حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ لَمْ يَنْظُرْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ زَيْدٌ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يُحَدِّثُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَآهُ وَعَلَيْهِ إِزَارٌ يَتَقَعْقَعُ يَعْنِي جَدِيدًا فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقُلْتُ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ إِنْ كُنْتَ عَبْدَ اللَّهِ فَارْفَعْ إِزَارَكَ قَالَ فَرَفَعْتُهُ قَالَ زِدْ قَالَ فَرَفَعْتُهُ حَتَّى بَلَغَ نِصْفَ السَّاقِ قَالَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ لَمْ يَنْظُرْ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّهُ يَسْتَرْخِي إِزَارِي أَحْيَانًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسْتَ مِنْهُمْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim izorini kibr bilan sudrasa, Alloh azza va jalla qiyomat kuni unga nazar solmaydi», deganlarini eshitdim. Zayd aytdi: Ibn Umar hadis aytib berardiki, Nabiy ﷺ uni koʻrdilar — uning ustida shitirlab turgan, yaʼni yangi izor bor edi. U zot: «Bu kim?» dedilar. Men: «Men Abdullohman», dedim. U zot: «Agar Abdulloh (Allohning bandasi) boʻlsang, izoringni koʻtar», dedilar. (Ibn Umar) aytdi: Men uni koʻtardim. U zot: «Yana koʻtar», dedilar. (Ibn Umar) aytdi: Men uni boldirning oʻrtasiga yetguncha koʻtardim. (Ibn Umar) aytdi: Soʻng u zot Abu Bakrga qarab: «Kim kiyimini kibr bilan sudrasa, Alloh qiyomat kuni unga nazar solmaydi», dedilar. Abu Bakr: «Baʼzan mening izorim boʻshashib tushib qoladi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sen ulardan emassan», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким изорини кибр билан судраса, Аллоҳ азза ва жалла қиёмат куни унга назар солмайди», деганларини эшитдим. Зайд айтди: Ибн Умар ҳадис айтиб берардики, Набий ﷺ уни кўрдилар — унинг устида шитирлаб турган, яъни янги изор бор эди. У зот: «Бу ким?» дедилар. Мен: «Мен Абдуллоҳман», дедим. У зот: «Агар Абдуллоҳ (Аллоҳнинг бандаси) бўлсанг, изорингни кўтар», дедилар. (Ибн Умар) айтди: Мен уни кўтардим. У зот: «Яна кўтар», дедилар. (Ибн Умар) айтди: Мен уни болдирнинг ўртасига етгунча кўтардим. (Ибн Умар) айтди: Сўнг у зот Абу Бакрга қараб: «Ким кийимини кибр билан судраса, Аллоҳ қиёмат куни унга назар солмайди», дедилар. Абу Бакр: «Баъзан менинг изорим бўшашиб тушиб қолади», деди. Шунда Набий ﷺ: «Сен улардан эмассан», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ مِنْ الْحَيَاءِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir kishining yonidan oʻtdilar — u oʻz birodariga hayo haqida tanbeh berayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni qoʻy, chunki hayo iymondandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир кишининг ёнидан ўтдилар — у ўз биродарига ҳаё ҳақида танбеҳ бераётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни қўй, чунки ҳаё иймондандир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّخَذَ كَلْبًا إِلَّا كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ صَيْدٍ انْتَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim qoʻy podasi yoki ov itidan boshqa it boqsa, har kuni uning ajridan ikki qiyrot kamayadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қўй подаси ёки ов итидан бошқа ит боқса, ҳар куни унинг ажридан икки қийрот камаяди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ مِنْهُ حَتَّى إِنِّي أَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ مِنْ أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمُحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَذَكَرَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hadis aytib berib dedilar: «Men uxlab yotganimda, menga bir kosa sut keltirildi; men undan ichdim — hatto qonganlik tirnoqlarimdan chiqayotganini koʻrardim. Soʻng ortganini Umar ibn Xattobga berdim». Ular: «Buni nimaga taʼbir qildingiz, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Ilmga», dedilar. Yaʼqub bizga otasidan, u Solihdan (rivoyat qildi); Ibn Shihob aytdi: Menga Hamza ibn Abdulloh ibn Umar aytib berdi — soʻng uni zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳадис айтиб бериб дедилар: «Мен ухлаб ётганимда, менга бир коса сут келтирилди; мен ундан ичдим — ҳатто қонганлик тирноқларимдан чиқаётганини кўрардим. Сўнг ортганини Умар ибн Хаттобга бердим». Улар: «Буни нимага таъбир қилдингиз, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Илмга», дедилар. Яъқуб бизга отасидан, у Солиҳдан (ривоят қилди); Ибн Шиҳоб айтди: Менга Ҳамза ибн Абдуллоҳ ибн Умар айтиб берди — сўнг уни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حِينَ يُكَبِّرُ حَتَّى يَكُونَا حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ وَإِذَا رَكَعَ رَفَعَهُمَا وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرَّكْعَةِ رَفَعَهُمَا وَلَا يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي السُّجُودِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ takbir aytganlarida qoʻllarini yelkalari barobariga yoki shunga yaqin boʻlguncha koʻtarar edilar; rukuʼga borganlarida ham ularni koʻtarar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham ularni koʻtarar, sajdada esa buni qilmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтганларида қўлларини елкалари баробарига ёки шунга яқин бўлгунча кўтарар эдилар; рукуъга борганларида ҳам уларни кўтарар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам уларни кўтарар, саждада эса буни қилмас эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Robbano