حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ ذَكَرُوا النَّارَ وَالنَّاقُوسَ، فَذَكَرُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى، فَأُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar (namoz vaqtini bildirish uchun) olov va qoʻngʻiroqni zikr qildi va shu bilan yahudiy va nasroniylarni esladi (ularga oʻxshamaslik uchun). Soʻng Bilolga namozga azonni kalimalarini ikki marta(dan), iqomatni esa kalimalarini bir marta(dan) aytishga buyurildi. (Iqomat odamlar namozga tayyor boʻlganda aytiladi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар (намоз вақтини билдириш учун) олов ва қўнғироқни зикр қилди ва шу билан яҳудий ва насронийларни эслади (уларга ўхшамаслик учун). Сўнг Билолга намозга азонни калималарини икки марта(дан), иқоматни эса калималарини бир марта(дан) айтишга буюрилди. (Иқомат одамлар намозга тайёр бўлганда айтилади.)
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ، الأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ إِلاَّ الإِقَامَةَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilolga namozga azon kalimalarini ikki marta(dan), iqomatni esa bir marta(dan) — ‹Qad qomat-is-salot›dan boshqa — aytishga buyurildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билолга намозга азон калималарини икки марта(дан), иқоматни эса бир марта(дан) — ‹Қад қомат-ис-салот›дан бошқа — айтишга буюрилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا كَثُرَ النَّاسُ قَالَ ـ ذَكَرُوا ـ أَنْ يَعْلَمُوا وَقْتَ الصَّلاَةِ بِشَىْءٍ يَعْرِفُونَهُ، فَذَكَرُوا أَنْ يُورُوا نَارًا أَوْ يَضْرِبُوا نَاقُوسًا، فَأُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar koʻpaygach, ular namoz vaqtini biror tanish vosita bilan qanday bilishni muhokama qildi. Baʼzilar (namoz vaqtida) olov yoqishni, baʼzilar qoʻngʻiroq chalishni taklif qildi. Bilolga azon kalimalarini ikki marta(dan), iqomatni esa faqat bir marta(dan) aytishga buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар кўпайгач, улар намоз вақтини бирор таниш восита билан қандай билишни муҳокама қилди. Баъзилар (намоз вақтида) олов ёқишни, баъзилар қўнғироқ чалишни таклиф қилди. Билолга азон калималарини икки марта(дан), иқоматни эса фақат бир марта(дан) айтишга буюрилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَامِرٍ الأَنْصَارِيَّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ الْمُؤَذِّنُ إِذَا أَذَّنَ قَامَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَبْتَدِرُونَ السَّوَارِيَ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ كَذَلِكَ يُصَلُّونَ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ، وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ شَىْءٌ. قَالَ عُثْمَانُ بْنُ جَبَلَةَ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ لَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا إِلاَّ قَلِيلٌ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Muazzin azon aytganida, Paygʻambar ﷺ ning baʼzi sahobalari — Paygʻambar ﷺ kelguncha — masjid ustunlariga (namoz uchun) borar va shu tariqa shom namozidan oldin ikki rakat oʻqir edi. Azon bilan iqomat orasida ozgina vaqt boʻlar edi». Shuʼba: «Ikkalasi (azon va iqomat) orasida juda qisqa vaqt boʻlar edi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Муаззин азон айтганида, Пайғамбар ﷺ нинг баъзи саҳобалари — Пайғамбар ﷺ келгунча — масжид устунларига (намоз учун) борар ва шу тариқа шом намозидан олдин икки ракат ўқир эди. Азон билан иқомат орасида озгина вақт бўлар эди». Шуъба: «Иккаласи (азон ва иқомат) орасида жуда қисқа вақт бўлар эди», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنَاجِي رَجُلاً فِي جَانِبِ الْمَسْجِدِ، فَمَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ حَتَّى نَامَ الْقَوْمُ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni iqomat aytildi; Paygʻambar ﷺ esa masjidning bir burchagida bir kishi bilan (sekin) gaplashayotgan edilar; u zot — baʼzi odamlar (oʻtirgan holda mudrab) uxlab qolguncha — namozga imomlik qilmadilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни иқомат айтилди; Пайғамбар ﷺ эса масжиднинг бир бурчагида бир киши билан (секин) гаплашаётган эдилар; у зот — баъзи одамлар (ўтирган ҳолда мудраб) ухлаб қолгунча — намозга имомлик қилмадилар.
