Abu Bakra Nufay' ibn al-Horis as-Saqafiy

- وعن أبي بكر رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال في خطبته يوم النحر بمنًى في حجة الوداع‏:‏ ‏"‏إن دماءكم، وأموالكم، وأعراضكم حرام عليكم كحرمة يومكم هذا، في شهركم هذا، في بلدكم هذا، ألا هل بلغت” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Ibn Sirin Abdurahmon ibn Abu Bakradan, (u) Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan; va mening nazarimda Abdurahmon ibn Abu Bakradan afzalroq boʻlgan boshqa bir kishidan, (u) Abu Bakradan rivoyat qildiki:) Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilib: «Bu qanday kun ekanini bilasizmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli biluvchiroqdir», dedilar. (Roviy aytdi:) Hatto biz U zot uni (kunni) oʻz nomidan boshqa (nom) bilan ataydilar, deb gumon qildik. U zot: «(Bu) Nahr (qurbonlik) kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Bu qanday shahar? (Bu) Balda (haram shahri) emasmi?» dedilar. Biz: «Ha, yo Rasululloh», dedik. U zot: «Bas, albatta, sizlarning qonlaringiz, mol-mulklaringiz, nomus-orlaringiz va terilaringiz (badanlaringiz) sizlarga — mana shu kunungizning hurmati kabi, mana shu oyingizda, mana shu shahringizda — harom(dir). Ogoh boʻlinglar, (men sizlarga bularni) yetkazdimmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Allohim, guvoh boʻl! Bas, hozir boʻlgan kishi yoʻq (gʻoyib) kishiga yetkazsin; chunki baʼzan yetkazilgan kishi — uni oʻzidan koʻra yaxshiroq saqlovchi (anglovchi) kishiga yetkazib qoʻyadi», dedilar — va shunday boʻldi ham. (U zot:) «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan kofirlarga aylanib qaytmanglar», dedilar. (Roviy aytdi:) Ibn Hadramiy yondirilgan kun — Joriya ibn Qudoma uni yondirgan paytda — (Joriya): «Abu Bakrani (chaqirib) qaranglar!» dedi. Ular: «Mana, Abu Bakra seni koʻryapti», dedilar. Abdurahmon aytdi: Onam menga Abu Bakradan (rivoyat qilib) aytdiki, u: «Agar ular mening (huzurimga) kirganlarida ham, men bir qamish bilan ham (qarshilik) qilmagan boʻlardim», dedi.(Ибн Сирин Абдураҳмон ибн Абу Бакрадан, (у) Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан; ва менинг назаримда Абдураҳмон ибн Абу Бакрадан афзалроқ бўлган бошқа бир кишидан, (у) Абу Бакрадан ривоят қилдики:) Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилиб: «Бу қандай кун эканини биласизми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули билувчироқдир», дедилар. (Ровий айтди:) Ҳатто биз У зот уни (кунни) ўз номидан бошқа (ном) билан атайдилар, деб гумон қилдик. У зот: «(Бу) Наҳр (қурбонлик) куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Бу қандай шаҳар? (Бу) Балда (ҳарам шаҳри) эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Бас, албатта, сизларнинг қонларингиз, мол-мулкларингиз, номус-орларингиз ва териларингиз (баданларингиз) сизларга — мана шу кунунгизнинг ҳурмати каби, мана шу ойингизда, мана шу шаҳрингизда — ҳаром(дир). Огоҳ бўлинглар, (мен сизларга буларни) етказдимми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Аллоҳим, гувоҳ бўл! Бас, ҳозир бўлган киши йўқ (ғойиб) кишига етказсин; чунки баъзан етказилган киши — уни ўзидан кўра яхшироқ сақловчи (англовчи) кишига етказиб қўяди», дедилар — ва шундай бўлди ҳам. (У зот:) «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган кофирларга айланиб қайтманглар», дедилар. (Ровий айтди:) Ибн Ҳадрамий ёндирилган кун — Жория ибн Қудома уни ёндирган пайтда — (Жория): «Абу Бакрани (чақириб) қаранглар!» деди. Улар: «Мана, Абу Бакра сени кўряпти», дедилар. Абдураҳмон айтди: Онам менга Абу Бакрадан (ривоят қилиб) айтдики, у: «Агар улар менинг (ҳузуримга) кирганларида ҳам, мен бир қамиш билан ҳам (қаршилик) қилмаган бўлардим», деди.