va lakal hamd», deganlarini eshitdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Роббано ва лакал ҳамд», деганларини эшитди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَجْلِسَ الرَّجُلُ فِي الصَّلَاةِ وَهُوَ يَعْتَمِدُ عَلَى يَدَيْهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining namozda ikki qoʻliga suyanib oʻtirishidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг намозда икки қўлига суяниб ўтиришидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلَاةِ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَرَفَعَ أُصْبُعَهُ الْيُمْنَى الَّتِي تَلِي الْإِبْهَامَ فَدَعَا بِهَا وَيَدُهُ الْيُسْرَى عَلَى رُكْبَتَيْهِ بَاسِطَهَا عَلَيْهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozda oʻtirganlarida, ikki qoʻllarini ikki tizzalari ustiga qoʻyar, bosh barmoqqa yondosh boʻlgan oʻng barmoqlarini koʻtarib, u bilan duo qilar, chap qoʻllarini chap tizzalari ustiga uni yoyib qoʻyar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозда ўтирганларида, икки қўлларини икки тиззалари устига қўяр, бош бармоққа ёндош бўлган ўнг бармоқларини кўтариб, у билан дуо қилар, чап қўлларини чап тиззалари устига уни ёйиб қўяр эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرَّكْعَةِ قَالَ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فِي الرَّكْعَةِ الْآخِرَةِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ الْعَنْ فُلَانًا وَفُلَانًا دَعَا عَلَى نَاسٍ مِنْ الْمُنَافِقِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {لَيْسَ لَكَ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ}
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺni bomdod namozida rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, oxirgi rakaatda: «Robbano va lakal hamd», deganlarini, soʻng: «Allohim, falonchini va falonchini laʼnatla», deganlarini eshitdi — u zot munofiqlardan baʼzi kishilarga qarshi duo qildilar. Shunda Alloh taolo: {Bu ishdan senga hech narsa yoʻq. Yo Alloh ularning tavbasini qabul qilur, yo ularni azoblar, chunki ular zolimlardir} (oyatini) nozil qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺни бомдод намозида рукуъдан бошларини кўтарганларида, охирги ракаатда: «Роббано ва лакал ҳамд», деганларини, сўнг: «Аллоҳим, фалончини ва фалончини лаънатла», деганларини эшитди — у зот мунофиқлардан баъзи кишиларга қарши дуо қилдилар. Шунда Аллоҳ таоло: {Бу ишдан сенга ҳеч нарса йўқ. Ё Аллоҳ уларнинг тавбасини қабул қилур, ё уларни азоблар, чунки улар золимлардир} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي سَالِمٌ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فِي الرَّكْعَةِ الْآخِرَةِ مِنْ الْفَجْرِ يَقُولُ اللَّهُمَّ الْعَنْ فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا بَعْدَمَا يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {لَيْسَ لَكَ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ}
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bomdodning oxirgi rakaatida rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, «Samiʼallohu liman hamidah, Robbano va lakal hamd», deganlaridan keyin: «Allohim, falonchini, falonchini va falonchini laʼnatla», deb aytayotganlarini eshitdi. Shunda Alloh taolo: {Bu ishdan senga hech narsa yoʻq. Yo Alloh ularning tavbasini qabul qilur, yo ularni azoblar, chunki ular zolimlardir} (oyatini) nozil qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг охирги ракаатида рукуъдан бошларини кўтарганларида, «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Роббано ва лакал ҳамд», деганларидан кейин: «Аллоҳим, фалончини, фалончини ва фалончини лаънатла», деб айтаётганларини эшитди. Шунда Аллоҳ таоло: {Бу ишдан сенга ҳеч нарса йўқ. Ё Аллоҳ уларнинг тавбасини қабул қилур, ё уларни азоблар, чунки улар золимлардир} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الْأُخْرَى مُوَاجِهَةُ الْعَدُوِّ ثُمَّ انْصَرَفُوا وَقَامُوا فِي مَقَامِ أَصْحَابِهِمْ مُقْبِلِينَ عَلَى الْعَدُوِّ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ قَضَى هَؤُلَاءِ رَكْعَةً وَهَؤُلَاءِ رَكْعَةً
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ xavf namozini ikki guruhdan birovi bilan bir rakaat oʻqidilar, ikkinchi guruh esa dushmanga roʻbaroʻ (turgan) edi. Soʻng ular (birinchilar) qaytib, oʻz sheriklarining oʻrnida dushmanga yuzlanib turdilar, anavilar (ikkinchilar) keldi va Nabiy ﷺ ular bilan bir rakaat oʻqidilar. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar, soʻng bular bir rakaatni, anavilar bir rakaatni qazo qildilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ хавф намозини икки гуруҳдан бирови билан бир ракаат ўқидилар, иккинчи гуруҳ эса душманга рўбарў (турган) эди. Сўнг улар (биринчилар) қайтиб, ўз шерикларининг ўрнида душманга юзланиб турдилар, анавилар (иккинчилар) келди ва Набий ﷺ улар билан бир ракаат ўқидилар. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар, сўнг булар бир ракаатни, анавилар бир ракаатни қазо қилдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ بِمِنًى وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ عُمَرَ رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ عُثْمَانَ صَدْرًا مِنْ خِلَافَتِهِ ثُمَّ صَلَّاهَا أَرْبَعًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan Minoda ikki rakaat, Abu Bakr bilan ikki rakaat, Umar bilan ikki rakaat, Usmon bilan ham xilofatining boshlarida (ikki rakaat) oʻqidim; soʻng u uni toʻrt (rakaat) qilib oʻqidi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Минода икки ракаат, Абу Бакр билан икки ракаат, Умар билан икки ракаат, Усмон билан ҳам хилофатининг бошларида (икки ракаат) ўқидим; сўнг у уни тўрт (ракаат) қилиб ўқиди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّهُ قَالَ لِابْنِ عُمَرَ نَجِدُ صَلَاةَ الْخَوْفِ وَصَلَاةَ الْحَضَرِ فِي الْقُرْآنِ وَلَا نَجِدُ صَلَاةَ الْمُسَافِرِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ بَعَثَ اللَّهُ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ أَجْفَى النَّاسِ فَنَصْنَعُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Umayya ibn Abdulloh Ibn Umarga: «Biz Qurʼonda xavf namozini va muqim namozini topamiz, lekin musofir namozini topmaymiz», dedi. Shunda Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Alloh Oʻz Nabiysi ﷺni yuborgan paytda biz odamlarning eng qoʻpoli edik; bas, biz Rasululloh ﷺ qilgandek qilamiz», dedi.Умайя ибн Абдуллоҳ Ибн Умарга: «Биз Қуръонда хавф намозини ва муқим намозини топамиз, лекин мусофир намозини топмаймиз», деди. Шунда Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Аллоҳ Ўз Набийси ﷺни юборган пайтда биз одамларнинг энг қўполи эдик; бас, биз Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қиламиз», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَجِلَ فِي السَّيْرِ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yurishda shoshilganlarida, magʻrib bilan xufton (namozlari)ni jamlar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юришда шошилганларида, мағриб билан хуфтон (намозлари)ни жамлар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tungi namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тунги намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَخْبَرَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ عَنْ عُمَرَ قَدْ اسْتَيْقَنَ نَافِعٌ الْقَائِلَ قَدْ اسْتَيْقَنْتُ أَنَّهُ أَحَدُهُمَا وَمَا أُرَاهُ إِلَّاعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَشْتَمِلْ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ اشْتِمَالَ الْيَهُودِ لِيَتَوَشَّحْ مَنْ كَانَ لَهُ ثَوْبَانِ فَلْيَأْتَزِرْ وَلْيَرْتَدِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ ثَوْبَانِ فَلْيَأْتَزِرْ ثُمَّ لِيُصَلِّ
Nofeʼ Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u esa Rasululloh ﷺdan yoki Umardan xabar berdi — Nofeʼ aytuvchini aniq bilib: «Men uning ikkovidan biri ekaniga aniq ishonaman, lekin men buni Rasululloh ﷺdan (deb) oʻylayman», dedi — u zot: «Biringiz namozda yahudiylar oʻralganidek oʻralmasin. Kimning ikki kiyimi boʻlsa, izor bogʻlab, rido yopinsin; kimning ikki kiyimi boʻlmasa, izor bogʻlasin, soʻng namoz oʻqisin», dedilar.Нофеъ Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у эса Расулуллоҳ ﷺдан ёки Умардан хабар берди — Нофеъ айтувчини аниқ билиб: «Мен унинг икковидан бири эканига аниқ ишонаман, лекин мен буни Расулуллоҳ ﷺдан (деб) ўйлайман», деди — у зот: «Бирингиз намозда яҳудийлар ўралганидек ўралмасин. Кимнинг икки кийими бўлса, изор боғлаб, ридо ёпинсин; кимнинг икки кийими бўлмаса, изор боғласин, сўнг намоз ўқисин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ الْمَعْنَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَاةَ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ فَقَالَ عُمَرُ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonlar Madinaga kelgan paytlarida yigʻilishib, namoz vaqtini chamalab kutishar, biroq unga hech kim chaqirmas edi. Bir kuni ular bu haqda gaplashib qolishdi. Baʼzilari: ‹Nasorolarning qoʻngʻirogʻiga oʻxshash qoʻngʻiroq ishlating›, dedi. Baʼzilari esa: ‹Yoʻq, yahudiylarning shohiga oʻxshash shoh (karnay) ishlating›, dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): ‹Bir kishini yuborsangiz, u namozga chaqirsa boʻlmaydimi?› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Ey Bilol, tur va namozga chaqir›, dedilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мусулмонлар Мадинага келган пайтларида йиғилишиб, намоз вақтини чамалаб кутишар, бироқ унга ҳеч ким чақирмас эди. Бир куни улар бу ҳақда гаплашиб қолишди. Баъзилари: ‹Насороларнинг қўнғироғига ўхшаш қўнғироқ ишлатинг›, деди. Баъзилари эса: ‹Йўқ, яҳудийларнинг шоҳига ўхшаш шоҳ (карнай) ишлатинг›, деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Бир кишини юборсангиз, у намозга чақирса бўлмайдими?› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Билол, тур ва намозга чақир›, дедилар.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُقُلْتُ لِنَافِعٍ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ قَالَ نَعَمْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Asr namozi qazo boʻlgan kishi, xuddi ahli va molidan judo boʻlgandek boʻladi», deganlarini eshitdim. Men Nofeʼga: «Quyosh botguncha(mi)?» dedim. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аср намози қазо бўлган киши, худди аҳли ва молидан жудо бўлгандек бўлади», деганларини эшитдим. Мен Нофеъга: «Қуёш ботгунча(ми)?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ أَحْيَانًا يَبْعَثُهُ وَهُوَ صَائِمٌ فَيُقَدَّمُ لَهُ عَشَاؤُهُ وَقَدْ نُودِيَ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ ثُمَّ تُقَامُ وَهُوَ يَسْمَعُ فَلَا يَتْرُكُ عَشَاءَهُ وَلَا يَعْجَلُ حَتَّى يَقْضِيَ عَشَاءَهُ ثُمَّ يَخْرُجُ فَيُصَلِّي قَالَ وَقَدْ كَانَ يَقُولُ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَعْجَلُوا عَنْ عَشَائِكُمْ إِذَا قُدِّمَ إِلَيْكُمْ
