ularning oldiga keldik va bir muddat ishlariga qarab turdik. Soʻng bizni uyqu bosdi. Men va Ali borib, xurmo daraxtlari orasidagi mayin tuproqqa yonboshladik va uxlab qoldik. Allohga qasamki, bizni Rasululloh ﷺdan boshqa hech kim uygʻotmadi — u zot oyoqlari bilan bizni qimirlatdilar, biz esa oʻsha mayin tuproqdan changga belangan edik. Oʻsha kuni Rasululloh ﷺ Aliga, uning ustida koʻringan tuproq sababli: «Ey Abu Turob!» dedilar. Soʻng: «Sizlarga odamlarning eng badbaxt ikki kishisini aytib beraymi?» dedilar. Biz: «Albatta, ey Rasululloh», dedik. U zot: «Tuyani soʻygan Samudning qizil (odami) va, ey Ali, seni mana bunga — yaʼni boshiga — uradigan, mana bu — yaʼni soqoli — undan hoʻl boʻladigan kishidir», dedilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен ва Али Зотул-Ушайра ғазотида ҳамроҳ эдик. Расулуллоҳ ﷺ у ерга тушиб, унда туриб қолганларида, биз Бану Мудлиждан бўлган бир неча кишини хурмозорларидаги булоқда ишлаётганини кўрдик. Али менга: «Эй Абул-Яқзон, буларнинг олдига бориб, қандай ишлашларини кўрайликми?» деди. Биз уларнинг олдига келдик ва бир муддат ишларига қараб турдик. Сўнг бизни уйқу босди. Мен ва Али бориб, хурмо дарахтлари орасидаги майин тупроққа ёнбошладик ва ухлаб қолдик. Аллоҳга қасамки, бизни Расулуллоҳ ﷺдан бошқа ҳеч ким уйғотмади — у зот оёқлари билан бизни қимирлатдилар, биз эса ўша майин тупроқдан чангга беланган эдик. Ўша куни Расулуллоҳ ﷺ Алига, унинг устида кўринган тупроқ сабабли: «Эй Абу Туроб!» дедилар. Сўнг: «Сизларга одамларнинг энг бадбахт икки кишисини айтиб берайми?» дедилар. Биз: «Албатта, эй Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Туяни сўйган Самуднинг қизил (одами) ва, эй Али, сени мана бунга — яъни бошига — урадиган, мана бу — яъни соқоли — ундан ҳўл бўладиган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرَّسَ بِأُوَلَاتِ الْجَيْشِ وَمَعَهُ عَائِشَةُ زَوْجَتُهُ فَانْقَطَعَ عِقْدٌ لَهَا مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ فَحُبِسَ النَّاسُ ابْتِغَاءَ عِقْدِهَا وَذَلِكَ حَتَّى أَضَاءَ الْفَجْرُ وَلَيْسَ مَعَ النَّاسِ مَاءٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةَ التَّطَهُّرِ بِالصَّعِيدِ الطَّيِّبِ فَقَامَ الْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبُوا بِأَيْدِيهِمْ الْأَرْضَ ثُمَّ رَفَعُوا أَيْدِيَهُمْ وَلَمْ يَقْبِضُوا مِنْ التُّرَابِ شَيْئًا فَمَسَحُوا بِهَا وُجُوهَهُمْ وَأَيْدِيَهُمْ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَمِنْ بُطُونِ أَيْدِيهِمْ إِلَى الْآبَاطِ وَلَا يَغْتَرُّ بِهَذَا النَّاسُوَبَلَغَنَا أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ لِعَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِنَّكِ لَمُبَارَكَةٌ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ulotul-Jaysh degan joyda tunadilar, u zot bilan birga zavjalari Oisha (roziyallohu anho) ham bor edi. (Oishaning) Zafor aqiqidan boʻlgan marjoni uzilib tushdi. Uning marjonini qidirib topish uchun odamlar to subh yorishguncha toʻxtab qoldilar, holbuki odamlar yonida suv yoʻq edi. Shunda Alloh azza va jalla Oʻz Rasuli ﷺga pok tuproq bilan tozalanish ruxsatini nozil qildi. Soʻng musulmonlar Rasululloh ﷺ bilan birga turib, qoʻllari bilan yerga urdilar, soʻng qoʻllarini koʻtardilar, ammo tuproqdan hech narsa olmadilar. Soʻng u bilan yuzlarini va qoʻllarini yelkalariga qadar, kaftlarining ichki tomonidan