Abu Mas'ud Uqba ibn Amr al-Ansoriy

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ رَجَاءٍ، سَمِعْتُ أَوْسَ بْنَ ضَمْعَجٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْبَدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَقْدَمُهُمْ قِرَاءَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلاَ يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي بَيْتِهِ وَلاَ فِي سُلْطَانِهِ وَلاَ يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لإِسْمَاعِيلَ مَا تَكْرِمَتُهُ قَالَ فِرَاشُهُ ‏.‏

Abu Masʼud al-Badriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odamlarga ularning ichida Allohning Kitobini eng yaxshi oʻqiydigani va qiroatda eng oldingisi (eng oldin oʻrgangani) imomlik qilsin. Agar qiroatda teng boʻlsalar, ularga hijratda eng oldingisi imomlik qilsin. Agar hijratda teng boʻlsalar, ularga yoshi eng kattasi imomlik qilsin. Kishi (boshqa) kishining uyida yoki uning hokimiyat (yurgizadigan joyi)da unga imomlik qilmasin va uning hurmat (oʻrni)ga uning ruxsatisiz oʻtirmasin». Shuʼba aytdi: Men Ismoilga: «‹Hurmat (oʻrni)› nima?» dedim. U: «Uning toʻshagi», dedi.Абу Масъуд ал-Бадрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одамларга уларнинг ичида Аллоҳнинг Китобини энг яхши ўқийдигани ва қироатда энг олдингиси (энг олдин ўргангани) имомлик қилсин. Агар қироатда тенг бўлсалар, уларга ҳижратда энг олдингиси имомлик қилсин. Агар ҳижратда тенг бўлсалар, уларга ёши энг каттаси имомлик қилсин. Киши (бошқа) кишининг уйида ёки унинг ҳокимият (юргизадиган жойи)да унга имомлик қилмасин ва унинг ҳурмат (ўрни)га унинг рухсатисиз ўтирмасин». Шуъба айтди: Мен Исмоилга: «‹Ҳурмат (ўрни)› нима?» дедим. У: «Унинг тўшаги», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنِي سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لِيَلِنِي مِنْكُمْ أُولُو الأَحْلاَمِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan aql va idrok egalari menga yaqin tursinlar, soʻng ulardan keyingilari, soʻng ulardan keyingilari», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ақл ва идрок эгалари менга яқин турсинлар, сўнг улардан кейингилари, сўнг улардан кейингилари», дедилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْبَدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُجْزِئُ صَلاَةُ الرَّجُلِ حَتَّى يُقِيمَ ظَهْرَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Badriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kishi rukuʼ va sajdada belini tik tutmaguncha (rostlamaguncha), uning namozi kifoya qilmaydi (sahih boʻlmaydi)».Абу Масъуд ал-Бадрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Киши рукуъ ва саждада белини тик тутмагунча (ростламагунча), унинг намози кифоя қилмайди (саҳиҳ бўлмайди)».