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) baʼzan roʻza tutgan holida uni (biror ish bilan) yuborar edi; unga kechki taomi keltirilgan, magʻrib namoziga azon aytilgan, soʻng u eshitib turganda iqoma aytilar edi — biroq u kechki taomini tark etmas va shoshilmas, taomini tugatgach, chiqib namoz oʻqir edi. (Nofeʼ) aytdi: U shunday der edi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Kechki taom oldingizga keltirilgan boʻlsa, undan shoshilmanglar», dedilar.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) баъзан рўза тутган ҳолида уни (бирор иш билан) юборар эди; унга кечки таоми келтирилган, мағриб намозига азон айтилган, сўнг у эшитиб турганда иқома айтилар эди — бироқ у кечки таомини тарк этмас ва шошилмас, таомини тугатгач, чиқиб намоз ўқир эди. (Нофеъ) айтди: У шундай дер эди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Кечки таом олдингизга келтирилган бўлса, ундан шошилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِابْنِ صَيَّادٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ وَهُوَ غُلَامٌ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الْأُمِّيِّينَ ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَأْتِيكَ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُلِطَ لَكَ الْأَمْرُ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا وَخَبَأَ لَهُ {يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِيهِ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ يَكُنْ هُوَ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ وَإِنْ لَا يَكُنْ هُوَ فَلَا خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblaridan bir guruh — ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi — bilan Ibn Sayyodning yonidan oʻtib qoldilar. U bola edi va Banu Magʻola qoʻrgʻoni oldida bolalar bilan oʻynab yurardi. U sezmay qoldi, hatto Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan uning yelkasiga urib: «Sen mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedilar. Ibn Sayyod u zotga qarab: «Men sening ummiylarning (savodsizlarning) elchisi ekaningga guvohlik beraman», dedi. Soʻng Ibn Sayyod Nabiy ﷺga: «Sen mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedi. Nabiy ﷺ: «Men Allohga va Uning paygʻambarlariga iymon keltirdim», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Senga nima keladi?» dedilar. Ibn Sayyod: «Menga rostgoʻy ham, yolgʻonchi ham keladi», dedi. Nabiy ﷺ: «Senga ish chalkashtirib qoʻyilibdi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Men senga bir narsani yashirdim», dedilar va unga {Osmon koʻrinarli bir tutun keltiradigan kunni (kut)} (oyatini) yashirgan edilar. Ibn Sayyod: «U ‹duxx›dir», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Yoʻqol, sen oʻz darajangdan oshib keta olmaysan», dedilar. Umar: «Yo Rasululloh, menga ruxsat bering, uning boʻynini uzay», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u oʻsha boʻlsa, sen unga hech qachon hukmron boʻla olmaysan; agar oʻsha boʻlmasa, uni oʻldirishingda sen uchun hech qanday yaxshilik yoʻq», dedilar. Yaʼqub bizga otasidan, u Solihdan (rivoyat qildi); Ibn Shihob aytdi: Menga Solim ibn Abdulloh xabar berdiki, Abdulloh ibn Umar: «Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqdilar...», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашобларидан бир гуруҳ — улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди — билан Ибн Сайёднинг ёнидан ўтиб қолдилар. У бола эди ва Бану Мағола қўрғони олдида болалар билан ўйнаб юрарди. У сезмай қолди, ҳатто Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан унинг елкасига уриб: «Сен менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. Ибн Сайёд у зотга қараб: «Мен сенинг уммийларнинг (саводсизларнинг) элчиси эканингга гувоҳлик бераман», деди. Сўнг Ибн Сайёд Набий ﷺга: «Сен менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Набий ﷺ: «Мен Аллоҳга ва Унинг пайғамбарларига иймон келтирдим», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Сенга нима келади?» дедилар. Ибн Сайёд: «Менга ростгўй ҳам, ёлғончи ҳам келади», деди. Набий ﷺ: «Сенга иш чалкаштириб қўйилибди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Мен сенга бир нарсани яширдим», дедилар ва унга {Осмон кўринарли бир тутун келтирадиган кунни (кут)} (оятини) яширган эдилар. Ибн Сайёд: «У ‹духх›дир», деди. Шунда Набий ﷺ: «Йўқол, сен ўз даражангдан ошиб кета олмайсан», дедилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, менга рухсат беринг, унинг бўйнини узай», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у ўша бўлса, сен унга ҳеч қачон ҳукмрон бўла олмайсан; агар ўша бўлмаса, уни ўлдиришингда сен учун ҳеч қандай яхшилик йўқ», дедилар. Яъқуб бизга отасидан, у Солиҳдан (ривоят қилди); Ибн Шиҳоб айтди: Менга Солим ибн Абдуллоҳ хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқдилар...», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَوْ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يَأْتِيَانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ حَتَّى إِذَا دَخَلَا النَّخْلَ طَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ وَهُوَ يَخْتِلُ ابْنَ صَيَّادٍ أَنْ يَسْمَعَ مِنْ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا زَمْزَمَةٌ قَالَ فَرَأَتْ أُمُّهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ أَيْ صَافِ وَهُوَ اسْمُهُ هَذَا مُحَمَّدٌ فَثَارَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ va Ubayy ibn Kaʼb Ibn Sayyod boʻlgan xurmozorga bordilar. Xurmozorga kirganlarida, Rasululloh ﷺ Ibn Sayyodni koʻrmasidan burun undan biror narsa eshitish uchun uni pisib kuzatib, xurmo tanalari bilan (oʻzlarini) toʻsa