حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَتْ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ جَاءَ الْمَوْتُ بِمَا فِيهِ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birinchi (qattiq silkinishli) puflash keldi, uning ortidan ikkinchisi keladi. Oʻlim oʻzida bori bilan keldi», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биринчи (қаттиқ силкинишли) пуфлаш келди, унинг ортидан иккинчиси келади. Ўлим ўзида бори билан келди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَعَلْتُ صَلَاتِي كُلَّهَا عَلَيْكَ قَالَ إِذَنْ يَكْفِيَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَا أَهَمَّكَ مِنْ دُنْيَاكَ وَآخِرَتِكَ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, butun duoyimni Sizga (salavotga) ajratsam-chi?» dedi. U zot: «Unda Alloh tabaraka va taolo dunyoying va oxiratingdan seni tashvishga solgan narsani kifoya qiladi», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бутун дуойимни Сизга (салавотга) ажратсам-чи?» деди. У зот: «Унда Аллоҳ табарака ва таоло дунёйинг ва охиратингдан сени ташвишга солган нарсани кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلِي فِي النَّبِيِّينَ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا فَأَحْسَنَهَا وَأَكْمَلَهَا وَتَرَكَ فِيهَا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ لَمْ يَضَعْهَا فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ بِالْبُنْيَانِ وَيَعْجَبُونَ مِنْهُ وَيَقُولُونَ لَوْ تَمَّ مَوْضِعُ هَذِهِ اللَّبِنَةِ فَأَنَا فِي النَّبِيِّينَ مَوْضِعُ تِلْكَ اللَّبِنَةِ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Men paygʻambarlar ichida bir uy qurib, uni goʻzal va mukammal qilgan, ammo undan bir gʻisht oʻrnini qoʻymay boʻsh qoldirgan kishiga oʻxshayman. Bas, odamlar binoni aylanib, undan hayratga tushib: ‹Mana shu gʻisht oʻrni toʻldirilsa edi›, deydilar. Men paygʻambarlar ichida ana oʻsha gʻisht oʻrnidaman», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мен пайғамбарлар ичида бир уй қуриб, уни гўзал ва мукаммал қилган, аммо ундан бир ғишт ўрнини қўймай бўш қолдирган кишига ўхшайман. Бас, одамлар бинони айланиб, ундан ҳайратга тушиб: ‹Мана шу ғишт ўрни тўлдирилса эди›, дейдилар. Мен пайғамбарлар ичида ана ўша ғишт ўрнидаман», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْأَشْعَثِ بْنِ سَعِيدٍ السَّمَّانُ ابْنُ أَبِي الرَّبِيعِ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْحُسَامِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلِي فِي النَّبِيِّينَ كَمَثَلِ رَجُلٍ ابْتَنَى دَارًا فَأَحْسَنَهَا وَأَجْمَلَهَا وَأَكْلَمَهَا وَتَرَكَ مِنْهَا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ لَمْ يَضَعْهَا فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ بِالْبُنْيَانِ وَيَعْجَبُونَ وَيَقُولُونَ لَوْ تَمَّ مَوْضِعُ هَذِهِ اللَّبِنَةِ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Men paygʻambarlar ichida bir uy qurib, uni goʻzal, chiroyli va mukammal qilgan, ammo undan bir gʻisht oʻrnini qoʻymay boʻsh qoldirgan kishiga oʻxshayman. Bas, odamlar binoni aylanib, hayratga tushib: ‹Mana shu gʻisht oʻrni toʻldirilsa edi›, deydilar», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен пайғамбарлар ичида бир уй қуриб, уни гўзал, чиройли ва мукаммал қилган, аммо ундан бир ғишт ўрнини қўймай бўш қолдирган кишига ўхшайман. Бас, одамлар бинони айланиб, ҳайратга тушиб: ‹Мана шу ғишт ўрни тўлдирилса эди›, дейдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ غَيْرَ فَخْرٍ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men paygʻambarlarning imomi, ularning notigʻi va ularning shafoat egasi boʻlaman, bu maqtanish emas», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва уларнинг шафоат эгаси бўламан, бу мақтаниш эмас», дедилар.

قَالَوَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا لَكُنْتُ مَعَ الْأَنْصَارِحَدَّثَنَا زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

(Ubay) aytdi: Va men Rasululloh ﷺning: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlar edim. Agar odamlar bir vodiy yoki bir soʻqmoqdan yurishsa, men ansorlar bilan birga boʻlardim», deganlarini eshitdim. Yana bir yoʻldan: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men paygʻambarlarning imomi boʻlaman», dedilar — soʻng shu maʼnoni zikr qildi.(Убай) айтди: Ва мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлар эдим. Агар одамлар бир водий ёки бир сўқмоқдан юришса, мен ансорлар билан бирга бўлардим», деганларини эшитдим. Яна бир йўлдан: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми бўламан», дедилар — сўнг шу маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرُبُ إِلَى جِذْعٍ إِذْ كَانَ الْمَسْجِدُ عَرِيشًا وَكَانَ يَخْطُبُ إِلَى ذَلِكَ الْجِذْعِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ أَنْ تَجْعَلَ لَكَ شَيْئًا تَقُومُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَرَاكَ النَّاسُ وَتُسْمِعَهُمْ خُطْبَتَكَ قَالَ نَعَمْ فَصُنِعَ لَهُ ثَلَاثُ دَرَجَاتٍ اللَّاتِي عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا صُنِعَ الْمِنْبَرُ وَوُضِعَ فِي مَوْضِعِهِ الَّذِي وَضَعَهُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَأْتِيَ الْمِنْبَرَ مَرَّ عَلَيْهِ فَلَمَّا جَاوَزَهُ خَارَ الْجِذْعُ حَتَّى تَصَدَّعَ وَانْشَقَّ فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ حَتَّى سَكَنَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْمِنْبَرِ وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَّى إِلَيْهِ فَلَمَّا هُدِمَ الْمَسْجِدُ وَغُيِّرَ أَخَذَ ذَاكَ الْجِذْعَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَكَانَ عِنْدَهُ حَتَّى بَلِيَ وَأَكَلَتْهُ الْأَرَضَةُ وَعَادَ رُفَاتًا

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid chayla holida ekan, Rasululloh ﷺ bir xurmo tanasiga yaqinlashar va oʻsha tanaga (suyanib) xutba qilar edilar. Ashoblaridan bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, sizga juma kuni ustida turadigan bir narsa qilib bersak — toki odamlar sizni koʻrsalar va siz ularga xutbangizni eshittirsangiz?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda u zotga minbardagi mana shu uch pogʻona yasaldi. Minbar yasalib, Rasululloh ﷺ uni qoʻygan joyiga qoʻyilgach, u zot minbarga kelmoqchi boʻlib, tananing yonidan oʻtdilar. Undan oʻtganlarida, tana boʻkirdi, hatto yorilib, ikkiga boʻlindi. Shunda Rasululloh ﷺ qaytib, uni qoʻllari bilan siladilar, u tinchidi. Soʻng minbarga qaytdilar. U zot namoz oʻqiganlarida, oʻshanga qarab namoz oʻqir edilar. Masjid buzilib oʻzgartirilgach, oʻsha tanani Ubay ibn Kaʼb olib qoldi va u eskirib, qurt-qumursqa yeb, uvoq boʻlib qolgunicha uning huzurida turdi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид чайла ҳолида экан, Расулуллоҳ ﷺ бир хурмо танасига яқинлашар ва ўша танага (суяниб) хутба қилар эдилар. Ашобларидан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга жума куни устида турадиган бир нарса қилиб берсак — токи одамлар сизни кўрсалар ва сиз уларга хутбангизни эшиттирсангиз?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда у зотга минбардаги мана шу уч поғона ясалди. Минбар ясалиб, Расулуллоҳ ﷺ уни қўйган жойига қўйилгач, у зот минбарга келмоқчи бўлиб, тананинг ёнидан ўтдилар. Ундан ўтганларида, тана бўкирди, ҳатто ёрилиб, иккига бўлинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қайтиб, уни қўллари билан силадилар, у тинчиди. Сўнг минбарга қайтдилар. У зот намоз ўқиганларида, ўшанга қараб намоз ўқир эдилар. Масжид бузилиб ўзгартирилгач, ўша танани Убай ибн Каъб олиб қолди ва у эскириб, қурт-қумурсқа еб, увоқ бўлиб қолгунича унинг ҳузурида турди.