حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَمْزَةَ الْعُمَرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَشَرِّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ الرَّجُلَ يُفْضِي إِلَى امْرَأَتِهِ وَتُفْضِي إِلَيْهِ ثُمَّ يَنْشُرُ سِرَّهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida Alloh nazdida manzilati eng yomon kishilardan biri — xotini bilan qoʻshilgan, xotini ham u bilan qoʻshilgan, soʻngra uning sirini yoyadigan kishidir», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида Аллоҳ наздида манзилати энг ёмон кишилардан бири — хотини билан қўшилган, хотини ҳам у билан қўшилган, сўнгра унинг сирини ёядиган кишидир», — дедилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ قَالَ أَصَبْنَا سَبَايَا فَكُنَّا نَعْزِلُ ثُمَّ سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَنَا " وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ مَا مِنْ نَسَمَةٍ كَائِنَةٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلاَّ هِيَ كَائِنَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz asir ayollarni qoʻlga kiritdik va ular bilan azl qilar edik. Soʻngra Rasululloh ﷺ dan bu haqda soʻradik. U zot bizga: ‹Siz buni qilar ekansiz! Siz buni qilar ekansiz! Siz buni qilar ekansiz! (Lekin) Qiyomat kunigacha boʻladigan har bir jon albatta dunyoga keladi›, — dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз асир аёлларни қўлга киритдик ва улар билан азл қилар эдик. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ дан бу ҳақда сўрадик. У зот бизга: ‹Сиз буни қилар экансиз! Сиз буни қилар экансиз! Сиз буни қилар экансиз! (Лекин) Қиёмат кунигача бўладиган ҳар бир жон албатта дунёга келади›, — дедилар».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزٌ قَالُوا جَمِيعًا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِهِمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي الْعَزْلِ " لاَ عَلَيْكُمْ أَنْ لاَ تَفْعَلُوا ذَاكُمْ فَإِنَّمَا هُوَ الْقَدَرُ " . وَفِي رِوَايَةِ بَهْزٍ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لَهُ سَمِعْتَهُ مِنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ نَعَمْ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azl haqida: «Buni qilmasangiz ham boshqa choʻqqa zarari yoʻq, zero u faqat qadardir», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азл ҳақида: «Буни қилмасангиз ҳам бошқа чўққа зарари йўқ, зеро у фақат қадардир», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كَامِلٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ - حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بِشْرِ بْنِ مَسْعُودٍ، رَدَّهُ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ " لاَ عَلَيْكُمْ أَنْ لاَ تَفْعَلُوا ذَاكُمْ فَإِنَّمَا هُوَ الْقَدَرُ " . قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَوْلُهُ " لاَ عَلَيْكُمْ " . أَقْرَبُ إِلَى النَّهْىِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ dan azl haqida soʻraldi. U zot: ‹Buni qilmasangiz ham boshqa choʻqqa zarari yoʻq, zero u faqat qadardir›, — dedilar». Muhammad: «Uning ‹boshqa choʻqqa zarari yoʻq› degani nahy (taqiq)ga yaqinroqdir», — dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ дан азл ҳақида сўралди. У зот: ‹Буни қилмасангиз ҳам бошқа чўққа зарари йўқ, зеро у фақат қадардир›, — дедилар». Муҳаммад: «Унинг ‹бошқа чўққа зарари йўқ› дегани наҳй (тақиқ)га яқинроқдир», — деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بِشْرٍ الأَنْصَارِيِّ، . قَالَ فَرَدَّ الْحَدِيثَ حَتَّى رَدَّهُ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ ذُكِرَ الْعَزْلُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " وَمَا ذَاكُمْ " . قَالُوا الرَّجُلُ تَكُونُ لَهُ الْمَرْأَةُ تُرْضِعُ فَيُصِيبُ مِنْهَا وَيَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ مِنْهُ وَالرَّجُلُ تَكُونُ لَهُ الأَمَةُ فَيُصِيبُ مِنْهَا وَيَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ مِنْهُ . قَالَ " فَلاَ عَلَيْكُمْ أَنْ لاَ تَفْعَلُوا ذَاكُمْ فَإِنَّمَا هُوَ الْقَدَرُ " . قَالَ ابْنُ عَوْنٍ فَحَدَّثْتُ بِهِ الْحَسَنَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَكَأَنَّ هَذَا زَجْرٌ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ huzurida azl zikr qilindi. Shunda u zot: ‹U nima?› — dedilar. Ular: ‹Kishining xotini boʻlib, u (xotini bola) emizadi, eri u bilan qoʻshiladi, biroq xotinining undan homilador boʻlishini xohlamaydi; yana kishining choʻrisi boʻlib, u bilan qoʻshiladi, biroq uning homilador boʻlishini xohlamaydi›, — dedilar. U zot: ‹Buni qilmasangiz ham boshqa choʻqqa zarari yoʻq, zero u faqat qadardir›, — dedilar». Ibn Avn dedi: «Men buni Hasanga aytib berdim. U: ‹Allohga qasamki, bu xuddi (azldan) qaytaruvchi (zajr) kabidir›, — dedi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ҳузурида азл зикр қилинди. Шунда у зот: ‹У нима?› — дедилар. Улар: ‹Кишининг хотини бўлиб, у (хотини бола) эмизади, эри у билан қўшилади, бироқ хотинининг ундан ҳомиладор бўлишини хоҳламайди; яна кишининг чўриси бўлиб, у билан қўшилади, бироқ унинг ҳомиладор бўлишини хоҳламайди›, — дедилар. У зот: ‹Буни қилмасангиз ҳам бошқа чўққа зарари йўқ, зеро у фақат қадардир›, — дедилар». Ибн Авн деди: «Мен буни Ҳасанга айтиб бердим. У: ‹Аллоҳга қасамки, бу худди (азлдан) қайтарувчи (зажр) кабидир›, — деди».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ قَزَعَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، الْخُدْرِيِّ قَالَ ذُكِرَ الْعَزْلُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " وَلِمَ يَفْعَلُ ذَلِكَ أَحَدُكُمْ - وَلَمْ يَقُلْ فَلاَ يَفْعَلْ ذَلِكَ أَحَدُكُمْ - فَإِنَّهُ لَيْسَتْ نَفْسٌ مَخْلُوقَةٌ إِلاَّ اللَّهُ خَالِقُهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ huzurlarida azl (xotin bilan yaqinlik chogʻida maniyni tashqariga toʻkish) zikr qilindi. Shunda u zot: ‹Nega birortangiz buni qiladi?› dedilar — ‹Birortangiz buni qilmasin› demadilar — ‹chunki yaratiladigan har bir jon bordurki, uni Alloh yaratguvchidir›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида азл (хотин билан яқинлик чоғида манийни ташқарига тўкиш) зикр қилинди. Шунда у зот: ‹Нега бирортангиз буни қилади?› дедилар — ‹Бирортангиз буни қилмасин› демадилар — ‹чунки яратиладиган ҳар бир жон бордурки, уни Аллоҳ яратгувчидир›, дедилар».
