Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي وَعَافِنِي وَارْزُقْنِي» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki sajda orasida: «Allohim, meni magʻfirat qil, menga rahm qil, meni hidoyatga boshla, menga ofiyat ber va menga rizq ber», deb aytar edilar. Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки сажда орасида: «Аллоҳим, мени мағфират қил, менга раҳм қил, мени ҳидоятга бошла, менга офият бер ва менга ризқ бер», деб айтар эдилар. Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.

وَعَن عبد الله بن عَبَّاس أَنَّهُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ فَكَانَ يَقُولُ: «التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَلَمْ أَجِدْ فِي الصَّحِيحَيْنِ وَلَا فِي الْجَمْعِ بَين الصَّحِيحَيْنِ: «سَلام عَلَيْك» و «سَلام عَلَيْنَا» بِغَيْرِ أَلْفٍ وَلَامٍ وَلَكِنْ رَوَاهُ صَاحِبُ الْجَامِع عَن التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan suʼra oʻrgatganday oʻrgatar edilar. U zot shunday der edilar: ‹At-tahiyyotul-muborakotus-salavotut-toyyibotu lillah. Assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh. Assalomu alayno va alo ibodillohis-solihin. Ash-hadu an lo ilaha illalloh va ash-hadu anna Muhammadan Rasululloh›». Ibn Rumhning rivoyatida: «xuddi bizga Qurʼonni oʻrgatganday», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан суъра ўргатгандай ўргатар эдилар. У зот шундай дер эдилар: ‹Ат-таҳийётул-муборакотус-салавотут-тоййиботу лиллаҳ. Ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ. Ассалому алайно ва ало ибодиллоҳис-солиҳин. Аш-ҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ ва аш-ҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ›». Ибн Румҳнинг ривоятида: «худди бизга Қуръонни ўргатгандай», дейилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ: «قُولُوا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ularga Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek, ushbu duoni ham oʻrgatar va: «Allohumma, men Sendan jahannam azobidan panoh soʻrayman, Sendan qabr azobidan panoh soʻrayman, Sendan Masih Dajjol fitnasidan panoh soʻrayman va Sendan hayot hamda mamot fitnasidan panoh soʻrayman», deb aytar edilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уларга Қуръондан бир сурани ўргатганларидек, ушбу дуони ҳам ўргатар ва: «Аллоҳумма, мен Сендан жаҳаннам азобидан паноҳ сўрайман, Сендан қабр азобидан паноҳ сўрайман, Сендан Масиҳ Дажжол фитнасидан паноҳ сўрайман ва Сендан ҳаёт ҳамда мамот фитнасидан паноҳ сўрайман», деб айтар эдилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كُنْتُ أَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بِالتَّكْبِيرِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning namozi tugaganini takbirni eshitib tanir edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг намози тугаганини такбирни эшитиб танир эдим.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَلْحَظُ فِي الصَّلَاةِ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda oʻng va chap tomonga qarab qoʻyar, biroq boʻynini orqasiga buramas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Vakiy bu rivoyatda Fazl ibn Musoga muxolif boʻlgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда ўнг ва чап томонга қараб қўяр, бироқ бўйнини орқасига бурамас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Вакий бу ривоятда Фазл ибн Мусога мухолиф бўлган.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بِالنَّجْمِ وَسَجَدَ مَعَهُ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Najm (surasi)da sajda qildilar; u zot bilan birga musulmonlar, mushriklar, jinlar va inslar (ham) sajda qildi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Нажм (сураси)да сажда қилдилар; у зот билан бирга мусулмонлар, мушриклар, жинлар ва инслар (ҳам) сажда қилди.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: (سَجْدَةُ (ص) لَيْسَ مِنْ عَزَائِمِ السُّجُودِ وَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يسْجد فِيهَا وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ مُجَاهِدٌ: قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ: أَأَسْجُدُ فِي (ص) فَقَرَأَ: (وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسليمَان) حَتَّى أَتَى (فبهداهم اقتده) فَقَالَ: نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ أَمر أَن يَقْتَدِي بهم. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sod (surasi)ning sajdasi vojib (sajda) emas; lekin men Paygʻambar ﷺ ni uni oʻqiyotib sajda qilayotgan holda koʻrdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сод (сураси)нинг саждаси вожиб (сажда) эмас; лекин мен Пайғамбар ﷺ ни уни ўқиётиб сажда қилаётган ҳолда кўрдим.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَسْجُدْ فِي شَيْءٍ مِنَ الْمُفَصَّلِ مُنْذُ تَحَوَّلَ إِلَى الْمَدِينَةِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Madinaga koʻchib oʻtganlaridan beri mufassal (suralar)dan birortasida sajda qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Мадинага кўчиб ўтганларидан бери муфассал (суралар)дан бирортасида сажда қилмадилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ وَأَنَا نَائِمٌ كَأَنِّي أُصَلِّي خَلْفَ شَجَرَةٍ فَسَجَدْتُ فَسَجَدَتِ الشَّجَرَةُ لِسُجُودِي فَسَمِعْتُهَا تَقُولُ: اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَةً ثُمَّ سَجَدَ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يَقُولُ مِثْلَ مَا أَخْبَرَهُ الرَّجُلُ عَنْ قَوْلِ الشَّجَرَةِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men bu kecha uyqumda oʻzimni bir daraxt ortida namoz oʻqiyotgandek koʻrdim. Men sajda qilganimda daraxt ham mening sajdamga (qoʻshilib) sajda qildi va men uning: ‹Allohumma-ktub li biha indaka ajran, va daʼ anni biha vizran, vaj-alha li indaka zuxron, va taqobbalha minni kama taqobbaltaha min abdika Dovud (Ey Allohim, buning sababli huzuringda menga ajr yozgil, buning sababli mendan bir gunohni soqit qilgil, buni huzuringda menga zaxira qilgil va buni bandang Dovuddan qabul qilganing kabi mendan qabul qilgil)› deb aytayotganini eshitdim», dedi. Ibn Abbos aytdi: Paygʻambar ﷺ bir sajdali (oyatni) oʻqib, soʻng sajda qildilar. Ibn Abbos aytdi: Men u zotning, xuddi haligi kishi daraxtning soʻzi haqida xabar bergani kabi (soʻzlarni) aytayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Bu bobda Abu Saiddan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бу кеча уйқумда ўзимни бир дарахт ортида намоз ўқиётгандек кўрдим. Мен сажда қилганимда дарахт ҳам менинг саждамга (қўшилиб) сажда қилди ва мен унинг: ‹Аллоҳумма-ктуб ли биҳа индака ажран, ва даъ анни биҳа визран, важ-алҳа ли индака зухрон, ва тақоббалҳа минни кама тақоббалтаҳа мин абдика Довуд (Эй Аллоҳим, бунинг сабабли ҳузурингда менга ажр ёзгил, бунинг сабабли мендан бир гуноҳни соқит қилгил, буни ҳузурингда менга захира қилгил ва буни банданг Довуддан қабул қилганинг каби мендан қабул қилгил)› деб айтаётганини эшитдим», деди. Ибн Аббос айтди: Пайғамбар ﷺ бир саждали (оятни) ўқиб, сўнг сажда қилдилар. Ибн Аббос айтди: Мен у зотнинг, худди ҳалиги киши дарахтнинг сўзи ҳақида хабар бергани каби (сўзларни) айтаётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Бу бобда Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ فِي (ص) وَقَالَ: سَجَدَهَا دَاوُدُ تَوْبَةً وَنَسْجُدُهَا شُكْرًا. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {Sod} surasida sajda qildilar va: «Buni Dovud tavba qilib sajda etgan edi, biz esa uni shukr qilib sajda etamiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {Сод} сурасида сажда қилдилар ва: «Буни Довуд тавба қилиб сажда этган эди, биз эса уни шукр қилиб сажда этамиз», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «من سمع الْمُنَادِي فَلَمْ يَمْنَعْهُ مِنِ اتِّبَاعِهِ عُذْرٌ» قَالُوا وَمَا الْعُذْرُ؟ قَالَ: «خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ الصَّلَاةُ الَّتِي صَلَّى» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارَقُطْنِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim azon aytuvchini eshitsa-yu, unga ergashishdan biror uzr toʻsmasa, (lekin u jamoatga kelmasa), oʻqigan namozi undan qabul qilinmaydi». Ular: «Uzr nima?» dedilar. U zot: «Qoʻrquv yoki kasallik», dedilar. Abu Dovud aytadi: Magʻrodan Abu Ishoq ham rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким азон айтувчини эшитса-ю, унга эргашишдан бирор узр тўсмаса, (лекин у жамоатга келмаса), ўқиган намози ундан қабул қилинмайди». Улар: «Узр нима?» дедилар. У зот: «Қўрқув ёки касаллик», дедилар. Абу Довуд айтади: Мағродан Абу Ишоқ ҳам ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خِيَارُكُمْ أَلْيَنُكُمْ مَنَاكِبَ فِي الصَّلَاة» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz namozda yelkasi eng yumshoq boʻlganlaringizdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Jaʼfar ibn Yahyo Makka ahlidandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз намозда елкаси энг юмшоқ бўлганларингиздир», дедилар. Абу Довуд айтди: Жаъфар ибн Яҳё Макка аҳлидандир.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: بِتُّ فِي بَيت خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِهِ فَعَدَلَنِي كَذَلِكَ مِنْ وَرَاءِ ظَهره إِلَى الشق الْأَيْمن

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men xolam Maymunaning uyida tunadim. Bas, Rasululloh ﷺ kechasi turib, meshning ogʻzini ochib taharat oldilar, soʻng meshni bogʻladilar va namozga turdilar. Men ham turib, u zot taharat olganidek taharat oldim, soʻng kelib u zotning chap tomonlariga turdim. Shunda u zot meni oʻng qoʻllari bilan ushlab, orqalaridan aylantirib, oʻng tomonlariga turgʻazdilar va men u zot bilan birga namoz oʻqidim.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен холам Маймунанинг уйида тунадим. Бас, Расулуллоҳ ﷺ кечаси туриб, мешнинг оғзини очиб таҳарат олдилар, сўнг мешни боғладилар ва намозга турдилар. Мен ҳам туриб, у зот таҳарат олганидек таҳарат олдим, сўнг келиб у зотнинг чап томонларига турдим. Шунда у зот мени ўнг қўллари билан ушлаб, орқаларидан айлантириб, ўнг томонларига турғаздилар ва мен у зот билан бирга намоз ўқидим.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لِيُؤَذِّنْ لَكُمْ خِيَارُكُمْ وليؤمكم قراؤكم» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga eng yaxshilaringiz azon aytsin va sizlarga Qurʼonni (eng koʻp) oʻqiy oladiganlaringiz imomlik qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга энг яхшиларингиз азон айтсин ва сизларга Қуръонни (энг кўп) ўқий оладиганларингиз имомлик қилсин», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " ثَلَاثَةٌ لَا تُرْفَعُ لَهُم صلَاتهم فَوق رؤوسهم شِبْرًا: رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَأَخَوَانِ مُتَصَارِمَانِ ". رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi borki, ularning namozi boshlaridan bir qarichdan yuqoriga koʻtarilmaydi: qavmga imomlik qilib, ular esa uni yoqtirmaydigan kishi; kechani eri undan gʻazablangan holda oʻtkazgan ayol; va oʻzaro aloqani uzgan ikki aka-uka», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши борки, уларнинг намози бошларидан бир қаричдан юқорига кўтарилмайди: қавмга имомлик қилиб, улар эса уни ёқтирмайдиган киши; кечани эри ундан ғазабланган ҳолда ўтказган аёл; ва ўзаро алоқани узган икки ака-ука», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إدبار النُّجُوم الركعتان قبل الْفجْر وأدبار السُّجُود الركعتان بعد الْمغرب» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «{Yulduzlar botishi vaqtida} (Tur 49) — bu Bomdoddan oldingi ikki rakaatdir, {sajdalardan keyin} (Qof 40) — bu Shomdan keyingi ikki rakaatdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Paygʻambarga nisbat berilgan) holatda faqat shu yoʻldan, Muhammad ibn Fuzaylning Rishdin ibn Kuraybdan rivoyatidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «{Юлдузлар ботиши вақтида} (Тур 49) — бу Бомдоддан олдинги икки ракаатдир, {саждалардан кейин} (Қоф 40) — бу Шомдан кейинги икки ракаатдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни марфуъ (Пайғамбарга нисбат берилган) ҳолатда фақат шу йўлдан, Муҳаммад ибн Фузайлнинг Ришдин ибн Курайбдан ривоятидангина биламиз.