esa qoʻltiqlariga qadar mash qildilar — odamlar bunga aldanmasinlar. Bizga yetishicha, Abu Bakr (roziyallohu anhu) Oisha (roziyallohu anho)ga: «Allohga qasamki, sen albatta muborak ekansan», dedi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Улотул-Жайш деган жойда тунадилар, у зот билан бирга завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) ҳам бор эди. (Оишанинг) Зафор ақиқидан бўлган маржони узилиб тушди. Унинг маржонини қидириб топиш учун одамлар то субҳ ёришгунча тўхтаб қолдилар, ҳолбуки одамлар ёнида сув йўқ эди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла Ўз Расули ﷺга пок тупроқ билан тозаланиш рухсатини нозил қилди. Сўнг мусулмонлар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга туриб, қўллари билан ерга урдилар, сўнг қўлларини кўтардилар, аммо тупроқдан ҳеч нарса олмадилар. Сўнг у билан юзларини ва қўлларини елкаларига қадар, кафтларининг ички томонидан эса қўлтиқларига қадар маш қилдилар — одамлар бунга алданмасинлар. Бизга етишича, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Аллоҳга қасамки, сен албатта муборак экансан», деди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنِ ابْنِ لَاسٍ الْخُزَاعِيِّ قَالَ دَخَلَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ الْمَسْجِدَ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ أَخَفَّهُمَا وَأَتَمَّهُمَا قَالَ ثُمَّ جَلَسَ فَقُمْنَا إِلَيْهِ فَجَلَسْنَا عِنْدَهُ ثُمَّ قُلْنَا لَهُ لَقَدْ خَفَّفْتَ رَكْعَتَيْكَ هَاتَيْنِ جِدًّا يَا أَبَا الْيَقْظَانِ فَقَالَ إِنِّي بَادَرْتُ بِهِمَا الشَّيْطَانَ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ فِيهِمَا قَالَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ قَالَصَلَّى عَمَّارٌ صَلَاةً فَجَوَّزَ فِيهَا فَسُئِلَ أَوْ فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ مَا خَرَمْتُ مِنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ibn Los al-Xuzoiy aytdi: Ammor ibn Yosir masjidga kirdi va unda ikki rakat namoz oʻqidi — ularni yengil, ammo mukammal qildi. Soʻng oʻtirdi. Biz uning oldiga borib, yoniga oʻtirdik va unga: «Ey Abul-Yaqzon, bu ikki rakatingni juda yengil qilding», dedik. U: «Men shayton menga ularda kirib olishidan oldin ulardan oʻzib ketdim», dedi — soʻng hadisni zikr qildi. Asvad ibn Omir Sharikdan, u Abu Hoshimdan, u Abu Mijlazdan rivoyat qildi; u aytdi: Ammor bir namoz oʻqib, uni qisqa qildi. Undan soʻralganda — yoki unga (bu haqda) aytilganda — u: «Men Rasululloh ﷺning namozlaridan hech narsani kamaytirmadim», dedi.Ибн Лос ал-Хузоий айтди: Аммор ибн Ёсир масжидга кирди ва унда икки ракат намоз ўқиди — уларни енгил, аммо мукаммал қилди. Сўнг ўтирди. Биз унинг олдига бориб, ёнига ўтирдик ва унга: «Эй Абул-Яқзон, бу икки ракатингни жуда енгил қилдинг», дедик. У: «Мен шайтон менга уларда кириб олишидан олдин улардан ўзиб кетдим», деди — сўнг ҳадисни зикр қилди. Асвад ибн Омир Шарикдан, у Абу Ҳошимдан, у Абу Мижлаздан ривоят қилди; у айтди: Аммор бир намоз ўқиб, уни қисқа қилди. Ундан сўралганда — ёки унга (бу ҳақда) айтилганда — у: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг намозларидан ҳеч нарсани камайтирмадим», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْأَزْرَقُ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ قَالَصَلَّى بِنَا عَمَّارٌ صَلَاةً فَأَوْجَزَ فِيهَا فَأَنْكَرُوا ذَلِكَ فَقَالَ أَلَمْ أُتِمَّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ قَالُوا بَلَى قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ دَعَوْتُ فِيهِمَا بِدُعَاءٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو بِهِ اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتْ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي أَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَكَلِمَةَ الْحَقِّ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا وَالْقَصْدَ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى وَلَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَمِنْ فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الْإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مَهْدِيِّينَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ يَزِيدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ خُثَيْمٍ أَبُو يَزِيدَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ كُنْتُ أَنَا وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ رَفِيقَيْنِ فِي غَزْوَةِ الْعُشَيْرَةِ فَمَرَرْنَا بِرِجَالٍ مِنْ بَنِي مُدْلِجٍ يَعْمَلُونَ فِي نَخْلٍ لَهُمْ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ

Abu Mijlaz aytdi: Ammor bizga bir namoz oʻqib berdi va uni qisqa qildi. (Odamlar) buni inkor qildilar. Shunda u: «Men rukuʼ va sajdani mukammal qilmadimmi?» dedi. Ular: «Ha, qildingiz», deyishdi. U: «Ammo men ularda Rasululloh ﷺ oʻqiydigan bir duoni oʻqidim», dedi: «Allohumma bi ilmikal-gʻayba va qudratika alal-xalqi ahyini ma alimtal-hayota xayran li, va tavaffani izo konatil-vafotu xayran li. Asʼaluka xashyataka fil-gʻaybi vash-shahodati, va kalimatal-haqqi fil-gʻazabi var-rizo, val-qasda fil-faqri val-gʻino, va lazzatan-nazari ilo vajhika vash-shavqa ilo liqoika, va aʼuzu bika min zarroa muzirratin va min fitnatin muzillatin. Allohumma zayyinna bi ziynatil-iymoni vajʼalna hudotan mahdiyyin». Ahmad ibn Abdulmalik Muhammad ibn Salamadan, u Muhammad ibn Ishoqdan, u Yazid ibn Muhammad ibn Xusaymdan, u Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziydan rivoyat qildi: Menga Muhammad ibn Xusaym Abu Yazid, u Ammor ibn Yosirdan rivoyat qildi; u aytdi: Men va Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Ushayra gʻazotida hamroh edik; Banu Mudlijdan boʻlgan, oʻz xurmozorlarida ishlayotgan kishilarning yonidan oʻtdik — soʻng Iso ibn Yunus hadisining maʼnosini zikr qildi.Абу Мижлаз айтди: Аммор бизга бир намоз ўқиб берди ва уни қисқа қилди. (Одамлар) буни инкор қилдилар. Шунда у: «Мен рукуъ ва саждани мукаммал қилмадимми?» деди. Улар: «Ҳа, қилдингиз», дейишди. У: «Аммо мен уларда Расулуллоҳ ﷺ ўқийдиган бир дуони ўқидим», деди: «Аллоҳумма би илмикал-ғайба ва қудратика алал-халқи аҳйини ма алимтал-ҳаёта хайран ли, ва таваффани изо конатил-вафоту хайран ли. Асъалука хашятака фил-ғайби ваш-шаҳодати, ва калиматал-ҳаққи фил-ғазаби вар-ризо, вал-қасда фил-фақри вал-ғино, ва лаззатан-назари ило важҳика ваш-шавқа ило лиқоика, ва аъузу бика мин зарроа музирратин ва мин фитнатин музиллатин. Аллоҳумма заййинна би зийнатил-иймони важъална ҳудотан маҳдиййин». Аҳмад ибн Абдулмалик Муҳаммад ибн Саламадан, у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Язид ибн Муҳаммад ибн Хусаймдан, у Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразийдан ривоят қилди: Менга Муҳаммад ибн Хусайм Абу Язид, у Аммор ибн