Alqama ibn Qays an-Naxa'iy

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ مَسْعُودٍ وَهُوَ عِنْدَ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بَقِيَ لِلنِّسَاءِ مِنْكَ قَالَ فَلَمَّا ذُكِرَتْ النِّسَاءُ قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ ادْنُ يَا عَلْقَمَةُ قَالَ وَأَنَا رَجُلٌ شَابٌّ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فِتْيَةٍ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ فَقَالَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ ذَا طَوْلٍ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلطَّرْفِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَا فَإِنَّ الصَّوْمَ لَهُ وِجَاءٌ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alqama aytadi: Men Ibn Masʼud bilan birga edim, u Usmon (roziyallohu anhu)ning huzurida edi. Usmon (roziyallohu anhu) unga: «Senda ayollarga boʻlgan istakdan hali biror narsa qoldimi?» dedi. Ayollar zikr qilinganda Ibn Masʼud: «Yaqin kel, ey Alqama», dedi. Men esa yosh yigit edim. Shunda Usmon (roziyallohu anhu) unga dedi: «Rasululloh ﷺ muhojirlardan boʻlgan bir necha yigitning oldiga chiqib: ‹Sizlardan kimning qurbi yetsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyishga va avrat aʼzoni saqlashga koʻproq yordam beradi. Kimning qurbi yetmasa, roʻza uning uchun qalqondir›, dedilar.»Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Алқама айтади: Мен Ибн Масъуд билан бирга эдим, у Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эди. Усмон (розияллоҳу анҳу) унга: «Сенда аёлларга бўлган истакдан ҳали бирор нарса қолдими?» деди. Аёллар зикр қилинганда Ибн Масъуд: «Яқин кел, эй Алқама», деди. Мен эса ёш йигит эдим. Шунда Усмон (розияллоҳу анҳу) унга деди: «Расулуллоҳ ﷺ муҳожирлардан бўлган бир неча йигитнинг олдига чиқиб: ‹Сизлардан кимнинг қурби етса, уйлансин, чунки бу кўзни тийишга ва аврат аъзони сақлашга кўпроқ ёрдам беради. Кимнинг қурби етмаса, рўза унинг учун қалқондир›, дедилар.»

وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: قَالَ لَنَا ابْنُ مَسْعُودٍ: أَلا أُصَلِّي بكم صَلَاة رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ فَصَلَّى وَلَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا مَرَّةً وَاحِدَةً مَعَ تَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ. وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ: لَيْسَ هُوَ بِصَحِيح على هَذَا الْمَعْنى

Alqama aytadi: Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu): «Sizlarga Rasululloh ﷺning namozlarini (oʻqib) koʻrsatmayinmi?» dedi-da, namoz oʻqidi va faqat birinchi marta (takbirdagina) qoʻllarini koʻtardi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Baro ibn Ozibdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Masʼudning hadisi hasan hadisdir. Nabiy ﷺning ashoblari va tobeinlardan boʻlgan ilm ahlining bir nechtasi shuni aytadilar. Bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzidir.Алқама айтади: Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу): «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини (ўқиб) кўрсатмайинми?» деди-да, намоз ўқиди ва фақат биринчи марта (такбирдагина) қўлларини кўтарди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Баро ибн Озибдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Ибн Масъуднинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Набий ﷺнинг ашоблари ва тобеинлардан бўлган илм аҳлининг бир нечтаси шуни айтадилар. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир.

وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: كُنَّا بِحِمْصَ فَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ سُورَةَ يُوسُفَ فَقَالَ رَجُلٌ: مَا هَكَذَا أُنْزِلَتْ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: وَاللَّهِ لَقَرَأْتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَحْسَنْتَ» فَبَيْنَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ وَجَدَ مِنْهُ رِيحَ الْخَمْرِ فَقَالَ: أَتَشْرَبُ الْخَمْرَ وَتُكَذِّبُ بِالْكِتَابِ؟ فَضَرَبَهُ الْحَد

(Alqama aytdi:) Biz Himsda edik; Ibn Masʼud Yusuf surasini oʻqidi. Bir kishi: «(Bu sura) mana shunday nozil boʻ lmagan», dedi. (Ibn Masʼud): «Men uni Rasululloh ﷺga (shu tarzda) oʻqiganimda, u zot: ‹Goʻzal (oʻqiding)› degan edilar», dedi va undan (oʻ sha kishidan) xamr (aroq) hidini sezdi. Shunda (Ibn Masʼud): «Sen Allohning Kitobini yolgʻonga chiqarishni va xamr ichishni (bir vaqtda) jamlamoqchimisan?» dedi va unga hadd (jazo) urdi.(Алқама айтди:) Биз Ҳимсда эдик; Ибн Масъуд Юсуф сурасини ўқиди. Бир киши: «(Бу сура) мана шундай нозил бў лмаган», деди. (Ибн Масъуд): «Мен уни Расулуллоҳ ﷺга (шу тарзда) ўқиганимда, у зот: ‹Гўзал (ўқидинг)› деган эдилар», деди ва ундан (ў ша кишидан) хамр (ароқ) ҳидини сезди. Шунда (Ибн Масъуд): «Сен Аллоҳнинг Китобини ёлғонга чиқаришни ва хамр ичишни (бир вақтда) жамламоқчимисан?» деди ва унга ҳадд (жазо) урди.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ‏:‏ كَنَّانِي عَبْدُ اللهِ قَبْلَ أَنْ يُولَدَ لِي‏.‏

