Abu Salama ibn Abdurrahmon ibn Avf

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ اشْتَكَى أَبُو الرَّدَّادِ اللَّيْثِيُّ فَعَادَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَقَالَ خَيْرُهُمْ وَأَوْصَلُهُمْ مَا عَلِمْتُ أَبَا مُحَمَّدٍ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ قَالَ اللَّهُ أَنَا اللَّهُ وَأَنَا الرَّحْمَنُ خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَهَا مِنَ اسْمِي فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلْتُهُ وَمَنْ قَطَعَهَا بَتَتُّهُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سُفْيَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ رَدَّادٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَمَعْمَرٌ كَذَا يَقُولُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَحَدِيثُ مَعْمَرٍ خَطَأٌ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Alloh azza va jalla aytdi: ‹Men Allohman, Men Rahmonman. Rahmni (qarindoshlikni) yaratdim va unga oʻz ismimdan (bir nom) chiqardim. Bas, kim uni ulasa (silai rahm qilsa), Men ham unga ulanaman; kim uni uzsa, Men ham undan uzilaman›», dedilar. Bu bobda Abu Said, Ibn Abu Avfo, Omir ibn Rabia, Abu Hurayra va Jubayr ibn Mutʼimdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Sufyonning az-Zuhriydan (rivoyat qilgan) hadisi sahihdir. Maʼmar bu hadisni az-Zuhriydan, u Abu Salamadan, u Raddod al-Laysiydan, u Abdurrahmon ibn Avfdan rivoyat qilgan, Maʼmar shunday deydi. Muhammad aytdi: Maʼmarning hadisi xatodir.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: ‹Мен Аллоҳман, Мен Раҳмонман. Раҳмни (қариндошликни) яратдим ва унга ўз исмимдан (бир ном) чиқардим. Бас, ким уни уласа (силаи раҳм қилса), Мен ҳам унга уланаман; ким уни узса, Мен ҳам ундан узиламан›», дедилар. Бу бобда Абу Саид, Ибн Абу Авфо, Омир ибн Рабиа, Абу Ҳурайра ва Жубайр ибн Мутъимдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Суфённинг аз-Зуҳрийдан (ривоят қилган) ҳадиси саҳиҳдир. Маъмар бу ҳадисни аз-Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Раддод ал-Лайсийдан, у Абдурраҳмон ибн Авфдан ривоят қилган, Маъмар шундай дейди. Муҳаммад айтди: Маъмарнинг ҳадиси хатодир.

حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمًا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَحَدِيثُ شَيْبَانَ أَتَمُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَأَطْوَلُ ‏.‏ وَشَيْبَانُ ثِقَةٌ عِنْدَهُمْ صَاحِبُ كِتَابٍ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا ‏.‏

