وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ ذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ تُصِيبُهُ جَنَابَةٌ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَوَضَّأْ وَاغْسِلْ ذَكَرَكَ ثُمَّ نَمْ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺ ga oʻziga kechasi janobat yetishini (boʻlishini) zikr qildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Tahorat qil, zakaringni yuv, soʻng uxla», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺ га ўзига кечаси жанобат етишини (бўлишини) зикр қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Таҳорат қил, закарингни юв, сўнг ухла», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، مَرَّ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَبُولُ فَسَلَّمَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi, Rasululloh ﷺ bavl qilayotgan paytlarida, oʻtib qoldi va salom berdi. (Rasululloh ﷺ) unga (salomini) qaytarmadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши, Расулуллоҳ ﷺ бавл қилаётган пайтларида, ўтиб қолди ва салом берди. (Расулуллоҳ ﷺ) унга (саломини) қайтармадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحْلُبَنَّ أَحَدٌ مَاشِيَةَ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِهِ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تُؤْتَى مَشْرُبَتُهُ فَتُكْسَرَ خِزَانَتُهُ فَيُنْتَقَلَ طَعَامُهُ إِنَّمَا تَخْزُنُ لَهُمْ ضُرُوعُ مَوَاشِيهِمْ أَطْعِمَتَهُمْ فَلاَ يَحْلُبَنَّ أَحَدٌ مَاشِيَةَ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِهِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bunday dedilar: «Hech kim birovning chorva (hayvon)ini uning iznisiz sogʻmasin. Sizlardan biringiz omborxonasiga kelinib, sandigʻi sindirilib, taomi olib ketilishini yoqtiradimi? Albatta, ularning chorvalarining yelinlari ular uchun oʻz taomlarini saqlab turadi. Bas, hech kim birovning chorvasini uning iznisiz sogʻmasin.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бундай дедилар: «Ҳеч ким бировнинг чорва (ҳайвон)ини унинг изнисиз соғмасин. Сизлардан бирингиз омборхонасига келиниб, сандиғи синдирилиб, таоми олиб кетилишини ёқтирадими? Албатта, уларнинг чорваларининг елинлари улар учун ўз таомларини сақлаб туради. Бас, ҳеч ким бировнинг чорвасини унинг изнисиз соғмасин.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، وَأَبُو أُسَامَةَ ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ، بْنُ حَرْبٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ - يَعْنِي أَبَا قُدَامَةَ السَّرَخْسِيَّ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - كُلُّهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ فَقِيلَ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh qiyomat kuni avvalgilar va keyingilarni jamlaganida, har bir ahdni buzuvchi (gʻodir) uchun bir bayroq koʻtariladi va: ‹Bu falon ibn falonning xiyonatidir›, deyiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ қиёмат куни аввалгилар ва кейингиларни жамлаганида, ҳар бир аҳдни бузувчи (ғодир) учун бир байроқ кўтарилади ва: ‹Бу фалон ибн фалоннинг хиёнатидир›, дейилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ، الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ، كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan shu hadis (boshqa yoʻl bilan ham) rivoyat qilindi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан шу ҳадис (бошқа йўл билан ҳам) ривоят қилинди.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَمْزَةَ، وَسَالِمٍ، ابْنَىْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Har bir ahdni buzuvchi (gʻodir) uchun qiyomat kuni bir bayroq boʼladi›, deganlarini eshitdim».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ҳар бир аҳдни бузувчи (ғодир) учун қиёмат куни бир байроқ бўлади›, деганларини эшитдим».
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى، بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطَعَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَحَرَّقَ وَلَهَا يَقُولُ حَسَّانُ وَهَانَ عَلَى سَرَاةِ بَنِي لُؤَىٍّ حَرِيقٌ بِالْبُوَيْرَةِ مُسْتَطِيرُ وَفِي ذَلِكَ نَزَلَتْ { مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا} الآيَةَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Nazir (yahudiylari)ning xurmozorlarini kesdilar va yoqib yubordilar. Hasson (shoir) bu haqda shunday degan: «Buvayrada keng yoyilgan yongʻin Banu Luayy ulugʻlariga arzimas (oson) tuyuldi». Shu haqda {Xurmoning qaysi (turini) kessangiz yoki uni oʻz ildizlari ustida tik turgan holida qoldirsangiz...} (Hashr 5) oyati nozil boʻldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Назир (яҳудийлари)нинг хурмозорларини кесдилар ва ёқиб юбордилар. Ҳассон (шоир) бу ҳақда шундай деган: «Бувайрада кенг ёйилган ёнғин Бану Луайй улуғларига арзимас (осон) туюлди». Шу ҳақда {Хурмонинг қайси (турини) кессангиз ёки уни ўз илдизлари устида тик турган ҳолида қолдирсангиз...} (Ҳашр 5) ояти нозил бўлди.
وَحَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ، أَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ السَّكُونِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Nazir (yahudiylari)ning xurmozorlarini yoqib yubordilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Назир (яҳудийлари)нинг хурмозорларини ёқиб юбордилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً وَأَنَا فِيهِمْ قِبَلَ نَجْدٍ فَغَنِمُوا إِبِلاً كَثِيرَةً فَكَانَتْ سُهْمَانُهُمُ اثْنَى عَشَرَ بَعِيرًا أَوْ أَحَدَ عَشَرَ بَعِيرًا وَنُفِّلُوا بَعِيرًا بَعِيرًا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Najd tomonga bir sariya (qoʻshin) yubordilar, men ham ular orasida edim. Ular juda koʻp tuyani oʻlja qilishdi. Ularning ulushi oʻn ikki tuyadan yoki oʻn bir tuyadan boʻldi, yana ularga (qoʻshimcha) birtadan tuya nafl (mukofot) qilib berildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Нажд томонга бир сария (қўшин) юбордилар, мен ҳам улар орасида эдим. Улар жуда кўп туяни ўлжа қилишди. Уларнинг улуши ўн икки туядан ёки ўн бир туядан бўлди, яна уларга (қўшимча) биртадан туя нафл (мукофот) қилиб берилди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ سَرِيَّةً قِبَلَ نَجْدٍ وَفِيهِمُ ابْنُ عُمَرَ وَأَنَّ سُهْمَانَهُمْ بَلَغَتِ اثْنَىْ عَشَرَ بَعِيرًا وَنُفِّلُوا سِوَى ذَلِكَ بَعِيرًا فَلَمْ يُغَيِّرْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Najd tomonga bir sariya (qoʻshin) yubordilar, Ibn Umar ham ular orasida edi. Ularning ulushi oʻn ikki tuyaga yetdi, yana shundan tashqari ularga birtadan tuya nafl (mukofot) qilib berildi. Rasululloh ﷺ uni oʻzgartirmadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Нажд томонга бир сария (қўшин) юбордилар, Ибн Умар ҳам улар орасида эди. Уларнинг улуши ўн икки туяга етди, яна шундан ташқари уларга биртадан туя нафл (мукофот) қилиб берилди. Расулуллоҳ ﷺ уни ўзгартирмадилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ، بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ يُنَفِّلُ بَعْضَ مَنْ يَبْعَثُ مِنَ السَّرَايَا لأَنْفُسِهِمْ خَاصَّةً سِوَى قَسْمِ عَامَّةِ الْجَيْشِ وَالْخُمْسُ فِي ذَلِكَ وَاجِبٌ كُلِّهِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ joʻnatadigan baʼzi (kichik) qoʻshinlarga umumiy qoʻshinning taqsimotidan tashqari, oʻzlariga xos yana (nafl) berar edilar. Bularning hammasida xums (ajratish) vojib boʻlardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жўнатадиган баъзи (кичик) қўшинларга умумий қўшиннинг тақсимотидан ташқари, ўзларига хос яна (нафл) берар эдилар. Буларнинг ҳаммасида хумс (ажратиш) вожиб бўларди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ كِلاَهُمَا عَنْ سُلَيْمٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَسَمَ فِي النَّفَلِ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻljani boʻlishda otga ikki ulush, kishiga bir ulush ajratdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлжани бўлишда отга икки улуш, кишига бир улуш ажратдилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّالله عليه وسلم فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلاَدَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ أَنَّ بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَآمَنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ - وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ - وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Banun-Nazir va Banu Qurayza Rasululloh ﷺ ga qarshi urush qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ Banun-Nazirni (yurtdan) chiqarib yubordilar, Qurayzani esa joyida qoldirdilar va ularga marhamat koʻrsatdilar. Toki Qurayza shundan keyin (yana) urush qildi. Shunda (Rasululloh ﷺ) ularning erkaklarini oʻldirdilar, ularning xotinlari, bolalari va mol-mulklarini musulmonlar oʻrtasida taqsimladilar. Faqat ulardan baʼzilari Rasululloh ﷺ ga qoʻshildilar, u zot ularni omon qoldirdilar, ular esa Islomga kirdilar. Rasululloh ﷺ Madinadagi barcha yahudiylarni — Banu Qaynuqoʼni (ular Abdulloh ibn Salomning qavmi edi) va Banu Horisa yahudiylarini hamda Madinadagi har bir yahudiyni chiqarib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Банун-Назир ва Бану Қурайза Расулуллоҳ ﷺ га қарши уруш қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Банун-Назирни (юртдан) чиқариб юбордилар, Қурайзани эса жойида қолдирдилар ва уларга марҳамат кўрсатдилар. Токи Қурайза шундан кейин (яна) уруш қилди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ) уларнинг эркакларини ўлдирдилар, уларнинг хотинлари, болалари ва мол-мулкларини мусулмонлар ўртасида тақсимладилар. Фақат улардан баъзилари Расулуллоҳ ﷺ га қўшилдилар, у зот уларни омон қолдирдилар, улар эса Исломга кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ Мадинадаги барча яҳудийларни — Бану Қайнуқўни (улар Абдуллоҳ ибн Саломнинг қавми эди) ва Бану Ҳориса яҳудийларини ҳамда Мадинадаги ҳар бир яҳудийни чиқариб юбордилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ حَضَرْتُ أَبِي حِينَ أُصِيبَ فَأَثْنَوْا عَلَيْهِ وَقَالُوا جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا . فَقَالَ رَاغِبٌ وَرَاهِبٌ قَالُوا اسْتَخْلِفْ فَقَالَ أَتَحَمَّلُ أَمْرَكُمْ حَيًّا وَمَيِّتًا لَوَدِدْتُ أَنَّ حَظِّي مِنْهَا الْكَفَافُ لاَ عَلَىَّ وَلاَ لِي فَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدِ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي - يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ - وَإِنْ أَتْرُكْكُمْ فَقَدْ تَرَكَكُمْ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam (Umar) jarohatlangan paytda yonida hozir edim. Odamlar uni maqtab: «Alloh senga yaxshi mukofot bersin», deyishdi. Shunda u: «(Allohning rahmatidan) umidvorman ham, (gʻazabidan) qoʻrqaman ham», dedi. Ular: «Oʻrningga birovni xalifa qilib tayinla», deyishdi. U dedi: «Tirikligimda ham, oʻlganimda ham sizning ishlaringiz yukini koʻtaraymi? Bu (xalifalik)dan ulushim na ziyonimga, na foydamga boʻladigan barobar (bir narsa) boʻlishini istardim. Agar (oʻrnimga) xalifa tayinlasam, mendan yaxshiroq boʻlgan zot — yaʼni Abu Bakr — xalifa tayinlagan. Agar sizni (xalifasiz) qoldirsam, mendan yaxshiroq boʻlgan zot — Rasululloh ﷺ — sizni (xalifasiz) qoldirganlar». Abdulloh (ibn Umar) dedi: U Rasululloh ﷺ ni zikr qilganda, uning xalifa tayinlamasligini bildim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам (Умар) жароҳатланган пайтда ёнида ҳозир эдим. Одамлар уни мақтаб: «Аллоҳ сенга яхши мукофот берсин», дейишди. Шунда у: «(Аллоҳнинг раҳматидан) умидворман ҳам, (ғазабидан) қўрқаман ҳам», деди. Улар: «Ўрнингга бировни халифа қилиб тайинла», дейишди. У деди: «Тириклигимда ҳам, ўлганимда ҳам сизнинг ишларингиз юкини кўтарайми? Бу (халифалик)дан улушим на зиёнимга, на фойдамга бўладиган баробар (бир нарса) бўлишини истардим. Агар (ўрнимга) халифа тайинласам, мендан яхшироқ бўлган зот — яъни Абу Бакр — халифа тайинлаган. Агар сизни (халифасиз) қолдирсам, мендан яхшироқ бўлган зот — Расулуллоҳ ﷺ — сизни (халифасиз) қолдирганлар». Абдуллоҳ (ибн Умар) деди: У Расулуллоҳ ﷺ ни зикр қилганда, унинг халифа тайинламаслигини билдим.