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ - عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، سَمِعَهُ يَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ " مَا مِنْ كُلِّ الْمَاءِ يَكُونُ الْوَلَدُ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ خَلْقَ شَىْءٍ لَمْ يَمْنَعْهُ شَىْءٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dan azl haqida soʻralganda, u zot: ‹Bola butun suvdan (maniydan) boʻlavermaydi. Alloh bir narsani yaratishni iroda qilsa, hech narsa uni toʻsa olmaydi›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дан азл ҳақида сўралганда, у зот: ‹Бола бутун сувдан (манийдан) бўлавермайди. Аллоҳ бир нарсани яратишни ирода қилса, ҳеч нарса уни тўса олмайди›, дедилар».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ، بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ الْهَاشِمِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ بَعَثَ جَيْشًا إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقُوا عَدُوًّا فَقَاتَلُوهُمْ فَظَهَرُوا عَلَيْهِمْ وَأَصَابُوا لَهُمْ سَبَايَا فَكَأَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحَرَّجُوا مِنْ غِشْيَانِهِنَّ مِنْ أَجْلِ أَزْوَاجِهِنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي ذَلِكَ { وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ} أَىْ فَهُنَّ لَكُمْ حَلاَلٌ إِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهُنَّ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hunayn kuni Avtos (tomon)ga bir qoʻshin joʻnatdilar. Ular dushman bilan uchrashib, ular bilan jang qildilar va ularning ustidan gʻolib chiqib, ulardan (ayrim) asiralarni qoʻlga kiritdilar. Rasululloh ﷺ ning ashoblaridan baʼzi kishilar bu (asira)larning erlari mushriklardan boʻlgani sababli ular bilan yaqinlik qilishdan tortinib qoldilar. Shunda Alloh azza va jalla bu haqda: {Erli ayollar (ham harom qilindi), faqat qoʻlingizga (asir tushib) molik boʻlganlaringiz bundan mustasno} (Niso 24), — yaʼni iddalari tugaganda ular sizlar uchun haloldir, deb nozil qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайн куни Автос (томон)га бир қўшин жўнатдилар. Улар душман билан учрашиб, улар билан жанг қилдилар ва уларнинг устидан ғолиб чиқиб, улардан (айрим) асираларни қўлга киритдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларидан баъзи кишилар бу (асира)ларнинг эрлари мушриклардан бўлгани сабабли улар билан яқинлик қилишдан тортиниб қолдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла бу ҳақда: {Эрли аёллар (ҳам ҳаром қилинди), фақат қўлингизга (асир тушиб) молик бўлганларингиз бундан мустасно} (Нисо 24), — яъни иддалари тугаганда улар сизлар учун ҳалолдир, деб нозил қилди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ، الأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، أَنَّ أَبَا عَلْقَمَةَ الْهَاشِمِيَّ، حَدَّثَ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ يَوْمَ حُنَيْنٍ سَرِيَّةً . بِمَعْنَى حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ إِلاَّ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْهُنَّ فَحَلاَلٌ لَكُمْ وَلَمْ يَذْكُرْ إِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهُنَّ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning nabiysi ﷺ Hunayn kuni bir sariyya (qoʻshin) joʻnatdilar, — deb Yazid ibn Zurayʼning hadisi maʼnosida rivoyat qilindi; faqat: «Ulardan qoʻlingizga molik boʻlganlaringiz bundan mustasno, ular sizlar uchun haloldir», — deyildi va: «iddalari tugaganda», — degani zikr qilinmadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг набийси ﷺ Ҳунайн куни бир сарийя (қўшин) жўнатдилар, — деб Язид ибн Зурайънинг ҳадиси маъносида ривоят қилинди; фақат: «Улардан қўлингизга молик бўлганларингиз бундан мустасно, улар сизлар учун ҳалолдир», — дейилди ва: «иддалари тугаганда», — дегани зикр қилинмади.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لِحَرْمَلَةَ - قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ، الْخُدْرِيَّ قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعَتَيْنِ وَلِبْسَتَيْنِ نَهَى عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ فِي الْبَيْعِ . وَالْمُلاَمَسَةُ لَمْسُ الرَّجُلِ ثَوْبَ الآخَرِ بِيَدِهِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ وَلاَ يَقْلِبُهُ إِلاَّ بِذَلِكَ وَالْمُنَابَذَةُ أَنْ يَنْبِذَ الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ بِثَوْبِهِ وَيَنْبِذَ الآخَرُ إِلَيْهِ ثَوْبَهُ وَيَكُونُ ذَلِكَ بَيْعَهُمَا مِنْ غَيْرِ نَظَرٍ وَلاَ تَرَاضٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ikki xil savdodan va ikki xil kiyinishdan qaytardilar. Savdoda mulomasa va munobazadan qaytardilar. Mulomasa — kishining boshqasining matosini kechasi yo kunduzi qoʻli bilan ushlashi va uni shundan boshqa tarzda agʻdarib koʻrmasligidir. Munobaza esa, kishining oʻz matosini boshqa kishiga uloqtirishi, boshqasi ham oʻz matosini unga uloqtirishi va bu — koʻrmasdan hamda oʻzaro rozilik boʻlmasdan ularning savdosi boʻlishidir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни икки хил савдодан ва икки хил кийинишдан қайтардилар. Савдода муломаса ва мунобазадан қайтардилар. Муломаса — кишининг бошқасининг матосини кечаси ё кундузи қўли билан ушлаши ва уни шундан бошқа тарзда ағдариб кўрмаслигидир. Мунобаза эса, кишининг ўз матосини бошқа кишига улоқтириши, бошқаси ҳам ўз матосини унга улоқтириши ва бу — кўрмасдан ҳамда ўзаро розилик бўлмасдан уларнинг савдоси бўлишидир.