Aslam mavlo Umar

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، اللَّهُمَّ أَنْجِ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا، وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ هَذَا كُلُّهُ فِي الصُّبْحِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ soʻnggi rakatda rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Allohim, Ayyosh ibn Abu Rabiʼani qutqar. Allohim, Salama ibn Hishomni qutqar. Allohim, Valid ibn Validni qutqar. Allohim, zaif moʻminlarni qutqar. Allohim, Muzar qabilalariga qattiq (azob) ber va ularga Yusuf (paygʻambar zamoni)dagi qahatchilik yillaridek (qahatchilik) yillarini yubor», — der edilar. Paygʻambar ﷺ yana: «Allohim, Gʻifor qabilalarini magʻfirat qil va Aslam qabilalarini qutqar», — dedilar. Abu Zinod (roviy): «Qunut Paygʻambar ﷺ tomonidan bomdod namozida oʻqilar edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сўнгги ракатда рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Аллоҳим, Айёш ибн Абу Рабиъани қутқар. Аллоҳим, Салама ибн Ҳишомни қутқар. Аллоҳим, Валид ибн Валидни қутқар. Аллоҳим, заиф мўминларни қутқар. Аллоҳим, Музар қабилаларига қаттиқ (азоб) бер ва уларга Юсуф (пайғамбар замони)даги қаҳатчилик йилларидек (қаҳатчилик) йилларини юбор», — дер эдилар. Пайғамбар ﷺ яна: «Аллоҳим, Ғифор қабилаларини мағфират қил ва Аслам қабилаларини қутқар», — дедилар. Абу Зинод (ровий): «Қунут Пайғамбар ﷺ томонидан бомдод намозида ўқилар эди», — деди.

وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hafs ibn Maysaraning hadisi kabi — oxirigacha — (rivoyat qilindi); va unda baʼzi narsa ziyoda qilingan hamda (baʼzisi) kamaytirilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳафс ибн Майсаранинг ҳадиси каби — охиригача — (ривоят қилинди); ва унда баъзи нарса зиёда қилинган ҳамда (баъзиси) камайтирилган.

حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ اعْتَرَفَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ حَتَّى شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبِكَ جُنُونٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَحْصَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ بِالْمُصَلَّى فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ فَرَّ فَأُدْرِكَ فَرُجِمَ حَتَّى مَاتَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْرًا وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمُعْتَرِفَ بِالزِّنَا إِذَا أَقَرَّ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ أُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدُّ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَقَرَّ عَلَى نَفْسِهِ مَرَّةً أُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدُّ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏ وَحُجَّةُ مَنْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَحَدُهُمَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي زَنَى بِامْرَأَةِ هَذَا الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اغْدُ يَا أُنَيْسُ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا فَإِنِ اعْتَرَفَتْ فَارْجُمْهَا ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَقُلْ فَإِنِ اعْتَرَفَتْ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, zino qilganini iqror qildi. (U zot) undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u (yana) iqror qildi, (u zot yana) undan yuz oʻgirdilar, toki u oʻziga qarshi toʻrt marta guvohlik berdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Senda jinnilik bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. (U zot): «Uylanganmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda (u zot) uning (toshboʻron qilinishiga) buyurdilar va u namozgohda toshboʻron qilindi. Toshlar unga ozor bergach, u qochdi, biroq quvib yetildi va toshboʻron qilinib, oʻlguncha (urilaverdi). Soʻng Rasululloh ﷺ u haqida yaxshi (soʻz) aytdilar, ammo unga (janoza) namozini oʻqimadilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Baʼzi ilm ahli huzurida amal shu hadisga binoan boʻlib, zinoni iqror qilgan kishi oʻziga qarshi toʻrt marta iqror qilsa, unga had joriy qilinadi. Bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzi ilm ahli esa: «Agar u oʻziga qarshi bir marta iqror qilsa, unga had joriy qilinadi», deyishgan, bu Molik ibn Anas va Shofeiyning soʻzidir. Bu soʻzni aytganlarning dalili Abu Hurayra va Zayd ibn Xolidning hadisidir: Ikki kishi Rasululloh ﷺga (daʼvolashib) keldilar, ulardan biri: «Yo Rasululloh, mening oʻgʻlim bu kishining ayoli bilan zino qildi», dedi — ushbu hadis toʻliq holicha — va Nabiy ﷺ: «Ey Unays, ertaga bu kishining ayolining oldiga bor, agar u iqror qilsa, uni toshboʻron qil», dedilar. (U zot) «agar u toʻrt marta iqror qilsa», demadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, зино қилганини иқрор қилди. (У зот) ундан юз ўгирдилар. Сўнг у (яна) иқрор қилди, (у зот яна) ундан юз ўгирдилар, токи у ўзига қарши тўрт марта гувоҳлик берди. Шунда Набий ﷺ: «Сенда жиннилик борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. (У зот): «Уйланганмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. (Ровий) айтди: Шунда (у зот) унинг (тошбўрон қилинишига) буюрдилар ва у намозгоҳда тошбўрон қилинди. Тошлар унга озор бергач, у қочди, бироқ қувиб етилди ва тошбўрон қилиниб, ўлгунча (урилаверди). Сўнг Расулуллоҳ ﷺ у ҳақида яхши (сўз) айтдилар, аммо унга (жаноза) намозини ўқимадилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Баъзи илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга биноан бўлиб, зинони иқрор қилган киши ўзига қарши тўрт марта иқрор қилса, унга ҳад жорий қилинади. Бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзи илм аҳли эса: «Агар у ўзига қарши бир марта иқрор қилса, унга ҳад жорий қилинади», дейишган, бу Молик ибн Анас ва Шофеийнинг сўзидир. Бу сўзни айтганларнинг далили Абу Ҳурайра ва Зайд ибн Холиднинг ҳадисидир: Икки киши Расулуллоҳ ﷺга (даъволашиб) келдилар, улардан бири: «Ё Расулуллоҳ, менинг ўғлим бу кишининг аёли билан зино қилди», деди — ушбу ҳадис тўлиқ ҳолича — ва Набий ﷺ: «Эй Унайс, эртага бу кишининг аёлининг олдига бор, агар у иқрор қилса, уни тошбўрон қил», дедилар. (У зот) «агар у тўрт марта иқрор қилса», демадилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ أَنَّ الْقَعْقَاعَ، وَزَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ، أَرْسَلاَهُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ يَسْأَلُهُ كَيْفَ تَغْتَسِلُ الْمُسْتَحَاضَةُ فَقَالَ تَغْتَسِلُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ فَإِنْ غَلَبَهَا الدَّمُ اسْتَثْفَرَتْ بِثَوْبٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ تَغْتَسِلُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ ‏.‏ وَكَذَلِكَ رَوَى دَاوُدُ وَعَاصِمٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ امْرَأَتِهِ عَنْ قَمِيرَ عَنْ عَائِشَةَ إِلاَّ أَنَّ دَاوُدَ قَالَ كُلَّ يَوْمٍ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ عَاصِمٍ عِنْدَ الظُّهْرِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَالْحَسَنِ وَعَطَاءٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَالِكٌ إِنِّي لأَظُنُّ حَدِيثَ ابْنِ الْمُسَيَّبِ مِنْ طُهْرٍ إِلَى طُهْرٍ ‏.‏ فَقَلَبَهَا النَّاسُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ وَلَكِنَّ الْوَهَمَ دَخَلَ فِيهِ وَرَوَاهُ الْمِسْوَرُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ قَالَ فِيهِ مِنْ طُهْرٍ إِلَى طُهْرٍ ‏.‏ فَقَلَبَهَا النَّاسُ مِنْ ظُهْرٍ إِلَى ظُهْرٍ ‏.‏

Abu Bakrning ozod qilgan quli Sumayy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Qaʼqoʼ va Zayd ibn Aslam uni Said ibn al-Musayyabning oldiga, istihoza (qon ketishi) boʻlgan ayol qanday gʻusl qilishini soʻrash uchun yuborishdi. U: «(Ayol) bir peshindan keyingi peshingacha gʻusl qiladi va har bir namoz uchun taharat oladi. Agar qon (toʻxtovsiz) gʻolib kelaversa, mato bilan (avratini) bogʻlab oladi», dedi. Abu Dovud aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) va Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan ham «bir peshindan keyingi peshingacha gʻusl qiladi» deb rivoyat qilingan. Shuningdek, Dovud va Osim Shaʼbiydan, u oʻz ayolidan, u Qamiyrdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildilar. Faqat Dovud «har kuni» dedi, Osimning hadisida esa «peshin paytida» deyilgan. Bu Solim ibn Abdulloh, Hasan va Atoning soʻzidir. Abu Dovud aytdi: Molik dedi: «Men Ibn al-Musayyabning hadisi ‹bir tozalanishdan keyingi tozalanishgacha› deb edi, deb gumon qilaman, ammo odamlar uni ‹bir peshindan keyingi peshingacha› deb aylantirib yuborishgan, biroq unga adashish kirib qolgan». Uni Misvar ibn Abdulmalik ibn Said ibn Abdurrahmon ibn Yarbuʼ ham rivoyat qilib, unda «bir tozalanishdan keyingi tozalanishgacha» degan, soʻng odamlar uni «bir peshindan keyingi peshingacha» deb aylantirib yuborishgan.Абу Бакрнинг озод қилган қули Сумайй (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Қаъқў ва Зайд ибн Аслам уни Саид ибн ал-Мусайябнинг олдига, истиҳоза (қон кетиши) бўлган аёл қандай ғусл қилишини сўраш учун юборишди. У: «(Аёл) бир пешиндан кейинги пешингача ғусл қилади ва ҳар бир намоз учун таҳарат олади. Агар қон (тўхтовсиз) ғолиб келаверса, мато билан (авратини) боғлаб олади», деди. Абу Довуд айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ва Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ҳам «бир пешиндан кейинги пешингача ғусл қилади» деб ривоят қилинган. Шунингдек, Довуд ва Осим Шаъбийдан, у ўз аёлидан, у Қамийрдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдилар. Фақат Довуд «ҳар куни» деди, Осимнинг ҳадисида эса «пешин пайтида» дейилган. Бу Солим ибн Абдуллоҳ, Ҳасан ва Атонинг сўзидир. Абу Довуд айтди: Молик деди: «Мен Ибн ал-Мусайябнинг ҳадиси ‹бир тозаланишдан кейинги тозаланишгача› деб эди, деб гумон қиламан, аммо одамлар уни ‹бир пешиндан кейинги пешингача› деб айлантириб юборишган, бироқ унга адашиш кириб қолган». Уни Мисвар ибн Абдулмалик ибн Саид ибн Абдурраҳмон ибн Ярбуъ ҳам ривоят қилиб, унда «бир тозаланишдан кейинги тозаланишгача» деган, сўнг одамлар уни «бир пешиндан кейинги пешингача» деб айлантириб юборишган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَنُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ اعْتَرَفَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ اعْتَرَفَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ حَتَّى شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبِكَ جُنُونٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَحْصَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَ فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ فَرَّ فَأُدْرِكَ فَرُجِمَ فَمَاتَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْرًا وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aslam qabilasidan bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, zino qilganini iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u yana iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u yana iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Nihoyat u oʻz zarariga toʻrt marta guvohlik berdi. Nabiy ﷺ: «Sende jinnilik bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Uylanganmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. Nabiy ﷺ uni buyurdilar, u toshboʻron qilindi. Toshlar unga tegib ogʻritganda, u qochdi, ammo tutib olinib, toshboʻron qilindi va oʻldi. Nabiy ﷺ unga xayrli soʻz aytdilar, lekin unga janoza namozi oʻqimadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аслам қабиласидан бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб, зино қилганини иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у яна иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у яна иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Ниҳоят у ўз зарарига тўрт марта гувоҳлик берди. Набий ﷺ: «Сенде жиннилик борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Уйланганмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Набий ﷺ уни буюрдилар, у тошбўрон қилинди. Тошлар унга тегиб оғритганда, у қочди, аммо тутиб олиниб, тошбўрон қилинди ва ўлди. Набий ﷺ унга хайрли сўз айтдилар, лекин унга жаноза намози ўқимадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا دُجَيْنٌ أَبُو الْغُصْنِ، بَصْرِيٌّ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ أَسْلَمَ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ حَدِّثْنِي عَنْ عُمَرَ فَقَالَ لَا أَسْتَطِيعُ أَخَافُ أَنْ أَزِيدَ أَوْ أَنْقُصَ كُنَّا إِذَا قُلْنَا لِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخَافُ أَنْ أَزِيدَ حَرْفًا أَوْ أَنْقُصَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَهُوَ فِي النَّارِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umar (roziyallohu anhu)ga: «Bizga Rasululloh ﷺ dan hadis aytib bering», desak, u: «Men bir harf ziyoda qilib yoki kamaytirib yuborishdan qoʻrqaman. Rasululloh ﷺ: ‹Kim menga nisbatan yolgʻon toʻqisa, u doʻzaxdadir›, deganlar», der edi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умар (розияллоҳу анҳу)га: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадис айтиб беринг», десак, у: «Мен бир ҳарф зиёда қилиб ёки камайтириб юборишдан қўрқаман. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким менга нисбатан ёлғон тўқиса, у дўзахдадир›, деганлар», дер эди.