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطِيلُ الْقِرَاءَةَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ حَتَّى يَتَفَرَّقَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ shomdan keyingi ikki rakatda qiroatni masjid ahli tarqalib ketguncha uzaytirar edilar.» Abu Dovud dedi: Buni Nasr al-Mujaddar Yaʼqub al-Qummiydan shunga oʻxshash tarzda rivoyat qilib, uni musnad (ulangan) holda keltirgan. Abu Dovud dedi: Buni bizga Muhammad ibn Iso ibn at-Tabboʻ soʻzlab berdi: Nasr al-Mujaddar Yaʼqubdan shunga oʻxshash tarzda rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ шомдан кейинги икки ракатда қироатни масжид аҳли тарқалиб кетгунча узайтирар эдилар.» Абу Довуд деди: Буни Наср ал-Мужаддар Яъқуб ал-Қуммийдан шунга ўхшаш тарзда ривоят қилиб, уни муснад (уланган) ҳолда келтирган. Абу Довуд деди: Буни бизга Муҳаммад ибн Исо ибн ат-Таббў сўзлаб берди: Наср ал-Мужаддар Яъқубдан шунга ўхшаш тарзда ривоят қилди.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فَتَحَدَّثَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ فَلَمَّا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ أَوْ بَعْضُهُ قَعَدَ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ فَقَرَأَ: (إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْل وَالنَّهَار لآيَات لأولي الْأَلْبَاب " حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى الْقِرْبَةِ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ صَبَّ فِي الْجَفْنَةِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا حَسَنًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ لَمْ يُكْثِرْ وَقَدْ أَبْلَغَ فَقَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ وَتَوَضَّأْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِأُذُنِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَتَامَّتْ صَلَاتُهُ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فَآذَنَهُ بِلَالٌ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَكَانَ فِي دُعَائِهِ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وتحتي نورا وأمامي نورا وَخَلْفِي نُورًا وَاجْعَلْ لِي نُورًا» وَزَادَ بَعْضُهُمْ: «وَفِي لِسَانِي نُورًا» وَذُكِرَ: " وَعَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشِعَرِي وبشري) وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا: «وَاجْعَلْ فِي نَفْسِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا» وَفِي أُخْرَى لِمُسْلِمٍ: «اللَّهُمَّ أَعْطِنِي نورا»

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Maymuna (xolam)nikida tunadim. Paygʻambar ﷺ turib, hojatlarini bajardilar, yuzlari va qoʻllarini yuvdilar, soʻng (yana) uxladilar. Keyin turib, (suv) meshiga kelib, uning bogʻichini yechdilar va ikki tahorat orasidagi (oʻrtacha) bir tahorat qildilar — suvni koʻp ishlatmadilar, lekin (aʼzolarni) toʻliq (yuvib) yetkazdilar — soʻng namoz oʻqidilar. Men ham turib, men u zotni kuzatayotganimni sezib qolmasinlar uchun (atayin) kerishdim, soʻng tahorat qildim. U zot namozga turdilar, men esa chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qulogʻimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga aylantirib oʻtkazdilar. U zotning namozlari oʻn uch rakatga yetdi, soʻng yonboshlab, hurrak otib (xurullab) uxladilar — u zot uxlaganlarida hurrak otardilar. Keyin Bilol u zotni namozga (chaqirib) ogohlantirdi; u zot tahorat qilmasdan namoz oʻqidilar. U zot duolarida shunday der edilar: «Allohummajʼal fiy qalbiy nuran, va fiy basariy nuran, va fiy samʼiy nuran, va an yamiyniy nuran, va an yasariy nuran, va favqiy nuran, va tahtiy nuran, va amamiy nuran, va xalfiy nuran, vajʼal liy nuran» (Allohim, qalbimda nur ato et, koʻzimda nur, qulogʻimda nur, oʻng tomonimda nur, chap tomonimda nur, ustimda nur, ostimda nur, oldimda nur, ortimda nur (ato et) va menga (butun vujudimga) nur ato et). (Roviy) Kurayb: «(Yana) yetti (soʻz) ‹tobut›da (yodimdan koʻtarilgan) edi. Soʻng men Abbosning farzandlaridan bir kishiga yoʻliqdim, u menga ularni aytib berdi: u ‹asabim (paylarim), goʻshtim, qonim, sochim va terim›ni zikr qildi va yana ikki xislatni zikr qildi», dedi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Маймуна (холам)никида тунадим. Пайғамбар ﷺ туриб, ҳожатларини бажардилар, юзлари ва қўлларини ювдилар, сўнг (яна) ухладилар. Кейин туриб, (сув) мешига келиб, унинг боғичини ечдилар ва икки таҳорат орасидаги (ўртача) бир таҳорат қилдилар — сувни кўп ишлатмадилар, лекин (аъзоларни) тўлиқ (ювиб) етказдилар — сўнг намоз ўқидилар. Мен ҳам туриб, мен у зотни кузатаётганимни сезиб қолмасинлар учун (атайин) керишдим, сўнг таҳорат қилдим. У зот намозга турдилар, мен эса чап томонларида турдим. Шунда у зот қулоғимдан ушлаб, мени ўнг томонларига айлантириб ўтказдилар. У зотнинг намозлари ўн уч ракатга етди, сўнг ёнбошлаб, ҳуррак отиб (хуруллаб) ухладилар — у зот ухлаганларида ҳуррак отардилар. Кейин Билол у зотни намозга (чақириб) огоҳлантирди; у зот таҳорат қилмасдан намоз ўқидилар. У зот дуоларида шундай дер эдилар: «Аллоҳуммажъал фий қалбий нуран, ва фий басарий нуран, ва фий самъий нуран, ва ан ямийний нуран, ва ан ясарий нуран, ва фавқий нуран, ва таҳтий нуран, ва амамий нуран, ва халфий нуран, важъал лий нуран» (Аллоҳим, қалбимда нур ато эт, кўзимда нур, қулоғимда нур, ўнг томонимда нур, чап томонимда нур, устимда нур, остимда нур, олдимда нур, ортимда нур (ато эт) ва менга (бутун вужудимга) нур ато эт). (Ровий) Курайб: «(Яна) етти (сўз) ‹тобут›да (ёдимдан кўтарилган) эди. Сўнг мен Аббоснинг фарзандларидан бир кишига йўлиқдим, у менга уларни айтиб берди: у ‹асабим (пайларим), гўштим, қоним, сочим ва терим›ни зикр қилди ва яна икки хислатни зикр қилди», деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَتْ قِرَاءَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَدْرِ مَا يَسْمَعُهُ مَنْ فِي الْحُجْرَةِ وَهُوَ فِي الْبَيْتِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Paygʻambar ﷺ uyda boʻlganlarida, qiroatlari hujrada boʻlgan kishi eshitadigan darajada (ovozda) boʻlar edi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Пайғамбар ﷺ уйда бўлганларида, қироатлари ҳужрада бўлган киши эшитадиган даражада (овозда) бўлар эди.»