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ، مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ . وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرِ فِي رُءُوسِ النَّخْلِ . وَالْمُحَاقَلَةُ كِرَاءُ الأَرْضِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobana va muhoqaladan qaytardilar. Muzobana — xurmolarning shoxidagi (hali uzilmagan) mevani sotib olish, muhoqala esa — yerni ijaraga berishdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобана ва муҳоқаладан қайтардилар. Музобана — хурмоларнинг шохидаги (ҳали узилмаган) мевани сотиб олиш, муҳоқала эса — ерни ижарага беришдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي، سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا فَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ " . فَتَصَدَّقَ النَّاسُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِغُرَمَائِهِ " خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir kishi sotib olgan mevalarida zarar koʻrdi va qarzi koʻpaydi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga sadaqa qilinglar», dedilar. Odamlar unga sadaqa qilishdi, ammo bu uning qarzini uzishga yetmadi. Shunda Rasululloh ﷺ uning qarzdorlariga (haq talab qilganlarga): «Topganingizni olinglar, sizlar uchun bundan boshqa narsa yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир киши сотиб олган меваларида зарар кўрди ва қарзи кўпайди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга садақа қилинглар», дедилар. Одамлар унга садақа қилишди, аммо бу унинг қарзини узишга етмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг қарздорларига (ҳақ талаб қилганларга): «Топганингизни олинглар, сизлар учун бундан бошқа нарса йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى أَبُو هَمَّامٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ بِالْمَدِينَةِ قَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُعَرِّضُ بِالْخَمْرِ وَلَعَلَّ اللَّهَ سَيُنْزِلُ فِيهَا أَمْرًا فَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ مِنْهَا شَىْءٌ فَلْيَبِعْهُ وَلْيَنْتَفِعْ بِهِ " . قَالَ فَمَا لَبِثْنَا إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى حَرَّمَ الْخَمْرَ فَمَنْ أَدْرَكَتْهُ هَذِهِ الآيَةُ وَعِنْدَهُ مِنْهَا شَىْءٌ فَلاَ يَشْرَبْ وَلاَ يَبِعْ " . قَالَ فَاسْتَقْبَلَ النَّاسُ بِمَا كَانَ عِنْدَهُ مِنْهَا فِي طَرِيقِ الْمَدِينَةِ فَسَفَكُوهَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning Madinada xutba qilayotganlarini eshitdim, (u zot) dedilar: «Ey odamlar! Albatta, Alloh taolo xamr (sharob) haqida (uni harom qilishga) ishora qilmoqda va shoyadki Alloh u haqida bir amr (hukm) nozil qilsa. Bas, kimning huzurida undan bir narsa boʻlsa, uni sotib, undan foydalanib qolsin». (Roviy) dedi: Koʻp oʻtmasdan Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh taolo xamrni harom qildi. Bas, kimga shu oyat yetib kelganda huzurida undan bir narsa boʻlsa, uni na ichsin, na sotsin», — dedilar. (Roviy) dedi: Shunda odamlar huzurida undan bor narsasini Madina yoʻliga olib chiqib, toʻkib tashladilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг Мадинада хутба қилаётганларини эшитдим, (у зот) дедилар: «Эй одамлар! Албатта, Аллоҳ таоло хамр (шароб) ҳақида (уни ҳаром қилишга) ишора қилмоқда ва шоядки Аллоҳ у ҳақида бир амр (ҳукм) нозил қилса. Бас, кимнинг ҳузурида ундан бир нарса бўлса, уни сотиб, ундан фойдаланиб қолсин». (Ровий) деди: Кўп ўтмасдан Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло хамрни ҳаром қилди. Бас, кимга шу оят етиб келганда ҳузурида ундан бир нарса бўлса, уни на ичсин, на сотсин», — дедилар. (Ровий) деди: Шунда одамлар ҳузурида ундан бор нарсасини Мадина йўлига олиб чиқиб, тўкиб ташладилар.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ، أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، . بِنَحْوِ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، الْخُدْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan yuqoridagi hadis kabi rivoyat qilingan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан юқоридаги ҳадис каби ривоят қилинган.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَلاَ الْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلاَّ وَزْنًا بِوَزْنٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ سَوَاءً بِسَوَاءٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltinni oltinga va kumushni kumushga faqat vazni vazniga, tengini tengiga, barobarini barobariga (boʻlsa) sotinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтинни олтинга ва кумушни кумушга фақат вазни вазнига, тенгини тенгига, баробарини баробарига (бўлса) сотинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيُّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ يَدًا بِيَدٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ اسْتَزَادَ فَقَدْ أَرْبَى الآخِذُ وَالْمُعْطِي فِيهِ سَوَاءٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltin oltinga, kumush kumushga, bugʻdoy bugʻdoyga, arpa arpaga, xurmo xurmoga va tuz tuzga — misli misliga, qoʻlma-qoʻl (boʻlsin). Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda talab qilsa, demak, sudxoʻrlik qilibdi. Bunda olgan ham, bergan ham barobardir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтин олтинга, кумуш кумушга, буғдой буғдойга, арпа арпага, хурмо хурмога ва туз тузга — мисли мислига, қўлма-қўл (бўлсин). Ким зиёда қилса ёки зиёда талаб қилса, демак, судхўрлик қилибди. Бунда олган ҳам, берган ҳам баробардир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي قَزَعَةَ، الْبَاهِلِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرٍ فَقَالَ " مَا هَذَا التَّمْرُ مِنْ تَمْرِنَا " . فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِعْنَا تَمْرَنَا صَاعَيْنِ بِصَاعٍ مِنْ هَذَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا الرِّبَا فَرُدُّوهُ ثُمَّ بِيعُوا تَمْرَنَا وَاشْتَرُوا لَنَا مِنْ هَذَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ga (bir nav) xurmo keltirildi. Shunda u zot: ‹Bu xurmo bizning xurmomizdan emas-ku?› — dedilar. Bir kishi: ‹Yo Rasululloh! Biz oʻz xurmomizdan ikki soʼini bundan bir soʼga sotdik›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Bu ribo. Bas, uni qaytaringlar, soʻng bizning xurmomizni soting va biz uchun anavidan sotib oling›, — dedilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ га (бир нав) хурмо келтирилди. Шунда у зот: ‹Бу хурмо бизнинг хурмомиздан эмас-ку?› — дедилар. Бир киши: ‹Ё Расулуллоҳ! Биз ўз хурмомиздан икки сўини бундан бир сўга сотдик›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу рибо. Бас, уни қайтаринглар, сўнг бизнинг хурмомизни сотинг ва биз учун анавидан сотиб олинг›, — дедилар.»
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُرْزَقُ تَمْرَ الْجَمْعِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ الْخِلْطُ مِنَ التَّمْرِ فَكُنَّا نَبِيعُ صَاعَيْنِ بِصَاعٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ صَاعَىْ تَمْرٍ بِصَاعٍ وَلاَ صَاعَىْ حِنْطَةٍ بِصَاعٍ وَلاَ دِرْهَمَ بِدِرْهَمَيْنِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonida (aralash) toʻplam xurmosi bilan taʼminlanardik — u xurmoning aralashidir — biz uning ikki soʼini bir soʼga sotardik. Bu Rasululloh ﷺ ga yetdi. Shunda u zot: ‹Ikki soʼ xurmo bir soʼga (sotilmaydi), ikki soʼ bugʻdoy bir soʼga (sotilmaydi) va bir dirham ikki dirhamga (sotilmaydi)›, — dedilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида (аралаш) тўплам хурмоси билан таъминланардик — у хурмонинг аралашидир — биз унинг икки сўини бир сўга сотардик. Бу Расулуллоҳ ﷺ га етди. Шунда у зот: ‹Икки сў хурмо бир сўга (сотилмайди), икки сў буғдой бир сўга (сотилмайди) ва бир дирҳам икки дирҳамга (сотилмайди)›, — дедилар.»
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي، سَعِيدٍ أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ يُقَالُ لَهُ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي أَصَبْتُ فَاحِشَةً فَأَقِمْهُ عَلَىَّ . فَرَدَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِرَارًا قَالَ ثُمَّ سَأَلَ قَوْمَهُ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُ بِهِ بَأْسًا إِلاَّ أَنَّهُ أَصَابَ شَيْئًا يَرَى أَنَّهُ لاَ يُخْرِجُهُ مِنْهُ إِلاَّ أَنْ يُقَامَ فِيهِ الْحَدُّ - قَالَ - فَرَجَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَنَا أَنْ نَرْجُمَهُ - قَالَ - فَانْطَلَقْنَا بِهِ إِلَى بَقِيعِ الْغَرْقَدِ - قَالَ - فَمَا أَوْثَقْنَاهُ وَلاَ حَفَرْنَا لَهُ - قَالَ - فَرَمَيْنَاهُ بِالْعَظْمِ وَالْمَدَرِ وَالْخَزَفِ - قَالَ - فَاشْتَدَّ فَاشْتَدَدْنَا خَلْفَهُ حَتَّى أَتَى عُرْضَ الْحَرَّةِ فَانْتَصَبَ لَنَا فَرَمَيْنَاهُ بِجَلاَمِيدِ الْحَرَّةِ - يَعْنِي الْحِجَارَةَ - حَتَّى سَكَتَ - قَالَ - ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطِيبًا مِنَ الْعَشِيِّ فَقَالَ " أَوَكُلَّمَا انْطَلَقْنَا غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَخَلَّفَ رَجُلٌ فِي عِيَالِنَا لَهُ نَبِيبٌ كَنَبِيبِ التَّيْسِ عَلَىَّ أَنْ لاَ أُوتَى بِرَجُلٍ فَعَلَ ذَلِكَ إِلاَّ نَكَّلْتُ بِهِ " . قَالَ فَمَا اسْتَغْفَرَ لَهُ وَلاَ سَبَّهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan Moiz ibn Molik deb ataladigan bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Men buzuq ish (zino) qildim, mening ustimda (jazoni) ado eting», — dedi. Nabiy ﷺ uni necha marta qaytardilar. (Rovi) dedi: Soʻng u zot uning qavmidan soʻradilar. Ular: «Biz unda hech bir nuqson bilmaymiz, faqat u shunday bir ish qilibdiki, oʻzicha undan faqat had (jazo) ado etilsagina qutula olishini oʻylaydi», — dedilar. (Rovi) dedi: Shunda u Nabiy ﷺ huzuriga qaytdi, u zot esa bizni uni toshboʻron qilishimizga buyurdilar. (Rovi) dedi: Biz uni Baqiyul-Gʻarqadga olib bordik. (Rovi) dedi: Biz uni na bogʻladik, na unga oʻra qazdik. (Rovi) dedi: Soʻng biz uni suyak, kesak va sopol parchalari bilan otdik. (Rovi) dedi: U yugurib qochdi, biz ham uning ortidan yugurdik, toki u Harraning bir chetiga keldi va bizga qarshi tik turdi. Shunda biz uni Harraning katta toshlari — yaʼni qoyatoshlar bilan otdik, toki u jim boʻldi (jon berdi). (Rovi) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ shomda xutba qilib turib: «Biz Alloh yoʻlida gʻazotga chiqsak, bormi orangizda bizning ayollarimiz orasida qolib, taka maʼraganidek maʼraydigan kishi? Menga shunday ish qilgan kishi keltirilsa, men albatta uni jazolayman!» — dedilar. (Rovi) dedi: U zot u uchun na magʻfirat soʻradilar, na uni soʻkdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан Моиз ибн Молик деб аталадиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Мен бузуқ иш (зино) қилдим, менинг устимда (жазони) адо этинг», — деди. Набий ﷺ уни неча марта қайтардилар. (Рови) деди: Сўнг у зот унинг қавмидан сўрадилар. Улар: «Биз унда ҳеч бир нуқсон билмаймиз, фақат у шундай бир иш қилибдики, ўзича ундан фақат ҳад (жазо) адо этилсагина қутула олишини ўйлайди», — дедилар. (Рови) деди: Шунда у Набий ﷺ ҳузурига қайтди, у зот эса бизни уни тошбўрон қилишимизга буюрдилар. (Рови) деди: Биз уни Бақиюл-Ғарқадга олиб бордик. (Рови) деди: Биз уни на боғладик, на унга ўра қаздик. (Рови) деди: Сўнг биз уни суяк, кесак ва сопол парчалари билан отдик. (Рови) деди: У югуриб қочди, биз ҳам унинг ортидан югурдик, токи у Ҳарранинг бир четига келди ва бизга қарши тик турди. Шунда биз уни Ҳарранинг катта тошлари — яъни қоятошлар билан отдик, токи у жим бўлди (жон берди). (Рови) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ шомда хутба қилиб туриб: «Биз Аллоҳ йўлида ғазотга чиқсак, борми орангизда бизнинг аёлларимиз орасида қолиб, така маъраганидек маърайдиган киши? Менга шундай иш қилган киши келтирилса, мен албатта уни жазолайман!» — дедилар. (Рови) деди: У зот у учун на мағфират сўрадилар, на уни сўкдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، ح وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ، كُلُّهُمْ عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ " . زَادَ أَبُو بَكْرٍ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَهُمَا وُضُوءًا وَقَالَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُعَاوِدَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz ahliga (xotiniga) kelib (jimoʼ qilib), soʻng (yana) qaytmoqchi (takrorlamoqchi) boʻlsa, tahorat qilsin», dedilar. Abu Bakr oʻz hadisida: «ular ikkovi orasida bir tahorat (qilsin)» deb ziyoda qildi; va: «soʻng (yana) qaytmoqchi boʻlsa» dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз аҳлига (хотинига) келиб (жимў қилиб), сўнг (яна) қайтмоқчи (такрорламоқчи) бўлса, таҳорат қилсин», дедилар. Абу Бакр ўз ҳадисида: «улар иккови орасида бир таҳорат (қилсин)» деб зиёда қилди; ва: «сўнг (яна) қайтмоқчи бўлса» деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِنَّمَا الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Suv (gʻusl) faqat suv (maniy) sababli (vojibdir)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сув (ғусл) фақат сув (маний) сабабли (вожибдир)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ ذَكْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَخَرَجَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ " لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ " . قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ أَقْحَطْتَ فَلاَ غُسْلَ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ الْوُضُوءُ " . وَقَالَ ابْنُ بَشَّارٍ " إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ أُقْحِطْتَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir kishining (uyi) yonidan oʻtib, unga (odam) yubordilar. (U kishi) boshidan suv tomib chiqdi. Shunda (u zot): «Seni shoshirib qoʻygandirmiz?» dedilar. U: «Ha, yo Rasululloh», dedi. (U zot): «Shoshirilsang yoki (maniy) chiqmay qolsa, senga gʻusl yoʻq; (faqat) tahorat (vojib)dir», dedilar. Ibn Bashshor: «uʼjilta av uqhitta (shoshirilsang yoki toʻxtatilsang)» dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир кишининг (уйи) ёнидан ўтиб, унга (одам) юбордилар. (У киши) бошидан сув томиб чиқди. Шунда (у зот): «Сени шошириб қўйгандирмиз?» дедилар. У: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», деди. (У зот): «Шоширилсанг ёки (маний) чиқмай қолса, сенга ғусл йўқ; (фақат) таҳорат (вожиб)дир», дедилар. Ибн Башшор: «уъжилта ав уқҳитта (шоширилсанг ёки тўхтатилсанг)» деди.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْهَبِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى رَاحِلَةٍ لَهُ قَالَ فَجَعَلَ يَصْرِفُ بَصَرَهُ يَمِينًا وَشِمَالاً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ فَضْلُ ظَهْرٍ فَلْيَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لاَ ظَهْرَ لَهُ وَمَنْ كَانَ لَهُ فَضْلٌ مِنْ زَادٍ فَلْيَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لاَ زَادَ لَهُ " . قَالَ فَذَكَرَ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ مَا ذَكَرَ حَتَّى رَأَيْنَا أَنَّهُ لاَ حَقَّ لأَحَدٍ مِنَّا فِي فَضْلٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik. Shu payt bir kishi oʻz ulovida keldi. (Abu Said) dedi: U oʻngu chapga koʻz tashlay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kimning yonida ortiqcha ulovi boʻlsa, uni ulovi yoʻq kishiga bersin. Kimning ortiqcha ozigʻi boʻlsa, uni ozigʻi yoʻq kishiga bersin», dedilar. (Abu Said) dedi: U zot mol turlaridan shuncha (turini) zikr qildilarki, biz ortiqcha (mol)da birortamiz uchun haq yoʻq, deb oʻyladik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик. Шу пайт бир киши ўз уловида келди. (Абу Саид) деди: У ўнгу чапга кўз ташлай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ёнида ортиқча улови бўлса, уни улови йўқ кишига берсин. Кимнинг ортиқча озиғи бўлса, уни озиғи йўқ кишига берсин», дедилар. (Абу Саид) деди: У зот мол турларидан шунча (турини) зикр