Ёсирдан ривоят қилди; у айтди: Мен ва Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Ушайра ғазотида ҳамроҳ эдик; Бану Мудлиждан бўлган, ўз хурмозорларида ишлаётган кишиларнинг ёнидан ўтдик — сўнг Исо ибн Юнус ҳадисининг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الْفِطْرَةِ أَوْ الْفِطْرَةُ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ وَقَصُّ الشَّارِبِ وَالسِّوَاكُ وَتَقْلِيمُ الْأَظْفَارِ وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ وَنَتْفُ الْإِبِطِ وَالِاسْتِحْدَادُ وَالِاخْتِتَانُ وَالِانْتِضَاحُ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta fitratdan — yoki: fitrat — ogʻizni chayish, burunga suv tortish, moʻylovni qirqish, misvok, tirnoqlarni olish, barmoq boʻgʻimlarini yuvish, qoʻltiq (tuklarini) yulish, ustara tortish, xatna qilish va (tahoratdan soʻng) suv sepishdir», dedilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта фитратдан — ёки: фитрат — оғизни чайиш, бурунга сув тортиш, мўйловни қирқиш, мисвок, тирноқларни олиш, бармоқ бўғимларини ювиш, қўлтиқ (тукларини) юлиш, устара тортиш, хатна қилиш ва (таҳоратдан сўнг) сув сепишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ أَبِي مُوسَى وَعَبْدِ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَقَدْ أَجْنَبَ شَهْرًا مَا كَانَ يَتَيَمَّمُ قَالَ لَا وَلَوْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ شَهْرًا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمْ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ ثُمَّ يُصَلُّوا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى إِنَّمَا كَرِهْتُمْ ذَا لِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ لِقَوْلِ عَمَّارٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ مَسَحَ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِصَاحِبَتِهَا ثُمَّ مَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ لَمْ يُجِزْ الْأَعْمَشُ الْكَفَّيْنِ قَالَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَلَمْ تَزْعُمُوا لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ مَرَّةً قَالَ فَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى الْكَفَّيْنِ ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ

Shaqiq aytdi: Men Abu Muso va Abdulloh bilan oʻtirgan edim. Abu Muso: «Ey Abu Abdurrahmon, aytchi, agar bir kishi janob boʻlsa-yu, bir oy suv topmasa, tayammum qilmaydimi?» dedi. U: «Yoʻq, bir oy suv topmasa ham», dedi. Shunda Abu Muso unga: «Unda Moida surasidagi mana bu oyatni nima qilasizlar: {...suv topmasangiz, pok tuproq bilan tayammum qilinglar}?» dedi. Abdulloh: «Agar ularga bunda ruxsat berilsa, suv ularga sovuq boʻlganda darrov tuproq bilan tayammum qilib, namoz oʻqib olishlari yaqin», dedi. Abu Muso unga: «Sizlar buni faqat shu sababdan yoqtirmadingizmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Abu Muso unga: «Ammorning soʻzini eshitmadingmi? (U dedi): ‹Rasululloh ﷺ meni bir hojat bilan yubordilar, men janob boʻlib qoldim va suv topmadim. Shunda hayvon agʻanaganday tuproqda agʻanadim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, buni u zotga aytdim. U zot: «Senga faqat shunday deyishing kifoya edi», dedilar›», dedi — va (u zot) qoʻllarini yerga urdilar, soʻng ikkovini bir-biriga surtdilar, soʻng u bilan yuzlarini mash qildilar. Aʼmash ikki kaftni oʻtkazmadi. Shunda Abdulloh unga: «Umar Ammorning soʻziga qanoat qilmaganini bilmaysanlarmi?» dedi. Abu Muoviya bir marta shunday dedi: «U qoʻlini yerga urdi, soʻng uni qoqdi, soʻng chap qoʻlini oʻng qoʻliga, oʻng qoʻlini chap qoʻliga — ikki kaftiga (surtdi), soʻng yuzini mash qildi».