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَأَلْفَاظُهُمْ، مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَاقُ وَعَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقَالَتْ أَعَلِمْتَ أَنَّ أَبَاكَ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِيَفْعَلَ . قَالَتْ إِنَّهُ فَاعِلٌ . قَالَ فَحَلَفْتُ أَنِّي أُكَلِّمُهُ فِي ذَلِكَ فَسَكَتُّ حَتَّى غَدَوْتُ وَلَمْ أُكَلِّمْهُ - قَالَ - فَكُنْتُ كَأَنَّمَا أَحْمِلُ بِيَمِينِي جَبَلاً حَتَّى رَجَعْتُ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْ حَالِ النَّاسِ وَأَنَا أُخْبِرُهُ - قَالَ - ثُمَّ قُلْتُ لَهُ إِنِّي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ مَقَالَةً فَآلَيْتُ أَنْ أَقُولَهَا لَكَ زَعَمُوا أَنَّكَ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ وَإِنَّهُ لَوْ كَانَ لَكَ رَاعِي إِبِلٍ أَوْ رَاعِي غَنَمٍ ثُمَّ جَاءَكَ وَتَرَكَهَا رَأَيْتَ أَنْ قَدْ ضَيَّعَ فَرِعَايَةُ النَّاسِ أَشَدُّ قَالَ فَوَافَقَهُ قَوْلِي فَوَضَعَ رَأْسَهُ سَاعَةً ثُمَّ رَفَعَهُ إِلَىَّ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَحْفَظُ دِينَهُ وَإِنِّي لَئِنْ لاَ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسْتَخْلِفْ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ قَدِ اسْتَخْلَفَ . قَالَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَعْدِلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدًا وَأَنَّهُ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hafsaning huzuriga kirdim. U: «Otang xalifa tayinlamayotganini bildingmi?» dedi. Men: «U bunday qilmaydi», dedim. U: «(Yoʻq,) u (xalifa) tayinlaydi», dedi. (Ibn Umar) dedi: Shunda men bu haqda u bilan gaplashishga qasam ichdim. Tongga qadar jim turdim va u bilan gaplashmadim. (Ibn Umar) dedi: Goʻyo oʻng qoʻlimda bir togʻni koʻtarib turgandek edim. Nihoyat qaytib, uning huzuriga kirdim. U mendan odamlarning ahvolini soʻradi, men unga xabar berib turardim. (Ibn Umar) dedi: Soʻng men unga: «Men odamlardan bir gapni eshitdim va uni senga aytishga qasam ichdim. Ular sen xalifa tayinlamayapsan deb gumon qilishyapti. Agar sening tuya boquvchi yoki qoʻy boquvchi (choʻpon)ing boʻlsa-yu, soʻng u (mol)ni tashlab oldingga kelsa, uni zoye qilibdi deb bilasan. Odamlarni boqish (ularga gʻamxoʻrlik qilish) esa bundan-da ogʻirroqdir», dedim. (Ibn Umar) dedi: Mening gapim unga maʼqul tushdi-da, bir lahza boshini (egib) qoʻydi, soʻng boshini menga koʻtarib dedi: «Albatta, Alloh azza va jalla Oʻz dinini saqlaydi. Agar men xalifa tayinlamasam, Rasululloh ﷺ ham xalifa tayinlamaganlar; agar tayinlasam, Abu Bakr ham xalifa tayinlagan». (Ibn Umar) dedi: Allohga qasamki, u Rasululloh ﷺ va Abu Bakrni zikr qilishi bilan, men uning Rasululloh ﷺ ga hech kimni teng qoʻymasligini va xalifa tayinlamasligini bildim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳафсанинг ҳузурига кирдим. У: «Отанг халифа тайинламаётганини билдингми?» деди. Мен: «У бундай қилмайди», дедим. У: «(Йўқ,) у (халифа) тайинлайди», деди. (Ибн Умар) деди: Шунда мен бу ҳақда у билан гаплашишга қасам ичдим. Тонгга қадар жим турдим ва у билан гаплашмадим. (Ибн Умар) деди: Гўё ўнг қўлимда бир тоғни кўтариб тургандек эдим. Ниҳоят қайтиб, унинг ҳузурига кирдим. У мендан одамларнинг аҳволини сўради, мен унга хабар бериб турардим. (Ибн Умар) деди: Сўнг мен унга: «Мен одамлардан бир гапни эшитдим ва уни сенга айтишга қасам ичдим. Улар сен халифа тайинламаяпсан деб гумон қилишяпти. Агар сенинг туя боқувчи ёки қўй боқувчи (чўпон)инг бўлса-ю, сўнг у (мол)ни