қилдиларки, биз ортиқча (мол)да бирортамиз учун ҳақ йўқ, деб ўйладик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُلَيْدٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ عِنْدَ اسْتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir xiyonatkor uchun qiyomat kunida orqasida (qoʻyiladigan) bir bayroq boʻladi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир хиёнаткор учун қиёмат кунида орқасида (қўйиладиган) бир байроқ бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْمُسْتَمِرُّ بْنُ الرَّيَّانِ، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لَهُ بِقَدْرِ غَدْرِهِ أَلاَ وَلاَ غَادِرَ أَعْظَمُ غَدْرًا مِنْ أَمِيرِ عَامَّةٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir xiyonatkor uchun qiyomat kunida bir bayroq boʻladi, u xiyonatining miqdoricha (baland) koʻtariladi. Ogoh boʻlinglar! Umumning (xalqning) amiri qilgan xiyonatdan kattaroq xiyonat qilgan biror xiyonatkor yoʻqdir», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир хиёнаткор учун қиёмат кунида бир байроқ бўлади, у хиёнатининг миқдорича (баланд) кўтарилади. Огоҳ бўлинглар! Умумнинг (халқнинг) амири қилган хиёнатдан каттароқ хиёнат қилган бирор хиёнаткор йўқдир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، - عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، الْخُدْرِيَّ قَالَ نَزَلَ أَهْلُ قُرَيْظَةَ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى سَعْدٍ فَأَتَاهُ عَلَى حِمَارٍ فَلَمَّا دَنَا قَرِيبًا مِنَ الْمَسْجِدِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلأَنْصَارِ " قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ - أَوْ خَيْرِكُمْ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ هَؤُلاَءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ " . قَالَ تَقْتُلُ مُقَاتِلَتَهُمْ وَتَسْبِي ذُرِّيَّتَهُمْ . قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قَضَيْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ - وَرُبَّمَا قَالَ - قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ " . وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ الْمُثَنَّى وَرُبَّمَا قَالَ " قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qurayza ahli Saʼd ibn Muozning hukmiga (boʻysunib) taslim boʻldilar. Shunda Rasululloh ﷺ Saʼdga (kishi) yubordilar, u eshakka minib keldi. U masjidga yaqinlashganda, Rasululloh ﷺ ansorlarga: «Sayyidingiz — yoki: yaxshingiz — (ni kutib olish) uchun turing», dedilar. Soʻng: «Mana bular sening hukmingga (boʻysunib) taslim boʻldilar», dedilar. U (Saʼd): «Sen ularning jangchilarini oʻldirasan va bola-chaqalarini asir olasan», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sen Allohning hukmi bilan hukm qilding», dedilar — baʼzan: «Sen Podshohning hukmi bilan hukm qilding», degan ham. Ibn al-Musanno esa «baʼzan: ‹Sen Podshohning hukmi bilan hukm qilding›, degan» (degan qismni) zikr qilmadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қурайза аҳли Саъд ибн Муознинг ҳукмига (бўйсуниб) таслим бўлдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Саъдга (киши) юбордилар, у эшакка миниб келди. У масжидга яқинлашганда, Расулуллоҳ ﷺ ансорларга: «Саййидингиз — ёки: яхшингиз — (ни кутиб олиш) учун туринг», дедилар. Сўнг: «Мана булар сенинг ҳукмингга (бўйсуниб) таслим бўлдилар», дедилар. У (Саъд): «Сен уларнинг жангчиларини ўлдирасан ва бола-чақаларини асир оласан», деди. Шунда Набий ﷺ: «Сен Аллоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», дедилар — баъзан: «Сен Подшоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», деган ҳам. Ибн ал-Мусанно эса «баъзан: ‹Сен Подшоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг›, деган» (деган қисмни) зикр қилмади.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ،
عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
قَالَ " يَا أَبَا سَعِيدٍ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ
" . فَعَجِبَ لَهَا أَبُو سَعِيدٍ فَقَالَ أَعِدْهَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ " وَأُخْرَى يُرْفَعُ
بِهَا الْعَبْدُ مِائَةَ دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ " . قَالَ
وَمَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (unga): «Ey Abu Said! Kimki Allohni Robb, Islomni din, Muhammadni Nabiy deb (chin koʻngildan) rozi boʻlsa, unga jannat vojib boʻladi», — dedilar. Abu Said bunga taajjublanib: «Yo Rasululloh, buni menga yana takrorlang», — dedi. U zot takrorladilar, soʻng: «Yana bir (amal) borki, u bilan banda jannatda yuz daraja koʻtariladi — har ikki daraja orasi osmon bilan yer orasidek (uzoq)dir», — dedilar. (Abu Said): «U nima, yo Rasululloh?» — dedi. U zot: «Alloh yoʻlida jihod (qilish)! Alloh yoʻlida jihod (qilish)!» — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (унга): «Эй Абу Саид! Кимки Аллоҳни Робб, Исломни дин, Муҳаммадни Набий деб (чин кўнгилдан) рози бўлса, унга жаннат вожиб бўлади», — дедилар. Абу Саид бунга таажжубланиб: «Ё Расулуллоҳ, буни менга яна такрорланг», — деди. У зот такрорладилар, сўнг: «Яна бир (амал) борки, у билан банда жаннатда юз даража кўтарилади — ҳар икки даража ораси осмон билан ер орасидек (узоқ)дир», — дедилар. (Абу Саид): «У нима, ё Расулуллоҳ?» — деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жиҳод (қилиш)! Аллоҳ йўлида жиҳод (қилиш)!» — дедилар.
