Ammor ibn Yosir

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ التَّيَمُّمِ، فَلَمْ يَدْرِ مَا يَقُولُ فَقَالَ عَمَّارٌ أَتَذْكُرُ حَيْثُ كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَخَ فِي يَدَيْهِ وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Umar ibn al-Xattobdan tayammum haqida soʻradi, u nima deyishni bilmadi. Shunda Ammor: «Esingdami, biz bir jangovar guruhda edik, men junub boʻlib tuproqqa agʻanadim, soʻng Nabiy ﷺning oldilariga keldim, u zot: ‹Senga mana shu kifoya qilardi›, dedilar», dedi. Shuʼba ikki qoʻllarini tizzalariga urdi va qoʻllariga puflab, ular bilan yuzini va kaftlarini bir marta masli qildi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Умар ибн ал-Хаттобдан таяммум ҳақида сўради, у нима дейишни билмади. Шунда Аммор: «Эсингдами, биз бир жанговар гуруҳда эдик, мен жунуб бўлиб тупроққа ағанадим, сўнг Набий ﷺнинг олдиларига келдим, у зот: ‹Сенга мана шу кифоя қиларди›, дедилар», деди. Шуъба икки қўлларини тиззаларига урди ва қўлларига пуфлаб, улар билан юзини ва кафтларини бир марта масли қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ الأَشْهَلِيُّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُعَلِّمُهُمْ مِنَ الْحُمَّى وَمِنَ الأَوْجَاعِ كُلِّهَا أَنْ يَقُولُوا ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الْكَبِيرِ أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ عِرْقٍ نَعَّارٍ وَمِنْ شَرِّ حَرِّ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَامِرٍ أَنَا أُخَالِفُ النَّاسَ فِي هَذَا أَقُولُ يَعَّارٍ ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ الأَشْهَلِيُّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ مِنْ شَرِّ عِرْقٍ نَعَّارٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ isitmadan va barcha ogʻriqlardan: «Bismillah. Ulugʻ Alloh nomi bilan. Otilib chiqadigan tomir yomonligidan va olov harorati yomonligidan Ulugʻ Allohga panoh tilayman», deyishni ularga oʻrgatar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ иситмадан ва барча оғриқлардан: «Бисмиллаҳ. Улуғ Аллоҳ номи билан. Отилиб чиқадиган томир ёмонлигидан ва олов ҳарорати ёмонлигидан Улуғ Аллоҳга паноҳ тилайман», дейишни уларга ўргатар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُخَافِتُ بِصَوْتِهِ إِذَا قَرَأَ وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَجْهَرُ بِقِرَاءَتِهِ وَكَانَ عَمَّارٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا قَرَأَ يَأْخُذُ مِنْ هَذِهِ السُّورَةِ وَهَذِهِ فَذُكِرَ ذَاكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِمَ تُخَافِتُ قَالَ إِنِّي لَأُسْمِعُ مَنْ أُنَاجِي وَقَالَ لِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِمَ تَجْهَرُ بِقِرَاءَتِكَ قَالَ أُفْزِعُ الشَّيْطَانَ وَأُوقِظُ الْوَسْنَانَ وَقَالَ لِعَمَّارٍ وَلِمَ تَأْخُذُ مِنْ هَذِهِ السُّورَةِ وَهَذِهِ قَالَ أَتَسْمَعُنِي أَخْلِطُ بِهِ مَا لَيْسَ مِنْهُ قَالَ لَا قَالَ فَكُلُّهُ طَيِّبٌ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) qiroat qilganida ovozini past qilar edi, Umar (roziyallohu anhu) esa qiroatini baland qilar edi. Ammor (roziyallohu anhu) qiroat qilganida esa mana bu suradan-u mana bu suradan olar edi. Bu haqda Nabiy ﷺga aytildi. Shunda u zot Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga: «Nega ovozingni past qilasan?» dedilar. U: «Men munojot qilayotgan Zotimga eshittiraman», dedi. Umar (roziyallohu anhu)ga: «Nega qiroatingni baland qilasan?» dedilar. U: «Shaytonni qoʻrqitaman va uyquchini uygʻotaman», dedi. Ammorga: «Nega mana bu suradan-u mana bu suradan olasan?» dedilar. U: «Menga oʻzidan boʻlmagan narsani aralashtirayotganimni eshitdingizmi?» dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. U: «Unda hammasi yaxshi», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) қироат қилганида овозини паст қилар эди, Умар (розияллоҳу анҳу) эса қироатини баланд қилар эди. Аммор (розияллоҳу анҳу) қироат қилганида эса мана бу сурадан-у мана бу сурадан олар эди. Бу ҳақда Набий ﷺга айтилди. Шунда у зот Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га: «Нега овозингни паст қиласан?» дедилар. У: «Мен муножот қилаётган Зотимга эшиттираман», деди. Умар (розияллоҳу анҳу)га: «Нега қироатингни баланд қиласан?» дедилар. У: «Шайтонни қўрқитаман ва уйқучини уйғотаман», деди. Амморга: «Нега мана бу сурадан-у мана бу сурадан оласан?» дедилар. У: «Менга ўзидан бўлмаган нарсани аралаштираётганимни эшитдингизми?» деди. У зот: «Йўқ», дедилар. У: «Унда ҳаммаси яхши», деди.

وَعَن عمار بن يَاسر: أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّهُمْ تَمَسَّحُوا وَهُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّعِيدِ لِصَلَاةِ الْفَجْرِ فَضَرَبُوا بِأَكُفِّهِمُ الصَّعِيدَ ثُمَّ مَسَحُوا وُجُوههم مَسْحَةً وَاحِدَةً ثُمَّ عَادُوا فَضَرَبُوا بِأَكُفِّهِمُ الصَّعِيدَ مَرَّةً أُخْرَى فَمَسَحُوا بِأَيْدِيهِمْ كُلِّهَا إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ مِنْ بُطُونِ أَيْدِيهِمْ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Ahmad ibn Solih bizga aytib berdi: Abdulloh ibn Vahb bizga aytib berdi: Yunus menga xabar berdi: U Ibn Shihobdan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u esa Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan — u kishi aytib berishlaricha — ular Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlib, bomdod namozi uchun pok tuproq bilan tayammum qildilar. Ular kaftlari bilan tuproqqa urib, soʻng yuzlarini bir marta mash qildilar. Soʻng yana qaytib, kaftlari bilan tuproqqa yana bir marta urdilar va qoʻllarini kaftlarining ichki tomonidan to yelkalariga va qoʻltiqlariga qadar — butunlay mash qildilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтиб берди: Абдуллоҳ ибн Ваҳб бизга айтиб берди: Юнус менга хабар берди: У Ибн Шиҳобдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у эса Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан — у киши айтиб беришларича — улар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлиб, бомдод намози учун пок тупроқ билан таяммум қилдилар. Улар кафтлари билан тупроққа уриб, сўнг юзларини бир марта маш қилдилар. Сўнг яна қайтиб, кафтлари билан тупроққа яна бир марта урдилар ва қўлларини кафтларининг ички томонидан то елкаларига ва қўлтиқларига қадар — бутунлай маш қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ، ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ وَبِلاَلٌ رضى الله عنهم‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning oldimizga (Madinaga) birinchi boʻlib Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummu Maktum keldilar. Soʻng bizning oldimizga Ammor ibn Yosir va Bilol (roziyallohu anhum) keldilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг олдимизга (Мадинага) биринчи бўлиб Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умму Мактум келдилар. Сўнг бизнинг олдимизга Аммор ибн Ёсир ва Билол (розияллоҳу анҳум) келдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَمَّارٍ حِينَ جَعَلَ يَحْفِرُ الْخَنْدَقَ وَجَعَلَ يَمْسَحُ رَأْسَهُ وَيَقُولُ ‏"‏ بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mendan koʻra yaxshiroq boʻlgan kishi menga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Ammorga — u xandaq qaziyotgan va boshini siypalab turgan paytda: «Ey Sumayya oʻgʻlining shoʻrlik holi! Seni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мендан кўра яхшироқ бўлган киши менга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Амморга — у хандақ қазиётган ва бошини сийпалаб турган пайтда: «Эй Сумайя ўғлининг шўрлик ҳоли! Сени бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، هَذَا الْحَدِيثَ نَحْوَ رِوَايَةِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، أَحْمَدُ بْنُ الْحَكَمِ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، بِهَذَا ‏.‏

Shuʼba bu hadisni Ikrima ibn Ammordan, Yahyo ibn Saidning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilgan. Buni bizga Ahmad ibn al-Hakam al-Basriy aytdi, bizga Muhammad ibn Jaʼfar aytdi, bizga Shuʼba Ikrima ibn Ammordan shuni aytib berdi.Шуъба бу ҳадисни Икрима ибн Аммордан, Яҳё ибн Саиднинг ривоятига ўхшаш ривоят қилган. Буни бизга Аҳмад ибн ал-Ҳакам ал-Басрий айтди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар айтди, бизга Шуъба Икрима ибн Аммордан шуни айтиб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّا نَكُونُ بِالْمَكَانِ الشَّهْرَ وَالشَّهْرَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ أَمَّا أَنَا فَلَمْ أَكُنْ أُصَلِّي حَتَّى أَجِدَ الْمَاءَ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عَمَّارٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا تَذْكُرُ إِذْ كُنْتُ أَنَا وَأَنْتَ فِي الإِبِلِ فَأَصَابَتْنَا جَنَابَةٌ فَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَهُمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى نِصْفِ الذِّرَاعِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ يَا عَمَّارُ اتَّقِ اللَّهَ ‏.‏ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ شِئْتَ وَاللَّهِ لَمْ أَذْكُرْهُ أَبَدًا ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ لَنُوَلِّيَنَّكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏

