Abu Abdurrahmon as-Sulamiy

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، قَالَ قَالَ لَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عَنْهُ إِنَّ الرُّكَبَ سُنَّتْ لَكُمْ فَخُذُوا بِالرُّكَبِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ لاَ اخْتِلاَفَ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ إِلاَّ مَا رُوِيَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَبَعْضِ أَصْحَابِهِ أَنَّهُمْ كَانُوا يُطَبِّقُونَ ‏.‏ وَالتَّطْبِيقُ مَنْسُوخٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy (rahimahulloh) aytadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bizga: «(Rukuʼda) tizzalarni (ushlash) sizlar uchun sunnat qilingan, bas, tizzalarni ushlanglar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Saʼd, Anas, Abu Humayd, Abu Usayd, Sahl ibn Saʼd, Muhammad ibn Maslama va Abu Masʼuddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Umarning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning ashoblari, tobeinlar va ulardan keyingilardan boʻlgan ilm ahlining bu (hadis) boʻyicha amali shudir — bu (masala)da ular orasida ixtilof yoʻq, faqat Ibn Masʼud va uning baʼzi ashoblaridan rivoyat qilinganki, ular (qoʻllarni tizzalar orasiga qoʻyib) tatbiq qilar edilar. Tatbiq esa ilm ahli nazdida mansux (bekor qilingan)dir.Абу Абдурраҳмон ас-Суламий (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бизга: «(Рукуъда) тиззаларни (ушлаш) сизлар учун суннат қилинган, бас, тиззаларни ушланглар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Саъд, Анас, Абу Ҳумайд, Абу Усайд, Саҳл ибн Саъд, Муҳаммад ибн Маслама ва Абу Масъуддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг ашоблари, тобеинлар ва улардан кейингилардан бўлган илм аҳлининг бу (ҳадис) бўйича амали шудир — бу (масала)да улар орасида ихтилоф йўқ, фақат Ибн Масъуд ва унинг баъзи ашобларидан ривоят қилинганки, улар (қўлларни тиззалар орасига қўйиб) татбиқ қилар эдилар. Татбиқ эса илм аҳли наздида мансух (бекор қилинган)дир.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، قَالَ خَطَبَ عَلِيٌّ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَقِيمُوا الْحُدُودَ عَلَى أَرِقَّائِكُمْ مَنْ أَحْصَنَ مِنْهُمْ وَمَنْ لَمْ يُحْصِنْ وَإِنَّ أَمَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَنَتْ فَأَمَرَنِي أَنْ أَجْلِدَهَا فَإِذَا هِيَ حَدِيثَةُ عَهْدٍ بِنِفَاسٍ فَخَشِيتُ إِنْ أَنَا جَلَدْتُهَا أَنْ أَقْتُلَهَا - أَوْ قَالَ تَمُوتَ - فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَحْسَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالسُّدِّيُّ اسْمُهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ مِنَ التَّابِعِينَ قَدْ سَمِعَ مِنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَرَأَى حُسَيْنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رضى الله عنه ‏.‏

