Abu Zinod

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، اللَّهُمَّ أَنْجِ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا، وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ هَذَا كُلُّهُ فِي الصُّبْحِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ soʻnggi rakatda rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Allohim, Ayyosh ibn Abu Rabiʼani qutqar. Allohim, Salama ibn Hishomni qutqar. Allohim, Valid ibn Validni qutqar. Allohim, zaif moʻminlarni qutqar. Allohim, Muzar qabilalariga qattiq (azob) ber va ularga Yusuf (paygʻambar zamoni)dagi qahatchilik yillaridek (qahatchilik) yillarini yubor», — der edilar. Paygʻambar ﷺ yana: «Allohim, Gʻifor qabilalarini magʻfirat qil va Aslam qabilalarini qutqar», — dedilar. Abu Zinod (roviy): «Qunut Paygʻambar ﷺ tomonidan bomdod namozida oʻqilar edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сўнгги ракатда рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Аллоҳим, Айёш ибн Абу Рабиъани қутқар. Аллоҳим, Салама ибн Ҳишомни қутқар. Аллоҳим, Валид ибн Валидни қутқар. Аллоҳим, заиф мўминларни қутқар. Аллоҳим, Музар қабилаларига қаттиқ (азоб) бер ва уларга Юсуф (пайғамбар замони)даги қаҳатчилик йилларидек (қаҳатчилик) йилларини юбор», — дер эдилар. Пайғамбар ﷺ яна: «Аллоҳим, Ғифор қабилаларини мағфират қил ва Аслам қабилаларини қутқар», — дедилар. Абу Зинод (ровий): «Қунут Пайғамбар ﷺ томонидан бомдод намозида ўқилар эди», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيُّ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اخْتَتَنَ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَهْوَ ابْنُ ثَمَانِينَ سَنَةً بِالْقَدُّومِ ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ ‏"‏ بِالْقَدُومِ ‏"‏‏.‏ مُخَفَّفَةً‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ‏.‏ تَابَعَهُ عَجْلاَنُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ibrohim — sakson yoshida — qadum (teshasi) bilan xatna qildi», — dedi (Abu Zinod ham yuqoridagidek (rivoyat qildi): «Qadum (teshasi) bilan». — Qadum: bir turdagi tesha-bolta.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Иброҳим — саксон ёшида — қадум (тешаси) билан хатна қилди», — деди (Абу Зинод ҳам юқоридагидек (ривоят қилди): «Қадум (тешаси) билан». — Қадум: бир турдаги теша-болта.)

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى سَبْعِينَ امْرَأَةً تَحْمِلُ كُلُّ امْرَأَةٍ فَارِسًا يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ‏.‏ فَلَمْ يَقُلْ، وَلَمْ تَحْمِلْ شَيْئًا إِلاَّ وَاحِدًا سَاقِطًا إِحْدَى شِقَّيْهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ قَالَهَا لَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ شُعَيْبٌ وَابْنُ أَبِي الزِّنَادِ ‏"‏ تِسْعِينَ ‏"‏‏.‏ وَهْوَ أَصَحُّ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sulaymon (Dovudning oʻgʻli): ‹Bugun kechasi men yetmish ayol bilan (yaqinlik qilib) yotaman — ularning har biri — Alloh yoʻlida jang qiladigan bir chavandoz (oʻgʻil) — homilador boʻladi›, — dedi. Uning hamrohi: ‹Alloh xohlasa (deb ayt)›, — dedi. Lekin Sulaymon shunday (yaʼni «inshaalloh») demadi; shu sabab oʻsha ayollardan hech biri homilador boʻlmadi — yarim (chala) bola tugʻgan bittasidan boshqa», — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «Agar (Paygʻambar) Sulaymon uni (yaʼni «Alloh xohlasa», deb) aytganida edi, u — Alloh yoʻlida jang qiladigan farzandlar (koʻrgan) boʻlardi», — dedi (Shuayb va Ibn Abu Zinod: «Toʻqson (ayol) — (yetmishdan koʻra) toʻgʻriroq», — dedi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сулаймон (Довуднинг ўғли): ‹Бугун кечаси мен етмиш аёл билан (яқинлик қилиб) ётаман — уларнинг ҳар бири — Аллоҳ йўлида жанг қиладиган бир чавандоз (ўғил) — ҳомиладор бўлади›, — деди. Унинг ҳамроҳи: ‹Аллоҳ хоҳласа (деб айт)›, — деди. Лекин Сулаймон шундай (яъни «иншааллоҳ») демади; шу сабаб ўша аёллардан ҳеч бири ҳомиладор бўлмади — ярим (чала) бола туғган биттасидан бошқа», — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «Агар (Пайғамбар) Сулаймон уни (яъни «Аллоҳ хоҳласа», деб) айтганида эди, у — Аллоҳ йўлида жанг қиладиган фарзандлар (кўрган) бўларди», — деди (Шуайб ва Ибн Абу Зинод: «Тўқсон (аёл) — (етмишдан кўра) тўғрироқ», — деди).