Muhammad ibn Kasir al-Abdiy bizga aytib berdi: Sufyon bizga aytib berdi: U Salama ibn Kuhayldan, u Abu Molikdan, u Abdurrahmon ibn Abzodan (rivoyat qildi). (Abdurrahmon) dedi: Men Umar (roziyallohu anhu)ning huzurida edim. Bir kishi uning oldiga kelib: «Biz bir joyda bir oy, ikki oy turib qolamiz (gʻusl kerak boʻlsa nima qilaylik)?» dedi. Umar: «Men boʻlsam, suv topmagunimcha namoz oʻqimas edim», dedi. (Rovi) aytdi: Shunda Ammor (roziyallohu anhu): «Ey amirul-moʻminin, men bilan sen tuyalar (ni boqib yurgan) chogʻimizda bizga janobat yetgani esingdami? Men boʻlsam (tuproqda) agʻanadim. Soʻng Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdim. Shunda (Nabiy ﷺ): ‹Senga faqat mana shunday qilishing kifoya edi›, dedilar» — va (u zot) ikki qoʻllarini yerga urib, soʻng ularga puflab, soʻng ular bilan yuzlarini va qoʻllarini to bilakning yarmigacha mash qildilar, dedi. Umar: «Ey Ammor, Allohdan qoʻrq!» dedi. (Ammor): «Ey amirul-moʻminin, Allohga qasamki, agar xohlasang, buni hech qachon aytmayman», dedi. Umar: «Yoʻq, aksincha! Allohga qasamki, sen oʻz zimmangga olgan narsani biz senga (rivoyat qilishni) topshiramiz», dedi.Муҳаммад ибн Касир ал-Абдий бизга айтиб берди: Суфён бизга айтиб берди: У Салама ибн Куҳайлдан, у Абу Моликдан, у Абдурраҳмон ибн Абзодан (ривоят қилди). (Абдурраҳмон) деди: Мен Умар (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эдим. Бир киши унинг олдига келиб: «Биз бир жойда бир ой, икки ой туриб қоламиз (ғусл керак бўлса нима қилайлик)?» деди. Умар: «Мен бўлсам, сув топмагунимча намоз ўқимас эдим», деди. (Рови) айтди: Шунда Аммор (розияллоҳу анҳу): «Эй амирул-мўминин, мен билан сен туялар (ни боқиб юрган) чоғимизда бизга жанобат етгани эсингдами? Мен бўлсам (тупроқда) ағанадим. Сўнг Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтдим. Шунда (Набий ﷺ): ‹Сенга фақат мана шундай қилишинг кифоя эди›, дедилар» — ва (у зот) икки қўлларини ерга уриб, сўнг уларга пуфлаб, сўнг улар билан юзларини ва қўлларини то билакнинг ярмигача маш қилдилар, деди. Умар: «Эй Аммор, Аллоҳдан қўрқ!» деди. (Аммор): «Эй амирул-мўминин, Аллоҳга қасамки, агар хоҳласанг, буни ҳеч қачон айтмайман», деди. Умар: «Йўқ, аксинча! Аллоҳга қасамки, сен ўз зиммангга олган нарсани биз сенга (ривоят қилишни) топширамиз», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، سَمِعْتُ ذَرًّا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَقَدْ سَمِعَهُ الْحَكَمُ، مِنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَجْنَبَ رَجُلٌ فَأَتَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً ‏.‏ قَالَ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ قَالَ لَهُ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَإِنِّي تَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِكَفَّيْهِ ضَرْبَةً وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ دَلَكَ إِحْدَاهُمَا بِالأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ شَيْئًا لاَ أَدْرِي مَا هُوَ ‏.‏ فَقَالَ إِنْ شِئْتَ لاَ حَدَّثْتُهُ ‏.‏ وَذَكَرَ شَيْئًا فِي هَذَا الإِسْنَادِ عَنْ أَبِي مَالِكٍ وَزَادَ سَلَمَةُ قَالَ بَلْ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi junub boʻlib Umar (roziyallohu anhu)ning oldiga keldi va: «Men junub boʻldim, ammo suv topmadim», dedi. U: «Namoz oʻqima», dedi. Ammor unga: «Esingdami, biz bir jangovar guruhda edik, junub boʻldik, ammo suv topmadik. Sen namoz oʻqimading, men esa tuproqqa agʻanadim va namoz oʻqidim, soʻng Nabiy ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytganimda: ‹Senga shu kifoya qilardi›, dedilar», dedi. Shuʼba ikki kaftini bir marta urib, ularga puflab, keyin birini ikkinchisiga ishqadi, soʻng ular bilan yuzini masli qildi. Umar: «Men tushunmagan bir narsani aytdi», dedi. U: «Agar xohlasang, buni aytmayman», dedi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши жунуб бўлиб Умар (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келди ва: «Мен жунуб бўлдим, аммо сув топмадим», деди. У: «Намоз ўқима», деди. Аммор унга: «Эсингдами, биз бир жанговар гуруҳда эдик, жунуб бўлдик, аммо сув топмадик. Сен намоз ўқимадинг, мен эса тупроққа ағанадим ва намоз ўқидим, сўнг Набий ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтганимда: ‹Сенга шу кифоя қиларди›, дедилар», деди. Шуъба икки кафтини бир марта уриб, уларга пуфлаб, кейин бирини иккинчисига ишқади, сўнг улар билан юзини масли қилди. Умар: «Мен тушунмаган бир нарсани айтди», деди. У: «Агар хоҳласанг, буни айтмайман», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَنْقَزِيُّ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي سَعْدٍ الأَزْدِيِّ، وَكَانَ، قَارِئَ الأَزْدِ عَنْ أَبِي الْكَنُودِ، عَنْ خَبَّابٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{وَلاَ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}‏ قَالَ جَاءَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ وَعُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فَوَجَدُوا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَعَ صُهَيْبٍ وَبِلاَلٍ وَعَمَّارٍ وَخَبَّابٍ قَاعِدًا فِي نَاسٍ مِنَ الضُّعَفَاءِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَلَمَّا رَأَوْهُمْ حَوْلَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَقَرُوهُمْ فَأَتَوْهُ فَخَلَوْا بِهِ وَقَالُوا إِنَّا نُرِيدُ أَنْ تَجْعَلَ لَنَا مِنْكَ مَجْلِسًا تَعْرِفُ لَنَا بِهِ الْعَرَبُ فَضْلَنَا فَإِنَّ وُفُودَ الْعَرَبِ تَأْتِيكَ فَنَسْتَحْيِي أَنْ تَرَانَا الْعَرَبُ مَعَ هَذِهِ الأَعْبُدِ فَإِذَا نَحْنُ جِئْنَاكَ فَأَقِمْهُمْ عَنْكَ فَإِذَا نَحْنُ فَرَغْنَا فَاقْعُدْ مَعَهُمْ إِنْ شِئْتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا فَاكْتُبْ لَنَا عَلَيْكَ كِتَابًا ‏.‏ قَالَ فَدَعَا بِصَحِيفَةٍ وَدَعَا عَلِيًّا لِيَكْتُبَ وَنَحْنُ قُعُودٌ فِي نَاحِيَةٍ فَنَزَلَ جِبْرَائِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ ‏{وَلاَ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَىْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَىْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}‏ ثُمَّ ذَكَرَ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةَ بْنَ حِصْنٍ فَقَالَ ‏{وَكَذَلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَهَؤُلاَءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنَا أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ}‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏{وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ }‏ ‏.‏ قَالَ فَدَنَوْنَا مِنْهُ حَتَّى وَضَعْنَا رُكَبَنَا عَلَى رُكْبَتِهِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَجْلِسُ مَعَنَا فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَقُومُ قَامَ وَتَرَكَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلاَ تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ}‏ وَلاَ تُجَالِسِ الأَشْرَافَ ‏{تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلاَ تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنَا}‏ - يَعْنِي عُيَيْنَةَ وَالأَقْرَعَ - ‏{وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا }‏ - قَالَ هَلاَكًا - قَالَ أَمْرُ عُيَيْنَةَ وَالأَقْرَعِ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ لَهُمْ مَثَلَ الرَّجُلَيْنِ وَمَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ‏.‏ قَالَ خَبَّابٌ فَكُنَّا نَقْعُدُ مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَإِذَا بَلَغْنَا السَّاعَةَ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا قُمْنَا وَتَرَكْنَاهُ حَتَّى يَقُومَ ‏.‏