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّاسِ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ وَلَا فَخْرَ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men odamlarning imomi, ularning notigʻi va ularning shafoat egasi boʻlaman, (bunda) faxrlanish yoʻq», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен одамларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва уларнинг шафоат эгаси бўламан, (бунда) фахрланиш йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَيْنَا نَحْنُ صُفُوفًا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الظُّهْرِ أَوْ الْعَصْرِ إِذْ رَأَيْنَاهُ يَتَنَاوَلُ شَيْئًا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُوَ فِي الصَّلَاةِ لِيَأْخُذَهُ ثُمَّ تَنَاوَلَهُ لِيَأْخُذَهُ ثُمَّ حِيلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرْنَا ثُمَّ تَأَخَّرَ الثَّانِيَةَ وَتَأَخَّرْنَا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ الْيَوْمَ تَصْنَعُ فِي صَلَاتِكَ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ تَصْنَعُهُ قَالَ إِنَّهُ عُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ بِمَا فِيهَا مِنْ الزَّهْرَةِ فَتَنَاوَلْتُ قِطْفًا مِنْ عِنَبِهَا لِآتِيَكُمْ بِهِ وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلَ مِنْهُ مَنْ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَا يَتَنَقَّصُونَهُ فَحِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ وَعُرِضَتْ عَلَيَّ النَّارُ فَلَمَّا وَجَدْتُ حَرَّ شُعَاعِهَا تَأَخَّرْتُ وَأَكْثَرُ مَنْ رَأَيْتُ فِيهَا النِّسَاءُ اللَّاتِي إِنْ اؤْتُمِنَّ أَفْشَيْنَ وَإِنْ سَأَلْنَ أَحْفَيْنَ قَالَ أَبِي قَالَ زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ أَلْحَفْنَ وَإِنْ أُعْطِينَ لَمْ يَشْكُرْنَ وَرَأَيْتُ فِيهَا لُحَيَّ بْنَ عَمْرٍو يَجُرُّ قُصْبَهُ وَأَشْبَهُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ مَعْبَدُ بْنُ أَكْثَمَ قَالَ مَعْبَدٌ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ يُخْشَى عَلَيَّ مِنْ شَبَهِهِ فَإِنَّهُ وَالِدٌ قَالَ لَا أَنْتَ مُؤْمِنٌ وَهُوَ كَافِرٌ وَهُوَ أَوَّلُ مَنْ جَمَعَ الْعَرَبَ عَلَى الْأَصْنَامِحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺning ortlarida peshin yoki asrda saf tortib turgan edik, u zot namozda ekanlarida oldilaridagi bir narsani olmoqchi boʻlib choʻzilganlarini koʻrdik; soʻng uni olish uchun yana choʻzildilar; soʻng u zot bilan uning orasi toʻsildi; soʻng orqaga chekindilar, biz ham chekindik; soʻng ikkinchi marta chekindilar, biz ham chekindik. Salom berganlarida Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, bugun namozingizda ilgari qilmagan bir ishni qilganingizni koʻrdik», dedi. U zot: «Menga jannat oʻzidagi guli bilan koʻrsatildi va men sizlarga keltirish uchun uning uzumidan bir shingilga choʻzildim. Agar uni olganimda edi, osmon bilan yer orasidagilar undan yer edilar-u, uni kamaytirmas edilar. Ammo men bilan uning orasi toʻsildi. Menga doʻzax ham koʻrsatildi; uning oʻt shuʼlasining issigʻini sezganimda orqaga chekindim. Unda men koʻrgan (kishilar)ning koʻpi ayollar edi — omonat qoʻyilsa, oshkor qiladigan; soʻrasa, siqilib soʻraydigan (Zakariyo ibn Adiy: alhafna, dedi); berilsa, shukr qilmaydigan (ayollar). Yana unda Luhay ibn Amrni ichaklarini sudrab yurgan holda koʻrdim; men koʻrgan kishilardan unga eng oʻxshashi Maʼbad ibn Aksamdir», dedilar. Maʼbad: «Ey Allohning Rasuli, unga oʻxshashligimdan menga zarar yetishidan qoʻrqiladimi? Axir u (mening) otamdir», dedi. U zot: «Yoʻq, sen moʻminsan, u esa kofirdir. U arablarni butlarga birinchi boʻlib jamlagan kishidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида пешин ёки асрда саф тортиб турган эдик, у зот намозда эканларида олдиларидаги бир нарсани олмоқчи бўлиб чўзилганларини кўрдик; сўнг уни олиш учун яна чўзилдилар; сўнг у зот билан унинг ораси тўсилди; сўнг орқага чекиндилар, биз ҳам чекиндик; сўнг иккинчи марта