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، - وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ بِالصَّلاَةِ - أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ أَمَرَنَا اللَّهُ أَنْ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَمَنَّيْنَا أَنَّهُ لَمْ يَسْأَلْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُولُوا ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ زَادَ فِي آخِرِهِ ‏"‏ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizning oldimizga Saʼd ibn Uboda majlisiga keldilar. Shunda Bashir ibn Saʼd u zotga: «Ey Allohning Rasuli, Alloh bizni sizga salavot aytishimizga buyurdi, sizga qanday salavot aytaylik?» dedi. Rasululloh ﷺ shu qadar sukut qildilarki, biz hatto undan soʻramaganini orzu qildik. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Aytinglar...» dedilar. Shunda u Kaʼb ibn Ujra hadisining maʼnosini zikr qildi va oxirida: «Fil-olamiyna, innaka hamiydun majiyd» (Olamlarda, albatta Sen maqtovga loyiq, ulugʻsan) deb qoʻshdi.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга Саъд ибн Убода мажлисига келдилар. Шунда Башир ибн Саъд у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ бизни сизга салавот айтишимизга буюрди, сизга қандай салавот айтайлик?» деди. Расулуллоҳ ﷺ шу қадар сукут қилдиларки, биз ҳатто ундан сўрамаганини орзу қилдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Айтинглар...» дедилар. Шунда у Каъб ибн Ужра ҳадисининг маъносини зикр қилди ва охирида: «Фил-оламийна, иннака ҳамийдун мажийд» (Оламларда, албатта Сен мақтовга лойиқ, улуғсан) деб қўшди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِي الْجَهْمِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ بَعَثَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَاعِيًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ انْطَلِقْ أَبَا مَسْعُودٍ وَلاَ أُلْفِيَنَّكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَجِيءُ عَلَى ظَهْرِكَ بَعِيرٌ مِنْ إِبِلِ الصَّدَقَةِ لَهُ رُغَاءٌ قَدْ غَلَلْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِذًا لاَ أَنْطَلِقُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذًا لاَ أُكْرِهُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Paygʻambar ﷺ meni (sadaqa yigʻuvchi) amaldor qilib yubordilar, soʻng: «Bor, ey Abu Masʼud! Qiyomat kuni seni yelkangda sadaqa tuyalaridan boʻkirib turgan, oʻzing xiyonat qilib olgan bir tuyani koʻtarib kelganingni topmay», dedilar. U: «Unday boʻlsa, men bormayman», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, men seni majbur qilmayman», dedilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Пайғамбар ﷺ мени (садақа йиғувчи) амалдор қилиб юбордилар, сўнг: «Бор, эй Абу Масъуд! Қиёмат куни сени елкангда садақа туяларидан бўкириб турган, ўзинг хиёнат қилиб олган бир туяни кўтариб келганингни топмай», дедилар. У: «Ундай бўлса, мен бормайман», деди. У зот: «Ундай бўлса, мен сени мажбур қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَمَهْرِ الْبَغِيِّ وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot itning bahosidan, fohishaning haqidan va kohinning sovgʻasidan (haqidan) qaytardilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қиладики, у зот итнинг баҳосидан, фоҳишанинг ҳақидан ва коҳиннинг совғасидан (ҳақидан) қайтардилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَمَهْرِ الْبَغِيِّ وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot itning narxidan, fohishaning haqidan va kohinning sovgʻasidan (haqidan) qaytardilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қиладики, у зот итнинг нархидан, фоҳишанинг ҳақидан ва коҳиннинг совғасидан (ҳақидан) қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلاَمِ النُّبُوَّةِ الأُولَى إِذَا لَمْ تَسْتَحِ فَافْعَلْ مَا شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, odamlar avvalgi paygʻambarlik soʻzlaridan idrok etgan narsalardan biri: ‹Hayo qilmasang, xohlaganingni qil› (degan soʻzdir)», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, одамлар аввалги пайғамбарлик сўзларидан идрок этган нарсалардан бири: ‹Ҳаё қилмасанг, хоҳлаганингни қил› (деган сўздир)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُبْدِعَ بِي فَاحْمِلْنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُكَ عَلَيْهِ وَلَكِنِ ائْتِ فُلاَنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَحْمِلَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَحَمَلَهُ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, mening ulovim halok boʻldi, menga ulov bering», dedi. U zot ﷺ: «Menda seni mindiradigan narsa yoʻq, lekin falonchining oldiga borgin, ehtimol u seni mindirar», dedilar. U (kishi) uning oldiga bordi va u (kishi) uni mindirdi. Soʻng (haligi kishi) Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, bu haqda xabar berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim biror yaxshilikka yoʻl koʻrsatsa, unga uni qilgan kishining ajriday ajr boʻladi», dedilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг уловим ҳалок бўлди, менга улов беринг», деди. У зот ﷺ: «Менда сени миндирадиган нарса йўқ, лекин фалончининг олдига боргин, эҳтимол у сени миндирар», дедилар. У (киши) унинг олдига борди ва у (киши) уни миндирди. Сўнг (ҳалиги киши) Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, бу ҳақда хабар берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор яхшиликка йўл кўрсатса, унга уни қилган кишининг ажридай ажр бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كُنْتُ أَضْرِبُ غُلاَمًا لِي فَسَمِعْتُ مِنْ خَلْفِي صَوْتًا ‏"‏ اعْلَمْ أَبَا مَسْعُودٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى مَرَّتَيْنِ ‏"‏ لَلَّهُ أَقْدَرُ عَلَيْكَ مِنْكَ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا هُوَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُوَ حُرٌّ لِوَجْهِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ لَوْ لَمْ تَفْعَلْ لَلَفَعَتْكَ النَّارُ أَوْ ‏"‏ لَمَسَّتْكَ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men oʻzimning bir qulimni urayotgan edim, shunda ortimdan bir ovoz eshitdim: «Bilib qoʻy, ey Abu Masʼud!» — Ibn al-Musanno: «Ikki marta», dedi — «Alloh senga undan koʻra qodirroqdir, sen unga qodir boʻlgandan koʻra». Bas, men oʻgirilib qarasam, u zot Nabiy ﷺ ekanlar. Shunda men: «Yo Rasululloh, u Alloh yuzi uchun ozoddir», dedim. U zot: «Ogoh boʻl, agar buni qilmaganingda, doʻzax seni kuydirgan boʻlardi» yoki «doʻzax senga tegib oʻtgan boʻlardi», dedilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ўзимнинг бир қулимни ураётган эдим, шунда ортимдан бир овоз эшитдим: «Билиб қўй, эй Абу Масъуд!» — Ибн ал-Мусанно: «Икки марта», деди — «Аллоҳ сенга ундан кўра қодирроқдир, сен унга қодир бўлгандан кўра». Бас, мен ўгирилиб қарасам, у зот Набий ﷺ эканлар. Шунда мен: «Ё Расулуллоҳ, у Аллоҳ юзи учун озоддир», дедим. У зот: «Огоҳ бўл, агар буни қилмаганингда, дўзах сени куйдирган бўларди» ёки «дўзах сенга тегиб ўтган бўларди», дедилар.