boshladilar. Ibn Sayyod esa oʻz toʻshagida bir chopon ichida yotgan, undan gʻoʻldirash (ovoz) kelib turardi. (Rovi) aytdi: Uning onasi Rasululloh ﷺni xurmo tanalari bilan toʻsinib turganlarini koʻrib qoldi-da: «Ey Sof! — bu uning ismi edi — mana Muhammad!» dedi. Shunda u sapchib turdi. Rasululloh ﷺ: «Agar uni (oʻz holiga) qoʻyganida, (ish) ravshan boʻlardi», dedilar. Abul-Yamon bizga Shuaybdan, u Zuhriydan (rivoyat qildi): Menga Solim ibn Abdulloh xabar berdi: Men Abdulloh ibn Umarning shunday deganini eshitdim: Shundan keyin Nabiy ﷺ Ubayy ibn Kaʼb bilan xurmozor tomon yoʻl oldilar — soʻng hadisni zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ва Убайй ибн Каъб Ибн Сайёд бўлган хурмозорга бордилар. Хурмозорга кирганларида, Расулуллоҳ ﷺ Ибн Сайёдни кўрмасидан бурун ундан бирор нарса эшитиш учун уни писиб кузатиб, хурмо таналари билан (ўзларини) тўса бошладилар. Ибн Сайёд эса ўз тўшагида бир чопон ичида ётган, ундан ғўлдираш (овоз) келиб турарди. (Рови) айтди: Унинг онаси Расулуллоҳ ﷺни хурмо таналари билан тўсиниб турганларини кўриб қолди-да: «Эй Соф! — бу унинг исми эди — мана Муҳаммад!» деди. Шунда у сапчиб турди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар уни (ўз ҳолига) қўйганида, (иш) равшан бўларди», дедилар. Абул-Ямон бизга Шуайбдан, у Зуҳрийдан (ривоят қилди): Менга Солим ибн Абдуллоҳ хабар берди: Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг шундай деганини эшитдим: Шундан кейин Набий ﷺ Убайй ибн Каъб билан хурмозор томон йўл олдилар — сўнг ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ تَعَالَى بِمَا هُوَ أَهْلُهُ فَذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ إِنِّي لَأُنْذِرُكُمُوهُ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أَنْذَرَهُ قَوْمَهُ لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْمَهُ وَلَكِنْ سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلًا لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ وَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَيْسَ بِأَعْوَرَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlar orasida turib, Allohga Oʻziga loyiq tarzda hamd-sano aytdilar, soʻng Dajjolni zikr qilib dedilar: «Men sizlarni undan ogohlantiraman. Hech bir nabiy yoʻqki, oʻz qavmini undan ogohlantirmagan boʻlsa; Nuh (alayhissalom) ham oʻz qavmini undan ogohlantirgan. Lekin men sizlarga u haqda hech bir nabiy oʻz qavmiga aytmagan bir soʻzni aytaman: bilingki, u koʻzi kordir, Alloh tabaraka va taolo esa koʻr emasdir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамлар орасида туриб, Аллоҳга Ўзига лойиқ тарзда ҳамд-сано айтдилар, сўнг Дажжолни зикр қилиб дедилар: «Мен сизларни ундан огоҳлантираман. Ҳеч бир набий йўқки, ўз қавмини ундан огоҳлантирмаган бўлса; Нуҳ (алайҳиссалом) ҳам ўз қавмини ундан огоҳлантирган. Лекин мен сизларга у ҳақда ҳеч бир набий ўз қавмига айтмаган бир сўзни айтаман: билингки, у кўзи кордир, Аллоҳ табарака ва таоло эса кўр эмасдир».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تُقَاتِلُكُمْ الْيَهُودُ فَتُسَلَّطُونَ عَلَيْهِمْ حَتَّى يَقُولَ الْحَجَرُ يَا مُسْلِمُ هَذَا يَهُودِيٌّ وَرَائِي فَاقْتُلْهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yahudiylar sizlar bilan jang qiladilar, sizlar ularning ustidan gʻolib qilinasizlar, hatto tosh: ‹Ey musulmon, mana bu yahudiy ortimda turibdi, uni oʻldir!› deydigan boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Яҳудийлар сизлар билан жанг қиладилар, сизлар уларнинг устидан ғолиб қилинасизлар, ҳатто тош: ‹Эй мусулмон, мана бу яҳудий ортимда турибди, уни ўлдир!› дейдиган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ يَهُودَ بَنِي النَّضِيرِ وَقُرَيْظَةَ حَارَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلَادَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Banu Naziyr va Qurayza yahudiylari Rasululloh ﷺ bilan urush qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ Banu Naziyrni (yurtdan) chiqarib yubordilar, Qurayzani esa qoldirib, ularga marhamat koʻrsatdilar — toki Qurayza shundan keyin (yana) urush qilmaguncha. Soʻng u zot ularning erkaklarini oʻldirib, ayollarini, bolalarini va mollarini musulmonlar oʻrtasida taqsimladilar — faqat ulardan baʼzilari Rasululloh ﷺ tomonga qoʻshildilar, u zot ularga omonlik berdilar va ular Islomga kirdilar. Rasululloh ﷺ Madina yahudiylarining barchasini — Banu Qaynuqoʼni (ular Abdulloh ibn Salomning qavmidir), Banu Horisa yahudiylarini va Madinadagi har bir yahudiyni — (yurtdan) chiqarib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бану Назийр ва Қурайза яҳудийлари Расулуллоҳ ﷺ билан уруш қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Бану Назийрни (юртдан) чиқариб юбордилар, Қурайзани эса қолдириб, уларга марҳамат кўрсатдилар — токи Қурайза шундан кейин (яна) уруш қилмагунча. Сўнг у зот уларнинг эркакларини ўлдириб, аёлларини, болаларини ва молларини мусулмонлар ўртасида тақсимладилар — фақат улардан баъзилари Расулуллоҳ ﷺ томонга қўшилдилар, у зот уларга омонлик бердилар ва улар Исломга кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ Мадина яҳудийларининг барчасини — Бану Қайнуқўни (улар Абдуллоҳ ибн Саломнинг қавмидир), Бану Ҳориса яҳудийларини ва Мадинадаги ҳар бир яҳудийни — (юртдан) чиқариб юбордилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا وَكَانَتْ الْأَرْضُ حِينَ ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ تَعَالَى وَلِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلِلْمُسْلِمِينَ فَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا فَسَأَلَتْ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقِرَّهُمْ بِهَا عَلَى أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلَاهُمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob yahudiy va nasorolarni Hijoz yeridan surgun qildi. Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻolib kelganlarida undan yahudiylarni chiqarib yuborishni xohladilar — chunki bu yer gʻalaba qilingan vaqtda Allohga, Uning Rasuliga va musulmonlarga (tegishli) edi — bas, (u zot) undan yahudiylarni chiqarishni iroda qildilar. Shunda yahudiylar Rasululloh ﷺdan — uning ishini oʻzlari bajarishlari va ularga mevaning yarmi (boʻlishi) sharti bilan — uni oʻzlariga qoldirishni soʻradilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Biz sizlarni oʻsha (shart) ila xohlagunimizcha bu yerda qoldiramiz», dedilar. Bas, Umar (roziyallohu anhu) ularni Taymo va Arihoga surgun qilgunicha (oʻsha yerda) qoldilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб яҳудий ва насороларни Ҳижоз еридан сургун қилди. Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғолиб келганларида ундан яҳудийларни чиқариб юборишни хоҳладилар — чунки бу ер ғалаба қилинган вақтда Аллоҳга, Унинг Расулига ва мусулмонларга (тегишли) эди — бас, (у зот) ундан яҳудийларни чиқаришни ирода қилдилар. Шунда яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺдан — унинг ишини ўзлари бажаришлари ва уларга меванинг ярми (бўлиши) шарти билан — уни ўзларига қолдиришни сўрадилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Биз сизларни ўша (шарт) ила хоҳлагунимизча бу ерда қолдирамиз», дедилар. Бас, Умар (розияллоҳу анҳу) уларни Таймо ва Ариҳога сургун қилгунича (ўша ерда) қолдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ minbar ustida turgan hollarida: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ минбар устида турган ҳолларида: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعْتُ نَافِعًا يَقُولُ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُقِمْ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ يَخْلُفُهُ فِيهِفَقُلْتُ أَنَا لَهُ يَعْنِي ابْنَ جُرَيْجٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ قَالَ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَغَيْرِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodarini oʻtirgan joyidan turgʻizib, soʻng uning oʻrniga oʻtirmasin», dedilar. Men — yaʼni Ibn Jurayj — unga: «Juma kunidami?» dedim. U: «Juma kunida ham, boshqasida ham», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарини ўтирган жойидан турғизиб, сўнг унинг ўрнига ўтирмасин», дедилар. Мен — яъни Ибн Журайж — унга: «Жума кунидами?» дедим. У: «Жума кунида ҳам, бошқасида ҳам», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى بِاللَّيْلِ فَلْيَجْعَلْ آخِرَ صَلَاتِهِ وِتْرًا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِذَلِكَ فَإِذَا كَانَ الْفَجْرُ فَقَدْ ذَهَبَتْ كُلُّ صَلَاةِ اللَّيْلِ وَالْوَتْرُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوْتِرُوا قَبْلَ الْفَجْرِ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Kim kechasi namoz oʻqisa, namozining oxirini vitr qilsin; zero Rasululloh ﷺ shunga buyurganlar. Fajr kirsa, tungi namozning ham, vitrning ham (vaqti) ketgan boʻladi; zero Rasululloh ﷺ: ‹Fajrdan oldin vitr qilinglar›, dedilar».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Ким кечаси намоз ўқиса, намозининг охирини витр қилсин; зеро Расулуллоҳ ﷺ шунга буюрганлар. Фажр кирса, тунги намознинг ҳам, витрнинг ҳам (вақти) кетган бўлади; зеро Расулуллоҳ ﷺ: ‹Фажрдан олдин витр қилинглар›, дедилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى مِنْ اللَّيْلِ فَلْيَجْعَلْ آخِرَ صَلَاتِهِ وِتْرًا قَبْلَ الصُّبْحِ كَذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُهُمْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim tunda namoz oʻqisa, namozining oxirini subhdan (bomdoddan) oldin vitr qilsin. Rasululloh ﷺ ularni shunga buyurar edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким тунда намоз ўқиса, намозининг охирини субҳдан (бомдоддан) олдин витр қилсин. Расулуллоҳ ﷺ уларни шунга буюрар эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّ عَلِيًّا الْأَزْدِيَّ أَخْبَرَهُأَنَّ ابْنَ عُمَرَ عَلَّمَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا اسْتَوَى عَلَى بَعِيرِهِ خَارِجًا إِلَى سَفَرٍ كَبَّرَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ فِي سَفَرِنَا هَذَا الْبِرَّ وَالتَّقْوَى وَمِنْ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هَذَا وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَالْخَلِيفَةُ فِي الْأَهْلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ وَكَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَسُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَالْمَالِ وَإِذَا رَجَعَ قَالَهُنَّ وَزَادَ فِيهِنَّ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqib, tuyalariga mingashib joylashganlarida, uch marta takbir aytar, soʻng: «Bizga buni boʻysundirgan Zot poktur, biz buni boʻysundirishga qodir emas edik; albatta, biz Robbimiz tomonga qaytguvchimiz. Allohim! Biz Sendan bu safarimizda yaxshilikni, taqvoni va Oʻzing rozi boʻladigan amalni soʻraymiz. Allohim! Bu safarimizni bizga yengil qil va uning uzoqligini bizdan yigʻishtirib qoʻy. Allohim! Safarda hamroh, ahl-oilada oʻrinbosar Oʻzingsan. Allohim! Safarning mashaqqatidan, qaytishning gʻamginligidan hamda molu ahlda yomon manzarani koʻrishdan Senga panoh tilayman», der