- وعن أبي بكر رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ألا أنبئكم بأكبر الكبائر‏؟‏‏"‏ قلنا‏:‏ بلى يا رسول الله‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏الإشراك بالله، وعقوق الوالدين‏"‏ وكان متكئا فجلس، فقال‏:‏ ‏"‏ألا وقول الزور‏!‏‏"‏ فما زال يكررها حتى قلنا‏:‏ ليته سكت‏.‏ متفق عليه‏

(Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Sizlarga eng katta gunohlarni xabar bermaymanmi?» dedilar. Biz: «Albatta (xabar bering), yo Rasululloh» dedik. (U zot:) «Allohga shirk keltirish va ota-onaga oqibatsizlik qilish» dedilar. (U zot) suyangan holda edilar, soʻng (tik) oʻtirdilar va: «Ogoh boʻlinglar — yolgʻon soʻz va yolgʻon guvohlik! Ogoh boʻlinglar — yolgʻon soʻz va yolgʻon guvohlik!» dedilar. (U zot) buni shu qadar takrorlaverdilarki, men (ichimda): ‹(U zot endi) jim boʻlmaydilar (shekilli)› dedim.(Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга энг катта гуноҳларни хабар бермайманми?» дедилар. Биз: «Албатта (хабар беринг), ё Расулуллоҳ» дедик. (У зот:) «Аллоҳга ширк келтириш ва ота-онага оқибацизлик қилиш» дедилар. (У зот) суянган ҳолда эдилар, сўнг (тик) ўтирдилар ва: «Огоҳ бўлинглар — ёлғон сўз ва ёлғон гувоҳлик! Огоҳ бўлинглар — ёлғон сўз ва ёлғон гувоҳлик!» дедилар. (У зот) буни шу қадар такрорлавердиларки, мен (ичимда): ‹(У зот энди) жим бўлмайдилар (шекилли)› дедим.

- وعن أبي بكر رضي الله عنه أن رجلا ذُكر عند النبي صلى الله عليه وسلم ، فأثنى عليه رجل خيرًا، فقال النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ويحك‏!‏ قطعت عنق صاحبك‏"‏ يقوله مرارًا ‏"‏وإن كان أحدكم مادحًا لا محالة، فليقل‏:‏ أحسب كذا وكذا إن كان يرى أنه كذلك وحسيبه الله، ولا يزكي على الله أحدًا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Bakra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning huzurlarida bir kishi zikr qilindi va bir kishi uni yaxshilik bilan maqtadi. Paygʻambar ﷺ: «Voy senga, sherigingning boʻynini uzding» dedilar — buni bir necha bor takrorladilar — «Agar biringiz biror (kishini) maqtashi shart boʻlsa, ‹Falon kishini shunday-shunday deb hisoblayman› desin — agar u shunday (deb) bilinsa; uning hisob-kitobini qiluvchi esa Allohdir; va hech kimni Alloh (oldida) pok deb eʼlon qilmasin» dedilar. (Vuhayb «vaylaka (voy senga)» (deb rivoyat qildi).)(Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида бир киши зикр қилинди ва бир киши уни яхшилик билан мақтади. Пайғамбар ﷺ: «Вой сенга, шеригингнинг бўйнини уздинг» дедилар — буни бир неча бор такрорладилар — «Агар бирингиз бирор (кишини) мақташи шарт бўлса, ‹Фалон кишини шундай-шундай деб ҳисоблайман› десин — агар у шундай (деб) билинса; унинг ҳисоб-китобини қилувчи эса Аллоҳдир; ва ҳеч кимни Аллоҳ (олдида) пок деб эълон қилмасин» дедилар. (Вуҳайб «вайлака (вой сенга)» (деб ривоят қилди).)

- وعن أبي بكرة نفيع بن الحارث رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إن الزمان قد استدار كهيئته يوم خلق الله السموات والأرض‏:‏ السنة اثنا عشر شهرًا، منها أربعة حرم‏:‏ ثلاث متواليات‏:‏ ذو القعدة، وذو الحجة، والمحرم، ورجب مضر الذي بين جمادى وشعبان، أي شهر هذا‏؟‏‏"‏ قلنا‏:‏ الله ورسوله أعلم، فسكت حتى ظننا أنه سيسميه بغير اسمه، قال‏:‏ أليس ذا الحجة‏؟‏ قلنا بلى‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏فأي بلد هذا‏؟‏‏"‏ قلنا ‏:‏ الله ورسوله أعلم فسكت حتى ظننا أنه سيسميه بغير اسمه‏.‏ قال‏:‏”أليس البلدة” قلنا‏:‏ بلى ‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏فأي يوم هذا‏؟‏‏"‏ قلنا‏:‏ الله ورسوله أعلم، فسكت حتى ظننا أن سيسميه بغير اسمه‏.‏ قال‏:‏ “أليس يوم النحر‏؟‏” قلنا بلى‏.‏ قال “فإن دماءكم وأموالكم وأعراضكم عليكم حرام، كحرمة يومكم هذا في بلدكم هذا في شهركم هذا، وستلقون ربكم فيسألكم عن أعمالكم، ألا فلا ترجعوا بعدي كفارًا يضرب بعضكم رقاب بعض، ألا ليبلغ الشاهد الغائب، فلعل بعض من يبلغه أن يكون أوعى له من بعض من سمعه‏"‏ ثم قال‏:‏ ‏"‏ ألا هل بلغت، ألا هل بلغت‏؟‏” قلنا ‏:‏ نعم‏.‏ قال‏:‏ “ اللهم اشهد” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