Xabbob (roziyallohu anhu)dan {Robbilarining yuzini istab, ertayu kech Unga duo qiladiganlarni haydama} (Anʼom 52) oyatidan {zolimlardan boʻlib qolasan} degan joyigacha boʻlgan oyat haqida rivoyat qilinadi. U dedi: «Aqraʼ ibn Hobis at-Tamimiy va Uyayna ibn Hisn al-Fazoriy kelib, Rasululloh ﷺ ni Suhayb, Bilol, Ammor va Xabbob hamda zaif moʻminlardan bir necha kishi bilan oʻtirgan holda topdilar. Ularni Nabiy ﷺ atrofida koʻrishgach, ularni mensimadilar. Soʻng u zotning huzuriga kelib, yolgʻiz qoldirib: ‹Biz sen bizga oʻzingdan bir majlis ajratishingni istaymiz, arablar shu bilan bizning fazlimizni bilsinlar. Chunki arab vakillari sening oldingga keladi, biz esa arablar bizni mana bu qullar bilan koʻrishidan uyalamiz. Bas, biz kelganimizda ularni oldingdan turgʻizib yubor, biz ketganimizdan soʻng xohlasang, ular bilan oʻtir›, dedilar. U zot: ‹Yaxshi›, dedilar. Ular: ‹Bizga bu haqda bir hujjat yozib ber›, dedilar». U dedi: «Shunda u zot bir sahifa keltirishni buyurib, yozish uchun Alini chaqirdilar, biz esa bir chetda oʻtirgan edik. Shunda Jibroil alayhissalom tushib: {Robbilarining yuzini istab, ertayu kech Unga duo qiladiganlarni haydama! Ularning hisobidan senga hech narsa yoʻq, sening hisobingdan ularga hech narsa yoʻq. Bas, ularni haydab, zolimlardan boʻlib qolasan} (Anʼom 52) dedi». Soʻng u Aqraʼ ibn Hobis va Uyayna ibn Hisnni zikr qilib: {Shunday qilib, ‹Alloh oramizdan mana shularga inʼom qildimi?› deyishlari uchun Biz ularning baʼzisini baʼzisi bilan sinadik. Alloh shukr qiluvchilarni yaxshi biluvchi emasmi?} (Anʼom 53) dedi. Soʻng: {Bizning oyatlarimizga iymon keltiradiganlar oldingga kelsalar: ‹Assalomu alaykum, Robbingiz Oʻzining zimmasiga rahmatni yozib qoʻydi›, degin} (Anʼom 54) dedi». U dedi: «Shunda biz u zotga yaqinlashdik, hatto tizzalarimizni u zotning tizzalariga tekkizdik. Rasululloh ﷺ biz bilan oʻtirar, turmoqchi boʻlsalar, turib, bizni tark etardilar. Soʻng Alloh: {Robbining yuzini istab, ertayu kech Unga duo qiladiganlar bilan oʻzingni sabrli tut. Koʻzlaring ulardan oʻtib ketmasin} — yaʼni ashroflar bilan oʻtirma — {dunyo hayotining ziynatini istab. Qalbini Bizni zikr qilishdan gʻofil qilib qoʻyganimiz kishiga itoat qilma} — yaʼni Uyayna va Aqraʼni nazarda tutib — {u hoyu havasiga ergashdi va uning ishi tabohlikka aylandi} (Kahf 28) — u tabohlik degan maʼnodadir, yaʼni Uyayna va Aqraʼning ishini aytdi — deb nozil qildi. Soʻng ular uchun ikki kishining va dunyo hayotining misolini keltirdi». Xabbob dedi: «Biz Nabiy ﷺ bilan oʻtirar edik, u zot turadigan vaqt kelganda, biz turib, u zot turgunicha uni tark etardik».Хаббоб (розияллоҳу анҳу)дан {Роббиларининг юзини истаб, эртаю кеч Унга дуо қиладиганларни ҳайдама} (Анъом 52) оятидан {золимлардан бўлиб қоласан} деган жойигача бўлган оят ҳақида ривоят қилинади. У деди: «Ақраъ ибн Ҳобис ат-Тамимий ва Уяйна ибн Ҳисн ал-Фазорий келиб, Расулуллоҳ ﷺ ни Суҳайб, Билол, Аммор ва Хаббоб ҳамда заиф мўминлардан бир неча киши билан ўтирган ҳолда топдилар. Уларни Набий ﷺ атрофида кўришгач, уларни менсимадилар. Сўнг у зотнинг ҳузурига келиб, ёлғиз қолдириб: ‹Биз сен бизга ўзингдан бир мажлис ажратишингни истаймиз, араблар шу билан бизнинг фазлимизни билсинлар. Чунки араб вакиллари сенинг олдингга келади, биз эса араблар бизни мана бу қуллар билан кўришидан уяламиз. Бас, биз келганимизда уларни олдингдан турғизиб юбор, биз кетганимиздан сўнг хоҳласанг, улар билан ўтир›, дедилар. У зот: ‹Яхши›, дедилар. Улар: ‹Бизга бу ҳақда бир ҳужжат ёзиб бер›, дедилар». У деди: «Шунда у зот бир саҳифа келтиришни буюриб, ёзиш учун Алини чақирдилар, биз эса бир четда ўтирган эдик. Шунда Жиброил алайҳиссалом тушиб: {Роббиларининг юзини истаб, эртаю кеч Унга дуо қиладиганларни ҳайдама! Уларнинг ҳисобидан сенга ҳеч нарса йўқ, сенинг ҳисобингдан уларга ҳеч нарса йўқ. Бас, уларни ҳайдаб, золимлардан бўлиб қоласан} (Анъом 52) деди». Сўнг у Ақраъ ибн Ҳобис ва Уяйна ибн Ҳиснни зикр қилиб: {Шундай қилиб, ‹Аллоҳ орамиздан мана шуларга инъом қилдими?› дейишлари учун Биз уларнинг баъзисини баъзиси билан синадик. Аллоҳ шукр қилувчиларни яхши билувчи эмасми?} (Анъом 53) деди. Сўнг: {Бизнинг оятларимизга иймон келтирадиганлар олдингга келсалар: ‹Ассалому алайкум, Роббингиз Ўзининг зиммасига раҳматни ёзиб қўйди›, дегин} (Анъом 54) деди». У деди: «Шунда биз у зотга яқинлашдик, ҳатто тиззаларимизни у зотнинг тиззаларига теккиздик. Расулуллоҳ ﷺ биз билан ўтирар, турмоқчи бўлсалар, туриб, бизни тарк этардилар. Сўнг Аллоҳ: {Роббининг юзини истаб, эртаю кеч Унга дуо қиладиганлар билан ўзингни сабрли тут. Кўзларинг улардан ўтиб кетмасин} — яъни ашрофлар билан ўтирма — {дунё ҳаётининг зийнатини истаб. Қалбини Бизни зикр қилишдан ғофил қилиб қўйганимиз кишига итоат қилма} — яъни Уяйна ва Ақраъни назарда тутиб — {у ҳою ҳавасига эргашди ва унинг иши табоҳликка айланди} (Каҳф 28) — у табоҳлик деган маънодадир, яъни Уяйна ва Ақраънинг ишини айтди — деб нозил қилди. Сўнг улар учун икки кишининг ва дунё ҳаётининг мисолини келтирди». Хаббоб деди: «Биз Набий ﷺ билан ўтирар эдик, у зот турадиган вақт келганда, биз туриб, у зот тургунича уни тарк этардик».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ عَمَّارًا، اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الطَّيِّبُ الْمُطَيَّبُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ammor Nabiy ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradi. Shunda u zot: «Pok, poklangan kishi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аммор Набий ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўради. Шунда у зот: «Пок, покланган киши», дедилар.

وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻng tomoniga: «Assalomu alaykum va rohmatulloh», deb salom berardilar, hatto oʻng yonoqlarining oqligi koʻrinardi; chap tomoniga ham: «Assalomu alaykum va rohmatulloh», deb salom berardilar, hatto chap yonoqlarining oqligi koʻrinardi. Abu Dovud, Termiziy va Nasoiy rivoyat qilgan, lekin Termiziy ‹yonogʻining oqligi koʻrinardi› deganini zikr qilmagan. Ibn Moja buni Ammor ibn Yosirdan rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўнг томонига: «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ», деб салом берардилар, ҳатто ўнг ёноқларининг оқлиги кўринарди; чап томонига ҳам: «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ», деб салом берардилар, ҳатто чап ёноқларининг оқлиги кўринарди. Абу Довуд, Термизий ва Насоий ривоят қилган, лекин Термизий ‹ёноғининг оқлиги кўринарди› деганини зикр қилмаган. Ибн Можа буни Аммор ибн Ёсирдан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ، وَكَانَا يُقْرِئَانِ النَّاسَ، فَقَدِمَ بِلاَلٌ وَسَعْدٌ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ، ثُمَّ قَدِمَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَىْءٍ فَرَحَهُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، حَتَّى جَعَلَ الإِمَاءُ يَقُلْنَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا قَدِمَ حَتَّى قَرَأْتُ ‏[quran sura="87" aya_start="1" aya_end="1"]{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ فِي سُوَرٍ مِنَ الْمُفَصَّلِ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning oldimizga (Madinaga) birinchi boʻlib Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummu Maktum keldilar — ikkovi odamlarga (Qurʼon) oʻqitardilar. Soʻng Bilol, Saʼd va Ammor ibn Yosir keldilar. Soʻng Umar ibn Xattob Paygʻambar ﷺning sahobalaridan yigirma (kishi) bilan keldi. Soʻng Paygʻambar ﷺ keldilar. Men Madina ahlining biror narsadan Rasululloh ﷺ (kelishi) bilan xursand boʻlganchalik xursand boʻlganini koʻrmadim — hatto choʻrilar (joriyalar): «Rasululloh ﷺ keldilar!» deya boshladilar. U zot kelmasdan oldin men (Qurʼonning) mufassal (qisqa) suralaridan «Sabbih isma Robbikal-aʼlo» (Aʼlo surasi, 1)ni (yod) oʻqib boʻlgan edim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг олдимизга (Мадинага) биринчи бўлиб Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умму Мактум келдилар — иккови одамларга (Қуръон) ўқитардилар. Сўнг Билол, Саъд ва Аммор ибн Ёсир келдилар. Сўнг Умар ибн Хаттоб Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан йигирма (киши) билан келди. Сўнг Пайғамбар ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг бирор нарсадан Расулуллоҳ ﷺ (келиши) билан хурсанд бўлганчалик хурсанд бўлганини кўрмадим — ҳатто чўрилар (жориялар): «Расулуллоҳ ﷺ келдилар!» дея бошладилар. У зот келмасдан олдин мен (Қуръоннинг) муфассал (қисқа) сураларидан «Саббиҳ исма Роббикал-аъло» (Аъло сураси, 1)ни (ёд) ўқиб бўлган эдим.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، ح وَحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ، مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ قَالَ عُقْبَةُ حَدَّثَنَا وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَمَّارٍ ‏"‏ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ammorga: «Seni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Амморга: «Сени бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، نَحْوَ رِوَايَةِ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَقَالَ لَهُ فِي الثَّالِثَةِ ‏"‏ أَنْتَ مَزْكُومٌ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Mahdiy ham buni Ikrima ibn Ammordan, Ibnul-Muborakning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilgan va u (Rasululloh ﷺ) uchinchi martasida unga: «Sen shamollagansan», deganlar. Buni bizga Ishoq ibn Mansur aytdi, bizga Abdurrahmon ibn Mahdiy aytib berdi.Абдурраҳмон ибн Маҳдий ҳам буни Икрима ибн Аммордан, Ибнул-Муборакнинг ривоятига ўхшаш ривоят қилган ва у (Расулуллоҳ ﷺ) учинчи мартасида унга: «Сен шамоллагансан», деганлар. Буни бизга Ишоқ ибн Мансур айтди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий айтиб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبْزَى، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَمَّارُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ ثُمَّ ضَرَبَ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَالذِّرَاعَيْنِ إِلَى نِصْفِ السَّاعِدَيْنِ وَلَمْ يَبْلُغِ الْمِرْفَقَيْنِ ضَرْبَةً وَاحِدَةً ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى وَرَوَاهُ جَرِيرٌ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى يَعْنِي عَنْ أَبِيهِ ‏.‏

Muhammad ibn al-Alo bizga aytib berdi: Hafs bizga aytib berdi: Aʼmash bizga aytib berdi: U Salama ibn Kuhayldan, u Ibn Abzodan, u Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan — shu hadis (shu voqea) haqida (rivoyat qildi). Shunda (Nabiy ﷺ): «Ey Ammor, senga faqat mana shunday (qilishing) kifoya edi», dedilar — soʻng ikki qoʻllarini yerga urdilar, soʻng birini ikkinchisiga urdilar, soʻng yuzlarini va ikki bilaklarini to yelkalarning yarmigacha mash qildilar, tirsaklarga yetkazmadilar — bir urish bilan. Abu Dovud aytdi: Buni Vakiʼ ham Aʼmashdan, u Salama ibn Kuhayldan, u Abdurrahmon ibn Abzodan rivoyat qilgan. Jarir esa uni Aʼmashdan, u Salama ibn Kuhayldan, u Said ibn Abdurrahmon ibn Abzodan — yaʼni otasidan rivoyat qilgan.Муҳаммад ибн ал-Ало бизга айтиб берди: Ҳафс бизга айтиб берди: Аъмаш бизга айтиб берди: У Салама ибн Куҳайлдан, у Ибн Абзодан, у Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан — шу ҳадис (шу воқеа) ҳақида (ривоят қилди). Шунда (Набий ﷺ): «Эй Аммор, сенга фақат мана шундай (қилишинг) кифоя эди», дедилар — сўнг икки қўлларини ерга урдилар, сўнг бирини иккинчисига урдилар, сўнг юзларини ва икки билакларини то елкаларнинг ярмигача маш қилдилар, тирсакларга етказмадилар — бир уриш билан. Абу Довуд айтди: Буни Вакиъ ҳам Аъмашдан, у Салама ибн Куҳайлдан, у Абдурраҳмон ибн Абзодан ривоят қилган. Жарир эса уни Аъмашдан, у Салама ибн Куҳайлдан, у Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан — яъни отасидан ривоят қилган.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَسَلَمَةُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ تُصَلِّ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِي التُّرَابِ ثُمَّ صَلَّيْتُ فَلَمَّا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا يَكْفِيكَ ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهِمَا فَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ - شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ - قَالَ عُمَرُ نُوَلِّيكَ مِنْ ذَلِكَ مَا تَوَلَّيْتَ قَالَ شُعْبَةُ كَانَ يَقُولُ الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهَ وَالذِّرَاعَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لاَ يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ أَحَدٌ غَيْرُكَ ‏.‏ فَشَكَّ سَلَمَةُ فَقَالَ لاَ أَدْرِي ذَكَرَ الذِّرَاعَيْنِ أَمْ لاَ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Umar (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Men junub boʻldim, ammo suv topmadim», dedi. Umar: «Namoz oʻqima», dedi. Shunda Ammor: «Ey moʻminlar amiri, esingdami, men bilan sen bir jangovar guruhda edik, junub boʻldik, ammo suv topmadik. Sen namoz oʻqimading, men esa tuproqqa agʻanadim, soʻng namoz oʻqidim. Biz Rasululloh ﷺning oldilariga kelganimizda, buni u zotga aytdim, u zot: ‹Senga shu kifoya qilardi›, dedilar», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ ikki qoʻllarini yerga urdilar, keyin ularga puflab, ular bilan yuzlarini va kaftlarini masli qildilar. Umar: «Oʻzing zimmangga olgan narsani oʻzingga havola qilamiz», dedi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Умар (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Мен жунуб бўлдим, аммо сув топмадим», деди. Умар: «Намоз ўқима», деди. Шунда Аммор: «Эй мўминлар амири, эсингдами, мен билан сен бир жанговар гуруҳда эдик, жунуб бўлдик, аммо сув топмадик. Сен намоз ўқимадинг, мен эса тупроққа ағанадим, сўнг намоз ўқидим. Биз Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келганимизда, буни у зотга айтдим, у зот: ‹Сенга шу кифоя қиларди›, дедилар», деди. Сўнг Набий ﷺ икки қўлларини ерга урдилар, кейин уларга пуфлаб, улар билан юзларини ва кафтларини масли қилдилар. Умар: «Ўзинг зиммангга олган нарсани ўзингга ҳавола қиламиз», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِينَا سِتَّةٍ فِيَّ وَفِي ابْنِ مَسْعُودٍ وَصُهَيْبٍ وَعَمَّارٍ وَالْمِقْدَادِ وَبِلاَلٍ ‏.‏ قَالَ قَالَتْ قُرَيْشٌ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّا لاَ نَرْضَى أَنْ نَكُونَ أَتْبَاعًا لَهُمْ فَاطْرُدْهُمْ عَنْكَ ‏.‏ قَالَ فَدَخَلَ قَلْبَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ ذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْخُلَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{وَلاَ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ}‏ الآيَةَ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bu oyat biz oltovlarimiz haqida nozil boʻldi: men, Ibn Masʼud, Suhayb, Ammor, Miqdod va Bilol haqida. Qurayshliklar Rasululloh ﷺga: «Biz ularga ergashuvchi boʻlishga rozi emasmiz, ularni oʻzingdan quvib yubor», deyishdi. Shundan Rasululloh ﷺning qalbiga Alloh xohlagancha narsa kirdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Rabbilarining yuzini istab, ertayu kech Unga duo qiladiganlarni quvib yubormagin} oyatini nozil qildi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бу оят биз олтовларимиз ҳақида нозил бўлди: мен, Ибн Масъуд, Суҳайб, Аммор, Миқдод ва Билол ҳақида. Қурайшликлар Расулуллоҳ ﷺга: «Биз уларга эргашувчи бўлишга рози эмасмиз, уларни ўзингдан қувиб юбор», дейишди. Шундан Расулуллоҳ ﷺнинг қалбига Аллоҳ хоҳлаганча нарса кирди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Раббиларининг юзини истаб, эртаю кеч Унга дуо қиладиганларни қувиб юбормагин} оятини нозил қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَاءَ عَمَّارٌ يَسْتَأْذِنُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهُ مَرْحَبًا بِالطَّيِّبِ الْمُطَيَّبِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ammor Nabiy ﷺning huzurlariga kirishga ruxsat soʻrab keldi. Shunda u zot: ‹Unga ruxsat beringlar. Xush kelibsan, ey pok, poklangan kishi!›, dedilar.»Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аммор Набий ﷺнинг ҳузурларига киришга рухсат сўраб келди. Шунда у зот: ‹Унга рухсат беринглар. Хуш келибсан, эй пок, покланган киши!›, дедилар.»

وَعَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: صَلَّى بِنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ صَلَاةً فَأَوْجَزَ فِيهَا فَقَالَ لَهُ بَعْضُ الْقَوْمِ: لَقَدْ خَفَّفْتَ وَأَوْجَزْتَ الصَّلَاةَ فَقَالَ أَمَا عَلَيَّ ذَلِكَ لَقَدْ دَعَوْتُ فِيهَا بِدَعَوَاتٍ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا قَامَ تَبِعَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ هُوَ أَبِي غَيْرَ أَنَّهُ كَنَّى عَنْ نَفْسِهِ فَسَأَلَهُ عَنِ الدُّعَاءِ ثُمَّ جَاءَ فَأَخْبَرَ بِهِ الْقَوْمَ: «اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وقُدرتِكَ على الخَلقِ أَحْيني مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي اللَّهُمَّ وَأَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَأَسْأَلُكَ كَلِمَةَ الْحَقِّ فِي الرِّضَى وَالْغَضَبِ وَأَسْأَلُكَ الْقَصْدَ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لَا يَنْفَدُ وَأَسْأَلُكَ قُرَّةَ عَيْنٍ لَا تَنْقَطِعُ وَأَسْأَلُكَ الرِّضَى بَعْدَ الْقَضَاءِ وَأَسْأَلُكَ بَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَأَسْأَلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقِ إِلَى لِقَائِكَ فِي غَيْرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَلَا فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زِيِّنَا بِزِينَةِ الْإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مَهْدِيِّينَ» . رَوَاهُ النَّسَائِيُّ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizga bir namoz oʻqib berdi va uni qisqa qildi. Qavmdan baʼzilari unga: «Namozni juda yengil (yoki qisqa) qilding», dedilar. U esa: «Shunga qaramay, men unda Rasululloh ﷺdan eshitgan baʼzi duolarimni oʻqidim», dedi. U turib ketganida, qavmdan bir kishi — u mening otam edi, biroq oʻzini oshkor qilmasdan — orqasidan borib, u duo haqida soʻradi, soʻng kelib qavmga xabar berdi: «Allohumma bi ilmikal-gʻayba va qudratika alal-xalqi ahyini ma alimtal-hayota xayran li, va tavaffani izo alimtal-vafota xayran li. Allohumma va asʼaluka xashyataka fil-gʻaybi vash-shahodati, va asʼaluka kalimatal-haqqi fir-rizo val-gʻazabi, va asʼalukal-qasda fil-faqri val-gʻina, va asʼaluka naiman lo yanfadu, va asʼaluka qurrata aynin lo tanqatiu, va asʼalukar-rizoa baʼdal-qazoi, va asʼaluka bardal-ayshi baʼdal-mavti, va asʼaluka lazzatan-nazari ilo vajhika vash-shavqa ilo liqoika fi gʻayri zorroa muzirratin va lo fitnatin muzillatin. Allohumma zayyinna bi ziynatil-iymoni vajʼalna hudotan muhtadiyn».Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бизга бир намоз ўқиб берди ва уни қисқа қилди. Қавмдан баъзилари унга: «Намозни жуда енгил (ёки қисқа) қилдинг», дедилар. У эса: «Шунга қарамай, мен унда Расулуллоҳ ﷺдан эшитган баъзи дуоларимни ўқидим», деди. У туриб кетганида, қавмдан бир киши — у менинг отам эди, бироқ ўзини ошкор қилмасдан — орқасидан бориб, у дуо ҳақида сўради, сўнг келиб қавмга хабар берди: «Аллоҳумма би илмикал-ғайба ва қудратика алал-халқи аҳйини ма алимтал-ҳаёта хайран ли, ва таваффани изо алимтал-вафота хайран ли. Аллоҳумма ва асъалука хашятака фил-ғайби ваш-шаҳодати, ва асъалука калиматал-ҳаққи фир-ризо вал-ғазаби, ва асъалукал-қасда фил-фақри вал-ғина, ва асъалука наиман ло янфаду, ва асъалука қуррата айнин ло танқатиу, ва асъалукар-ризоа баъдал-қазои, ва асъалука бардал-айши баъдал-мавти, ва асъалука лаззатан-назари ило важҳика ваш-шавқа ило лиқоика фи ғайри зорроа музирратин ва ло фитнатин музиллатин. Аллоҳумма заййинна би зийнатил-иймони важъална ҳудотан муҳтадийн».

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَجَعَلاَ يُقْرِئَانِنَا الْقُرْآنَ، ثُمَّ جَاءَ عَمَّارٌ وَبِلاَلٌ وَسَعْدٌ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَىْءٍ فَرَحَهُمْ بِهِ، حَتَّى رَأَيْتُ الْوَلاَئِدَ وَالصِّبْيَانَ يَقُولُونَ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ قَدْ جَاءَ‏.‏ فَمَا جَاءَ حَتَّى قَرَأْتُ ‏[quran sura="87" aya_start="1" aya_end="1"]{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ فِي سُوَرٍ مِثْلِهَا‏.‏

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning ashobidan bizning oldimizga birinchi boʻ lib kelgan (kishi) Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummi Maktum (edi); ular bizga Qurʼon oʻqita boshladilar. Soʻng Ammor, Bilol va Saʼd keldi; soʻng Umar ibnul-Xattob yigirma (kishi) ichida keldi; soʻng Paygʻambar ﷺ keldilar. Men Madina ahlining — u zot (kelishi) bilan xursand boʻ lganidek — biror narsadan xursand boʻ lganini koʻ rmadim, hatto men joriyalar (qizlar) va bolalarning: «Mana Rasululloh keldilar!» deb aytayotganlarini koʻ rdim. U zot kelmasidan (oldin)oq men ‹Sabbih isma robbikal-aʼlo (Eng oliy Robbingning ismini pokla)› (Aʼlo surasi, 1) (surasini) va uning misli (boshqa) suralarni oʻqib olgan edim.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг ашобидан бизнинг олдимизга биринчи бў либ келган (киши) Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умми Мактум (эди); улар бизга Қуръон ўқита бошладилар. Сўнг Аммор, Билол ва Саъд келди; сўнг Умар ибнул-Хаттоб йигирма (киши) ичида келди; сўнг Пайғамбар ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг — у зот (келиши) билан хурсанд бў лганидек — бирор нарсадан хурсанд бў лганини кў рмадим, ҳатто мен жориялар (қизлар) ва болаларнинг: «Мана Расулуллоҳ келдилар!» деб айтаётганларини кў рдим. У зот келмасидан (олдин)оқ мен ‹Саббиҳ исма роббикал-аъло (Энг олий Роббингнинг исмини покла)› (Аъло сураси, 1) (сурасини) ва унинг мисли (бошқа) сураларни ўқиб олган эдим.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَقْتُلُ عَمَّارًا الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ammorni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амморни бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْيَمَامِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ نَظَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلاَثُمِائَةٍ وَبِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلاً فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِنِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الإِسْلاَمِ لاَ تُعْبَدُ فِي الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ فَمَا زَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ مِنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏:‏ ‏(‏إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ مُرْدِفِينَ ‏)‏ فَأَمَدَّهُمُ اللَّهُ بِالْمَلاَئِكَةِ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي زُمَيْلٍ وَأَبُو زُمَيْلٍ اسْمُهُ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا يَوْمَ بَدْرٍ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ mushriklarga qaradilar — ular ming kishi edi, u zotning sahobalari esa uch yuz oʻn nechta kishi edi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ qiblaga yuzlanib, soʻng ikki qoʻllarini koʻtardilar va Robbiga: «Allohim, menga vaʼda qilganingni ato et. Allohim, menga vaʼda qilganingni keltir. Allohim, agar islom ahlidan boʻlgan bu jamoani halok qilsang, yer yuzida (Senga) ibodat qilinmaydi», deb nido qila boshladilar. U zot qiblaga yuzlangan holda ikki qoʻllarini choʻzib Robbiga nido qilaverdilar, hatto ridolari yelkalaridan tushib ketdi. Shunda Abu Bakr kelib, ridolarini oldi va yelkalariga qaytarib qoʻydi, soʻng orqasidan u zotni quchoqlab: «Ey Allohning Nabiysi, Robbingga qilgan munojotingiz sizga kifoya. Albatta U sizga vaʼda qilganini ato etadi», dedi. Shunda Alloh: {Eslangiz, Robbingizdan madad soʻraganingizda, U: ‹Albatta, Men sizlarga ketma-ket (keladigan) ming farishta bilan madad beruvchiman›, deb (duoyingizni) ijobat qilgan edi} (Anfol 9) (oyatini) nozil qildi. Bas, Alloh ularga farishtalar bilan madad berdi. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Biz uni Umarning hadisi sifatida faqat Ikrima ibn Ammorning Abu Zumayldan (qilgan) rivoyatidangina bilamiz. Abu Zumaylning ismi Simok al-Hanafiydir. Bu (voqea) Badr kuni boʻlgan edi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ мушрикларга қарадилар — улар минг киши эди, у зотнинг саҳобалари эса уч юз ўн нечта киши эди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ қиблага юзланиб, сўнг икки қўлларини кўтардилар ва Роббига: «Аллоҳим, менга ваъда қилганингни ато эт. Аллоҳим, менга ваъда қилганингни келтир. Аллоҳим, агар ислом аҳлидан бўлган бу жамоани ҳалок қилсанг, ер юзида (Сенга) ибодат қилинмайди», деб нидо қила бошладилар. У зот қиблага юзланган ҳолда икки қўлларини чўзиб Роббига нидо қилавердилар, ҳатто ридолари елкаларидан тушиб кетди. Шунда Абу Бакр келиб, ридоларини олди ва елкаларига қайтариб қўйди, сўнг орқасидан у зотни қучоқлаб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, Роббингга қилган муножотингиз сизга кифоя. Албатта У сизга ваъда қилганини ато этади», деди. Шунда Аллоҳ: {Эслангиз, Роббингиздан мадад сўраганингизда, У: ‹Албатта, Мен сизларга кетма-кет (келадиган) минг фаришта билан мадад берувчиман›, деб (дуойингизни) ижобат қилган эди} (Анфол 9) (оятини) нозил қилди. Бас, Аллоҳ уларга фаришталар билан мадад берди. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Биз уни Умарнинг ҳадиси сифатида фақат Икрима ибн Амморнинг Абу Зумайлдан (қилган) ривоятидангина биламиз. Абу Зумайлнинг исми Симок ал-Ҳанафийдир. Бу (воқеа) Бадр куни бўлган эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمَّارٍ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ شَكَّ سَلَمَةُ وَقَالَ لاَ أَدْرِي فِيهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ‏.‏ يَعْنِي أَوْ إِلَى الْكَفَّيْنِ ‏.‏