Шақиқ айтди: Мен Абу Мусо ва Абдуллоҳ билан ўтирган эдим. Абу Мусо: «Эй Абу Абдурраҳмон, айтчи, агар бир киши жаноб бўлса-ю, бир ой сув топмаса, таяммум қилмайдими?» деди. У: «Йўқ, бир ой сув топмаса ҳам», деди. Шунда Абу Мусо унга: «Унда Моида сурасидаги мана бу оятни нима қиласизлар: {...сув топмасангиз, пок тупроқ билан таяммум қилинглар}?» деди. Абдуллоҳ: «Агар уларга бунда рухсат берилса, сув уларга совуқ бўлганда дарров тупроқ билан таяммум қилиб, намоз ўқиб олишлари яқин», деди. Абу Мусо унга: «Сизлар буни фақат шу сабабдан ёқтирмадингизми?» деди. У: «Ҳа», деди. Абу Мусо унга: «Амморнинг сўзини эшитмадингми? (У деди): ‹Расулуллоҳ ﷺ мени бир ҳожат билан юбордилар, мен жаноб бўлиб қолдим ва сув топмадим. Шунда ҳайвон ағанагандай тупроқда ағанадим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, буни у зотга айтдим. У зот: «Сенга фақат шундай дейишинг кифоя эди», дедилар›», деди — ва (у зот) қўлларини ерга урдилар, сўнг икковини бир-бирига суртдилар, сўнг у билан юзларини маш қилдилар. Аъмаш икки кафтни ўтказмади. Шунда Абдуллоҳ унга: «Умар Амморнинг сўзига қаноат қилмаганини билмайсанларми?» деди. Абу Муовия бир марта шундай деди: «У қўлини ерга урди, сўнг уни қоқди, сўнг чап қўлини ўнг қўлига, ўнг қўлини чап қўлига — икки кафтига (суртди), сўнг юзини маш қилди».

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا شَقِيقٌ قَالَكُنْتُ قَاعِدًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ فَقَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ لَمْ يُصَلِّ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَا فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا تَذْكُرُ إِذْ قَالَ عَمَّارٌ لِعُمَرَ أَلَا تَذْكُرُ إِذْ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِيَّاكَ فِي إِبِلٍ فَأَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ فَتَمَرَّغْتُ فِي التُّرَابِ فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرْتُهُ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا وَضَرَبَ بِكَفَّيْهِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ مَسَحَ كَفَّيْهِ جَمِيعًا وَمَسَحَ وَجْهَهُ مَسْحَةً وَاحِدَةً بِضَرْبَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَا جَرَمَ مَا رَأَيْتُ عُمَرَ قَنَعَ بِذَلِكَ قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِ النِّسَاءِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} قَالَ فَمَا دَرَى عَبْدُ اللَّهِ مَا يَقُولُ وَقَالَ لَوْ رَخَّصْنَا لَهُمْ فِي التَّيَمُّمِ لَأَوْشَكَ أَحَدُهُمْ إِنْ بَرَدَ الْمَاءُ عَلَى جِلْدِهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ قَالَ عَفَّانُ وَأَنْكَرَهُ يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ فَسَأَلْتُ حَفْصَ بْنَ غِيَاثٍ فَقَالَ كَانَ الْأَعْمَشُ