Abu Salama ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kuni Abu Bakr va Umar bilan birga (uydan) chiqdilar — deb mana shu hadisga oʻxshashini zikr qildi, ammo unda «Abu Hurayradan» deb aytmadi. Shaybonning hadisi Abu Avonaning hadisidan toʻliqroq va uzunroqdir. Shayboon ular nazdida ishonchli, kitob sohibi (rovi)dir. Bu hadis Abu Hurayradan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan va Ibn Abbosdan ham rivoyat qilingan.Абу Салама ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни Абу Бакр ва Умар билан бирга (уйдан) чиқдилар — деб мана шу ҳадисга ўхшашини зикр қилди, аммо унда «Абу Ҳурайрадан» деб айтмади. Шайбоннинг ҳадиси Абу Авонанинг ҳадисидан тўлиқроқ ва узунроқдир. Шайбоон улар наздида ишончли, китоб соҳиби (рови)дир. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган ва Ибн Аббосдан ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا ‏"‏ إِنَّ جِبْرِيلَ يُقْرِئُكِ السَّلاَمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي نُمَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga: «Albatta Jibril senga salom yoʻllamoqda», dedilar. (Oisha): «Va alayhissalomu va rahmatullohi va barakotuh», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni az-Zuhriy ham Abu Salamadan, u Oishadan rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Албатта Жибрил сенга салом йўлламоқда», дедилар. (Оиша): «Ва алайҳиссалому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни аз-Зуҳрий ҳам Абу Саламадан, у Оишадан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِ اللَّهِ ‏(‏ ولَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً * أُخْرَى عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى ‏)‏ ‏(‏ فأوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى ‏)‏ ‏(‏فكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى ‏)‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ رَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Allohning: {Darhaqiqat, u Uni boshqa bir tushishda, Sidratulmuntaho oldida koʻrdi} (Najm 13-14), {Bandasiga vahiy qilgan narsasini vahiy qildi} (Najm 10), {Ikki yoy oraligʻicha yoki undan ham yaqinroq edi} (Najm 9) degan soʻzi haqida: «Paygʻambar ﷺ Uni koʻrganlar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳнинг: {Дарҳақиқат, у Уни бошқа бир тушишда, Сидратулмунтаҳо олдида кўрди} (Нажм 13-14), {Бандасига ваҳий қилган нарсасини ваҳий қилди} (Нажм 10), {Икки ёй оралиғича ёки ундан ҳам яқинроқ эди} (Нажм 9) деган сўзи ҳақида: «Пайғамбар ﷺ Уни кўрганлар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ رضى الله عنها بِأَىِّ شَيْءٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَفْتَتِحُ صَلاَتَهُ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ قَالَتْ كَانَ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ افْتَتَحَ صَلاَتَهُ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّ جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَإِسْرَافِيلَ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَعَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ اهْدِنِي لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Salama (rahimahulloh) aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Paygʻambar ﷺ kechasi (namozga) turganlarida namozlarini nima bilan ochar edilar?» deb soʻradim. U: «U zot kechasi turganlarida namozlarini ochib: ‹Allohumma robba Jibrila va Mikoila va Isrofil, fotiras-samavati val-ard, olimal-gʻoybi vash-shahada, anta tahkumu bayna ibodika fima kanu fihi yaxtalifun, ihdini limax-tulifa fihi minal-haqqi biiznika, innaka tahdi man tasha ila sirotin mustaqim (Ey Jibril, Mikoil va Isrofilning Robbi boʻlgan Allohim, ey osmonlaru yerni Yaratuvchi, ey gʻoyib va oshkorni Bilguvchi, Sen bandalaring orasida ular ixtilof qilgan narsalarda hukm qilursan; ixtilof qilingan haq haqida Oʻz izning bilan meni hidoyatla, albatta Sen istagan kishingni toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilursan)› der edilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan, gʻaribdir.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Пайғамбар ﷺ кечаси (намозга) турганларида намозларини нима билан очар эдилар?» деб сўрадим. У: «У зот кечаси турганларида намозларини очиб: ‹Аллоҳумма робба Жибрила ва Микоила ва Исрофил, фотирас-самавати вал-ард, олимал-ғойби ваш-шаҳада, анта таҳкуму байна ибодика фима кану фиҳи яхталифун, иҳдини лимах-тулифа фиҳи минал-ҳаққи биизника, иннака таҳди ман таша ила сиротин мустақим (Эй Жибрил, Микоил ва Исрофилнинг Робби бўлган Аллоҳим, эй осмонлару ерни Яратувчи, эй ғойиб ва ошкорни Билгувчи, Сен бандаларинг орасида улар ихтилоф қилган нарсаларда ҳукм қилурсан; ихтилоф қилинган ҳақ ҳақида Ўз изнинг билан мени ҳидоятла, албатта Сен истаган кишингни тўғри йўлга ҳидоят қилурсан)› дер эдилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан, ғарибдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْنَا رَجُلٌ رَاكِبٌ بَقَرَةً إِذْ قَالَتْ لَمْ أُخْلَقْ لِهَذَا إِنَّمَا خُلِقْتُ لِلْحَرْثِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ آمَنْتُ بِذَلِكَ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَمَا هُمَا فِي الْقَوْمِ يَوْمَئِذٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi sigirga minib ketayotgan edi. Shunda u (sigir): ‹Men buning uchun yaratilmaganman, men faqat yer haydash uchun yaratilganman›, dedi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Men bunga ishondim, men va Abu Bakr hamda Umar», dedilar. Abu Salama aytdi: «Holbuki, ular ikkisi oʻsha kuni jamoa ichida yoʻq edilar, Alloh yaxshi biluvchidir». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши сигирга миниб кетаётган эди. Шунда у (сигир): ‹Мен бунинг учун яратилмаганман, мен фақат ер ҳайдаш учун яратилганман›, деди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мен бунга ишондим, мен ва Абу Бакр ҳамда Умар», дедилар. Абу Салама айтди: «Ҳолбуки, улар иккиси ўша куни жамоа ичида йўқ эдилар, Аллоҳ яхши билувчидир». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، عَنْ صَخْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ أَمْرَكُنَّ مِمَّا يُهِمُّنِي بَعْدِي وَلَنْ يَصْبِرَ عَلَيْكُنَّ إِلاَّ الصَّابِرُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ تَقُولُ عَائِشَةُ فَسَقَى اللَّهُ أَبَاكَ مِنْ سَلْسَبِيلِ الْجَنَّةِ ‏.‏ تُرِيدُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَقَدْ كَانَ وَصَلَ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ يقالُ بِيعَتْ بِأَرْبَعِينَ أَلْفًا ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlarning (ayollarning) ishingiz mendan keyin meni tashvishga soladigan narsalardandir. Sizlarga faqat sabrlilargina sabr qila oladi», derdilar. (Roviy) aytdi: Soʻng Oisha: «Alloh otangizni jannatning Salsabilidan sugʻorsin», derdi, u bu bilan Abdurrahmon ibn Avfni nazarda tutardi. (Abu Salama Abdurrahmon ibn Avfning oʻgʻlidir.) Darhaqiqat, u Nabiy ﷺning ayollariga qirq mingga sotilgan deyilgan mol bilan silai rahm qilgan edi. Bu hadis hasan gʻaribdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизларнинг (аёлларнинг) ишингиз мендан кейин мени ташвишга соладиган нарсалардандир. Сизларга фақат сабрлиларгина сабр қила олади», дердилар. (Ровий) айтди: Сўнг Оиша: «Аллоҳ отангизни жаннатнинг Салсабилидан суғорсин», дерди, у бу билан Абдурраҳмон ибн Авфни назарда тутарди. (Абу Салама Абдурраҳмон ибн Авфнинг ўғлидир.) Дарҳақиқат, у Набий ﷺнинг аёлларига қирқ мингга сотилган дейилган мол билан силаи раҳм қилган эди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ الْبَصْرِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبِ الْبَصْرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، أَوْصَى بِحَدِيقَةٍ لأُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ بِيعَتْ بِأَرْبَعِ مِئَةِ أَلْفٍ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf moʻminlarning onalari (Paygʻambar ﷺning ayollari) uchun toʻrt yuz mingga sotilgan bir bogʻni vasiyat qilib qoldirdi. Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф мўминларнинг оналари (Пайғамбар ﷺнинг аёллари) учун тўрт юз мингга сотилган бир боғни васият қилиб қолдирди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.