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَصُومَ وَزَوْجُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ، وَلاَ تَأْذَنَ فِي بَيْتِهِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ، وَمَا أَنْفَقَتْ مِنْ نَفَقَةٍ عَنْ غَيْرِ أَمْرِهِ فَإِنَّهُ يُؤَدَّى إِلَيْهِ شَطْرُهُ ‏"‏‏.‏ وَرَوَاهُ أَبُو الزِّنَادِ أَيْضًا عَنْ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي الصَّوْمِ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ayolga — eri (uyda) hozir boʻ lgan paytda — uning iznisiz (nafl) roʻ za tutishi halol emas; va uning (erining) uyiga, uning iznisiz (hech kimni kirishga) izn bermasin; va u (xotin) — erining buyrugʻ isiz biror narsani (sadaqa qilib) sarflasa, uning (savobining) yarmi eriga beriladi», dedilar. (Buni Abu Zinod yana — Musodan, otasidan, Abu Hurayradan — roʻ za (haqi)da rivoyat qildi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлга — эри (уйда) ҳозир бў лган пайтда — унинг изнисиз (нафл) рў за тутиши ҳалол эмас; ва унинг (эрининг) уйига, унинг изнисиз (ҳеч кимни киришга) изн бермасин; ва у (хотин) — эрининг буйруғ исиз бирор нарсани (садақа қилиб) сарфласа, унинг (савобининг) ярми эрига берилади», дедилар. (Буни Абу Зинод яна — Мусодан, отасидан, Абу Ҳурайрадан — рў за (ҳақи)да ривоят қилди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَثَلَ الْبَخِيلِ وَالْمُتَصَدِّقِ، كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ، قَدِ اضْطُرَّتْ أَيْدِيهِمَا إِلَى ثُدِيِّهِمَا وَتَرَاقِيهِمَا، فَجَعَلَ الْمُتَصَدِّقُ كُلَّمَا تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ انْبَسَطَتْ عَنْهُ حَتَّى تَغْشَى أَنَامِلَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ، وَجَعَلَ الْبَخِيلُ كُلَّمَا هَمَّ بِصَدَقَةٍ قَلَصَتْ، وَأَخَذَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ بِمَكَانِهَا‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَأَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ بِإِصْبَعِهِ هَكَذَا فِي جَيْبِهِ، فَلَوْ رَأَيْتَهُ يُوَسِّعُهَا وَلاَ تَتَوَسَّعُ‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبُو الزِّنَادِ عَنِ الأَعْرَجِ فِي الْجُبَّتَيْنِ‏.‏ وَقَالَ حَنْظَلَةُ سَمِعْتُ طَاوُسًا سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ جُبَّتَانِ‏.‏ وَقَالَ جَعْفَرٌ عَنِ الأَعْرَجِ جُبَّتَانِ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ baxil bilan sadaqa qiluvchining masalini — egnida temirdan (yasalgan) ikki jubba boʻlgan, qoʻllari koʻkraklari va boʻgʻzilariga (qisib) qoʻyilgan ikki kishi misolida — keltirdilar. Sadaqa qiluvchi har qachon biror sadaqa qilsa, (jubba) undan kengayib, barmoqlari uchini (ham) yopadigan va izini oʻchiradigan (darajada keng tortiladi). Baxil esa har qachon sadaqa qilmoqchi boʻlsa, (jubba) qisilib, har bir halqa oʻz oʻrniga (yopishib) qoladi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Men Rasululloh ﷺ barmoqlari bilan yoqalariga (jaybga) mana shunday (ishora) qilayotganlarini koʻrdim; agar u zotni (yoqani) kengaytirmoqchi boʻlayotganlarini koʻrsang, u kengaymas edi» dedi. (Bunga Ibn Tovus otasidan, Abu Zinod esa al-Aʼrajdan «ikki jubba» (haqida rivoyat qilib) mutobaat qildilar. Hanzala: «Men Tovusni eshitdim, u Abu Hurayrani ‹ikki jubba› deganini eshitdi» dedi. Jaʼfar esa al-Aʼrajdan «ikki jubba» (deb rivoyat qildi).)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бахил билан садақа қилувчининг масалини — эгнида темирдан (ясалган) икки жубба бўлган, қўллари кўкраклари ва бўғзиларига (қисиб) қўйилган икки киши мисолида — келтирдилар. Садақа қилувчи ҳар қачон бирор садақа қилса, (жубба) ундан кенгайиб, бармоқлари учини (ҳам) ёпадиган ва изини ўчирадиган (даражада кенг тортилади). Бахил эса ҳар қачон садақа қилмоқчи бўлса, (жубба) қисилиб, ҳар бир ҳалқа ўз ўрнига (ёпишиб) қолади. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Мен Расулуллоҳ ﷺ бармоқлари билан ёқаларига (жайбга) мана шундай (ишора) қилаётганларини кўрдим; агар у зотни (ёқани) кенгайтирмоқчи бўлаётганларини кўрсанг, у кенгаймас эди» деди. (Бунга Ибн Товус отасидан, Абу Зинод эса ал-Аъраждан «икки жубба» (ҳақида ривоят қилиб) мутобаат қилдилар. Ҳанзала: «Мен Товусни эшитдим, у Абу Ҳурайрани ‹икки жубба› деганини эшитди» деди. Жаъфар эса ал-Аъраждан «икки жубба» (деб ривоят қилди).)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَدِّهِ، حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُوشِكُ الْفُرَاتُ أَنْ يَحْسِرَ عَنْ كَنْزٍ مِنْ ذَهَبٍ، فَمَنْ حَضَرَهُ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا ‏"‏‏.‏ قَالَ عُقْبَةُ وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ يَحْسِرُ عَنْ جَبَلٍ مِنْ ذَهَبٍ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Yaqinda Furot (daryosi) oltindan (boʻlgan) bir xazinani ochib (undan suv chekinib) qoʻyishi yaqindir; bas, kim unga hozir boʻlsa (oʻsha yerda boʻlsa), undan hech narsa olmasin», dedilar. (Uqba aytdi: Bizga Ubaydulloh, (unga) Abu Zinod al-Aʼrajdan, (u) Abu Hurayradan, (u) Paygʻambar ﷺdan shuning mislini aytib berdi — faqat u: «(Furot) oltindan (boʻlgan) bir togʻni ochib (qoʻyadi)», dedi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда Фурот (дарёси) олтиндан (бўлган) бир хазинани очиб (ундан сув чекиниб) қўйиши яқиндир; бас, ким унга ҳозир бўлса (ўша ерда бўлса), ундан ҳеч нарса олмасин», дедилар. (Уқба айтди: Бизга Убайдуллоҳ, (унга) Абу Зинод ал-Аъраждан, (у) Абу Ҳурайрадан, (у) Пайғамбар ﷺдан шунинг мислини айтиб берди — фақат у: «(Фурот) олтиндан (бўлган) бир тоғни очиб (қўяди)», деди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ سَأَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَنْ إِمْلاَصِ الْمَرْأَةِ ـ هِيَ الَّتِي يُضْرَبُ بَطْنُهَا فَتُلْقِي جَنِينًا ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِ شَيْئًا فَقُلْتُ أَنَا‏.‏ فَقَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى تَجِيئَنِي بِالْمَخْرَجِ فِيمَا قُلْتَ‏.فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَجِئْتُ بِهِ، فَشَهِدَ مَعِي أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ‏" ‏‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ‏.‏

Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) imlosul-marʼa — yaʼni qorniga urilib, homilasini tashlab yuborgan ayol — toʻgʻrisida soʻrab: «Qaysingiz bu haqda Nabiy ﷺ dan biror narsa eshitgansiz?» dedi. Men: «Men eshitganman», dedim. U: «Nima eshitgansan?» dedi. Men: «Nabiy ﷺ ning: ‹Bunga bir gʻurra — qul yoxud choʻri (toʻlanadi)› deganlarini eshitganman», dedim. Shunda u: «Aytganingga dalil keltirmaguningcha qimirlama», dedi. Men chiqib, Muhammad ibn Maslamani topdim va uni olib keldim. U men bilan birga Nabiy ﷺ ning: «Bunga bir gʻurra — qul yoxud choʻri (toʻlanadi)» deganlarini eshitganiga guvohlik berdi. Ibn Abu Zinod ham otasidan, u Urvadan, u Mugʻiradan rivoyat qilib, unga mutobaʼat qildi.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) имлосул-маръа — яъни қорнига урилиб, ҳомиласини ташлаб юборган аёл — тўғрисида сўраб: «Қайсингиз бу ҳақда Набий ﷺ дан бирор нарса эшитгансиз?» деди. Мен: «Мен эшитганман», дедим. У: «Нима эшитгансан?» деди. Мен: «Набий ﷺ нинг: ‹Бунга бир ғурра — қул ёхуд чўри (тўланади)› деганларини эшитганман», дедим. Шунда у: «Айтганингга далил келтирмагунингча қимирлама», деди. Мен чиқиб, Муҳаммад ибн Масламани топдим ва уни олиб келдим. У мен билан бирга Набий ﷺ нинг: «Бунга бир ғурра — қул ёхуд чўри (тўланади)» деганларини эшитганига гувоҳлик берди. Ибн Абу Зинод ҳам отасидан, у Урвадан, у Муғирадан ривоят қилиб, унга мутобаъат қилди.