чекиндилар, биз ҳам чекиндик. Салом берганларида Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, бугун намозингизда илгари қилмаган бир ишни қилганингизни кўрдик», деди. У зот: «Менга жаннат ўзидаги гули билан кўрсатилди ва мен сизларга келтириш учун унинг узумидан бир шингилга чўзилдим. Агар уни олганимда эди, осмон билан ер орасидагилар ундан ер эдилар-у, уни камайтирмас эдилар. Аммо мен билан унинг ораси тўсилди. Менга дўзах ҳам кўрсатилди; унинг ўт шуъласининг иссиғини сезганимда орқага чекиндим. Унда мен кўрган (кишилар)нинг кўпи аёллар эди — омонат қўйилса, ошкор қиладиган; сўраса, сиқилиб сўрайдиган (Закариё ибн Адий: алҳафна, деди); берилса, шукр қилмайдиган (аёллар). Яна унда Луҳай ибн Амрни ичакларини судраб юрган ҳолда кўрдим; мен кўрган кишилардан унга энг ўхшаши Маъбад ибн Аксамдир», дедилар. Маъбад: «Эй Аллоҳнинг Расули, унга ўхшашлигимдан менга зарар етишидан қўрқиладими? Ахир у (менинг) отамдир», деди. У зот: «Йўқ, сен мўминсан, у эса кофирдир. У арабларни бутларга биринчи бўлиб жамлаган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ السَّمَّانُ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ أَبِي الْحُسَامِ الْمَدِينِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيٍّ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي إِلَى جِذْعٍ إِذْ كَانَ الْمَسْجِدُ عَرِيشًا وَكَانَ يَخْطُبُ النَّاسَ إِلَى جَانِبِ ذَلِكَ الْجِذْعِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ أَنْ أَجْعَلَ لَكَ مِنْبَرًا تَقُومُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَرَى النَّاسُ خُطْبَتَكَ قَالَ نَعَمْ فَصَنَعَ لَهُ ثَلَاثَ دَرَجَاتٍ هِيَ الَّتِي عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا قُضِيَ الْمِنْبَرُ وَوُضِعَ فِي مَوْضِعِهِ الَّذِي وَضَعَهُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقُومَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ فَمَرَّ إِلَيْهِ فَلَمَّا أَنْ جَاوَزَ الْجِذْعَ الَّذِي كَانَ يَخْطُبُ إِلَيْهِ وَيَقُومُ إِلَيْهِ خَارَ إِلَيْهِ ذَلِكَ الْجِذْعُ حَتَّى تَصَدَّعَ وَانْشَقَّ فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا سَمِعَ صَوْتَ الْجِذْعِ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْمِنْبَرِ وَكَانَ إِذَا صَلَّى مَعَ ذَلِكَ مَالَ إِلَى الْجِذْعِيَقُولُ الطُّفَيْلُ فَلَمَّا هُدِمَ الْمَسْجِدُ وَغُيِّرَ أَخَذَ أَبُوهُ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ ذَلِكَ الْجِذْعَ فَكَانَ عِنْدَهُ فِي بَيْتِهِ حَتَّى بَلِيَ وَأَكَلَتْهُ الْأَرَضُ وَعَادَ رُفَاتًا

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid chayla holida ekan, Rasululloh ﷺ bir xurmo tanasiga qarab namoz oʻqir va oʻsha tananing yonida turib odamlarga xutba qilar edilar. Ashoblaridan bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, sizga juma kuni ustida turadigan bir minbar qilib bersam — toki odamlar xutbangizni koʻrsalar?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda u zotga uch pogʻona yasaldi — ular minbarda boʻlgan pogʻonalardir. Minbar tugatilib, Rasululloh ﷺ uni qoʻygan joyiga qoʻyilgach, u zotga oʻsha minbar ustida turish maʼqul koʻrindi va u tomon yurdilar. U zot suyanib xutba qiladigan va yonida turadigan tanadan oʻtganlarida, oʻsha tana u zot tomon boʻkirdi, hatto yorilib, ikkiga boʻlindi. Rasululloh ﷺ tananing ovozini eshitib pastga tushdilar va uni qoʻllari bilan siladilar, soʻng minbarga qaytdilar. U zot namoz oʻqiganlarida, shu bilan birga oʻsha tana tomon ogʻar edilar. Tufayl aytadi: Masjid buzilib oʻzgartirilgach, oʻsha tanani otasi Ubay ibn Kaʼb olib qoldi va u eskirib, yer yeb, uvoq boʻlib qolgunicha uning uyida turdi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид чайла ҳолида экан, Расулуллоҳ ﷺ бир хурмо танасига қараб намоз ўқир ва ўша тананинг ёнида туриб одамларга хутба қилар эдилар. Ашобларидан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга жума куни устида турадиган бир минбар қилиб берсам — токи одамлар хутбангизни кўрсалар?