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ali (roziyallohu anhu) xutba qilib: «Ey odamlar, qullaringizdan uylik boʻlgani ham, uylik boʻlmagani ham (gunoh qilsa), ularga hadlarni tatbiq etinglar. Rasululloh ﷺning bir choʻrisi zino qilgan edi, u zot menga uni qamchilashni buyurdilar. Qarasam, u yangigina tuqqan (nifosli) ayol ekan, agar uni qamchilasam, oʻldirib qoʻyishimdan — yoki: u oʻlib qolishidan — qoʻrqdim. Shunda Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdim. U zot: ‹Yaxshi qilibsan›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. as-Suddiyning ismi Ismoil ibn Abdurrahmon boʻlib, u tobeʼinlardandir; u Anas ibn Molikdan eshitgan va Husayn ibn Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)ni koʻrgan.Абу Абдурраҳмон ас-Суламий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Али (розияллоҳу анҳу) хутба қилиб: «Эй одамлар, қулларингиздан уйлик бўлгани ҳам, уйлик бўлмагани ҳам (гуноҳ қилса), уларга ҳадларни татбиқ этинглар. Расулуллоҳ ﷺнинг бир чўриси зино қилган эди, у зот менга уни қамчилашни буюрдилар. Қарасам, у янгигина туққан (нифосли) аёл экан, агар уни қамчиласам, ўлдириб қўйишимдан — ёки: у ўлиб қолишидан — қўрқдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтдим. У зот: ‹Яхши қилибсан›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. ас-Суддийнинг исми Исмоил ибн Абдурраҳмон бўлиб, у тобеъинлардандир; у Анас ибн Моликдан эшитган ва Ҳусайн ибн Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)ни кўрган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدٍ، هُوَ ابْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، قَالَ لَمَّا حُصِرَ عُثْمَانُ أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ فَوْقَ دَارِهِ ثُمَّ قَالَ أُذَكِّرُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ حِرَاءَ حِينَ انْتَفَضَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اثْبُتْ حِرَاءُ فَلَيْسَ عَلَيْكَ إِلاَّ نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أُذَكِّرُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي جَيْشِ الْعُسْرَةِ ‏"‏ مَنْ يُنْفِقُ نَفَقَةً مُتَقَبَّلَةً ‏"‏ ‏.‏ وَالنَّاسُ مُجْهَدُونَ مُعْسِرُونَ فَجَهَّزْتُ ذَلِكَ الْجَيْشَ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ أُذَكِّرُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ بِئْرَ رُومَةَ لَمْ يَكُنْ يَشْرَبُ مِنْهَا أَحَدٌ إِلاَّ بِثَمَنٍ فَابْتَعْتُهَا فَجَعَلْتُهَا لِلْغَنِيِّ وَالْفَقِيرِ وَابْنِ السَّبِيلِ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ وَأَشْيَاءُ عَدَّدَهَا ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عُثْمَانَ ‏.‏

Abu Abdurrahmon as-Sulamiydan rivoyat qilinadi: Usmon (roziyallohu anhu) qamal qilinganida, uyi ustidan ularga qarab turib soʻng dedi: «Sizlarni Alloh nomi bilan ogohlantiraman, bilasizlarmi, Hiro silkinganida Rasululloh ﷺ: ‹Ey Hiro, qaror top! Ustingda nabiy yoki siddiq yoki shahiddan boshqa kimsa yoʻq›, deganlar?» Ular: «Ha», dedilar. U dedi: «Sizlarni Alloh nomi bilan ogohlantiraman, bilasizlarmi, Rasululloh ﷺ ‹Usra qoʻshini› (haqida): ‹Kim qabul qilinadigan bir nafaqa (xarajat) qilsa?›, deganlar — odamlar esa qiyinchilikda, mashaqqatda edilar — shunda men oʻsha qoʻshinni jihozlaganman?» Ular: «Ha», dedilar. Soʻng u dedi: «Sizlarni Alloh nomi bilan ogohlantiraman, bilasizlarmi, Ruma qudugʻidan hech kim pul toʻlamasdan suv icholmas edi, men uni sotib olib, boy, kambagʻal va yoʻlovchi uchun (vaqf) qilib qoʻyganman?» Ular: «Alloh nomi bilan, ha», dedilar. U yana bir necha narsalarni sanab oʻtdi. Bu hadis bu vajhdan, Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning Usmondan (qilgan rivoyati)dan hasan sahih gʻaribdir.Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан ривоят қилинади: Усмон (розияллоҳу анҳу) қамал қилинганида, уйи устидан уларга қараб туриб сўнг деди: «Сизларни Аллоҳ номи билан огоҳлантираман, биласизларми, Ҳиро силкинганида Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Ҳиро, қарор топ! Устингда набий ёки сиддиқ ёки шаҳиддан бошқа кимса йўқ›, деганлар?» Улар: «Ҳа», дедилар. У деди: «Сизларни Аллоҳ номи билан огоҳлантираман, биласизларми, Расулуллоҳ ﷺ ‹Усра қўшини› (ҳақида): ‹Ким қабул қилинадиган бир нафақа (харажат) қилса?›, деганлар — одамлар эса қийинчиликда, машаққатда эдилар — шунда мен ўша қўшинни жиҳозлаганман?» Улар: «Ҳа», дедилар. Сўнг у деди: «Сизларни Аллоҳ номи билан огоҳлантираман, биласизларми, Рума қудуғидан ҳеч ким пул тўламасдан сув ичолмас эди, мен уни сотиб олиб, бой, камбағал ва йўловчи учун (вақф) қилиб қўйганман?» Улар: «Аллоҳ номи билан, ҳа», дедилар. У яна бир неча нарсаларни санаб ўтди. Бу ҳадис бу важҳдан, Абу Абдурраҳмон ас-Суламийнинг Усмондан (қилган ривояти)дан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.