Shaqiq aytdi: Men Abdulloh va Abu Muso al-Ashʼariy bilan oʻtirgan edim. Abu Muso Abdullohga: «Agar bir kishi suv topmasa, namoz oʻqimaydimi?» dedi. Abdulloh: «Yoʻq», dedi. Shunda Abu Muso: «Ammorning Umarga aytgan soʻzini eslamaysanmi? (U dedi): ‹Eslamaysanmi, Rasululloh ﷺ meni va seni tuyalar (bilan) yuborgan edilar. Menga janobat yetdi va men tuproqda agʻanadim. Rasululloh ﷺ huzurlariga qaytganimda, u zotga xabar berdim. Shunda Rasululloh ﷺ kulib: «Senga faqat shunday deyishing kifoya edi», dedilar› — va ikki kaftlarini yerga urib, soʻng ikkala kaftlarini birga surtdilar hamda bir urish bilan yuzlarini bir marta mash qildilar», dedi. Abdulloh: «Shubhasiz, men Umarning bunga qanoat qilganini koʻrmadim», dedi. Shunda Abu Muso unga: «Unda Niso surasidagi mana bu oyatni nima qilasan: {...suv topmasangiz, pok tuproq bilan tayammum qilinglar}?» dedi. Abdulloh nima deyishni bilmadi va: «Agar biz ularga tayammumda ruxsat bersak, biriga suv terisiga sovuq tuyulsa, tayammum qilib qoʻyishi yaqin», dedi. Affon aytdi: Yahyo — yaʼni ibn Said — buni inkor qildi. Men Hafs ibn Gʻiyosdan soʻradim, u: «Aʼmash (shunday) edi», dedi.Шақиқ айтди: Мен Абдуллоҳ ва Абу Мусо ал-Ашъарий билан ўтирган эдим. Абу Мусо Абдуллоҳга: «Агар бир киши сув топмаса, намоз ўқимайдими?» деди. Абдуллоҳ: «Йўқ», деди. Шунда Абу Мусо: «Амморнинг Умарга айтган сўзини эсламайсанми? (У деди): ‹Эсламайсанми, Расулуллоҳ ﷺ мени ва сени туялар (билан) юборган эдилар. Менга жанобат етди ва мен тупроқда ағанадим. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига қайтганимда, у зотга хабар бердим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Сенга фақат шундай дейишинг кифоя эди», дедилар› — ва икки кафтларини ерга уриб, сўнг иккала кафтларини бирга суртдилар ҳамда бир уриш билан юзларини бир марта маш қилдилар», деди. Абдуллоҳ: «Шубҳасиз, мен Умарнинг бунга қаноат қилганини кўрмадим», деди. Шунда Абу Мусо унга: «Унда Нисо сурасидаги мана бу оятни нима қиласан: {...сув топмасангиз, пок тупроқ билан таяммум қилинглар}?» деди. Абдуллоҳ нима дейишни билмади ва: «Агар биз уларга таяммумда рухсат берсак, бирига сув терисига совуқ туюлса, таяммум қилиб қўйиши яқин», деди. Аффон айтди: Яҳё — яъни ибн Саид — буни инкор қилди. Мен Ҳафс ибн Ғиёсдан сўрадим, у: «Аъмаш (шундай) эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَقَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ إِنْ لَمْ نَجِدْ الْمَاءَ لَا نُصَلِّي قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ نَعَمْ إِنْ لَمْ نَجِدْ الْمَاءَ شَهْرًا لَمْ نُصَلِّ وَلَوْ رَخَّصْتُ لَهُمْ فِي هَذَا كَانَ إِذَا وَجَدَ أَحَدُهُمْ الْبَرْدَ قَالَ هَكَذَا يَعْنِي تَيَمَّمَ وَصَلَّى قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فَأَيْنَ قَوْلُ عَمَّارٍ لِعُمَرَ قَالَ إِنِّي لَمْ أَرَ عُمَرَ قَنَعَ بِقَوْلِ عَمَّارٍ

Abu Voil aytdi: Abu Muso Abdulloh ibn Masʼudga: «Agar suv topmasak, namoz oʻqimaymizmi?» dedi. Abdulloh: «Ha, bir oy suv topmasak ham namoz oʻqimaymiz. Agar men ularga bunda ruxsat bersam, biri sovuqni topganida shunday qilib qoʻyar edi», dedi — yaʼni tayammum qilib, namoz oʻqib olar edi. (Abu Muso) aytdi: Men unga: «Unda Ammorning Umarga aytgan soʻzi qayerda qoldi?» dedim. U: «Men Umarning Ammorning soʻziga qanoat qilganini koʻrmadim», dedi.Абу Воил айтди: Абу Мусо Абдуллоҳ ибн Масъудга: «Агар сув топмасак, намоз ўқимаймизми?» деди. Абдуллоҳ: «Ҳа, бир ой сув топмасак ҳам намоз ўқимаймиз. Агар мен уларга бунда рухсат берсам, бири совуқни топганида шундай қилиб қўяр эди», деди — яъни таяммум қилиб, намоз ўқиб олар эди. (Абу Мусо) айтди: Мен унга: «Унда Амморнинг Умарга айтган сўзи қаерда қолди?» дедим. У: «Мен Умарнинг Амморнинг сўзига қаноат қилганини кўрмадим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَ عَلِيٌّ عَمَّارًا وَالْحَسَنَ إِلَى الْكُوفَةِ لِيَسْتَنْفِرَاهُمْ فَخَطَبَ عَمَّارٌ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّهَا زَوْجَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ابْتَلَاكُمْ لِتَتَّبِعُوهُ أَوْ إِيَّاهَا