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ سَأَلْتُ ثَابِتًا الْبُنَانِيَّ عَنِ الرَّجُلِ، يَتَكَلَّمُ بَعْدَ مَا تُقَامُ الصَّلاَةُ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَعَرَضَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَحَبَسَهُ بَعْدَ مَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni iqomat aytildi; bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, u zotni (namozdan) ushlab turdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни иқомат айтилди; бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, у зотни (намоздан) ушлаб турди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا قُدِّمَ الْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِهِ قَبْلَ أَنْ تُصَلُّوا صَلاَةَ الْمَغْرِبِ، وَلاَ تَعْجَلُوا عَنْ عَشَائِكُمْ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechlik (taom) tortilsa, shom namozini oʻqidan oldin (avval) uni yenglar va uni yeshda shoshilmanglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечлик (таом) тортилса, шом намозини ўқидан олдин (аввал) уни енглар ва уни ешда шошилманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَخْرُجِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثًا، فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ، فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ، فَلَمَّا وَضَحَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ وَضَحَ لَنَا، فَأَوْمَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ، وَأَرْخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْحِجَابَ، فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uch kun (uydan) chiqmadilar. Odamlar namozga turdi va Abu Bakr imomlik uchun oldinga oʻtdi. (Shu payt) Paygʻambar ﷺ pardani ushlab, uni koʻtardilar. Paygʻambar ﷺ ning yuzlari koʻringanida, biz oʻsha paytdagi Paygʻambar ﷺ ning yuzlaridan koʻproq yoqimli manzarani hech koʻrmagan edik. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrga odamlarga imomlik qilishni ishora qildi, soʻng pardani tushirdilar. Biz u zotni vafot etguncha (boshqa) koʻrmadik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уч кун (уйдан) чиқмадилар. Одамлар намозга турди ва Абу Бакр имомлик учун олдинга ўтди. (Шу пайт) Пайғамбар ﷺ пардани ушлаб, уни кўтардилар. Пайғамбар ﷺ нинг юзлари кўринганида, биз ўша пайтдаги Пайғамбар ﷺ нинг юзларидан кўпроқ ёқимли манзарани ҳеч кўрмаган эдик. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрга одамларга имомлик қилишни ишора қилди, сўнг пардани туширдилар. Биз у зотни вафот этгунча (бошқа) кўрмадик.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ، فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهْوَ قَاعِدٌ، فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ. وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ قَوْلُهُ " إِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ". هُوَ فِي مَرَضِهِ الْقَدِيمِ، ثُمَّ صَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا وَالنَّاسُ خَلْفَهُ قِيَامًا، لَمْ يَأْمُرْهُمْ بِالْقُعُودِ، وَإِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالآخِرِ فَالآخِرِ مِنْ فِعْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ otga mindilar va yiqilib, (badanlarining) oʻng tomoni shikastlandi. U zot namozlaridan birini oʻtirgan holda oʻqidilar, biz ham u zot orqasida oʻtirgan holda oʻqidik. U zot namozni tugatgach: «Imomga ergashiladi. U tik turib oʻqisa, tik turib oʻqinglar; u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u (boshini) koʻtarsa, koʻtaringlar; u ‹Samiʼalloohu liman hamidah› desa, ‹Robbana va lakal-hamd› denglar; u tik turib oʻqisa, tik turib oʻqinglar; u oʻtirgan holda oʻqisa, (hammangiz) oʻtirgan holda oʻqinglar», — dedilar. Humayd dedi: Paygʻambar ﷺ ning «U (imom) oʻtirgan holda oʻqisa, oʻtirgan holda oʻqinglar» degan soʻzlari u zotning avvalgi kasalligida (hayotlarining boshlarida) aytilgan edi; lekin Paygʻambar ﷺ keyin (soʻnggi kasallikda) oʻtirgan holda oʻqidilar, odamlar esa u zot orqasida tik turib oʻqir edi va Paygʻambar ﷺ ularga oʻtirishni buyurmadilar. Biz Paygʻambar ﷺ ning eng soʻnggi amallariga ergashishimiz (kerak).