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ: «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ وَقَوْلُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ وَمُحَمَّدٌ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَلَا إِلَهَ غَيْرك»

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kechasi tahajjud namozi uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamd. Anta qoyyimus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, laka mulkus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, anta nuurus-samavaati val-arz. Va lakal-hamd, antal-haqq, va vaʼdukal-haqq, va liqoouka haqq, va qovluka haqq, val-jannatu haqq, van-naaru haqq, van-nabiyyuuna haqq. Va Muhammadun (sallallohu alayhi va sallam) haqq, vas-saaʼatu haqq. Allohumma laka aslamtu, va bika aamantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xoosamtu, va ilayka haakamtu, fagʻfir lii maa qoddamtu va maa axxortu, va maa asrortu va maa aʼlantu. Antal-muqoddim va antal-muaxxir, laa ilaaha illaa anta (yoki: laa ilaaha gʻayruka). (Allohim, barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsani tutib turuvchisan. Barcha hamd Senga xosdir; osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsaning mulki Senga xosdir. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning nurisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning podshohisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — Haqsan, vaʼdang — haq, Senga roʻbaroʻ kelish — haq, soʻzing — haq, jannat — haq, doʻzax — haq va paygʻambarlar — haq. Muhammad ﷺ — haq va Soat (Qiyomat) — haq. Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga (tavba bilan) qaytdim, Sen (yordaming) bilan (kofirlar bilan) bahslashdim, Seni hakam qildim. Bas, mening avval qilgan va keyin qiladigan, yashirin va oshkora (gunoh)larimni magʻfirat qil. Sen — (baʼzilarni) oldinga oʻtkazuvchi va Sen — (baʼzilarni) orqaga suruvchisan; Sendan boshqa haq maʼbud yoʻq)», — der edilar. Sufyon: «Abdulkarim Abu Umayya yuqoridagiga: ‹Va laa havla va laa quvvata illaa billaah (Allohdan boshqa (gunohlardan saqlovchi) kuch va (toatga) quvvat yoʻq)›, — deganini qoʻshdi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ кечаси таҳажжуд намози учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамд. Анта қоййимус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, лака мулкус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, анта нуурус-самаваати вал-арз. Ва лакал-ҳамд, антал-ҳаққ, ва ваъдукал-ҳаққ, ва лиқооука ҳаққ, ва қовлука ҳаққ, вал-жаннату ҳаққ, ван-наару ҳаққ, ван-набийюуна ҳаққ. Ва Муҳаммадун (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳаққ, вас-сааъату ҳаққ. Аллоҳумма лака асламту, ва бика ааманту, ва алайка таваккалту, ва илайка анабту, ва бика хоосамту, ва илайка ҳаакамту, фағфир лии маа қоддамту ва маа аххорту, ва маа асрорту ва маа аъланту. Антал-муқоддим ва антал-муаххир, лаа илааҳа иллаа анта (ёки: лаа илааҳа ғайрука). (Аллоҳим, барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсани тутиб турувчисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсанинг мулки Сенга хосдир. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг нурисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг подшоҳисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — Ҳақсан, ваъданг — ҳақ, Сенга рўбарў келиш — ҳақ, сўзинг — ҳақ, жаннат — ҳақ, дўзах — ҳақ ва пайғамбарлар — ҳақ. Муҳаммад ﷺ — ҳақ ва Соат (Қиёмат) — ҳақ. Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга (тавба билан) қайтдим, Сен (ёрдаминг) билан (кофирлар билан) баҳслашдим, Сени ҳакам қилдим. Бас, менинг аввал қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкора (гуноҳ)ларимни мағфират қил. Сен — (баъзиларни) олдинга ўтказувчи ва Сен — (баъзиларни) орқага сурувчисан; Сендан бошқа ҳақ маъбуд йўқ)», — дер эдилар. Суфён: «Абдулкарим Абу Умайя юқоридагига: ‹Ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳ (Аллоҳдан бошқа (гуноҳлардан сақловчи) куч ва (тоатга) қувват йўқ)›, — деганини қўшди», — деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَشْرَافُ أُمَّتَيْ حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَأَصْحَابُ اللَّيْلِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning ashroflari (eng sharaflilari) — Qurʼonni yod olganlar va tun ahli (kechalari namoz oʻqiydiganlar)dir», dedilar. Bayhaqiy Shuʼabul-iymonda rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг ашрофлари (энг шарафлилари) — Қуръонни ёд олганлар ва тун аҳли (кечалари намоз ўқийдиганлар)дир», дедилар. Байҳақий Шуъабул-иймонда ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا مُتَتَابِعًا فِي الظّهْر وَالْعصر وَالْمغْرب وَالْعشَاء وَصَلَاة الصُّبْح إِذا قَالَ: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» مِنَ الرَّكْعَةِ الْآخِرَة يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مَنْ بَنِي سُلَيْمٍ: عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ وَيُؤَمِّنُ مَنْ خَلْفَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ bir oy ketma-ket peshin, asr, shom, xufton va bomdod namozlarida, har namozning oxirida, oxirgi rakatda «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida qunut oʻqir, Banu Sulaymdan boʻlgan baʼzi qabilalarga — Riʼl, Zakvon va Usayyaga (qarshi) duo qilar, orqasidagilar esa omin der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ бир ой кетма-кет пешин, аср, шом, хуфтон ва бомдод намозларида, ҳар намознинг охирида, охирги ракатда «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида қунут ўқир, Бану Сулаймдан бўлган баъзи қабилаларга — Риъл, Заквон ва Усайяга (қарши) дуо қилар, орқасидагилар эса омин дер эдилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: لِلْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ: " يَا عَبَّاسُ يَا عَمَّاهُ أَلَا أُعْطِيكَ؟ أَلَا أَمْنَحُكَ؟ أَلا أحبوك؟ أَلَا أَفْعَلُ بِكَ عَشْرَ خِصَالٍ إِذَا أَنْتَ فَعَلْتَ ذَلِكَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ ذَنْبَكَ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ قَدِيمَهُ وَحَدِيثَهُ خَطَأَهُ وَعَمْدَهُ صَغِيرَهُ وَكَبِيرَهُ سِرَّهُ وَعَلَانِيَتَهُ: أَنْ تُصَلِّيَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ تَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً. فَإِذَا فَرَغْتَ مِنَ الْقِرَاءَةِ فِي أَوَّلِ رَكْعَةٍ وَأَنْتَ قَائِمٌ قُلْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ تَرْكَعُ فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ رَاكِعٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ الرُّكُوعِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَهْوِي سَاجِدًا فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ سَاجِدٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَسْجُدُ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ فَتَقُولُهَا عَشْرًا فَذَلِكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ تَفْعَلُ ذَلِكَ فِي أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ إِنِ اسْتَطَعْت أَن تصليها فِي كل يَوْم فَافْعَلْ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ جُمُعَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ شَهْرٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ سَنَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي عُمْرِكَ مَرَّةً ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير وروى التِّرْمِذِيّ عَن أبي رَافع نَحوه

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abbos ibn Abdulmuttalibga shunday dedilar: «Ey Abbos, ey amakijonim! Senga bir narsa bermaymi? Senga inʼom qilmaymi? Senga ato etmaymi? Sen uchun oʻnta xislatni qilmaymi? Agar sen buni qilsang, Alloh sening gunohingni — avvalgisini ham, oxirgisini ham, qadimgisini ham, yangisini ham, xatosini ham, qasdligini ham, kichigini ham, kattasini ham, yashirinini ham, oshkorasini ham — kechiradi. Bu oʻnta xislat shuki: toʻrt rakat namoz oʻqiysan, har rakatda Fotihatul-kitobni va bir surani oʻqiysan. Birinchi rakatda qiroatni tugatgach, hali tik turgan holingda oʻn besh marta ‹Subhanalloh, val-hamdu lillah, va la ilaha illalloh, vallohu akbar› deysan. Soʻng rukuga egilasan-da, ruku holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni rukudan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng sajdaga egilasan-da, sajda holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni sajdadan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng (yana) sajda qilasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Mana shu har rakatda yetmish besh boʻladi. Buni toʻrt rakatda qilasan. Agar har kuni bir marta oʻqishga qodir boʻlsang, shunday qil. Agar (buni) qilmasang, har jumada bir marta (oʻqi). Agar qilmasang, har oyda bir marta. Agar qilmasang, har yili bir marta. Agar qilmasang, umringda bir marta (oʻqi).»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Аббос ибн Абдулмутталибга шундай дедилар: «Эй Аббос, эй амакижоним! Сенга бир нарса бермайми? Сенга инъом қилмайми? Сенга ато этмайми? Сен учун ўнта хислатни қилмайми? Агар сен буни қилсанг, Аллоҳ сенинг гуноҳингни — аввалгисини ҳам, охиргисини ҳам, қадимгисини ҳам, янгисини ҳам, хатосини ҳам, қасдлигини ҳам, кичигини ҳам, каттасини ҳам, яширинини ҳам, ошкорасини ҳам — кечиради. Бу ўнта хислат шуки: тўрт ракат намоз ўқийсан, ҳар ракатда Фотиҳатул-китобни ва бир сурани ўқийсан. Биринчи ракатда қироатни тугатгач, ҳали тик турган ҳолингда ўн беш марта ‹Субҳаналлоҳ, вал-ҳамду лиллаҳ, ва ла илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар› дейсан. Сўнг рукуга эгиласан-да, руку ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни рукудан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг саждага эгиласан-да, сажда ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни саждадан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг (яна) сажда қиласан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Мана шу ҳар ракатда етмиш беш бўлади. Буни тўрт ракатда қиласан. Агар ҳар куни бир марта ўқишга қодир бўлсанг, шундай қил. Агар (буни) қилмасанг, ҳар жумада бир марта (ўқи). Агар қилмасанг, ҳар ойда бир марта. Агар қилмасанг, ҳар йили бир марта. Агар қилмасанг, умрингда бир марта (ўқи).»

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَافَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَفَرًا فَأَقَامَ تِسْعَةَ عَشَرَ يَوْمًا يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَنَحْنُ نُصَلِّي فِيمَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ مَكَّةَ تِسْعَةَ عَشَرَ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فَإِذَا أَقَمْنَا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِك صلينَا أَرْبعا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ bir safar qildilar va oʻn toʻqqiz kun ikki rakaatdan oʻqidilar», dedi. Ibn Abbos: «Biz ham oʻn toʻqqiz (kun)gacha boʻlgan muddatda ikki rakaatdan oʻqiymiz, agar bundan koʻproq tursak, toʻrt (rakaat) oʻqiymiz», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ бир сафар қилдилар ва ўн тўққиз кун икки ракаатдан ўқидилар», деди. Ибн Аббос: «Биз ҳам ўн тўққиз (кун)гача бўлган муддатда икки ракаатдан ўқиймиз, агар бундан кўпроқ турсак, тўрт (ракаат) ўқиймиз», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَين الظُّهْرِ وَالْعَصْر إِذَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ سَيْرٍ وَيجمع بَين الْمغرب وَالْعشَاء. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarlarda peshin va asr namozlarini birga oʻqir, shuningdek shom va xufton namozlarini ham birga oʻqir edilar. Anas ibn Molik rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ safarlarda shom va xufton namozlarini birga oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарларда пешин ва аср намозларини бирга ўқир, шунингдек шом ва хуфтон намозларини ҳам бирга ўқир эдилар. Анас ибн Молик ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ сафарларда шом ва хуфтон намозларини бирга ўқир эдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: فَرَضَ اللَّهُ الصَّلَاةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْف رَكْعَة. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Alloh namozni Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali muqimlikda toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ намозни Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали муқимликда тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди».