ташлаб олдингга келса, уни зое қилибди деб биласан. Одамларни боқиш (уларга ғамхўрлик қилиш) эса бундан-да оғирроқдир», дедим. (Ибн Умар) деди: Менинг гапим унга маъқул тушди-да, бир лаҳза бошини (эгиб) қўйди, сўнг бошини менга кўтариб деди: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла Ўз динини сақлайди. Агар мен халифа тайинламасам, Расулуллоҳ ﷺ ҳам халифа тайинламаганлар; агар тайинласам, Абу Бакр ҳам халифа тайинлаган». (Ибн Умар) деди: Аллоҳга қасамки, у Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакрни зикр қилиши билан, мен унинг Расулуллоҳ ﷺ га ҳеч кимни тенг қўймаслигини ва халифа тайинламаслигини билдим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو بَكْرٍ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَفِي حَدِيثِ زُهَيْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمُقْسِطِينَ عِنْدَ اللَّهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ عَنْ يَمِينِ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ وَكِلْتَا يَدَيْهِ يَمِينٌ الَّذِينَ يَعْدِلُونَ فِي حُكْمِهِمْ وَأَهْلِيهِمْ وَمَا وَلُوا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, odil hukm qiluvchilar Alloh huzurida nurdan minbarlar ustida, Rahmon azza va jalla ning oʻng tomonida boʻlurlar — Uning ikkala qoʻli ham oʻngdir; (ular) oʻz hukmlarida, ahllari (oilalari)da va qoʻl ostidagi narsalarda adolat qilganlardir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, одил ҳукм қилувчилар Аллоҳ ҳузурида нурдан минбарлар устида, Раҳмон азза ва жалла нинг ўнг томонида бўлурлар — Унинг иккала қўли ҳам ўнгдир; (улар) ўз ҳукмларида, аҳллари (оилалари)да ва қўл остидаги нарсаларда адолат қилганлардир», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " أَلاَ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Har biringiz choʻponsiz va har biringiz oʻz raʼiyatingizdan masʼulsiz. Odamlar ustidagi amir — choʻpondir va u oʻz raʼiyatidan masʼuldir. Erkak oʻz uy ahli ustida choʻpondir va u ulardan masʼuldir. Ayol oʻz erining uyi va bolasi ustida choʻpondir va u ulardan masʼuldir. Qul oʻz xojasining moli ustida choʻpondir va u undan masʼuldir. Ogoh boʻlinglar! Har biringiz choʻponsiz va har biringiz oʻz raʼiyatingizdan masʼulsiz», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Ҳар бирингиз чўпонсиз ва ҳар бирингиз ўз раъиятингиздан масъулсиз. Одамлар устидаги амир — чўпондир ва у ўз раъиятидан масъулдир. Эркак ўз уй аҳли устида чўпондир ва у улардан масъулдир. Аёл ўз эрининг уйи ва боласи устида чўпондир ва у улардан масъулдир. Қул ўз хожасининг моли устида чўпондир ва у ундан масъулдир. Огоҳ бўлинглар! Ҳар бирингиз чўпонсиз ва ҳар бирингиз ўз раъиятингиздан масъулсиз», дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، حُجْرٍ كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ . بِمَعْنَى حَدِيثِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَزَادَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ قَالَ وَحَسِبْتُ أَنَّهُ قَدْ قَالَ " الرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Nofeʼning Ibn Umardan rivoyat qilgan hadisi maʼnosida rivoyat qilinadi. Zuhriy hadisida (Solim) ziyoda qilib dedi: «Va men u zot ‹Erkak otasining molida choʻpondir va oʻz raʼiyatidan masʼuldir› deganlar deb oʻylayman».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Нофеънинг Ибн Умардан ривоят қилган ҳадиси маъносида ривоят қилинади. Зуҳрий ҳадисида (Солим) зиёда қилиб деди: «Ва мен у зот ‹Эркак отасининг молида чўпондир ва ўз раъиятидан масъулдир› деганлар деб ўйлайман».