Abu Voil aytdi: Ali Ammor va Hasanni Kufa ahlini (jangga) safarbar qilish uchun yuborganida, Ammor xutba qilib: «Albatta men u (Oisha) u zotning dunyo va oxiratdagi zavjalari ekanini bilaman. Lekin Alloh azza va jalla sizlarni — u zotga ergashasizmi yoki ungami deb — sinab koʻrdi», dedi.Абу Воил айтди: Али Аммор ва Ҳасанни Куфа аҳлини (жангга) сафарбар қилиш учун юборганида, Аммор хутба қилиб: «Албатта мен у (Оиша) у зотнинг дунё ва охиратдаги завжалари эканини биламан. Лекин Аллоҳ азза ва жалла сизларни — у зотга эргашасизми ёки унгами деб — синаб кўрди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً فَقَالَ عُمَرُ لَا تُصَلِّ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَصَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ ذَرٍّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ فَذَكَرَ ابْنُ جَعْفَرٍ مِثْلَ حَدِيثِ الْحَكَمِ وَزَادَ قَالَ وَسَلَمَةُ شَكَّ قَالَ لَا أَدْرِي قَالَ فِيهِ الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى نُوَلِّيكَ مَا تَوَلَّيْتَ

Abdurrahmon ibn Abzodan rivoyat qilinadi: Bir kishi Umarning oldiga kelib: «Men junub boʻldim, ammo suv topmadim», dedi. Umar: «Namoz oʻqima», dedi. Shunda Ammor: «Ey moʻminlarning amiri, esingizdami, men bilan siz bir sariyada edik, junub boʻlib, suv topmadik. Siz namoz oʻqimadingiz, men esa tuproqqa agʻanab, namoz oʻqidim. Soʻng Nabiy ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytganimda, u zot: ‹Senga shunchasi kifoya qilar edi›, dedilar», dedi. Va Nabiy ﷺ qoʻllarini yerga urib, soʻng ularga puflab, ular bilan yuzlari va kaftlariga mash tortdilar. Muhammad ibn Jaʼfar Shuʼbadan, u Salama ibn Kuhayldan, u Zarrdan, u Abdurrahmon ibn Abzoning oʻgʻlidan, u otasidan rivoyat qildiki, bir kishi Umarning oldiga keldi — soʻng Ibn Jaʼfar al-Hakamning hadisiga oʻxshashini zikr qildi va (bunday) ziyoda qildi: Salama shubha qilib: «Bilmadim, unda ‹ikki tirsakkacha› dedimi yoki ‹ikki kaftgacha›», dedi. Shunda Umar: «Ha, oʻzing zimmangga olgan narsani senga havola qilamiz», dedi.Абдурраҳмон ибн Абзодан ривоят қилинади: Бир киши Умарнинг олдига келиб: «Мен жунуб бўлдим, аммо сув топмадим», деди. Умар: «Намоз ўқима», деди. Шунда Аммор: «Эй мўминларнинг амири, эсингиздами, мен билан сиз бир сарияда эдик, жунуб бўлиб, сув топмадик. Сиз намоз ўқимадингиз, мен эса тупроққа ағанаб, намоз ўқидим. Сўнг Набий ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтганимда, у зот: ‹Сенга шунчаси кифоя қилар эди›, дедилар», деди. Ва Набий ﷺ қўлларини ерга уриб, сўнг уларга пуфлаб, улар билан юзлари ва кафтларига маш тортдилар. Муҳаммад ибн Жаъфар Шуъбадан, у Салама ибн Куҳайлдан, у Заррдан, у Абдурраҳмон ибн Абзонинг ўғлидан, у отасидан ривоят қилдики, бир киши Умарнинг олдига келди — сўнг Ибн Жаъфар ал-Ҳакамнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди ва (бундай) зиёда қилди: Салама шубҳа қилиб: «Билмадим, унда ‹икки тирсаккача› дедими ёки ‹икки кафтгача›», деди. Шунда Умар: «Ҳа, ўзинг зиммангга олган нарсани сенга ҳавола қиламиз», деди.

حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرَّجُلُ يُجْنِبُ وَلَا يَجِدُ الْمَاءَ أَيُصَلِّي قَالَ لَا قَالَ أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنَا أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةًفَقَالَ إِنِّي لَمْ أَرَ عُمَرَ قَنَعَ بِذَلِكَ قَالَ فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الْآيَةِ {فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} قَالَ إِنَّا لَوْ رَخَّصْنَا لَهُمْ فِي هَذَا كَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا وَجَدَ الْمَاءَ الْبَارِدَ تَمَسَّحَ بِالصَّعِيدِ قَالَ الْأَعْمَشُ فَقُلْتُ لِشَقِيقٍ فَمَا كَرِهَهُ إِلَّا لِهَذَا

Shaqiq aytdi: Men Abdulloh va Abu Muso bilan oʻtirgan edim. Abu Muso: «Ey Abu Abdurrahmon, kishi janob boʻlsa-yu, suv topmasa, namoz oʻqiydimi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. (Abu Muso): «Ammorning Umarga aytgan soʻzini eshitmadingmi? ‹Rasululloh ﷺ meni va seni yubordilar. Men janob boʻlib qoldim va tuproqda agʻanadim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, u zotga xabar berdik. Shunda u zot: «Senga faqat shunday qilishing kifoya edi», dedilar› — va yuzlari bilan kaftlarini bir marta mash qildilar», dedi. (Abdulloh): «Men Umarning bunga qanoat qilganini koʻrmadim», dedi. (Abu Muso): «Unda mana bu oyatni nima qilasizlar: {...suv topmasangiz, pok tuproq bilan tayammum qilinglar}?» dedi. U: «Agar biz ularga bunda ruxsat bersak, biri sovuq suvni topganida tuproq bilan mash qilib qoʻyar edi», dedi. Aʼmash aytdi: Men Shaqiqqa: «Demak, u buni faqat shu sababdan yoqtirmadi», dedim.Шақиқ айтди: Мен Абдуллоҳ ва Абу Мусо билан ўтирган эдим. Абу Мусо: «Эй Абу Абдурраҳмон, киши жаноб бўлса-ю, сув топмаса, намоз ўқийдими?» деди. У: «Йўқ», деди. (Абу Мусо): «Амморнинг Умарга айтган сўзини эшитмадингми? ‹Расулуллоҳ ﷺ мени ва сени юбордилар. Мен жаноб бўлиб қолдим ва тупроқда ағанадим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, у зотга хабар бердик. Шунда у зот: «Сенга фақат шундай қилишинг кифоя эди», дедилар› — ва юзлари билан кафтларини бир марта маш қилдилар», деди. (Абдуллоҳ): «Мен Умарнинг бунга қаноат қилганини кўрмадим», деди. (Абу Мусо): «Унда мана бу оятни нима қиласизлар: {...сув топмасангиз, пок тупроқ билан таяммум қилинглар}?» деди. У: «Агар биз уларга бунда рухсат берсак, бири совуқ сувни топганида тупроқ билан маш қилиб қўяр эди», деди. Аъмаш айтди: Мен Шақиққа: «Демак, у буни фақат шу сабабдан ёқтирмади», дедим.