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَرَأَ: (الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لكم دينكُمْ) الْآيَةَ وَعِنْدَهُ يَهُودِيٌّ فَقَالَ: لَوْ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عَلَيْنَا لَاتَّخَذْنَاهَا عِيدًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَإِنَّهَا نزلت فِي يَوْم عيدين فِي وَيَوْم جُمُعَةٍ وَيَوْمِ عَرَفَةَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u {Bugun sizlar uchun diningizni kamolga yetkazdim} (Moida 3) oyatini oʻqidi, uning yonida esa bir yahudiy bor edi. U (yahudiy): «Agar bu oyat bizga nozil boʻlganida, biz uni bayram qilib olardik», dedi. Ibn Abbos: «U (oyat) ikki bayram jam boʻlgan kunda — juma kuni va Arafa kunida nozil boʻlgan», dedi. Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu hasan-gʻarib hadis», degan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у {Бугун сизлар учун динингизни камолга етказдим} (Моида 3) оятини ўқиди, унинг ёнида эса бир яҳудий бор эди. У (яҳудий): «Агар бу оят бизга нозил бўлганида, биз уни байрам қилиб олардик», деди. Ибн Аббос: «У (оят) икки байрам жам бўлган кунда — жума куни ва Арафа кунида нозил бўлган», деди. Термизий ривоят қилган ва: «Бу ҳасан-ғариб ҳадис», деган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ تَرَكَ الْجُمُعَةُ مِنْ غَيْرِ ضَرُورَةٍ كُتِبَ مُنَافِقًا فِي كِتَابٍ لَا يُمْحَى وَلَا يُبَدَّلُ» . وَفِي بَعْضِ الرِّوَايَاتِ ثَلَاثًا. رَوَاهُ الشَّافِعِي

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim uzrsiz jumʼani tark etsa, bir dinor sadaqa bersin. Agar topa olmasa, yarim dinor (bersin)», dedilar. Abu Dovud dedi: Buni Xolid ibn Qays ham shu tarzda rivoyat qildi, biroq isnodida unga muxolif boʻldi va matnda unga muvofiq boʻldi.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким узрсиз жумъани тарк этса, бир динор садақа берсин. Агар топа олмаса, ярим динор (берсин)», дедилар. Абу Довуд деди: Буни Холид ибн Қайс ҳам шу тарзда ривоят қилди, бироқ иснодида унга мухолиф бўлди ва матнда унга мувофиқ бўлди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَكَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَهُوَ كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا وَالَّذِي يَقُولُ لَهُ أَنْصِتْ لَيْسَ لَهُ جُمُعَة» . رَوَاهُ أَحْمد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni imom xutba oʻqiyotgan paytda gapirsa, u kitoblarni koʻtargan eshakka oʻxshaydi. Unga: ‹Jim boʻl!›, degan kishiga esa juma (savobi) yoʻqdir», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни имом хутба ўқиётган пайтда гапирса, у китобларни кўтарган эшакка ўхшайди. Унга: ‹Жим бўл!›, деган кишига эса жума (савоби) йўқдир», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى يَوْمَ الْفِطْرِ رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهُمَا وَلَا بَعْدَهُمَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Iyd-ul-fitr kuni ikki rakat namoz oʻqidilar va undan oldin ham, keyin ham (nafl) namoz oʻqimadilar. Soʻng Bilol bilan birga ayollar tomonga borib, ularga sadaqa berishni buyurdilar; bas, ular (sadaqaga) sirgʻa va marjonlarini bera boshladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ийд-ул-фитр куни икки ракат намоз ўқидилар ва ундан олдин ҳам, кейин ҳам (нафл) намоз ўқимадилар. Сўнг Билол билан бирга аёллар томонга бориб, уларга садақа беришни буюрдилар; бас, улар (садақага) сирға ва маржонларини бера бошлади.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهِنَّ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ الْعَشَرَةِ» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ؟ قَالَ: «وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ushbu kunlardagi solih amaldan koʻra Allohga sevimliroq boʻlgan amal qilinadigan boshqa kunlar yoʻq», dedilar — yaʼni (Zulhijjaning) oʻn kunini (nazarda tutdilar). (Sahobalar): «Yo Rasululloh, Alloh yoʻlidagi jihod ham emasmi?» dedilar. U zot: «Alloh yoʻlidagi jihod ham emas, magar bir kishi oʻz joni va moli bilan (jihodga) chiqib, ulardan biror narsani (qaytarib) olib kelmasa (— shumi mustasno)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ушбу кунлардаги солиҳ амалдан кўра Аллоҳга севимлироқ бўлган амал қилинадиган бошқа кунлар йўқ», дедилар — яъни (Зулҳижжанинг) ўн кунини (назарда тутдилар). (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмасми?» дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмас, магар бир киши ўз жони ва моли билан (жиҳодга) чиқиб, улардан бирор нарсани (қайтариб) олиб келмаса (— шуми мустасно)», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ الْأَضْحَى فَاشْتَرَكْنَا فِي الْبَقَرَةِ سَبْعَةٌ وَفِي الْبَعِيرِ عَشَرَةٌ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غريبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik, Qurbonlik (kuni) yetib keldi. Shunda biz bir mol (sigir)da yetti kishi, bir tuyada oʻn kishi sherik boʻldik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abul-Asvad as-Sulamiyning otasidan, uning bobosidan (rivoyat qilgani) va Abu Ayyubdan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan gʻaribdir; uni faqat Fazl ibn Musoning hadisidan bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик, Қурбонлик (куни) етиб келди. Шунда биз бир мол (сигир)да етти киши, бир туяда ўн киши шерик бўлдик», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Абул-Асвад ас-Суламийнинг отасидан, унинг бобосидан (ривоят қилгани) ва Абу Айюбдан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан ғарибдир; уни фақат Фазл ибн Мусонинг ҳадисидан биламиз.

عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: انْخَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثمَّ انْصَرف وَقد تجلت الشَّمْس فَقَالَ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ» . قَالُوا: يَا رَسُولَ الله رَأَيْنَاك تناولت شَيْئا فِي مقامك ثمَّ رَأَيْنَاك تكعكعت؟ قَالَ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِنِّي أريت الْجنَّة فتناولت عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وأريت النَّار فَلم أر منْظرًا كَالْيَوْمِ قَطُّ أَفْظَعَ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ» . قَالُوا: بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «بِكُفْرِهِنَّ» . قِيلَ: يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ؟ . قَالَ: " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَو أَحْسَنت إِلَى أحداهن الدَّهْر كُله ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ مِنْك خيرا قطّ "

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ tutilish namozini oʻqidilar va — kishi Baqara surasini oʻqib ulguradigan (qadar) — uzoq turdilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq (yana) rukuʼ qildilar; soʻng ikki marta sajda qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar; soʻng avvalgisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng (ikki marta) sajda qilib, namozni tugatdilar. Oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. Paygʻambar ﷺ soʻng: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular birovning oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi. Bas, ularni koʻrganingizda, Allohni yodga olinglar», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni joyingizdan biror narsa olayotgan holda, soʻng orqaga chekinayotgan holda koʻrdik», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men jannatni koʻrdim va uning (mevasi) shoxiga qoʻlimni choʻzdim; agar uni olganimda edi, dunyo turguncha undan yer edingiz. Men doʻzaxni ham koʻrdim va bunchalik dahshatli manzarani hech koʻrmagan edim. Men uning aholisining koʻpchiligi ayollar (ekanini) koʻrdim», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, nega shunday?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ularning nankoʻrligi sababli», — dedilar. «Ular Allohga nankoʻrlik qiladimi?» — deb soʻraldi. Paygʻambar ﷺ: «Ular oʻz umrdoshlariga (erlariga) nankoʻrlik qiladi va yaxshilikka nankoʻrlik qiladi. Agar sen ulardan biriga butun umr yaxshilik qilsang-u, u sendan biror (yoqimsiz) narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech yaxshilik koʻrmadim›, — der», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ тутилиш намозини ўқидилар ва — киши Бақара сурасини ўқиб улгурадиган (қадар) — узоқ турдилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ (яна) рукуъ қилдилар; сўнг икки марта сажда қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар; сўнг аввалгисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг (икки марта) сажда қилиб, намозни тугатдилар. Ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. Пайғамбар ﷺ сўнг: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бировнинг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди. Бас, уларни кўрганингизда, Аллоҳни ёдга олинглар», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни жойингиздан бирор нарса олаётган ҳолда, сўнг орқага чекинаётган ҳолда кўрдик», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен жаннатни кўрдим ва унинг (меваси) шохига қўлимни чўздим; агар уни олганимда эди, дунё тургунча ундан ер эдингиз. Мен дўзахни ҳам кўрдим ва бунчалик даҳшатли манзарани ҳеч кўрмаган эдим. Мен унинг аҳолисининг кўпчилиги аёллар (эканини) кўрдим», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, нега шундай?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уларнинг нанкўрлиги сабабли», — дедилар. «Улар Аллоҳга нанкўрлик қиладими?» — деб сўралди. Пайғамбар ﷺ: «Улар ўз умрдошларига (эрларига) нанкўрлик қилади ва яхшиликка нанкўрлик қилади. Агар сен улардан бирига бутун умр яхшилик қилсанг-у, у сендан бирор (ёқимсиз) нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч яхшилик кўрмадим›, — дер», — дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: صلى الله عَلَيْهِ وَسلم حِين كسفت الشَّمْس ثَمَان رَكْعَات فِي أَربع سَجدَات وَعَن عَليّ مثل ذَلِك. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh tutilganda toʻrt sajda bilan sakkiz rukuʼ (qilib) namoz oʻqidilar. Ali (ibn Abu Tolib)dan ham xuddi shunday (rivoyat qilingan).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилганда тўрт сажда билан саккиз рукуъ (қилиб) намоз ўқидилар. Али (ибн Абу Толиб)дан ҳам худди шундай (ривоят қилинган).

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي فِي الِاسْتِسْقَاءِ مُتَبَذِّلًا مُتَوَاضِعًا مُتَخَشِّعًا مُتَضَرِّعًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafotlariga sabab boʻlgan kasalliklarida boshlariga bir parcha mato bogʻlab chiqdilar va minbarga oʻtirdilar. Allohga hamdu sano aytgach: «Abu Bakr ibn Abu Quhofadan koʻra menga moli va joni bilan koʻp ehson qilgan hech kim yoʻq. Agar (insonlardan) biror xalil tutadigan boʻlganimda, albatta Abu Bakrni tutgan boʻlardim; lekin Islom birodarligi afzalroq. Bu masjiddagi barcha kichik eshiklarni — Abu Bakrniki(dan) boshqa — yopinglar», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафотларига сабаб бўлган касалликларида бошларига бир парча мато боғлаб чиқдилар ва минбарга ўтирдилар. Аллоҳга ҳамду сано айтгач: «Абу Бакр ибн Абу Қуҳофадан кўра менга моли ва жони билан кўп эҳсон қилган ҳеч ким йўқ. Агар (инсонлардан) бирор халил тутадиган бўлганимда, албатта Абу Бакрни тутган бўлардим; лекин Ислом биродарлиги афзалроқ. Бу масжиддаги барча кичик эшикларни — Абу Бакрники(дан) бошқа — ёпинглар», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَجُلًا لَعَنَ الرِّيحَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «لَا تَلْعَنُوا الرِّيحَ فَإِنَّهَا مَأْمُورَةٌ وَأَنَّهُ مَنْ لَعَنَ شَيْئًا لَيْسَ لَهُ بِأَهْلٍ رَجَعَتِ اللَّعْنَةُ عَلَيْهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurida shamolni laʼnatladi. Shunda u zot: «Shamolni laʼnatlama, chunki u (Allohning) amriga boʻysunadi. Kim biror narsani u (laʼnatga) loyiq boʻlmagani holda laʼnatlasa, laʼnat oʻziga qaytadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir; uni Bishr ibn Umardan boshqa birortasi musnad qilib rivoyat qilganini bilmaymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурида шамолни лаънатлади. Шунда у зот: «Шамолни лаънатлама, чунки у (Аллоҳнинг) амрига бўйсунади. Ким бирор нарсани у (лаънатга) лойиқ бўлмагани ҳолда лаънатласа, лаънат ўзига қайтади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир; уни Бишр ибн Умардан бошқа бирортаси муснад қилиб ривоят қилганини билмаймиз.