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ отга миндилар ва йиқилиб, (баданларининг) ўнг томони шикастланди. У зот намозларидан бирини ўтирган ҳолда ўқидилар, биз ҳам у зот орқасида ўтирган ҳолда ўқидик. У зот намозни тугатгач: «Имомга эргашилади. У тик туриб ўқиса, тик туриб ўқинглар; у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у (бошини) кўтарса, кўтаринглар; у ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹Роббана ва лакал-ҳамд› денглар; у тик туриб ўқиса, тик туриб ўқинглар; у ўтирган ҳолда ўқиса, (ҳаммангиз) ўтирган ҳолда ўқинглар», — дедилар. Ҳумайд деди: Пайғамбар ﷺ нинг «У (имом) ўтирган ҳолда ўқиса, ўтирган ҳолда ўқинглар» деган сўзлари у зотнинг аввалги касаллигида (ҳаётларининг бошларида) айтилган эди; лекин Пайғамбар ﷺ кейин (сўнгги касалликда) ўтирган ҳолда ўқидилар, одамлар эса у зот орқасида тик туриб ўқир эди ва Пайғамбар ﷺ уларга ўтиришни буюрмадилар. Биз Пайғамбар ﷺ нинг энг сўнгги амалларига эргашишимиз (керак).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا، وَإِنِ اسْتُعْمِلَ حَبَشِيٌّ كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَةٌ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «(Amiringizni) eshiting va itoat qiling — garchi boshi mayizdek (kichik) habashli (kishi) sizga amir qilingan boʻlsa ham», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «(Амирингизни) эшитинг ва итоат қилинг — гарчи боши майиздек (кичик) ҳабашли (киши) сизга амир қилинган бўлса ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي ذَرٍّ " اسْمَعْ وَأَطِعْ، وَلَوْ لِحَبَشِيٍّ كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَةٌ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Abu Zarga: «(Amiringizni) eshiting va itoat qiling — garchi u boshi mayizdek habashli (kishi) boʻlsa ham», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Абу Зарга: «(Амирингизни) эшитинг ва итоат қилинг — гарчи у боши майиздек ҳабашли (киши) бўлса ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُوجِزُ الصَّلاَةَ وَيُكْمِلُهَا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (jamoatda) qisqa namoz oʻqir, lekin uni toʻkis (mukammal) tarzda oʻqir edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (жамоатда) қисқа намоз ўқир, лекин уни тўкис (мукаммал) тарзда ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ مَا صَلَّيْتُ وَرَاءَ إِمَامٍ قَطُّ أَخَفَّ صَلاَةً وَلاَ أَتَمَّ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَإِنْ كَانَ لَيَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَيُخَفِّفُ مَخَافَةَ أَنْ تُفْتَنَ أُمُّهُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men hech bir imom orqasida Paygʻambar ﷺ orqasidagidan koʻproq yengil va toʻkis namoz oʻqimagan edim; u zot bola yigʻisini eshitsa, bolaning onasini qiynab qoʻymaslik uchun namozni qisqartirar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ҳеч бир имом орқасида Пайғамбар ﷺ орқасидагидан кўпроқ енгил ва тўкис намоз ўқимаган эдим; у зот бола йиғисини эшица, боланинг онасини қийнаб қўймаслик учун намозни қисқартирар эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنِّي لأَدْخُلُ فِي الصَّلاَةِ وَأَنَا أُرِيدُ إِطَالَتَهَا، فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ، فَأَتَجَوَّزُ فِي صَلاَتِي مِمَّا أَعْلَمُ مِنْ شِدَّةِ وَجْدِ أُمِّهِ مِنْ بُكَائِهِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men namozni boshlaganimda, uni choʻzishni niyat qilaman, lekin bola yigʻisini eshitib, namozni qisqartiraman — chunki bola yigʻisi onasining mehrini junbushga keltirishini bilaman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен намозни бошлаганимда, уни чўзишни ният қиламан, лекин бола йиғисини эшитиб, намозни қисқартираман — чунки бола йиғиси онасининг меҳрини жунбушга келтиришини биламан», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنِّي لأَدْخُلُ فِي الصَّلاَةِ فَأُرِيدُ إِطَالَتَهَا، فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ، فَأَتَجَوَّزُ مِمَّا أَعْلَمُ مِنْ شِدَّةِ وَجْدِ أُمِّهِ مِنْ بُكَائِهِ ". وَقَالَ مُوسَى حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men namozni boshlaganimda, uni choʻzishni niyat qilaman, lekin bola yigʻisini eshitib, namozni qisqartiraman — chunki bola yigʻisi onasining mehrini junbushga keltirishini bilaman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен намозни бошлаганимда, уни чўзишни ният қиламан, лекин бола йиғисини эшитиб, намозни қисқартираман — чунки бола йиғиси онасининг меҳрини жунбушга келтиришини биламан», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقِيمُوا الصُّفُوفَ فَإِنِّي أَرَاكُمْ خَلْفَ ظَهْرِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar — chunki men sizlarni orqamdan (ham) koʻraman», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сафларингизни тўғриланглар — чунки мен сизларни орқамдан (ҳам) кўраман», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَأَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَجْهِهِ فَقَالَ " أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَتَرَاصُّوا، فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni iqomat aytildi va Rasululloh ﷺ bizga yuzlanib: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar va bir-biringizga yaqin turinglar — chunki men sizlarni orqamdan (ham) koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни иқомат айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга юзланиб: «Сафларингизни тўғриланглар ва бир-бирингизга яқин туринглар — чунки мен сизларни орқамдан (ҳам) кўраман», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " سَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصُّفُوفِ مِنْ إِقَامَةِ الصَّلاَةِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar — chunki saflarni toʻgʻrilash toʻkis va sahih namoz uchun zarurdir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сафларингизни тўғриланглар — чунки сафларни тўғрилаш тўкис ва саҳиҳ намоз учун зарурдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّائِيُّ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَقِيلَ لَهُ مَا أَنْكَرْتَ مِنَّا مُنْذُ يَوْمِ عَهِدْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا أَنْكَرْتُ شَيْئًا إِلاَّ أَنَّكُمْ لاَ تُقِيمُونَ الصُّفُوفَ. وَقَالَ عُقْبَةُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ قَدِمَ عَلَيْنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ الْمَدِينَةَ بِهَذَا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Madinaga keldim va menga: «Rasululloh ﷺ zamonidan beri biror oʻzgarish topdingmi?» — deyildi. Men: «Namozlaringizda saf tortib turmaslikdan boshqa hech oʻzgarish topmadim», — dedim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Мадинага келдим ва менга: «Расулуллоҳ ﷺ замонидан бери бирор ўзгариш топдингми?» — дейилди. Мен: «Намозларингизда саф тортиб турмасликдан бошқа ҳеч ўзгариш топмадим», — дедим.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي ". وَكَانَ أَحَدُنَا يُلْزِقُ مَنْكِبَهُ بِمَنْكِبِ صَاحِبِهِ وَقَدَمَهُ بِقَدَمِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar — chunki men sizlarni orqamdan (ham) koʻraman», — dedilar. Anas qoʻshimcha qildi: «Har birimiz yelkasini hamrohining yelkasiga, oyogʻini hamrohining oyogʻiga qoʻyar edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сафларингизни тўғриланглар — чунки мен сизларни орқамдан (ҳам) кўраман», — дедилар. Анас қўшимча қилди: «Ҳар биримиз елкасини ҳамроҳининг елкасига, оёғини ҳамроҳининг оёғига қўяр эди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّيْتُ أَنَا وَيَتِيمٌ، فِي بَيْتِنَا خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأُمِّي أُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَنَا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi men va bir yetim Paygʻambar ﷺ orqasida uyimda namoz oʻqidik; onam (Ummu Sulaym) bizning orqamizda turdi (oʻzi (alohida) saf hosil qilib).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кечаси мен ва бир етим Пайғамбар ﷺ орқасида уйимда намоз ўқидик; онам (Умму Сулайм) бизнинг орқамизда турди (ўзи (алоҳида) саф ҳосил қилиб).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ خَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى لَنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا مَعَهُ قُعُودًا، ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ " إِنَّمَا الإِمَامُ ـ أَوْ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ ـ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا، وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَقُولُوا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ. وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan yiqilib, shikastlandi, shuning uchun oʻtirgan holda imomlik qildilar, biz ham oʻtirgan holda oʻqidik. U zot namozni tugatgach: «Imomga ergashiladi; agar u takbir aytsa, takbir aytinglar; u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u (boshini) koʻtarsa, boshlaringizni koʻtaringlar; u ‹Samiʼalloohu liman hamidah› desa, ‹Robbana lakal-hamd› denglar; u sajda qilsa, sajda qilinglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқилиб, шикастланди, шунинг учун ўтирган ҳолда имомлик қилдилар, биз ҳам ўтирган ҳолда ўқидик. У зот намозни