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي رَجُلٌ، سَمَّاهُ وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْمَعْنَى .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan shu maʼnoda rivoyat qilinadi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан шу маънода ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ إِلاَّ أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ فَإِنْ أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Musulmon kishiga, yoqtirgan va yoqtirmagan narsasida (amirning soʻzini) eshitish va itoat qilish (vojibdir), magar gunoh ishga buyurilsa (bundan mustasno). Bas, agar gunoh ishga buyurilsa, eshitish ham, itoat qilish ham yoʻq».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Мусулмон кишига, ёқтирган ва ёқтирмаган нарсасида (амирнинг сўзини) эшитиш ва итоат қилиш (вожибдир), магар гуноҳ ишга буюрилса (бундан мустасно). Бас, агар гуноҳ ишга буюрилса, эшитиш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқ».
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ أَتَى ابْنَ مُطِيعٍ . فَذَكَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Ibn Mutiʼning oldiga kelgan edi. Shunda u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Ибн Мутиънинг олдига келган эди. Шунда у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَيُّوبَ - قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ كُنَّا نُبَايِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ يَقُولُ لَنَا " فِيمَا اسْتَطَعْتَ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Biz Rasululloh ﷺ ga eshitish va itoat qilish ustiga baygʻat berar edik. U zot bizga: «Qoʻlingdan kelganicha», — der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ га эшитиш ва итоат қилиш устига байғат берар эдик. У зот бизга: «Қўлингдан келганича», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ عَرَضَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ فِي الْقِتَالِ وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ سَنَةً فَلَمْ يُجِزْنِي وَعَرَضَنِي يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَأَجَازَنِي . قَالَ نَافِعٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ خَلِيفَةٌ فَحَدَّثْتُهُ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِنَّ هَذَا لَحَدٌّ بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ . فَكَتَبَ إِلَى عُمَّالِهِ أَنْ يَفْرِضُوا لِمَنْ كَانَ ابْنَ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ فَاجْعَلُوهُ فِي الْعِيَالِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Uhud kuni jangda meni koʻzdan kechirdilar, men oʻn toʻrt yoshda edim, meni (jangga) qoʻymadilar. Xandaq kuni ham meni koʻzdan kechirdilar, men oʻn besh yoshda edim, ruxsat berdilar. Nofeʼ dedi: Men Umar ibn Abdulazizning huzuriga keldim, u oʻsha kunda xalifa edi, unga shu hadisni soʻzlab berdim. Shunda u: «Albatta bu (yosh) kichik bilan kattaning oʻrtasidagi chegaradir», — dedi. Va u oʻz amaldorlariga oʻn besh yoshga toʻlganlarga (nafaqa) tayinlashlarini, bundan kichiklarni esa oila jumlasiga qoʻyishlarini yozib (buyurib) yubordi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни жангда мени кўздан кечирдилар, мен ўн тўрт ёшда эдим, мени (жангга) қўймадилар. Хандақ куни ҳам мени кўздан кечирдилар, мен ўн беш ёшда эдим, рухсат бердилар. Нофеъ деди: Мен Умар ибн Абдулазизнинг ҳузурига келдим, у ўша кунда халифа эди, унга шу ҳадисни сўзлаб бердим. Шунда у: «Албатта бу (ёш) кичик билан каттанинг ўртасидаги чегарадир», — деди. Ва у ўз амалдорларига ўн беш ёшга тўлганларга (нафақа) тайинлашларини, бундан кичикларни эса оила жумласига қўйишларини ёзиб (буюриб) юборди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ،
قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Qurʼon bilan dushman yurtiga safar qilishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Қуръон билан душман юртига сафар қилишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ،
اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَنْهَى أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى
أَرْضِ الْعَدُوِّ مَخَافَةَ أَنْ يَنَالَهُ الْعَدُوُّ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ dushman uni qoʻlga kiritishidan qoʻrqib, Qurʼon bilan dushman yurtiga safar qilishdan qaytarar edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ душман уни қўлга киритишидан қўрқиб, Қуръон билан душман юртига сафар қилишдан қайтарар эдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ،
عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُسَافِرُوا بِالْقُرْآنِ فَإِنِّي لاَ
آمَنُ أَنْ يَنَالَهُ الْعَدُوُّ " . قَالَ أَيُّوبُ فَقَدْ نَالَهُ الْعَدُوُّ وَخَاصَمُوكُمْ بِهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon bilan safar qilmanglar, chunki men dushman uni qoʻlga kiritishidan xotirjam emasman», — dedilar. Ayyub dedi: Darhaqiqat dushman uni qoʻlga kiritdi va u bilan sizlarga qarshi tortishdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон билан сафар қилманглар, чунки мен душман уни қўлга киритишидан хотиржам эмасман», — дедилар. Айюб деди: Дарҳақиқат душман уни қўлга киритди ва у билан сизларга қарши тортишдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ،
. أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَابَقَ بِالْخَيْلِ الَّتِي قَدْ أُضْمِرَتْ مِنَ الْحَفْيَاءِ وَكَانَ
أَمَدُهَا ثَنِيَّةَ الْوَدَاعِ وَسَابَقَ بَيْنَ الْخَيْلِ الَّتِي لَمْ تُضْمَرْ مِنَ الثَّنِيَّةِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ وَكَانَ
ابْنُ عُمَرَ فِيمَنْ سَابَقَ بِهَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ozdirib (tayyorlab) qoʻyilgan otlarni Hafyodan poyga qildirdilar, ularning manzili Saniyyatul-Vado edi; tayyorlanmagan otlarni esa Saniyyadan Banu Zurayq masjidigacha poyga qildirdilar. Ibn Umar ham ular bilan poygaga tushganlar jumlasida edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оздириб (тайёрлаб) қўйилган отларни Ҳафёдан пойга қилдирдилар, уларнинг манзили Санийятул-Вадо эди; тайёрланмаган отларни эса Санийядан Бану Зурайқ масжидигача пойга қилдирдилар. Ибн Умар ҳам улар билан пойгага тушганлар жумласида эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otlarning peshonalarida qiyomat kunigacha yaxshilik (bogʻlangan)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг пешоналарида қиёмат кунигача яхшилик (боғланган)», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ،
وَسَالِمٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ
.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ xonaki eshaklar goʻshtini yeyishdan qaytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ хонаки эшаклар гўштини ейишдан қайтардилар».
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي
نَافِعٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ ح
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا أَبِي وَمَعْنُ بْنُ عِيسَى، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ،
عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الْحِمَارِ الأَهْلِيِّ يَوْمَ خَيْبَرَ
وَكَانَ النَّاسُ احْتَاجُوا إِلَيْهَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni xonaki eshakni yeyishdan qaytardilar, holbuki odamlar unga muhtoj boʻlib qolgan edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни хонаки эшакни ейишдан қайтардилар, ҳолбуки одамлар унга муҳтож бўлиб қолган эдилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ
يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ،
يَقُولُ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الضَّبِّ فَقَالَ " لَسْتُ بِآكِلِهِ وَلاَ مُحَرِّمِهِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan zabb (kaltakesakka oʻxshash sahro hayvoni) haqida soʻraldi. Shunda (u zot): «Men uni yeguvchi ham emasman, harom qiluvchi ham emasman», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан забб (калтакесакка ўхшаш саҳро ҳайвони) ҳақида сўралди. Шунда (у зот): «Мен уни егувчи ҳам эмасман, ҳаром қилувчи ҳам эмасман», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ
نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الضَّبِّ فَقَالَ
" لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ dan kaltakesak (zabb) yeyish toʻgʻrisida soʻradi. Shunda u zot: «Men uni yemayman, lekin (uni) harom ham qilmayman», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан калтакесак (забб) ейиш тўғрисида сўради. Шунда у зот: «Мен уни емайман, лекин (уни) ҳаром ҳам қилмайман», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ
ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ عَنْ أَكْلِ الضَّبِّ
فَقَالَ " لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ minbarda turgan holatlarida (u zotdan) kaltakesak (zabb) yeyish toʻgʻrisida soʻradi. Shunda u zot: «Men uni yemayman, lekin (uni) harom ham qilmayman», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ минбарда турган ҳолатларида (у зотдан) калтакесак (забб) ейиш тўғрисида сўради. Шунда у зот: «Мен уни емайман, лекин (уни) ҳаром ҳам қилмайман», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، سَمِعَ الشَّعْبِيَّ،
سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ مَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ سَعْدٌ وَأُتُوا
بِلَحْمِ ضَبٍّ فَنَادَتِ امْرَأَةٌ مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ فَقَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُوا فَإِنَّهُ حَلاَلٌ وَلَكِنَّهُ لَيْسَ مِنْ طَعَامِي " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning yonlarida ashoblaridan baʼzi kishilar bor edi, ular orasida Saʼd ham bor edi. Ularga kaltakesak goʻshti keltirildi. Shunda Nabiy ﷺ ning ayollaridan biri: «Bu kaltakesak goʻshti!» — deb (ovoz berdi). Rasululloh ﷺ: «Yeyaveringlar, chunki u halol. Lekin u mening taomim emas», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг ёнларида ашобларидан баъзи кишилар бор эди, улар орасида Саъд ҳам бор эди. Уларга калтакесак гўшти келтирилди. Шунда Набий ﷺ нинг аёлларидан бири: «Бу калтакесак гўшти!» — деб (овоз берди). Расулуллоҳ ﷺ: «Еяверинглар, чунки у ҳалол. Лекин у менинг таомим эмас», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ
نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَأْكُلْ أَحَدٌ مِنْ لَحْمِ أُضْحِيَّتِهِ
فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan biror kishi oʻz qurbonligining goʻshtidan uch kundan ortiq yemasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизлардан бирор киши ўз қурбонлигининг гўштидан уч кундан ортиқ емасин», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ،
بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ،
عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan Laysning hadisi kabi (rivoyat qilinadi).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан Лайснинг ҳадиси каби (ривоят қилинади).
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ، أَخْبَرَنَا
عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم نَهَى أَنْ تُؤْكَلَ لُحُومُ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ . قَالَ سَالِمٌ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يَأْكُلُ
لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ . وَقَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ بَعْدَ ثَلاَثٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonliklar goʻshti uch (kun)dan keyin yeyilishidan qaytardilar. Solim dedi: Ibn Umar qurbonliklar goʻshtini uch (kun)dan ortiq yemas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлар гўшти уч (кун)дан кейин ейилишидан қайтардилар. Солим деди: Ибн Умар қурбонликлар гўштини уч (кун)дан ортиқ емас эди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى،
بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قَدْ نُهِيَ أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا
وَالتَّمْرُ وَالزَّبِيبُ جَمِيعًا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u: «Goʻrcha xurmo bilan yangi xurmoni birga, quruq xurmo bilan mayizni birga nabiz qilish man etilgan edi», — der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у: «Гўрча хурмо билан янги хурмони бирга, қуруқ хурмо билан майизни бирга набиз қилиш ман этилган эди», — дер эди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ،
عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ قَدْ نُهِيَ أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا وَالتَّمْرُ وَالزَّبِيبُ
جَمِيعًا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u: «Goʻrcha xurmo bilan yangi xurmoni birga, quruq xurmo bilan mayizni birga nabiz qilish man etilgan edi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у: «Гўрча хурмо билан янги хурмони бирга, қуруқ хурмо билан майизни бирга набиз қилиш ман этилган эди», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَأَقْبَلْتُ نَحْوَهُ
فَانْصَرَفَ قَبْلَ أَنْ أَبْلُغَهُ فَسَأَلْتُ مَاذَا قَالَ قَالُوا نَهَى أَنْ يُنْتَبَذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ baʼzi gʻazotlarining birida odamlarga xutba qildilar. Ibn Umar aytdi: Men u zot tomon yoʻnaldim, ammo unga yetib bormasimdan u zot (xutbadan) qaytdilar. Shunda men: «(U zot) nima dedilar?» deb soʻradim. Ular: «(U zot) ad-dubba (qovoq) va al-muzaffat (smola surilgan idish)da nabiz tayyorlashni qaytardilar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ баъзи ғазотларининг бирида одамларга хутба қилдилар. Ибн Умар айтди: Мен у зот томон йўналдим, аммо унга етиб бормасимдан у зот (хутбадан) қайтдилар. Шунда мен: «(У зот) нима дедилар?» деб сўрадим. Улар: «(У зот) ад-дубба (қовоқ) ва ал-музаффат (смола сурилган идиш)да набиз тайёрлашни қайтардилар», дедилар.