Muhammad ibn Bashshor bizga aytib berdi: Muhammad — yaʼni ibn Jaʼfar bizga aytib berdi: Shuʼba bizga xabar berdi: U Salamadan, u Zardan, u Ibn Abdurrahmon ibn Abzodan, u otasidan, u Ammor (roziyallohu anhu)dan — shu voqeani (rivoyat qildi). Shunda (Nabiy ﷺ): «Senga faqat mana shu kifoya edi», dedilar — va Nabiy ﷺ qoʻllari bilan yerga urdilar, soʻng unga puflab, u bilan yuzlarini va ikki kaftlarini mash qildilar. Salama shubha qilib dedi: «Bilmadim, unda tirsaklarga qadarmi yoki kaftlarga qadarmi (deb aytdimi)».Муҳаммад ибн Башшор бизга айтиб берди: Муҳаммад — яъни ибн Жаъфар бизга айтиб берди: Шуъба бизга хабар берди: У Саламадан, у Зардан, у Ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан, у отасидан, у Аммор (розияллоҳу анҳу)дан — шу воқеани (ривоят қилди). Шунда (Набий ﷺ): «Сенга фақат мана шу кифоя эди», дедилар — ва Набий ﷺ қўллари билан ерга урдилар, сўнг унга пуфлаб, у билан юзларини ва икки кафтларини маш қилдилар. Салама шубҳа қилиб деди: «Билмадим, унда тирсакларга қадарми ёки кафтларга қадарми (деб айтдими)».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَوَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ بِالصَّعِيدِ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الأَرْضِ ضَرْبَةً فَمَسَحَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَضَهُمَا ثُمَّ ضَرَبَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ وَبِيَمِينِهِ عَلَى شِمَالِهِ عَلَى كَفَّيْهِ وَوَجْهِهِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni bir hojat uchun yubordilar, men junub boʻlib qoldim, ammo suv topmadim, shunda tuproqqa agʻanadim, soʻng Nabiy ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytdim. U zot: «Senga mana shunday deyishing kifoya qilardi», dedilar va ikki qoʻllarini yerga bir marta urib, kaftlarini masli qildilar, keyin ularni qoqdilar, soʻng chap qoʻllarini oʻng qoʻllariga, oʻng qoʻllarini chap qoʻllariga urib, kaftlari va yuzlarini masli qildilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени бир ҳожат учун юбордилар, мен жунуб бўлиб қолдим, аммо сув топмадим, шунда тупроққа ағанадим, сўнг Набий ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтдим. У зот: «Сенга мана шундай дейишинг кифоя қиларди», дедилар ва икки қўлларини ерга бир марта уриб, кафтларини масли қилдилар, кейин уларни қоқдилар, сўнг чап қўлларини ўнг қўлларига, ўнг қўлларини чап қўлларига уриб, кафтлари ва юзларини масли қилдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ سَعْدٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا خَرَجَ إِلَى الْعِيدَيْنِ سَلَكَ عَلَى دَارَىْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْعَاصِ ثُمَّ عَلَى أَصْحَابِ الْفَسَاطِيطِ ثُمَّ انْصَرَفَ فِي الطَّرِيقِ الأُخْرَى طَرِيقِ بَنِي زُرَيْقٍ ثُمَّ يَخْرُجُ عَلَى دَارِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ وَدَارِ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلَى الْبَلاَطِ ‏.‏

Saʼd ibn Ammor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki iydga chiqqanlarida Said ibn Abul-Os hovlilari yonidan, soʻngra chodir egalari yonidan oʻtar, keyin boshqa yoʻldan — Banu Zurayq yoʻlidan qaytar, soʻng Ammor ibn Yosir hovlisi va Abu Hurayra hovlisi yonidan Balotga chiqar edilar.Саъд ибн Аммор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки ийдга чиққанларида Саид ибн Абул-Ос ҳовлилари ёнидан, сўнгра чодир эгалари ёнидан ўтар, кейин бошқа йўлдан — Бану Зурайқ йўлидан қайтар, сўнг Аммор ибн Ёсир ҳовлиси ва Абу Ҳурайра ҳовлиси ёнидан Балотга чиқар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَهُ عَمَّارٌ فَاسْتَأْذَنَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهُ مَرْحَبًا بِالطَّيِّبِ الْمُطَيَّبِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edik. Shunda Ammor kelib, kirishga izn soʻradi. U zot: «Unga izn beringlar, poklangan pokiza kishiga marhabo», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдик. Шунда Аммор келиб, киришга изн сўради. У зот: «Унга изн беринглар, покланган покиза кишига марҳабо», дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abzo (Ammordan) rivoyat qiladi: Bir kishi Umar ibn al-Xattobning oldiga kelib: «Men junub boʻldim, lekin suv yoʻq edi», — dedi. Ammor ibn Yosir Umarga: «Esingdami, biz ikkovimiz safarda (junub boʻlgan) edik; sen namoz oʻqimading, men esa yerda agʻanab namoz oʻqidim. Buni Paygʻambar ﷺ ga aytganimda, u zot: ‹Senga mana shunday qilish kifoya qilar edi›, — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ qoʻllari bilan yerni yengil urdilar, tuproqni puflab tashlab, qoʻllari bilan yuz va qoʻllariga masʼh tortdilar», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абзо (Аммордан) ривоят қилади: Бир киши Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига келиб: «Мен жунуб бўлдим, лекин сув йўқ эди», — деди. Аммор ибн Ёсир Умарга: «Эсингдами, биз икковимиз сафарда (жунуб бўлган) эдик; сен намоз ўқимадинг, мен эса ерда ағанаб намоз ўқидим. Буни Пайғамбар ﷺ га айтганимда, у зот: ‹Сенга мана шундай қилиш кифоя қилар эди›, — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ қўллари билан ерни енгил урдилар, тупроқни пуфлаб ташлаб, қўллари билан юз ва қўлларига масъҳ тортдилар», — деди.

حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَاصِلِ بْنِ حَيَّانَ، قَالَ قَالَ أَبُو وَائِلٍ خَطَبَنَا عَمَّارٌ فَأَوْجَزَ وَأَبْلَغَ فَلَمَّا نَزَلَ قُلْنَا يَا أَبَا الْيَقْظَانِ لَقَدْ أَبْلَغْتَ وَأَوْجَزْتَ فَلَوْ كُنْتَ تَنَفَّسْتَ ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ طُولَ صَلاَةِ الرَّجُلِ وَقِصَرَ خُطْبَتِهِ مَئِنَّةٌ مِنْ فِقْهِهِ فَأَطِيلُوا الصَّلاَةَ وَاقْصُرُوا الْخُطْبَةَ وَإِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا ‏"‏ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u bizga xutba qildi, qisqa hamda taʼsirli qildi. U (minbardan) tushganida, biz: «Ey Abul-Yaqzon! Taʼsirli va qisqa qilding, qaniydi sen biroz choʻzganingda», dedik. Shunda u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyotganlarini eshitdim: ‹Kishining namozi uzun, xutbasi qisqa boʻlishi uning fiqhidan (din anglashidan) bir alomatdir. Bas, namozni uzun qilinglar, xutbani qisqa qilinglar, albatta, bayonda (notiqlikda) sehr bordir›», dedi.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у бизга хутба қилди, қисқа ҳамда таъсирли қилди. У (минбардан) тушганида, биз: «Эй Абул-Яқзон! Таъсирли ва қисқа қилдинг, қанийди сен бироз чўзганингда», дедик. Шунда у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деётганларини эшитдим: ‹Кишининг намози узун, хутбаси қисқа бўлиши унинг фиқҳидан (дин англашидан) бир аломатдир. Бас, намозни узун қилинглар, хутбани қисқа қилинглар, албатта, баёнда (нотиқликда) сеҳр бордир›», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ كَثِيرٍ النَّوَّاءِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ نَجْبَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ كُلَّ نَبِيٍّ أُعْطِيَ سَبْعَةَ نُجَبَاءَ أَوْ نُقَبَاءَ وَأُعْطِيتُ أَنَا أَرْبَعَةَ عَشَرَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا مَنْ هُمَ قَالَ أَنَا وَابْنَاىَ وَجَعْفَرٌ وَحَمْزَةُ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَبِلاَلٌ وَسَلْمَانُ وَعَمَّارٌ وَالْمِقْدَادُ وَ حُذَيْفَةُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, har bir paygʻambarga yettita najib (ulugʻ) yordamchi — yoki naqib (vakil) — berilgan, menga esa oʻn toʻrttasi berildi», dedilar. Biz: «Ular kimlar?», deb soʻradik. U zot: «Men, ikki oʻgʻlim (Hasan bilan Husayn), Jaʼfar, Hamza, Abu Bakr, Umar, Musʼab ibn Umayr, Bilol, Salmon, Ammor, Miqdod, Huzayfa va Abdulloh ibn Masʼud», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Alidan mavquf (uning soʻzi sifatida) ham rivoyat qilingan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, ҳар бир пайғамбарга еттита нажиб (улуғ) ёрдамчи — ёки нақиб (вакил) — берилган, менга эса ўн тўрттаси берилди», дедилар. Биз: «Улар кимлар?», деб сўрадик. У зот: «Мен, икки ўғлим (Ҳасан билан Ҳусайн), Жаъфар, Ҳамза, Абу Бакр, Умар, Мусъаб ибн Умайр, Билол, Салмон, Аммор, Миқдод, Ҳузайфа ва Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Алидан мавқуф (унинг сўзи сифатида) ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، - يَعْنِي الأَعْوَرَ - حَدَّثَنِي شُعْبَةُ، بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ ثُمَّ نَفَخَ فِيهَا وَمَسَحَ بِهَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ أَوْ إِلَى الذِّرَاعَيْنِ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ كَانَ سَلَمَةُ يَقُولُ الْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهَ وَالذِّرَاعَيْنِ فَقَالَ لَهُ مَنْصُورٌ ذَاتَ يَوْمٍ انْظُرْ مَا تَقُولُ فَإِنَّهُ لاَ يَذْكُرُ الذِّرَاعَيْنِ غَيْرُكَ ‏.‏

Ali ibn Sahl ar-Ramliy bizga aytib berdi: Hajjoj — yaʼni al-Aʼvar bizga aytib berdi: Shuʼba oʻz isnodi bilan shu hadisni menga aytib berdi. (Rovi) aytdi: Soʻng (Nabiy ﷺ) unga puflab, u bilan yuzlarini va kaftlarini to tirsaklarga yoki to bilaklarga qadar mash qildilar. Shuʼba aytdi: Salama «kaftlar, yuz va bilaklar» der edi. Bir kuni Mansur unga: «Nima deyayotganingni oʻylab koʻr, chunki sendan boshqa hech kim ‹bilaklar›ni zikr qilmayapti», dedi.Али ибн Саҳл ар-Рамлий бизга айтиб берди: Ҳажжож — яъни ал-Аъвар бизга айтиб берди: Шуъба ўз исноди билан шу ҳадисни менга айтиб берди. (Рови) айтди: Сўнг (Набий ﷺ) унга пуфлаб, у билан юзларини ва кафтларини то тирсакларга ёки то билакларга қадар маш қилдилар. Шуъба айтди: Салама «кафтлар, юз ва билаклар» дер эди. Бир куни Мансур унга: «Нима деяётганингни ўйлаб кўр, чунки сендан бошқа ҳеч ким ‹билаклар›ни зикр қилмаяпти», деди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّى بِنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ صَلاَةً فَأَوْجَزَ فِيهَا فَقَالَ لَهُ بَعْضُ الْقَوْمِ لَقَدْ خَفَّفْتَ أَوْ أَوْجَزْتَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ أَمَّا عَلَى ذَلِكَ فَقَدْ دَعَوْتُ فِيهَا بِدَعَوَاتٍ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَامَ تَبِعَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ هُوَ أَبِي غَيْرَ أَنَّهُ كَنَى عَنْ نَفْسِهِ فَسَأَلَهُ عَنِ الدُّعَاءِ ثُمَّ جَاءَ فَأَخْبَرَ بِهِ الْقَوْمَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي اللَّهُمَّ وَأَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَأَسْأَلُكَ كَلِمَةَ الْحَقِّ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ وَأَسْأَلُكَ الْقَصْدَ فِي الْفَقْرِ وَالْغِنَى وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لاَ يَنْفَدُ وَأَسْأَلُكَ قُرَّةَ عَيْنٍ لاَ تَنْقَطِعُ وَأَسْأَلُكَ الرِّضَاءَ بَعْدَ الْقَضَاءِ وَأَسْأَلُكَ بَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَأَسْأَلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ فِي غَيْرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَلاَ فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizga bir namoz oʻqib berdi va uni qisqa qildi. Qavmdan baʼzilari unga: «Namozni juda yengil (yoki qisqa) qilding», dedilar. U esa: «Shunga qaramay, men unda Rasululloh ﷺdan eshitgan baʼzi duolarimni oʻqidim», dedi. U turib ketganida, qavmdan bir kishi — u mening otam edi, biroq oʻzini oshkor qilmasdan — orqasidan borib, u duo haqida soʻradi, soʻng kelib qavmga xabar berdi: «Allohumma bi ilmikal-gʻayba va qudratika alal-xalqi ahyini ma alimtal-hayota xayran li, va tavaffani izo alimtal-vafota xayran li. Allohumma va asʼaluka xashyataka fil-gʻaybi vash-shahodati, va asʼaluka kalimatal-haqqi fir-rizo val-gʻazabi, va asʼalukal-qasda fil-faqri val-gʻina, va asʼaluka naiman lo yanfadu, va asʼaluka qurrata aynin lo tanqatiu, va asʼalukar-rizoa baʼdal-qazoi, va asʼaluka bardal-ayshi baʼdal-mavti, va asʼaluka lazzatan-nazari ilo vajhika vash-shavqa ilo liqoika fi gʻayri zorroa muzirratin va lo fitnatin muzillatin. Allohumma zayyinna bi ziynatil-iymoni vajʼalna hudotan muhtadiyn».Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бизга бир намоз ўқиб берди ва уни қисқа қилди. Қавмдан баъзилари унга: «Намозни жуда енгил (ёки қисқа) қилдинг», дедилар. У эса: «Шунга қарамай, мен унда Расулуллоҳ ﷺдан эшитган баъзи дуоларимни ўқидим», деди. У туриб кетганида, қавмдан бир киши — у менинг отам эди, бироқ ўзини ошкор қилмасдан — орқасидан бориб, у дуо ҳақида сўради, сўнг келиб қавмга хабар берди: «Аллоҳумма би илмикал-ғайба ва қудратика алал-халқи аҳйини ма алимтал-ҳаёта хайран ли, ва таваффани изо алимтал-вафота хайран ли. Аллоҳумма ва асъалука хашятака фил-ғайби ваш-шаҳодати, ва асъалука калиматал-ҳаққи фир-ризо вал-ғазаби, ва асъалукал-қасда фил-фақри вал-ғина, ва асъалука наиман ло янфаду, ва асъалука қуррата айнин ло танқатиу, ва асъалукар-ризоа баъдал-қазои, ва асъалука бардал-айши баъдал-мавти, ва асъалука лаззатан-назари ило важҳика ваш-шавқа ило лиқоика фи ғайри зорроа музирратин ва ло фитнатин музиллатин. Аллоҳумма заййинна би зийнатил-иймони важъална ҳудотан муҳтадийн».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَمَّارٍ فِي الْيَوْمِ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ فَأُتِيَ بِشَاةٍ فَتَنَحَّى بَعْضُ الْقَوْمِ فَقَالَ عَمَّارٌ مَنْ صَامَ هَذَا الْيَوْمَ فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Sila ibn Zufardan rivoyat qilinadi: Biz shubhali kunda Ammor (roziyallohu anhu)ning huzurida edik. Shunda bir qoʻy keltirildi va odamlardan baʼzilari chetga surildi. Ammor (roziyallohu anhu): «Kim shu kunda roʻza tutsa, Abul-Qosim ﷺga osiylik qilibdi», dedi.Сила ибн Зуфардан ривоят қилинади: Биз шубҳали кунда Аммор (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эдик. Шунда бир қўй келтирилди ва одамлардан баъзилари четга сурилди. Аммор (розияллоҳу анҳу): «Ким шу кунда рўза тутса, Абул-Қосим ﷺга осийлик қилибди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ عَمَّارًا، اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الطَّيِّبُ الْمُطَيَّبُ ائْذَنْ لَهُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ammor (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ ning huzurlariga kirishga izn soʻradi. Shunda u zot: «Pok, poklangan zot! Unga izn beringlar», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аммор (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ нинг ҳузурларига киришга изн сўради. Шунда у зот: «Пок, покланган зот! Унга изн беринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَمَّارٌ بِهَذَا، وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ، ثُمَّ أَدْنَاهُمَا مِنْ فِيهِ، ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ‏.‏ وَقَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ذَرًّا يَقُولُ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ الْحَكَمُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَمَّارٌ‏.‏