тугатгач: «Имомга эргашилади; агар у такбир айца, такбир айтинглар; у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у (бошини) кўтарса, бошларингизни кўтаринглар; у ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹Роббана лакал-ҳамд› денглар; у сажда қилса, сажда қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقِيمُوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ، فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِي ـ وَرُبَّمَا قَالَ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي ـ إِذَا رَكَعْتُمْ وَسَجَدْتُمْ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Rukuʼ va sajdani toʻkis qilinglar. Allohga qasamki, sizlar rukuʼ yoki sajda qilganingizda, men sizlarni orqamdan (ham) koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Рукуъ ва саждани тўкис қилинглар. Аллоҳга қасамки, сизлар рукуъ ёки сажда қилганингизда, мен сизларни орқамдан (ҳам) кўраман», — дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانُوا يَفْتَتِحُونَ الصَّلاَةَ بِ ـ [quran sura="1" aya_start="2" aya_end="2"]{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ, Abu Bakr va Umar namozni ‹Alhamdu lillahi Robbil-aalamiyn (Barcha hamd olamlar Robbi Allohga xosdir)› bilan boshlar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ, Абу Бакр ва Умар намозни ‹Алҳамду лиллаҳи Роббил-ааламийн (Барча ҳамд оламлар Робби Аллоҳга хосдир)› билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّى لَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَقَا الْمِنْبَرَ، فَأَشَارَ بِيَدَيْهِ قِبَلَ قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ ثُمَّ قَالَ " لَقَدْ رَأَيْتُ الآنَ مُنْذُ صَلَّيْتُ لَكُمُ الصَّلاَةَ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ مُمَثَّلَتَيْنِ فِي قِبْلَةِ هَذَا الْجِدَارِ، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ " ثَلاَثًا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar, soʻng minbarga chiqib, ikki qoʻllari bilan masjidning Qiblasi tomonga ishora qildi va: «Men sizlarga imomlik qila boshlaganimda, masjidning (Qibla tomondagi) devorida jannat va doʻzax namoyon boʻlganini koʻrdim. Men bugun koʻrgandek yaxshilik va yomonlikni hech koʻrmagan edim», — dedilar. U zot soʻnggi gapni uch marta takrorladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар, сўнг минбарга чиқиб, икки қўллари билан масжиднинг Қибласи томонга ишора қилди ва: «Мен сизларга имомлик қила бошлаганимда, масжиднинг (Қибла томондаги) деворида жаннат ва дўзах намоён бўлганини кўрдим. Мен бугун кўргандек яхшилик ва ёмонликни ҳеч кўрмаган эдим», — дедилар. У зот сўнгги гапни уч марта такрорладилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلاَتِهِمْ ". فَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ حَتَّى قَالَ " لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Namozda osmonga qaraydigan shu odamlarga nima boʻldi?» — dedilar. Bu gapni aytayotganda u zotning ovozlari qattiqlashdi va: «Ular (namozda osmonga qarashni) toʻxtatsin, aks holda koʻzlari (nuri) olib qoʻyiladi», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Намозда осмонга қарайдиган шу одамларга нима бўлди?» — дедилар. Бу гапни айтаётганда у зотнинг овозлари қаттиқлашди ва: «Улар (намозда осмонга қарашни) тўхтацин, акс ҳолда кўзлари (нури) олиб қўйилади», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ، قَالَ بَيْنَمَا الْمُسْلِمُونَ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ لَمْ يَفْجَأْهُمْ إِلاَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَشَفَ سِتْرَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ وَهُمْ صُفُوفٌ، فَتَبَسَّمَ يَضْحَكُ، وَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ لَهُ الصَّفَّ فَظَنَّ أَنَّهُ يُرِيدُ الْخُرُوجَ، وَهَمَّ الْمُسْلِمُونَ أَنْ يَفْتَتِنُوا فِي صَلاَتِهِمْ، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَتِمُّوا صَلاَتَكُمْ، فَأَرْخَى السِّتْرَ، وَتُوُفِّيَ مِنْ آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar bomdod namozini oʻqiyotgan paytda, Rasululloh ﷺ — Oishaning hujrasi pardasini koʻtarib — toʻsatdan ularning oldida koʻrindilar va saflarda turgan musulmonlarga qaradilar. U zot mamnun (holda) jilmaydilar. Abu Bakr — Paygʻambar ﷺ namozga chiqmoqchi deb oʻylab — safga qoʻshilishga orqaga chekindi. Musulmonlar namozni tark etmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ ularga namozni tugatishni ishora qildi, soʻng pardani tushirdilar. U zot oʻsha kunning soʻnggi soatlarida vafot etdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар бомдод намозини ўқиётган пайтда, Расулуллоҳ ﷺ — Оишанинг ҳужраси пардасини кўтариб — тўсатдан уларнинг олдида кўриндилар ва сафларда турган мусулмонларга қарадилар. У зот мамнун (ҳолда) жилмайдилар. Абу Бакр — Пайғамбар ﷺ намозга чиқмоқчи деб ўйлаб — сафга қўшилишга орқага чекинди. Мусулмонлар намозни тарк этмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ уларга намозни тугатишни ишора қилди, сўнг пардани туширдилар. У зот ўша куннинг сўнгги соатларида вафот этдилар.
وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يَؤُمُّهُمْ فِي مَسْجِدِ قُبَاءٍ، وَكَانَ كُلَّمَا افْتَتَحَ سُورَةً يَقْرَأُ بِهَا لَهُمْ فِي الصَّلاَةِ مِمَّا يَقْرَأُ بِهِ افْتَتَحَ بِ ـ {قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ} حَتَّى يَفْرُغَ مِنْهَا، ثُمَّ يَقْرَأُ سُورَةً أُخْرَى مَعَهَا، وَكَانَ يَصْنَعُ ذَلِكَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ، فَكَلَّمَهُ أَصْحَابُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ تَفْتَتِحُ بِهَذِهِ السُّورَةِ، ثُمَّ لاَ تَرَى أَنَّهَا تُجْزِئُكَ حَتَّى تَقْرَأَ بِأُخْرَى، فَإِمَّا أَنْ تَقْرَأَ بِهَا وَإِمَّا أَنْ تَدَعَهَا وَتَقْرَأَ بِأُخْرَى. فَقَالَ مَا أَنَا بِتَارِكِهَا، إِنْ أَحْبَبْتُمْ أَنْ أَؤُمَّكُمْ بِذَلِكَ فَعَلْتُ، وَإِنْ كَرِهْتُمْ تَرَكْتُكُمْ. وَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّهُ مِنْ أَفْضَلِهِمْ، وَكَرِهُوا أَنْ يَؤُمَّهُمْ غَيْرُهُ، فَلَمَّا أَتَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرُوهُ الْخَبَرَ فَقَالَ " يَا فُلاَنُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَفْعَلَ مَا يَأْمُرُكَ بِهِ أَصْحَابُكَ وَمَا يَحْمِلُكَ عَلَى لُزُومِ هَذِهِ السُّورَةِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ". فَقَالَ إِنِّي أُحِبُّهَا. فَقَالَ " حُبُّكَ إِيَّاهَا أَدْخَلَكَ الْجَنَّةَ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansordan bir kishi Quba masjidida ansorga imomlik qilar edi; u namozda biror narsa oʻqimoqchi boʻlsa, avval ‹Qul huvalloohu ahad› (Ixlos surasi)ni oʻqish odati bor edi. Bu surani tugatgach, u bilan birga yana boshqa surani oʻqir edi. Har rakatda shu tariqa qilar edi. Sahobalari u bilan bu haqda gaplashdi va: «Sen bu surani oʻqiyapsan, uni kifoya deb hisoblamay, soʻng yana boshqasini oʻqiyapsan. Yo uni yolgʻiz oʻqi, yo uni qoʻyib boshqa (bir surani) oʻqi», — dedi. U: «Men uni hech qachon qoʻymayman; agar shu shartda menga imomlik qilishni xohlasangiz, durust; aks holda men sizlarni tark etaman», — dedi. Ular uni oʻzlaridan eng yaxshi (kishi) deb bilar va boshqa birovning imomlik qilishini yoqtirmas edi. Paygʻambar ﷺ odatdagidek ularning oldiga borganlarida, ular bu haqda u zotga aytdi. Paygʻambar ﷺ unga yuzlanib: «Ey falonchi, sahobalaring soʻragan narsani qilishdan seni nima toʻsyapti? Nega har rakatda aynan bu surani oʻqiyapsan?» — dedilar. U: «Men bu surani sevaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Bu surani sevganing seni jannatga kirgizadi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансордан бир киши Қуба масжидида ансорга имомлик қилар эди; у намозда бирор нарса ўқимоқчи бўлса, аввал ‹Қул ҳуваллооҳу аҳад› (Ихлос сураси)ни ўқиш одати бор эди. Бу сурани тугатгач, у билан бирга яна бошқа сурани ўқир эди. Ҳар ракатда шу тариқа қилар эди. Саҳобалари у билан бу ҳақда гаплашди ва: «Сен бу сурани ўқияпсан, уни кифоя деб ҳисобламай, сўнг яна бошқасини ўқияпсан. Ё уни ёлғиз ўқи, ё уни қўйиб бошқа (бир сурани) ўқи», — деди. У: «Мен уни ҳеч қачон қўймайман; агар шу шартда менга имомлик қилишни хоҳласангиз, дуруст; акс ҳолда мен сизларни тарк этаман», — деди. Улар уни ўзларидан энг яхши (киши) деб билар ва бошқа бировнинг имомлик қилишини ёқтирмас эди. Пайғамбар ﷺ одатдагидек уларнинг олдига борганларида, улар бу ҳақда у зотга айтди. Пайғамбар ﷺ унга юзланиб: «Эй фалончи, саҳобаларинг сўраган нарсани қилишдан сени нима тўсяпти? Нега ҳар ракатда айнан бу сурани ўқияпсан?» — дедилар. У: «Мен бу сурани севаман», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Бу сурани севганинг сени жаннатга киргизади», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ الْقُنُوتُ فِي الْمَغْرِبِ وَالْفَجْرِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qunut (sajdaga borishdan oldingi duo) shom va bomdod namozlarida