(Abu Bakra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot (shunday) dedilar: «Zamon — Alloh osmonlar va yerni yaratgan kunidagi holatiga — aylanib (qaytib) keldi. Yil — oʻ n ikki oy(dir); ulardan toʻ rttasi — hurmatli (oylar): uchtasi ketma-ket — Zul-qaʼda, Zul-hijja va Muharram; (toʻ rtinchisi esa) — Jumodu (oyi) bilan Shaʼbon orasidagi Muzar (qabilasi)ning rajab(i)dir. Bu — qaysi oy?» Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchi» dedik. U zot — biz, u zot uni (oyni) oʻ z nomidan boshqa (nom bilan) ataydilar deb oʻ ylagunimizgacha — jim turdilar, soʻng: «(Bu) Zul-hijja emasmi?» dedilar. Biz: «Ha» dedik. U zot: «Bu — qaysi shahar?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchi» dedik. U zot — biz, u zot uni oʻ z nomidan boshqa (nom bilan) ataydilar deb oʻ ylagunimizgacha — jim turdilar, soʻng: «(Bu) Balda (Makka) emasmi?» dedilar. Biz: «Ha» dedik. U zot: «Bas, bu — qaysi kun?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchi» dedik. U zot — biz, u zot uni oʻ z nomidan boshqa (nom bilan) ataydilar deb oʻ ylagunimizgacha — jim turdilar, soʻng: «(Bu) Nahr kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha» dedik. U zot: «Bas, albatta sizlarning qonlaringiz, mollaringiz — (Muhammad (roviy): ‹oʻ ylayman, u: va obroʻ -nomuslaringiz (ham) dedi›) — sizlarga — mana shu kuningizning hurmati kabi, mana shu shahringizda, mana shu oyingizda — harom (muqaddas)dir. Sizlar Robbingizga yoʻ liqasiz; U sizlardan amallaringiz haqida soʻraydi. Ogoh boʻ linglar, mendan keyin — biringiz biringizning boʻ ynini uradigan — gumrohlar (boʻ lib) qaytmanglar. Ogoh boʻ linglar, hozir boʻ lgan — gʻ oyibga yetkazsin; balki yetkazilgan baʼzilar — eshitgan baʼzilaridan koʻ ra (uni) yaxshiroq anglab oladi» dedilar. (Muhammad uni zikr qilganida: «Paygʻambar ﷺ rost aytdilar» der edi, soʻng:) «Ogoh boʻ linglar, men yetkazdimmi? Ogoh boʻ linglar, men yetkazdimmi?» (dedilar).(Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот (шундай) дедилар: «Замон — Аллоҳ осмонлар ва ерни яратган кунидаги ҳолатига — айланиб (қайтиб) келди. Йил — ў н икки ой(дир); улардан тў рттаси — ҳурматли (ойлар): учтаси кетма-кет — Зул-қаъда, Зул-ҳижжа ва Муҳаррам; (тў ртинчиси эса) — Жумоду (ойи) билан Шаъбон орасидаги Музар (қабиласи)нинг ражаб(и)дир. Бу — қайси ой?» Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчи» дедик. У зот — биз, у зот уни (ойни) ў з номидан бошқа (ном билан) атайдилар деб ў йлагунимизгача — жим турдилар, сўнг: «(Бу) Зул-ҳижжа эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа» дедик. У зот: «Бу — қайси шаҳар?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчи» дедик. У зот — биз, у зот уни ў з номидан бошқа (ном билан) атайдилар деб ў йлагунимизгача — жим турдилар, сўнг: «(Бу) Балда (Макка) эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа» дедик. У зот: «Бас, бу — қайси кун?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчи» дедик. У зот — биз, у зот уни ў з номидан бошқа (ном билан) атайдилар деб ў йлагунимизгача — жим турдилар, сўнг: «(Бу) Наҳр куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа» дедик. У зот: «Бас, албатта сизларнинг қонларингиз, молларингиз — (Муҳаммад (ровий): ‹ў йлайман, у: ва обрў -номусларингиз (ҳам) деди›) — сизларга — мана шу кунингизнинг ҳурмати каби, мана шу шаҳрингизда, мана шу ойингизда — ҳаром (муқаддас)дир. Сизлар Роббингизга йў лиқасиз; У сизлардан амалларингиз ҳақида сўрайди. Огоҳ бў линглар, мендан кейин — бирингиз бирингизнинг бў йнини урадиган — гумроҳлар (бў либ) қайтманглар. Огоҳ бў линглар, ҳозир бў лган — ғ ойибга етказсин; балки етказилган баъзилар — эшитган баъзиларидан кў ра (уни) яхшироқ англаб олади» дедилар. (Муҳаммад уни зикр қилганида: «Пайғамбар ﷺ рост айтдилар» дер эди, сўнг:) «Огоҳ бў линглар, мен етказдимми? Огоҳ бў линглар, мен етказдимми?» (дедилар).

- وعن أبى بكرة رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ “من أهان السلطان أهانه الله” ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏ وفي الباب أحاديث كثيرة في الصحيح ، وقد سبق بعضها في أبواب‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Kim sultonni (hukmdorni) xor qilsa, Alloh uni xor qiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Ким султонни (ҳукмдорни) хор қилса, Аллоҳ уни хор қилади», дедилар.