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيِّ،
عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى
الله عليه وسلم فَقَالَ أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ فَقَالَ " رَجُلٌ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِمَالِهِ وَنَفْسِهِ
" قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَعْبُدُ اللَّهَ رَبَّهُ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ
" .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Odamlarning qaysi biri afzalroq?» — dedi. U zot: «Alloh yoʻlida moli va joni bilan jihod qiladigan kishi», — dedilar. (U kishi): «Soʻng kim?» — dedi. U zot: «Tog dalalaridan biriga (chekkaga) chekinib, Robbi Allohga ibodat qiladigan va odamlarni oʻz yomonligidan saqlaydigan moʻmin», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Одамларнинг қайси бири афзалроқ?» — деди. У зот: «Аллоҳ йўлида моли ва жони билан жиҳод қиладиган киши», — дедилар. (У киши): «Сўнг ким?» — деди. У зот: «Тог далаларидан бирига (чеккага) чекиниб, Робби Аллоҳга ибодат қиладиган ва одамларни ўз ёмонлигидан сақлайдиган мўмин», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا
يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى الْمَهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم بَعَثَ بَعْثًا إِلَى بَنِي لِحْيَانَ - مِنْ هُذَيْلٍ - فَقَالَ " لِيَنْبَعِثْ مِنْ كُلِّ
رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا وَالأَجْرُ بَيْنَهُمَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Huzayldan boʻlgan Banu Lihyon (qabilasi)ga bir lashkar joʻnatib: «Har ikki kishidan biri (gʻazotga) chiqsin, ajr esa ikkovi orasida (boʻlinadi)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳузайлдан бўлган Бану Лиҳён (қабиласи)га бир лашкар жўнатиб: «Ҳар икки кишидан бири (ғазотга) чиқсин, ажр эса иккови орасида (бўлинади)», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ
أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ مَضَبَّةٍ فَمَا تَأْمُرُنَا أَوْ فَمَا تُفْتِينَا قَالَ
" ذُكِرَ لِي أَنَّ أُمَّةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُسِخَتْ " . فَلَمْ يَأْمُرْ وَلَمْ يَنْهَ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَلَمَّا
كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ وَإِنَّهُ لَطَعَامُ عَامَّةِ هَذِهِ الرِّعَاءِ
وَلَوْ كَانَ عِنْدِي لَطَعِمْتُهُ إِنَّمَا عَافَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, biz kaltakesak koʻp boʻladigan yurtdamiz, bizga nimani buyurasiz yoki bizga qanday fatvo berasiz?» — dedi. U zot: «Menga aytilishicha, Bani Isroildan bir ummat (shakli) oʻzgartirilgan ekan», — dedilar va (yeyishni) buyurmadilar ham, qaytarmadilar ham. Abu Said dedi: Shundan keyin Umar: «Aziz va jalil Alloh u bilan koʻp kishilarga manfaat beradi, u shu choʻponlarning koʻpchiligining taomidir. Agar mening oldimda boʻlganida, men ham uni yegan boʻlardim. Rasululloh ﷺ undan faqat jirkanganlar, xolos», — dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, биз калтакесак кўп бўладиган юртдамиз, бизга нимани буюрасиз ёки бизга қандай фатво берасиз?» — деди. У зот: «Менга айтилишича, Бани Исроилдан бир уммат (шакли) ўзгартирилган экан», — дедилар ва (ейишни) буюрмадилар ҳам, қайтармадилар ҳам. Абу Саид деди: Шундан кейин Умар: «Азиз ва жалил Аллоҳ у билан кўп кишиларга манфаат беради, у шу чўпонларнинг кўпчилигининг таомидир. Агар менинг олдимда бўлганида, мен ҳам уни еган бўлардим. Расулуллоҳ ﷺ ундан фақат жирканганлар, холос», — деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ،
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي فِي غَائِطٍ مَضَبَّةٍ
وَإِنَّهُ عَامَّةُ طَعَامِ أَهْلِي - قَالَ - فَلَمْ يُجِبْهُ فَقُلْنَا عَاوِدْهُ . فَعَاوَدَهُ فَلَمْ يُجِبْهُ ثَلاَثًا ثُمَّ
نَادَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الثَّالِثَةِ فَقَالَ " يَا أَعْرَابِيُّ إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ أَوْ غَضِبَ
عَلَى سِبْطٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَمَسَخَهُمْ دَوَابَّ يَدِبُّونَ فِي الأَرْضِ فَلاَ أَدْرِي لَعَلَّ هَذَا مِنْهَا
فَلَسْتُ آكُلُهَا وَلاَ أَنْهَى عَنْهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy (sahroyi) Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib: «Men kaltakesak koʻp boʻladigan past yerdaman, u oilamning koʻpchilik taomidir», — dedi. (Abu Said) dedi: U zot unga javob bermadilar. Biz unga: «Yana takrorlab soʻra», — dedik. U yana soʻradi, lekin u zot javob bermadilar. (Bu) uch marta (takrorlandi). Soʻng uchinchisida Rasululloh ﷺ unga ovoz berib: «Ey aʼrobiy, albatta Alloh Bani Isroildan bir qabilani laʼnatladi yoki ularga gʻazab qildi va ularni yer yuzida oʻrmalovchi jonivorlarga aylantirib qoʻydi. Bilmadim, balki bu oʻshalardandir. Shu sababdan men uni yemayman, undan qaytarmayman ham», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий (саҳройи) Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Мен калтакесак кўп бўладиган паст ердаман, у оиламнинг кўпчилик таомидир», — деди. (Абу Саид) деди: У зот унга жавоб бермадилар. Биз унга: «Яна такрорлаб сўра», — дедик. У яна сўради, лекин у зот жавоб бермадилар. (Бу) уч марта (такрорланди). Сўнг учинчисида Расулуллоҳ ﷺ унга овоз бериб: «Эй аъробий, албатта Аллоҳ Бани Исроилдан бир қабилани лаънатлади ёки уларга ғазаб қилди ва уларни ер юзида ўрмаловчи жониворларга айлантириб қўйди. Билмадим, балки бу ўшалардандир. Шу сабабдан мен уни емайман, ундан қайтармайман ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ،