Said ibn Abdurrahmon ibn Abzo (otasidan) rivoyat qiladi: Ammor shunday dedi (yuqoridagi soʻz). Shuʼba qoʻllari bilan yerni yengil urib, ularni ogʻziga yaqinlashtirdi (tuproqni pufladi) va yuz, soʻng qoʻllari orqasiga masʼh tortdi. Ammor: «Suv topilmasa, musulmonga tahorat (yaʼni tayammum) kifoya qiladi», — dedi.Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзо (отасидан) ривоят қилади: Аммор шундай деди (юқоридаги сўз). Шуъба қўллари билан ерни енгил уриб, уларни оғзига яқинлаштирди (тупроқни пуфлади) ва юз, сўнг қўллари орқасига масъҳ тортди. Аммор: «Сув топилмаса, мусулмонга таҳорат (яъни таяммум) кифоя қилади», — деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي رَبِيعَةَ الإِيَادِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْجَنَّةَ تَشْتَاقُ إِلَى ثَلاَثَةٍ عَلِيٍّ وَعَمَّارٍ وَسَلْمَانَ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, jannat uch kishini sogʻinadi: Ali, Ammor va Salmonni», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Hasan ibn Solihning hadisi sifatida bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, жаннат уч кишини соғинади: Али, Аммор ва Салмонни», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ҳасан ибн Солиҳнинг ҳадиси сифатида биламиз.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنِي الْحَكَمُ، عَنْ ذَرٍّ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمَّارٍ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَقَالَ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَضْرِبَ بِيَدَيْكَ إِلَى الأَرْضِ فَتَمْسَحَ بِهِمَا وَجْهَكَ وَكَفَّيْكَ ‏"‏ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ عَمَّارًا يَخْطُبُ بِمِثْلِهِ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ لَمْ يَنْفُخْ ‏.‏ وَذَكَرَ حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ ضَرَبَ بِكَفَّيْهِ إِلَى الأَرْضِ وَنَفَخَ ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi: Yahyo bizga aytib berdi: U Shuʼbadan (rivoyat qildi): al-Hakam menga aytib berdi: U Zardan, u Ibn Abdurrahmon ibn Abzodan, u otasidan, u Ammor (roziyallohu anhu)dan — shu hadis haqida (rivoyat qildi). (Rovi) aytdi: Shunda u — yaʼni Nabiy ﷺ: «Senga faqat qoʻllaring bilan yerga urib, soʻng ular bilan yuzingni va ikki kaftingni mash qiling kifoya edi», dedilar — va (rovi) hadisni davom ettirdi. Abu Dovud aytdi: Buni Shuʼba Husayndan, u Abu Molikdan ham rivoyat qilgan. (Abu Molik): «Men Ammorning shunga oʻxshash (soʻzni) xutbada aytayotganini eshitdim», dedi, faqat u (bunda): «(u zot) puflamadilar», dedi. Husayn ibn Muhammad esa Shuʼbadan, u al-Hakamdan shu hadis haqida zikr qilib: «(U zot) kaftlari bilan yerga urdilar va pufladilar», dedi.Мусаддад бизга айтиб берди: Яҳё бизга айтиб берди: У Шуъбадан (ривоят қилди): ал-Ҳакам менга айтиб берди: У Зардан, у Ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан, у отасидан, у Аммор (розияллоҳу анҳу)дан — шу ҳадис ҳақида (ривоят қилди). (Рови) айтди: Шунда у — яъни Набий ﷺ: «Сенга фақат қўлларинг билан ерга уриб, сўнг улар билан юзингни ва икки кафтингни маш қилинг кифоя эди», дедилар — ва (рови) ҳадисни давом эттирди. Абу Довуд айтди: Буни Шуъба Ҳусайндан, у Абу Моликдан ҳам ривоят қилган. (Абу Молик): «Мен Амморнинг шунга ўхшаш (сўзни) хутбада айтаётганини эшитдим», деди, фақат у (бунда): «(у зот) пуфламадилар», деди. Ҳусайн ибн Муҳаммад эса Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан шу ҳадис ҳақида зикр қилиб: «(У зот) кафтлари билан ерга урдилар ва пуфладилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْوَاسِطِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ صَلَّى عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ بِالْقَوْمِ صَلاَةً أَخَفَّهَا فَكَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوهَا فَقَالَ أَلَمْ أُتِمَّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ قَالُوا بَلَى ‏.‏ قَالَ أَمَّا إِنِّي دَعَوْتُ فِيهَا بِدُعَاءٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو بِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ بِعِلْمِكَ الْغَيْبَ وَقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْيِنِي مَا عَلِمْتَ الْحَيَاةَ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَيْرًا لِي وَأَسْأَلُكَ خَشْيَتَكَ فِي الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَكَلِمَةَ الإِخْلاَصِ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ وَأَسْأَلُكَ نَعِيمًا لاَ يَنْفَدُ وَقُرَّةَ عَيْنٍ لاَ تَنْقَطِعُ وَأَسْأَلُكَ الرِّضَاءَ بِالْقَضَاءِ وَبَرْدَ الْعَيْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَلَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَفِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِزِينَةِ الإِيمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U qavmga bir namoz oʻqib berdi va uni yengil qildi. Ular buni yoqtirmagandek boʻlishdi. Shunda u: «Men rukuʼ va sajdani mukammal qilmadimmi?» dedi. Ular: «Ha, qildingiz», deyishdi. U: «Ammo men bu namozda Nabiy ﷺ oʻqiydigan bir duoni oʻqidim», dedi: «Allohumma bi ilmikal-gʻayba va qudratika alal-xalqi ahyini ma alimtal-hayota xayran li, va tavaffani izo alimtal-vafota xayran li. Va asʼaluka xashyataka fil-gʻaybi vash-shahodati, va kalimatal-ixlosi fir-rizo val-gʻazabi, va asʼaluka naiman lo yanfadu, va qurrata aynin lo tanqatiu, va asʼalukar-rizoa bil-qazoi, va bardal-ayshi baʼdal-mavti, va lazzatan-nazari ilo vajhika vash-shavqa ilo liqoika, va aʼuzu bika min zorroa muzirratin va fitnatin muzillatin. Allohumma zayyinna bi ziynatil-iymoni vajʼalna hudotan muhtadiyn».Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У қавмга бир намоз ўқиб берди ва уни енгил қилди. Улар буни ёқтирмагандек бўлишди. Шунда у: «Мен рукуъ ва саждани мукаммал қилмадимми?» деди. Улар: «Ҳа, қилдингиз», дейишди. У: «Аммо мен бу намозда Набий ﷺ ўқийдиган бир дуони ўқидим», деди: «Аллоҳумма би илмикал-ғайба ва қудратика алал-халқи аҳйини ма алимтал-ҳаёта хайран ли, ва таваффани изо алимтал-вафота хайран ли. Ва асъалука хашятака фил-ғайби ваш-шаҳодати, ва калиматал-ихлоси фир-ризо вал-ғазаби, ва асъалука наиман ло янфаду, ва қуррата айнин ло танқатиу, ва асъалукар-ризоа бил-қазои, ва бардал-айши баъдал-мавти, ва лаззатан-назари ило важҳика ваш-шавқа ило лиқоика, ва аъузу бика мин зорроа музирратин ва фитнатин музиллатин. Аллоҳумма заййинна би зийнатил-иймони важъална ҳудотан муҳтадийн».

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَاسْتَأْذَنَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ ائْذَنُوا لَهُ مَرْحَبًا بِالطَّيِّبِ الْمُطَيَّبِ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim. Shu payt Ammor ibn Yosir kirishga izn soʻradi. Nabiy ﷺ: «Unga izn beringlar, pok va poklangan zotga marhabo», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим. Шу пайт Аммор ибн Ёсир киришга изн сўради. Набий ﷺ: «Унга изн беринглар, пок ва покланган зотга марҳабо», дедилар.