oʻqilar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қунут (саждага боришдан олдинги дуо) шом ва бомдод намозларида ўқилар эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، غَيْرَ مَرَّةٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سَقَطَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ فَرَسٍ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ مِنْ فَرَسٍ ـ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا وَقَعَدْنَا ـ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً صَلَّيْنَا قُعُودًا ـ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ. وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا ". قَالَ سُفْيَانُ كَذَا جَاءَ بِهِ مَعْمَرٌ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ لَقَدْ حَفِظَ، كَذَا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَكَ الْحَمْدُ. حَفِظْتُ مِنْ شِقِّهِ الأَيْمَنِ. فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ الزُّهْرِيِّ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ـ وَأَنَا عِنْدَهُ ـ فَجُحِشَ سَاقُهُ الأَيْمَنُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan yiqildilar va (badanlarining) oʻng tomoni shikastlandi. Biz u zotning ahvolini soʻrash uchun bordik; shu orada namoz vaqti kirdi va u zot oʻtirgan holda imomlik qildilar, biz ham oʻtirgan holda oʻqidik. Namozni tugatgach: «Imomga ergashiladi; u takbir aytsa, takbir aytinglar; u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u (boshini) koʻtarsa, koʻtaringlar; u ‹Samiʼalloohu liman hamidah› desa, ‹Robbana va lakal-hamd› denglar; u sajda qilsa, sajda qilinglar», — dedilar. Sufyon ham Maʼmardan shunday rivoyat qildi. Ibn Jurayj: «U zotning oʻng oyogʻi shikastlangan edi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқилдилар ва (баданларининг) ўнг томони шикастланди. Биз у зотнинг аҳволини сўраш учун бордик; шу орада намоз вақти кирди ва у зот ўтирган ҳолда имомлик қилдилар, биз ҳам ўтирган ҳолда ўқидик. Намозни тугатгач: «Имомга эргашилади; у такбир айца, такбир айтинглар; у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у (бошини) кўтарса, кўтаринглар; у ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹Роббана ва лакал-ҳамд› денглар; у сажда қилса, сажда қилинглар», — дедилар. Суфён ҳам Маъмардан шундай ривоят қилди. Ибн Журайж: «У зотнинг ўнг оёғи шикастланган эди», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ، وَلاَ يَبْسُطْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ انْبِسَاطَ الْكَلْبِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sajdalarda toʻgʻri (eʼtidol bilan) boʻlinglar; biringiz it (oʻz) bilaklarini (yerga yozgandek), bilaklaringizni yerga qoʻymasin», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Саждаларда тўғри (эътидол билан) бўлинглар; бирингиз ит (ўз) билакларини (ерга ёзгандек), билакларингизни ерга қўймасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، سَمِعَ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَخَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ ذَاتَ لَيْلَةٍ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا، فَلَمَّا صَلَّى أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ " إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَرَقَدُوا، وَإِنَّكُمْ لَنْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ xufton namozini yarim kechagacha kechiktirdilar, soʻng bizning oldimizga keldilar. Namozni oʻqib, bizga yuzlanib: «Odamlar namoz oʻqib uxladi, lekin sizlar uni kutib turgan muddatingizda namozda (hisoblandinglar)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ хуфтон намозини ярим кечагача кечиктирдилар, сўнг бизнинг олдимизга келдилар. Намозни ўқиб, бизга юзланиб: «Одамлар намоз ўқиб ухлади, лекин сизлар уни кутиб турган муддатингизда намозда (ҳисобландинглар)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ، مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ، فَأَكَلَ مِنْهُ فَقَالَ " قُومُوا فَلأُصَلِّيَ بِكُمْ ". فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ، فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْيَتِيمُ مَعِي، وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا، فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Buvim Mulayka Rasululloh ﷺ ni oʻzi u zot uchun maxsus tayyorlagan taomga taklif qildi. U zot undan bir oz yeb: «Turinglar, men sizlarga imomlik qilay», — dedilar. Men koʻp ishlatilgandan qorayib qolgan bir boʻyrani keltirdim