Alqama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh menga farzandim tugʻilishidan oldin kunya qoʻydi.Алқама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ менга фарзандим туғилишидан олдин куня қўйди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تُؤْتَى بِالصِّبْيَانِ إِذَا وُلِدُوا، فَتَدْعُو لَهُمْ بِالْبَرَكَةِ، فَأُتِيَتْ بِصَبِيٍّ، فَذَهَبَتْ تَضَعُ وِسَادَتَهُ، فَإِذَا تَحْتَ رَأْسِهِ مُوسَى، فَسَأَلَتْهُمْ عَنِ الْمُوسَى، فَقَالُوا‏:‏ نَجْعَلُهَا مِنَ الْجِنِّ، فَأَخَذَتِ الْمُوسَى فَرَمَتْ بِهَا، وَنَهَتْهُمْ عَنْهَا وَقَالَتْ‏:‏ إِنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَكْرَهُ الطِّيَرَةَ وَيُبْغِضُهَا، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَنْهَى عَنْهَا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bolalar tugʻilganda uning oldiga olib kelinar, u ularga baraka duosini qilardi. Bir bola olib kelindi. U bolaning yostigʻini qoʻymoqchi boʻlganida, boshi ostida ustara borligini koʻrdi. Ustara haqida soʻraganda, ular: «Buni jin (zarari)dan qoʻyganmiz», dedilar. U ustarani olib uloqtirdi va ularni undan qaytardi hamda: «Rasululloh ﷺ shumlanish (badfol)ni yoqtirmas va yomon koʻrardilar», dedi. Oisha ham (kishilarni) undan qaytarar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Болалар туғилганда унинг олдига олиб келинар, у уларга барака дуосини қиларди. Бир бола олиб келинди. У боланинг ёстиғини қўймоқчи бўлганида, боши остида устара борлигини кўрди. Устара ҳақида сўраганда, улар: «Буни жин (зарари)дан қўйганмиз», дедилар. У устарани олиб улоқтирди ва уларни ундан қайтарди ҳамда: «Расулуллоҳ ﷺ шумланиш (бадфол)ни ёқтирмас ва ёмон кўрардилар», деди. Оиша ҳам (кишиларни) ундан қайтарар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ‏:‏ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللهِ قَالَ‏:‏ أَسْتَأْذِنُ عَلَى أُمِّي‏؟‏ فَقَالَ‏:‏ مَا عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهَا تُحِبُّ أَنْ تَرَاهَا‏.‏

Abu Maʼmar (Xabbob ibn Aratdan) rivoyat qiladi: Men Xabbob ibn Aratdan: «Paygʻambar ﷺ peshin va asr namozlarida (Qurʼon) oʻqir midilar?» — deb soʻradim. U «ha» dedi. Men: «Buni qaydan bildingiz?» — dedim. U: «Soqollarining qimirlashidan», — dedi.Абу Маъмар (Хаббоб ибн Аратдан) ривоят қилади: Мен Хаббоб ибн Аратдан: «Пайғамбар ﷺ пешин ва аср намозларида (Қуръон) ўқир мидилар?» — деб сўрадим. У «ҳа» деди. Мен: «Буни қайдан билдингиз?» — дедим. У: «Соқолларининг қимирлашидан», — деди.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ‏:‏ إِنَّمَا سَلَّمَ عَبْدُ اللهِ عَلَى الدَّهَاقِينَ إِشَارَةً‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u fors zodagonlariga faqat ishora bilan salom berar edi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у форс зодагонларига фақат ишора билан салом берар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ عَائِشَةَ، أَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَخُصُّ مِنَ الأَيَامِ شَيْئًا‏؟‏ قَالَتْ‏:‏ كَانَ عَمَلُهُ دِيمَةً، وَأَيُّكُمْ يُطِيقُ مَا كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يُطِيقُ‏.‏

Alqama (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan: «Allohning Rasuli ﷺ (roʻza uchun) baʼzi maxsus kunlarni tanlar midi?» — deb soʻradim. U: «Yoʻq, balki u (ibodatda) muntazam (doimiy) boʻlar edi. Sizlardan qaysi biringiz Allohning Rasuli ﷺ chidagan narsaga chiday oladi?» — deb javob berdi.Алқама (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан: «Аллоҳнинг Расули ﷺ (рўза учун) баъзи махсус кунларни танлар миди?» — деб сўрадим. У: «Йўқ, балки у (ибодатда) мунтазам (доимий) бўлар эди. Сизлардан қайси бирингиз Аллоҳнинг Расули ﷺ чидаган нарсага чидай олади?» — деб жавоб берди.