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда у зотга уч поғона ясалди — улар минбарда бўлган поғоналардир. Минбар тугатилиб, Расулуллоҳ ﷺ уни қўйган жойига қўйилгач, у зотга ўша минбар устида туриш маъқул кўринди ва у томон юрдилар. У зот суяниб хутба қиладиган ва ёнида турадиган танадан ўтганларида, ўша тана у зот томон бўкирди, ҳатто ёрилиб, иккига бўлинди. Расулуллоҳ ﷺ тананинг овозини эшитиб пастга тушдилар ва уни қўллари билан силадилар, сўнг минбарга қайтдилар. У зот намоз ўқиганларида, шу билан бирга ўша тана томон оғар эдилар. Туфайл айтади: Масжид бузилиб ўзгартирилгач, ўша танани отаси Убай ибн Каъб олиб қолди ва у эскириб, ер еб, увоқ бўлиб қолгунича унинг уйида турди.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ غَيْرَ فَخْرٍ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men paygʻambarlarning imomi, ularning notigʻi va ularning shafoat egasi boʻlaman, bu maqtanish emas», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва уларнинг шафоат эгаси бўламан, бу мақтаниш эмас», дедилар.

وَقَالَ لَوْلَا الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ الْأَنْصَارُ وَادِيًا أَوْ قَالَ شِعْبًا لَكُنْتُ مِنْ الْأَنْصَارِ

Va u zot: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlar edim. Agar ansorlar bir vodiydan — yoki: bir soʻqmoqdan — yursalar, men ansor bilan birga boʻlar edim», dedilar.Ва у зот: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлар эдим. Агар ансорлар бир водийдан — ёки: бир сўқмоқдан — юрсалар, мен ансор билан бирга бўлар эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ أَبُو عَلِيٍّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الطُّفَيْلِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ {وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى} قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning {Va ularga taqvo kalimasini lozim qildi} (oyati haqida): «(Bu) ‹La ilaha illalloh›dir», deganlarini eshitgan.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг {Ва уларга тақво калимасини лозим қилди} (ояти ҳақида): «(Бу) ‹Ла илаҳа иллаллоҳ›дир», деганларини эшитган.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ وَلَا فَخْرَ

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men paygʻambarlarning imomi, ularning notigʻi va ularning shafoat egasi boʻlaman, faxrlanish yoʻq», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва уларнинг шафоат эгаси бўламан, фахрланиш йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو حُذَيْفَةَ مُوسَى عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيٍّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْلَا الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ الْأَنْصَارُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا لَكُنْتُ مَعَ الْأَنْصَارِ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlar edim. Agar ansorlar bir vodiydan yoki bir soʻqmoqdan yursalar, men ansorlar bilan birga boʻlar edim», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлар эдим. Агар ансорлар бир водийдан ёки бир сўқмоқдан юрсалар, мен ансорлар билан бирга бўлар эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ و حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْحَرَّانِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيٍّ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ شِعْبًا أَوْ قَالَ وَادِيًا لَكُنْتُ مَعَ الْأَنْصَارِ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlar edim. Agar odamlar bir soʻqmoqdan — yoki: bir vodiydan — yursalar, men ansorlar bilan birga boʻlar edim», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлар эдим. Агар одамлар бир сўқмоқдан — ёки: бир водийдан — юрсалар, мен ансорлар билан бирга бўлар эдим», дедилар.

وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ غَيْرَ فَخْرٍ وَالْحَدِيثُ عَلَى لَفْظِ زَكَرِيَّا بْنِ عَدِيٍّ

Va Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda men paygʻambarlarning imomi, ularning notigʻi va ularning shafoat egasi boʻlaman, (bunda) faxrlanish yoʻq», dedilar. Hadis Zakariyo ibn Adiyning lafzi bilandir.Ва Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва уларнинг шафоат эгаси бўламан, (бунда) фахрланиш йўқ», дедилар. Ҳадис Закариё ибн Адийнинг лафзи биландир.

قَالَ عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ سَالِمٍ أَبُو سَعِيدٍ الشَّاشِيُّ فِي سَنَةِ ثَلَاثِينَ وَمِائَتَيْنِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو يَعْنِي الرَّقِّيَّ أَبُو وَهْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي إِلَى جِذْعٍ وَكَانَ الْمَسْجِدُ عَرِيشًا وَكَانَ يَخْطُبُ إِلَى جَنْبِ ذَلِكَ الْجِذْعِ فَقَالَ رِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَجْعَلُ لَكَ شَيْئًا تَقُومُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حَتَّى تَرَى النَّاسَ أَوْ قَالَ حَتَّى يَرَاكَ النَّاسُ وَحَتَّى يَسْمَعَ النَّاسُ خُطْبَتَكَ قَالَ نَعَمْ فَصَنَعُوا لَهُ ثَلَاثَ دَرَجَاتٍ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا كَانَ يَقُومُ فَصَغَى الْجِذْعُ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ اسْكُنْ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ هَذَا الْجِذْعُ حَنَّ إِلَيَّ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْكُنْ إِنْ تَشَأْ غَرَسْتُكَ فِي الْجَنَّةِ فَتَأْكُلُ مِنْكَ الصَّالِحُونَ وَإِنْ تَشَأْ أُعِيدُكَ كَمَا كُنْتَ رَطْبًا فَاخْتَارَ الْآخِرَةَ عَلَى الدُّنْيَا فَلَمَّا قُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دُفِعَ إِلَى أُبَيٍّ فَلَمْ يَزَلْ عِنْدَهُ حَتَّى أَكَلَتْهُ الْأَرَضَةُ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid chayla holida ekan, Rasululloh ﷺ bir xurmo tanasiga qarab namoz oʻqir va oʻsha tananing yonida turib xutba qilar edilar. Ashoblaridan bir necha kishi: «Ey Allohning Rasuli, sizga juma kuni ustida turadigan bir narsa qilib bersak — toki siz odamlarni koʻrsangiz (yoki: odamlar sizni koʻrsalar) va odamlar xutbangizni eshitsalar?» dedilar. U zot: «Ha», dedilar. Shunda ular u zotga uch pogʻona yasadilar. Nabiy ﷺ ilgari turgan joylarida turdilar, bas, tana u zot tomon egildi. U zot unga: «Tinchlan», dedilar. Soʻng ashoblariga: «Mana bu tana menga qarab ingradi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ unga: «Tinchlan! Xohlasang, seni jannatga ekaman, solihlar sendan yeydilar; xohlasang, seni ilgarigidek yashnab turgan holingga qaytaraman», dedilar. Bas, u dunyodan koʻra oxiratni ixtiyor qildi. Nabiy ﷺ vafot etganlarida, u Ubayga berildi va uni qurt-qumursqa yeb qoʻygunicha uning huzurida turdi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид чайла ҳолида экан, Расулуллоҳ ﷺ бир хурмо танасига қараб намоз ўқир ва ўша тананинг ёнида туриб хутба қилар эдилар. Ашобларидан бир неча киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга жума куни устида турадиган бир нарса қилиб берсак — токи сиз одамларни кўрсангиз (ёки: одамлар сизни кўрсалар) ва одамлар хутбангизни эшитсалар?» дедилар. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда улар у зотга уч поғона ясадилар. Набий ﷺ илгари турган жойларида турдилар, бас, тана у зот томон эгилди. У зот унга: «Тинчлан», дедилар. Сўнг ашобларига: «Мана бу тана менга қараб ингради», дедилар. Сўнг Набий ﷺ унга: «Тинчлан! Хоҳласанг, сени жаннатга экаман, солиҳлар сендан ейдилар; хоҳласанг, сени илгаригидек яшнаб турган ҳолингга қайтараман», дедилар. Бас, у дунёдан кўра охиратни ихтиёр қилди. Набий ﷺ вафот этганларида, у Убайга берилди ва уни қурт-қумурсқа еб қўйгунича унинг ҳузурида турди.