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَا هَبَّتْ رِيحٌ قَطُّ إِلَّا جَثَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم على رُكْبَتَيْهِ وَقَالَ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رَحْمَةً وَلَا تَجْعَلْهَا عَذَابًا اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رِيَاحًا وَلَا تَجْعَلْهَا رِيحًا» . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى: (إِنَّا أرسلنَا عَلَيْهِم ريحًا صَرْصَرًا) و (أرسلنَا عَلَيْهِم الرّيح الْعَقِيم) (وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاح لَوَاقِح) و (أَن يُرْسل الرِّيَاح مُبَشِّرَات) رَوَاهُ الشَّافِعِي وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qachon shamol essa, Nabiy ﷺ tizzalari ustiga choʻkib: «Allohumma, uni rahmat qilgin, azob qilmagin. Allohumma, uni (foydali) shamollar qilgin, (halokatli) yakka shamol qilmagin», der edilar. Ibn Abbos: Alloh taoloning Kitobida (shunday kelgan): {Biz ularning ustiga sovuq, gʻuvillagan shamolni yubordik} (Qamar 19), {Ularning ustiga barakasiz shamolni yubordik} (Zoriyot 41), {Biz shamollarni urugʻlantiruvchi qilib yubordik} (Hijr 22) va {shamollarni xushxabar eltuvchi qilib yuborishi} (Rum 46), dedi. Shofiiy va Bayhaqiy «ad-Daʼavot al-kabir»da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қачон шамол эсса, Набий ﷺ тиззалари устига чўкиб: «Аллоҳумма, уни раҳмат қилгин, азоб қилмагин. Аллоҳумма, уни (фойдали) шамоллар қилгин, (ҳалокатли) якка шамол қилмагин», дер эдилар. Ибн Аббос: Аллоҳ таолонинг Китобида (шундай келган): {Биз уларнинг устига совуқ, ғувиллаган шамолни юбордик} (Қамар 19), {Уларнинг устига баракасиз шамолни юбордик} (Зориёт 41), {Биз шамолларни уруғлантирувчи қилиб юбордик} (Ҳижр 22) ва {шамолларни хушхабар элтувчи қилиб юбориши} (Рум 46), деди. Шофиий ва Байҳақий «ад-Даъавот ал-кабир»да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَى أَعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ وَكَانَ إِذَا دَخَلَ عَلَى مَرِيضٍ يَعُودُهُ قَالَ: «لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» فَقَالَ لَهُ: «لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» . قَالَ: كَلَّا بَلْ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ تزيره الْقُبُور. فَقَالَ: «فَنعم إِذن» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kasal bir badaviyni ziyorat qildi. Paygʻambar ﷺ bemorni ziyorat qilganda: «Zarari yoʻq! Alloh seni shifo bersin! Alloh seni shifo bersin!» — derdi. Bas, Paygʻambar ﷺ badaviyga: «Zarari yoʻq. Alloh seni shifo bersin!» — dedi. Badaviy: «Sen ‹Alloh meni shifo bersin› deysanmi? Yoʻq — chunki bu — keksa kishining (tanasida) qaynaydigan va uni qabrga olib boradigan isitmadir», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha, unday boʻlsa, sen aytgandek boʻlsin», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ касал бир бадавийни зиёрат қилди. Пайғамбар ﷺ беморни зиёрат қилганда: «Зарари йўқ! Аллоҳ сени шифо берсин! Аллоҳ сени шифо берсин!» — дерди. Бас, Пайғамбар ﷺ бадавийга: «Зарари йўқ. Аллоҳ сени шифо берсин!» — деди. Бадавий: «Сен ‹Аллоҳ мени шифо берсин› дейсанми? Йўқ — чунки бу — кекса кишининг (танасида) қайнайдиган ва уни қабрга олиб борадиган иситмадир», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, ундай бўлса, сен айтгандек бўлсин», — деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يعوذ الْحسن وَالْحسن: «أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ» وَيَقُولُ: «إِنَّ أَبَاكُمَا كَانَ يعوذ بهما إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَفِي أَكْثَرِ نُسَخِ المصابيح: «بهما» على لفظ التَّثْنِيَة

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husaynga panoh tilab (taʼviz oʻqib): «Sizlar ikkovingizni har bir shayton, zaharli hasharot va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», derdilar. Va u zot: «Ibrohim Ishoq va Ismoilga (alayhimus-salom) ana shunday panoh tilar edi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайнга паноҳ тилаб (таъвиз ўқиб): «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтон, заҳарли ҳашарот ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дердилар. Ва у зот: «Иброҳим Ишоқ ва Исмоилга (алайҳимус-салом) ана шундай паноҳ тилар эди», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَعُودُ مُسْلِمًا فَيَقُولُ سَبْعَ مَرَّاتٍ: أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ إِلَّا شُفِيَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ قَدْ حَضَرَ أَجَلُهُ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Qaysi bir musulmon banda ajali yetib kelmagan bemorni ziyorat qilib, yetti marta ‹Asʼalullohal-azim Rabbal-arshil-azim an yashfiyak› (Men Buyuk Allohdan, Buyuk Arshning Robbidan, seni shifo berishini soʻrayman) desa, albatta u (bemor) shifo topadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Biz uni faqat Minhol ibn Amrning hadisidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Қайси бир мусулмон банда ажали етиб келмаган беморни зиёрат қилиб, етти марта ‹Асъалуллоҳал-азим Раббал-аршил-азим ан яшфияк› (Мен Буюк Аллоҳдан, Буюк Аршнинг Роббидан, сени шифо беришини сўрайман) деса, албатта у (бемор) шифо топади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Биз уни фақат Минҳол ибн Амрнинг ҳадисидангина биламиз.