Abu Ahvas

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، قَالَ شَهِدْتُ أَبَا مُوسَى وَأَبَا مَسْعُودٍ حِينَ مَاتَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَتُرَاهُ تَرَكَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ فَقَالَ إِنْ قُلْتَ ذَاكَ إِنْ كَانَ لَيُؤْذَنُ لَهُ إِذَا حُجِبْنَا وَيَشْهَدُ إِذَا غِبْنَا ‏.‏

Abu Ahvas (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Masʼud vafot etganda, men Abu Muso va Abu Masʼud bilan birga hozir boʻldim. Ulardan biri sherigiga: «Sen uning oʻzidan keyin oʻziga oʻxshash birovni qoldirib ketdi deb oʻylaysanmi?» dedi. Sherigi esa: «Agar shuni desang, (toʻgʻri): biz toʻsib qoʻyilganimizda, unga (kirishga) ruxsat berilar; biz gʻoyib boʻlganimizda, u (Rasululloh ﷺ ning huzurlarida) hozir boʻlar edi», dedi.Абу Аҳвас (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Масъуд вафот этганда, мен Абу Мусо ва Абу Масъуд билан бирга ҳозир бўлдим. Улардан бири шеригига: «Сен унинг ўзидан кейин ўзига ўхшаш бировни қолдириб кетди деб ўйлайсанми?» деди. Шериги эса: «Агар шуни десанг, (тўғри): биз тўсиб қўйилганимизда, унга (киришга) рухсат берилар; биз ғойиб бўлганимизда, у (Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида) ҳозир бўлар эди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا قُطْبَةُ، هُوَ ابْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، قَالَ كُنَّا فِي دَارِ أَبِي مُوسَى مَعَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُمْ يَنْظُرُونَ فِي مُصْحَفٍ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ مَا أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرَكَ بَعْدَهُ أَعْلَمَ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْقَائِمِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا لَئِنْ قُلْتَ ذَاكَ لَقَدْ كَانَ يَشْهَدُ إِذَا غِبْنَا وَيُؤْذَنُ لَهُ إِذَا حُجِبْنَا ‏.‏

Abu Ahvas (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Biz Abu Musoning uyida Abdullohning ashoblaridan bir necha kishi bilan birga edik. Ular bir mushafga (Qurʼon nusxasiga) qarab oʻtirishgan edi. Abdulloh oʻrnidan turdi. Shunda Abu Masʼud: «Rasululloh ﷺ oʻzlaridan keyin Alloh nozil qilgan narsani (Qurʼonni) shu turgan kishidan koʻra koʻproq biladigan birovni qoldirib ketganlarini bilmayman», dedi. Abu Muso esa: «Agar shuni desang, (toʻgʻri): biz gʻoyib boʻlganimizda, u (Rasululloh ﷺ ning huzurlarida) hozir boʻlar; biz toʻsib qoʻyilganimizda, unga (kirishga) ruxsat berilar edi», dedi.Абу Аҳвас (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Биз Абу Мусонинг уйида Абдуллоҳнинг ашобларидан бир неча киши билан бирга эдик. Улар бир мушафга (Қуръон нусхасига) қараб ўтиришган эди. Абдуллоҳ ўрнидан турди. Шунда Абу Масъуд: «Расулуллоҳ ﷺ ўзларидан кейин Аллоҳ нозил қилган нарсани (Қуръонни) шу турган кишидан кўра кўпроқ биладиган бировни қолдириб кетганларини билмайман», деди. Абу Мусо эса: «Агар шуни десанг, (тўғри): биз ғойиб бўлганимизда, у (Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида) ҳозир бўлар; биз тўсиб қўйилганимизда, унга (киришга) рухсат берилар эди», деди.

وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - هُوَ ابْنُ مُوسَى - عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، قَالَ أَتَيْتُ أَبَا مُوسَى فَوَجَدْتُ عَبْدَ اللَّهِ وَأَبَا مُوسَى ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدَةَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ حُذَيْفَةَ وَأَبِي مُوسَى وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ قُطْبَةَ أَتَمُّ وَأَكْثَرُ ‏.‏

Abu Ahvas (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Musoning huzuriga keldim va Abdulloh bilan Abu Musoni topdim. Zayd ibn Vahb (rahimahulloh) esa: «Men Huzayfa va Abu Muso bilan birga oʻtirgan edim» — soʻng hadisni keltirdi. Qutbaning hadisi toʻliqroq va batafsilroqdir.Абу Аҳвас (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Мусонинг ҳузурига келдим ва Абдуллоҳ билан Абу Мусони топдим. Зайд ибн Ваҳб (раҳимаҳуллоҳ) эса: «Мен Ҳузайфа ва Абу Мусо билан бирга ўтирган эдим» — сўнг ҳадисни келтирди. Қутбанинг ҳадиси тўлиқроқ ва батафсилроқдир.

أَخْبَرَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَآنِي رَثَّ الثِّيَابِ فَقَالَ ‏"‏ أَلَكَ مَالٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ كُلِّ الْمَالِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ مَالاً فَلْيُرَ أَثَرُهُ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ahvasning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim, ular meni eski-tuski kiyimda koʻrib: «Molu davlating bormi?» dedilar. Men: «Ha, ey Rasululloh, har xil moldan bor», dedim. Ular: «Alloh senga mol bergan boʻlsa, uning izi sen ustingda koʻrinib tursin», dedilar.Абу Аҳваснинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим, улар мени эски-туски кийимда кўриб: «Молу давлатинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Расулуллоҳ, ҳар хил молдан бор», дедим. Улар: «Аллоҳ сенга мол берган бўлса, унинг изи сен устингда кўриниб турсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي ثَوْبٍ دُونٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلَكَ مَالٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ مِنْ كُلِّ الْمَالِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مِنْ أَىِّ الْمَالِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَدْ آتَانِيَ اللَّهُ مِنَ الإِبِلِ وَالْغَنَمِ وَالْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ مَالاً فَلْيُرَ عَلَيْكَ أَثَرُ نِعْمَةِ اللَّهِ وَكَرَامَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ahvasning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u eski kiyimda Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldi. Nabiy ﷺ unga: «Molu davlating bormi?» dedilar. U: «Ha, har xil moldan bor», dedi. Ular: «Qanday moldan?» dedilar. U: «Alloh menga tuya, qoʻy, ot va qullardan berdi», dedi. Ular: «Alloh senga mol bergan boʻlsa, sen ustingda Allohning neʼmati va karomatining izi koʻrinib tursin», dedilar.Абу Аҳваснинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у эски кийимда Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келди. Набий ﷺ унга: «Молу давлатинг борми?» дедилар. У: «Ҳа, ҳар хил молдан бор», деди. Улар: «Қандай молдан?» дедилар. У: «Аллоҳ менга туя, қўй, от ва қуллардан берди», деди. Улар: «Аллоҳ сенга мол берган бўлса, сен устингда Аллоҳнинг неъмати ва кароматининг изи кўриниб турсин», дедилар.

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ أَمُرُّ بِهِ فَلاَ يَقْرِينِي وَلاَ يُضَيِّفُنِي فَيَمُرُّ بِي أَفَأَجْزِيهِ قَالَ ‏"‏ لاَ أَقْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَآنِي رَثَّ الثِّيَابِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ لَكَ مِنْ مَالٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ مِنَ الإِبِلِ وَالْغَنَمِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلْيُرَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الأَحْوَصِ اسْمُهُ عَوْفُ بْنُ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ الْجُشَمِيُّ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ أَقْرِهِ ‏"‏ أَضِفْهُ وَالْقِرَى هُوَ الضِّيَافَةُ ‏.‏

Abu Ahvas (roziyallohu anhu) otasidan rivoyat qiladi: «Men: ‹Yo Rasululloh, men bir kishining oldidan oʻtaman, u meni mehmon qilmaydi va menga mehmondoʻstlik koʻrsatmaydi. Soʻng u mening oldimdan oʻtsa, men unga (xuddi shunday qilib) javob beraymi?› dedim. U zot: ‹Yoʻq, sen uni mehmon qilgin (yaxshilik qilgin)›, dedilar. (Roviy) aytdi: U zot meni eski-tuski kiyimda koʻrib: ‹Sening moling bormi?› dedilar. Men: ‹Allohning bergan har xil molidan — tuya va qoʻylardan bor›, dedim. U zot: ‹Unda u (neʼmat) sening ustingda koʻrinsin (yaxshi kiyin)›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha, Jobir va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir. Abu Ahvasning ismi Avf ibn Molik ibn Nazla al-Jushamiydir. Uning «aqrihu» degan soʻzining maʼnosi — uni mehmon qil, demakdir; «qiro» esa mehmondoʻstlikdir.Абу Аҳвас (розияллоҳу анҳу) отасидан ривоят қилади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен бир кишининг олдидан ўтаман, у мени меҳмон қилмайди ва менга меҳмондўстлик кўрсатмайди. Сўнг у менинг олдимдан ўтса, мен унга (худди шундай қилиб) жавоб берайми?› дедим. У зот: ‹Йўқ, сен уни меҳмон қилгин (яхшилик қилгин)›, дедилар. (Ровий) айтди: У зот мени эски-туски кийимда кўриб: ‹Сенинг молинг борми?› дедилар. Мен: ‹Аллоҳнинг берган ҳар хил молидан — туя ва қўйлардан бор›, дедим. У зот: ‹Унда у (неъмат) сенинг устингда кўринсин (яхши кийин)›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша, Жобир ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Аҳваснинг исми Авф ибн Молик ибн Назла ал-Жушамийдир. Унинг «ақриҳу» деган сўзининг маъноси — уни меҳмон қил, демакдир; «қиро» эса меҳмондўстликдир.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ ثَابِتٍ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أُمِّ هَانِئِ، قَالَتْ‏:‏ دَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ أَعِنْدَكِ شَيْءٌ‏؟‏ فَقُلْتُ‏:‏ لا، إِلا خُبْزٌ يَابِسٌ، وَخَلٌّ فَقَالَ‏:‏ هَاتِي، مَا أَقْفَرَ بَيْتٌ مِنْ أُدُمٍ فِيهِ الخل‏.‏

Abu Ahvasning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim, ular meni eski-tuski kiyimda koʻrib: «Molu davlating bormi?» dedilar. Men: «Ha, ey Rasululloh, har xil moldan bor», dedim. Ular: «Alloh senga mol bergan boʻlsa, uning izi sen ustingda koʻrinib tursin», dedilar.Абу Аҳваснинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим, улар мени эски-туски кийимда кўриб: «Молу давлатинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Расулуллоҳ, ҳар хил молдан бор», дедим. Улар: «Аллоҳ сенга мол берган бўлса, унинг изи сен устингда кўриниб турсин», дедилар.