edilar. Qaytganlarida ham shularni aytar va ularga: «(Biz) qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz», (degan soʻzlarni) qoʻshar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқиб, туяларига мингашиб жойлашганларида, уч марта такбир айтар, сўнг: «Бизга буни бўйсундирган Зот поктур, биз буни бўйсундиришга қодир эмас эдик; албатта, биз Роббимиз томонга қайтгувчимиз. Аллоҳим! Биз Сендан бу сафаримизда яхшиликни, тақвони ва Ўзинг рози бўладиган амални сўраймиз. Аллоҳим! Бу сафаримизни бизга енгил қил ва унинг узоқлигини биздан йиғиштириб қўй. Аллоҳим! Сафарда ҳамроҳ, аҳл-оилада ўринбосар Ўзингсан. Аллоҳим! Сафарнинг машаққатидан, қайтишнинг ғамгинлигидан ҳамда молу аҳлда ёмон манзарани кўришдан Сенга паноҳ тилайман», дер эдилар. Қайтганларида ҳам шуларни айтар ва уларга: «(Биз) қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз», (деган сўзларни) қўшар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ قَالَجَمَعَ ابْنُ عُمَرَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مَرَّةً وَاحِدَةً جَاءَهُ خَبَرٌ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهَا وَجِعَةٌ فَارْتَحَلَ بَعْدَ أَنْ صَلَّى الْعَصْرَ وَتَرَكَ الْأَثْقَالَ ثُمَّ أَسْرَعَ السَّيْرَ فَسَارَ حَتَّى حَانَتْ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ فَكَلَّمَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ الصَّلَاةَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا ثُمَّ كَلَّمَهُ آخَرُ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا ثُمَّ كَلَّمَهُ آخَرُ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَعْجَلَ بِهِ السَّيْرُ أَخَّرَ هَذِهِ الصَّلَاةَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) ikki namozni bir marta jamladi: unga Safiyya binti Abu Ubayd haqida — u ogʻrib qolgani haqida — xabar keldi. Shunda u asr namozini oʻqib boʻlgach, yoʻlga chiqdi va ogʻir yuklarni qoldirib, yurishni tezlatdi. U yurdi, hatto magʻrib namozining vaqti kirdi. Sheriklaridan bir kishi unga gapirib: «Namoz!» dedi, u esa unga hech javob qaytarmadi. Soʻng boshqasi gapirdi, unga ham javob qaytarmadi. Soʻng yana boshqasi gapirdi. Shunda u: «Men Rasululloh ﷺni — yurish shoshilinch boʻlganda — bu namozni ikki namozni jamlagunlaricha kechiktirganlarini koʻrganman», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) икки намозни бир марта жамлади: унга Сафийя бинти Абу Убайд ҳақида — у оғриб қолгани ҳақида — хабар келди. Шунда у аср намозини ўқиб бўлгач, йўлга чиқди ва оғир юкларни қолдириб, юришни тезлатди. У юрди, ҳатто мағриб намозининг вақти кирди. Шерикларидан бир киши унга гапириб: «Намоз!» деди, у эса унга ҳеч жавоб қайтармади. Сўнг бошқаси гапирди, унга ҳам жавоб қайтармади. Сўнг яна бошқаси гапирди. Шунда у: «Мен Расулуллоҳ ﷺни — юриш шошилинч бўлганда — бу намозни икки намозни жамлагунларича кечиктирганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ بِالتَّمْرِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevani (quruq) xurmoga sotishdan hamda mevani pishiqligi maʼlum boʻlmagunicha sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мевани (қуруқ) хурмога сотишдан ҳамда мевани пишиқлиги маълум бўлмагунича сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ صَلَاةِ الْخَوْفِ وَكَيْفَ السُّنَّةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ صَلَّاهَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ وَرَاءَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا وَأَقْبَلَتْ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ سَجَدَ مِثْلَ نِصْفِ صَلَاةِ الصُّبْحِ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَأَقْبَلُوا عَلَى الْعَدُوِّ فَجَاءَتْ الطَّائِفَةُ الْأُخْرَى فَصَفُّوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْ الطَّائِفَتَيْنِ فَصَلَّى لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً قِبَلَ نَجْدٍ فَوَازَيْنَا الْعَدُوَّ وَصَافَفْنَاهُمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) xavf namozi va uning sunnati qanday ekani haqida hadis aytib berardiki, u bu namozni Nabiy ﷺ bilan birga oʻqigan. U aytdi: Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, bizdan bir toifa u zotning ortida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga yuzlandi. Rasululloh ﷺ ular bilan bir rakaat va ikki sajda — bomdod namozining yarmicha — oʻqidilar. Soʻng ular (namozdan) chiqib, dushmanga yuzlandilar; ikkinchi toifa kelib, Nabiy ﷺ bilan saf tortdi va u zot shunga oʻxshash qildilar. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar. Shunda ikki toifadagi har bir kishi turib, oʻzi uchun bir rakaat va ikki sajda oʻqidi. Abul-Yamon bizga aytdi, Shuayb xabar berdi: Men Zuhriydan soʻradim, u: Menga Solim xabar berdiki, Abdulloh ibn Umar aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan Najd tomon gʻazotga chiqdim; dushmanga roʻpara boʻlib, ular bilan saf tortdik — soʻng hadisni zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) хавф намози ва унинг суннати қандай экани ҳақида ҳадис айтиб берардики, у бу намозни Набий ﷺ билан бирга ўқиган. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, биздан бир тоифа у зотнинг ортида саф тортди, бир тоифа эса душманга юзланди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан бир ракаат ва икки сажда — бомдод намозининг ярмича — ўқидилар. Сўнг улар (намоздан) чиқиб, душманга юзландилар; иккинчи тоифа келиб, Набий ﷺ билан саф тортди ва у зот шунга ўхшаш қилдилар. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар. Шунда икки тоифадаги ҳар бир киши туриб, ўзи учун бир ракаат ва икки сажда ўқиди. Абул-Ямон бизга айтди, Шуайб хабар берди: Мен Зуҳрийдан сўрадим, у: Менга Солим хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Умар айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Нажд томон ғазотга чиқдим; душманга рўпара бўлиб, улар билан саф тортдик — сўнг ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَيْتُ النَّاسَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضْرَبُونَ إِذَا اشْتَرَى الرَّجُلُ الطَّعَامَ جُزَافًا أَنْ يَبِيعَهُ حَتَّى يَنْقُلَهُ إِلَى رَحْلِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ zamonlarida odamlarni — kishi taomni chamalab (oʻlchamay) sotib olsa-yu, uni oʻz manziliga koʻchirmasdan sotsa — kaltaklanayotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида одамларни — киши таомни чамалаб (ўлчамай) сотиб олса-ю, уни ўз манзилига кўчирмасдан сотса — калтакланаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ نَخْلًا فِيهَا ثَمَرَةٌ قَدْ أُبِرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qulni sotsa, uning moli sotuvchiniki boʻladi, magar xaridor shart qilib qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno). Kim changlatilgan mevasi bor xurmozorni sotsa, uning mevasi sotuvchiniki boʻladi, magar xaridor shart qilib qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулни сотса, унинг моли сотувчиники бўлади, магар харидор шарт қилиб қўйган бўлса (бундан мустасно). Ким чанглатилган меваси бор хурмозорни сотса, унинг меваси сотувчиники бўлади, магар харидор шарт қилиб қўйган бўлса (бундан мустасно)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, bizdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ إِلَى بَنِي أَحْسِبُهُ قَالَ جَذِيمَةَ فَدَعَاهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ فَلَمْ يُحْسِنُوا أَنْ يَقُولُوا أَسْلَمْنَا فَجَعَلُوا يَقُولُونَ صَبَأْنَا صَبَأْنَا وَجَعَلَ خَالِدٌ بِهِمْ أَسْرًا وَقَتْلًا قَالَ وَدَفَعَ إِلَى كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا أَسِيرًا حَتَّى إِذَا أَصْبَحَ يَوْمًا أَمَرَ خَالِدٌ أَنْ يَقْتُلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا أَسِيرَهُ قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَا أَقْتُلُ أَسِيرِي وَلَا يَقْتُلُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِي أَسِيرَهُ قَالَ فَقَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا لَهُ صَنِيعَ خَالِدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ خَالِدٌ مَرَّتَيْنِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Xolid ibn Validni Banu — oʻylashimcha, Jazima dedi — (qabilasi)ga yubordilar. U ularni Islomga chaqirdi, biroq ular «aslamno» (musulmon boʻldik) deyishni yaxshi eplay olmay, «sabaʼno, sabaʼno» deya boshladilar. Xolid esa ularni asir olish va oʻldirishga kirishdi. (Ibn Umar) aytdi: U bizdan har bir kishiga bittadan asir topshirdi. Bir kuni tong otganda, Xolid har birimizga oʻz asirini oʻldirishni buyurdi. Ibn Umar aytdi: Men: «Allohga qasamki, men oʻz asirimni oʻldirmayman va sheriklarimdan hech kim oʻz asirini oʻldirmaydi», dedim. (Rovi) aytdi: Soʻng ular Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, Xolidning qilgan ishini u zotga aytdilar. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllarini koʻtarib: «Allohim, men Xolid qilgan ishdan Senga baroat izhor qilaman», dedilar — ikki marta.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Холид ибн Валидни Бану — ўйлашимча, Жазима деди — (қабиласи)га юбордилар. У уларни Исломга чақирди, бироқ улар «асламно» (мусулмон бўлдик) дейишни яхши эплай олмай, «сабаъно, сабаъно» дея бошладилар. Холид эса уларни асир олиш ва ўлдиришга киришди. (Ибн Умар) айтди: У биздан ҳар бир кишига биттадан асир топширди. Бир куни тонг отганда, Холид ҳар биримизга ўз асирини ўлдиришни буюрди. Ибн Умар айтди: Мен: «Аллоҳга қасамки, мен ўз асиримни ўлдирмайман ва шерикларимдан ҳеч ким ўз асирини ўлдирмайди», дедим. (Рови) айтди: Сўнг улар Набий ﷺ ҳузурларига келиб, Холиднинг қилган ишини у зотга айтдилар. Шунда Набий ﷺ қўлларини кўтариб: «Аллоҳим, мен Холид қилган ишдан Сенга бароат изҳор қиламан», дедилар — икки марта.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَتْ مَخْزُومِيَّةٌ تَسْتَعِيرُ الْمَتَاعَ وَتَجْحَدُهُ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَطْعِ يَدِهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maxzumiy bir ayol narsa qarzga (omonatga) olar, soʻng uni tonar edi. Shunda Nabiy ﷺ uning qoʻlini kesishga buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Махзумий бир аёл нарса қарзга (омонатга) олар, сўнг уни тонар эди. Шунда Набий ﷺ унинг қўлини кесишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ فَقَالَ رَجُلٌ وَلِلْمُقَصِّرِينَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ حَتَّى قَالَهَا ثَلَاثًا أَوْ أَرْبَعًا ثُمَّ قَالَ وَلِلْمُقَصِّرِينَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hudaybiya kuni: «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar. Bir kishi: «Qisqartirganlarni ham?» dedi. Nabiy ﷺ (yana): «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar — buni uch yoki toʻrt marta aytdilar. Soʻng: «Qisqartirganlarni ham», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳудайбия куни: «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар. Бир киши: «Қисқартирганларни ҳам?» деди. Набий ﷺ (яна): «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар — буни уч ёки тўрт марта айтдилар. Сўнг: «Қисқартирганларни ҳам», дедилар.