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، ح
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي،
نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَهْلَ الْمَدِينَةِ
لاَ تَأْكُلُوا لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ " . وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ . فَشَكَوْا إِلَى رَسُولِ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ لَهُمْ عِيَالاً وَحَشَمًا وَخَدَمًا فَقَالَ " كُلُوا وَأَطْعِمُوا وَاحْبِسُوا
أَوِ ادَّخِرُوا " . قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى شَكَّ عَبْدُ الأَعْلَى .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Madina ahli! Qurbonlik goʻshtlarini uch (kun)dan ortiq yemanglar», — dedilar. Shunda ular Rasululloh ﷺ ga: «Bizning oilamiz, xizmatkorlarimiz va xodimlarimiz bor», — deb shikoyat qildilar. Shunda u zot: «Yenglar, (boshqalarga) yediringlar va saqlab qoʻyinglar yoki zaxira qilinglar», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Мадина аҳли! Қурбонлик гўштларини уч (кун)дан ортиқ еманглар», — дедилар. Шунда улар Расулуллоҳ ﷺ га: «Бизнинг оиламиз, хизматкорларимиз ва ходимларимиз бор», — деб шикоят қилдилар. Шунда у зот: «Енглар, (бошқаларга) едиринглар ва сақлаб қўйинглар ёки захира қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ
أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ أَنْ يُخْلَطَ بَيْنَهُمَا وَعَنِ
التَّمْرِ وَالْبُسْرِ أَنْ يُخْلَطَ بَيْنَهُمَا .
Abu Saʼid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xurmo bilan mayizni oʻzaro aralashtirishdan va xurmo bilan busrni (xom xurmoni) oʻzaro aralashtirishdan qaytardilar.Абу Саъид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хурмо билан майизни ўзаро аралаштиришдан ва хурмо билан бусрни (хом хурмони) ўзаро аралаштиришдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ أَبُو مَسْلَمَةَ، عَنْ
أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَخْلِطَ بَيْنَ الزَّبِيبِ
وَالتَّمْرِ وَأَنْ نَخْلِطَ الْبُسْرَ وَالتَّمْرَ .
Abu Saʼid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni mayiz bilan xurmoni aralashtirishimizdan va busr (xom xurmo) bilan xurmoni aralashtirishimizdan qaytardilar.Абу Саъид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни майиз билан хурмони аралаштиришимиздан ва буср (хом хурмо) билан хурмони аралаштиришимиздан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيِّ، عَنْ أَبِي،
الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ
شَرِبَ النَّبِيذَ مِنْكُمْ فَلْيَشْرَبْهُ زَبِيبًا فَرْدًا أَوْ تَمْرًا فَرْدًا أَوْ بُسْرًا فَرْدًا " .
Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim nabiz ichsa, uni faqat mayizdan yolgʻiz (oʻzini), yoki xurmodan yolgʻiz (oʻzini), yoki busrdan (xom xurmodan) yolgʻiz (oʻzini qilib) ichsin», dedilar.Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким набиз ичса, уни фақат майиздан ёлғиз (ўзини), ёки хурмодан ёлғиз (ўзини), ёки бусрдан (хом хурмодан) ёлғиз (ўзини қилиб) ичсин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنِ التَّيْمِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ،
أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْجَرِّ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِ .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sopol kuzada nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сопол кузада набиз тайёрлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ،
عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ
وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ad-dubba (qovoq idish), al-hantam (yashil sirlangan kosa), an-naqir (oʻyilgan yogʻoch idish) va al-muzaffat (smola surilgan idish)dan (nabiz tayyorlashni) qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ад-дубба (қовоқ идиш), ал-ҳантам (яшил сирланган коса), ан-нақир (ўйилган ёғоч идиш) ва ал-музаффат (смола сурилган идиш)дан (набиз тайёрлашни) қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ
- عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ
فِي الْحَنْتَمَةِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ al-hantama (yashil sirlangan kosa), ad-dubba (qovoq) va an-naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)da ichishdan qaytardilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ал-ҳантама (яшил сирланган коса), ад-дубба (қовоқ) ва ан-нақир (ўйилган ёғоч идиш)да ичишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ
أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meshlarni (suv idishlarini) agʻdarib (ogʻzidan) ichishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мешларни (сув идишларини) ағдариб (оғзидан) ичишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ
عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ أَنْ يُشْرَبَ مِنْ أَفْوَاهِهَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meshlarni agʻdarib, ularning ogʻzidan suv ichishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мешларни ағдариб, уларнинг оғзидан сув ичишдан қайтардилар.