va unga suv sepdim. Rasululloh ﷺ unda turib, ikki rakat namoz oʻqidilar; yetim men bilan (birinchi safda) edi, kampir esa orqamizda turdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бувим Мулайка Расулуллоҳ ﷺ ни ўзи у зот учун махсус тайёрлаган таомга таклиф қилди. У зот ундан бир оз еб: «Туринглар, мен сизларга имомлик қилай», — дедилар. Мен кўп ишлатилгандан қорайиб қолган бир бўйрани келтирдим ва унга сув сепдим. Расулуллоҳ ﷺ унда туриб, икки ракат намоз ўқидилар; етим мен билан (биринчи сафда) эди, кампир эса орқамизда турди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ أُمِّ سُلَيْمٍ، فَقُمْتُ وَيَتِيمٌ خَلْفَهُ، وَأُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَنَا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ummu Sulaymning uyida namoz oʻqidilar; men bir yetim bilan u zot orqasida turdim, Ummu Sulaym esa bizning orqamizda (turdi).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Умму Сулаймнинг уйида намоз ўқидилар; мен бир етим билан у зот орқасида турдим, Умму Сулайм эса бизнинг орқамизда (турди).
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ أُمِّ سُلَيْمٍ، فَقُمْتُ وَيَتِيمٌ خَلْفَهُ، وَأُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَنَا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ummu Sulaymning uyida namoz oʻqidilar; men bir yetim bilan u zot orqasida turdim, Ummu Sulaym esa bizning orqamizda (turdi).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Умму Сулаймнинг уйида намоз ўқидилар; мен бир етим билан у зот орқасида турдим, Умму Сулайм эса бизнинг орқамизда (турди).
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ الْحَبْحَابِ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَكْثَرْتُ عَلَيْكُمْ فِي السِّوَاكِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarga misvok ishlatishni koʻp marta (takror) aytdim», — dedilar. (Paygʻambar ﷺ misvok ishlatishga urgʻu berdilar.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларга мисвок ишлатишни кўп марта (такрор) айтдим», — дедилар. (Пайғамбар ﷺ мисвок ишлатишга урғу бердилар.)
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْجُمُعَةَ حِينَ تَمِيلُ الشَّمْسُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ juma namozini peshindan keyin darrov oʻqir edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жума намозини пешиндан кейин дарров ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنَّا نُبَكِّرُ بِالْجُمُعَةِ، وَنَقِيلُ بَعْدَ الْجُمُعَةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz juma namozini erta oʻqir, soʻng tushlik (qaylula) uyqusini olar edik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз жума намозини эрта ўқир, сўнг тушлик (қайлула) уйқусини олар эдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ ـ هُوَ خَالِدُ بْنُ دِينَارٍ ـ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا اشْتَدَّ الْبَرْدُ بَكَّرَ بِالصَّلاَةِ، وَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ أَبْرَدَ بِالصَّلاَةِ، يَعْنِي الْجُمُعَةَ. قَالَ يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَلْدَةَ فَقَالَ بِالصَّلاَةِ، وَلَمْ يَذْكُرِ الْجُمُعَةَ. وَقَالَ بِشْرُ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا أَمِيرٌ الْجُمُعَةَ ثُمَّ قَالَ لأَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ juda sovuq boʻlsa, namozni (yaʼni juma namozini) ertaroq oʻqir; juda issiq boʻlsa, namozni kechiktirar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жуда совуқ бўлса, намозни (яъни жума намозини) эртароқ ўқир; жуда иссиқ бўлса, намозни кечиктирар эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ،. وَعَنْ يُونُسَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَ الْكُرَاعُ، وَهَلَكَ الشَّاءُ، فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا. فَمَدَّ يَدَيْهِ وَدَعَا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ juma kuni xutba qilayotgan paytda, bir kishi turib: «Yo Rasululloh, mollar va qoʻylar oʻlyapti; bas, yomgʻir uchun Allohga duo qiling», — dedi. Bas, u zot (Paygʻambar ﷺ) ikki qoʻllarini koʻtarib, Allohga (yomgʻir uchun) duo qildilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жума куни хутба қилаётган пайтда, бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, моллар ва қўйлар ўляпти; бас, ёмғир учун Аллоҳга дуо қилинг», — деди. Бас, у зот (Пайғамбар ﷺ) икки қўлларини кўтариб, Аллоҳга (ёмғир учун) дуо қилдилар.