- وعن أنس رضي الله عنه أن فتى من أسلم قال‏:‏ يا رسول الله إني أريد الغزو وليس معي ما أتجهز به، قال‏:‏ ‏"‏ائت فلانًا، قد كان تجهز فمرض فأتاه فقال‏:‏ إن رسول الله صلى الله عليه وسلم يقرئك السلام ويقول‏:‏ أعطني الذي تجهزت به قال‏:‏ يا فلانة أعطيه، الذي كنت تجهزت به ولاتحبسي منه شيئًا فوالله لا تحبسي منه شيئًا فيبارك لك فيه ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam qabilasidan bir yigit: «Ey Allohning Rasuli, men gʻazotga chiqmoqchiman, lekin jang uchun tayyorlanadigan narsam yoʻq», dedi. U zot: «Falonchining oldiga bor, u (jangga) tayyorlangan edi, ammo kasal boʻlib qoldi», dedilar. (Yigit) uning oldiga borib: «Rasululloh ﷺ senga salom aytib, ‹oʻzing tayyorlagan (jang jihozini) menga ber›, dedilar», dedi. U (kishi) ayoliga: «Ey falonchi, oʻzim uchun tayyorlagan narsani unga ber, undan hech narsani ushlab qolma. Allohga qasamki, undan hech narsani ushlab qolma, (shunda) u sen uchun barakali boʻladi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам қабиласидан бир йигит: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ғазотга чиқмоқчиман, лекин жанг учун тайёрланадиган нарсам йўқ», деди. У зот: «Фалончининг олдига бор, у (жангга) тайёрланган эди, аммо касал бўлиб қолди», дедилар. (Йигит) унинг олдига бориб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга салом айтиб, ‹ўзинг тайёрлаган (жанг жиҳозини) менга бер›, дедилар», деди. У (киши) аёлига: «Эй фалончи, ўзим учун тайёрлаган нарсани унга бер, ундан ҳеч нарсани ушлаб қолма. Аллоҳга қасамки, ундан ҳеч нарсани ушлаб қолма, (шунда) у сен учун баракали бўлади», деди.

وَعَن سلَمةَ بنِ الأكوَعِ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَسْلَمَ يَتَنَاضَلُونَ بِالسُّوقِ فَقَالَ: «ارْمُوا بَنِي إِسْمَاعِيلَ فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا وَأَنَا مَعَ بَنِي فُلَانٍ» لِأَحَدِ الْفَرِيقَيْنِ فَأَمْسَكُوا بِأَيْدِيهِمْ فَقَالَ: «مَا لَكُمْ؟» قَالُوا: وَكَيْفَ نَرْمِي وَأَنْتَ مَعَ بَنِي فُلَانٍ؟ قَالَ: «ارْمُوا وَأَنا مَعكُمْ كلكُمْ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Salama ibn Akva (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — kamondan oʻq otish (mashq qilayotgan) Aslam qabilasidan baʼzi kishilar yonidan oʻtdi. U zot: «Ey Ismoil avlodi! (Oʻq) otinglar — chunki otangiz buyuk kamonchi edi. Men — falonchi (qabila)si tomonidaman», — yaʼni ikki jamoadan biri (tomonidaman), — dedi. Boshqa jamoa (oʻq) otishni toʻxtatdi; shunda Paygʻambar ﷺ: «Ularga nima boʻldi?» — dedi. Ular: «Siz falonchi (qabila)si bilan boʻlsangiz, biz qanday otaylik?» — deb javob berdi. U zot: «Otinglar — men hammangiz bilan birgaman», — dedi.Салама ибн Аква (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — камондан ўқ отиш (машқ қилаётган) Аслам қабиласидан баъзи кишилар ёнидан ўтди. У зот: «Эй Исмоил авлоди! (Ўқ) отинглар — чунки отангиз буюк камончи эди. Мен — фалончи (қабила)си томонидаман», — яъни икки жамоадан бири (томонидаман), — деди. Бошқа жамоа (ўқ) отишни тўхтатди; шунда Пайғамбар ﷺ: «Уларга нима бўлди?» — деди. Улар: «Сиз фалончи (қабила)си билан бўлсангиз, биз қандай отайлик?» — деб жавоб берди. У зот: «Отинглар — мен ҳаммангиз билан биргаман», — деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ، أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ أَبِي أَنَسٍ حَدَّثَهُ، أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ‏:‏ هِجْرَةُ الْمُسْلِمِ سَنَةً كَدَمِهِ، وَفِي الْمَجْلِسِ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، وَعَبْدُ اللهِ بْنُ أَبِي عَتَّابٍ، فَقَالاَ‏:‏ قَدْ سَمِعْنَا هَذَا عَنْهُ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan yuqoridagidek (yaʼni Rasululloh ﷺ nafl namozni ulov ustida qayoqqa burilsa oʻsha tomonga, farzni esa qiblaga yuzlanib oʻqishlari haqida) rivoyat qilinadi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагидек (яъни Расулуллоҳ ﷺ нафл намозни улов устида қаёққа бурилса ўша томонга, фарзни эса қиблага юзланиб ўқишлари ҳақида) ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ أَنْ أَذِّنْ فِي النَّاسِ ‏"‏ أَنَّ مَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيَصُمْ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ، فَإِنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ ‏"‏‏.‏

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Bani Aslam (qabilasi)dan bir kishini — odamlar orasida: «Kim (allaqachon) yegan boʻlsa, kunning qolgan (qismi)da roʻza tutsin; kim yemagan boʻlsa, roʻzasini davom ettirsin — chunki bu kun Ashuro kuni», — deb eʼlon qilishga buyurdi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Бани Аслам (қабиласи)дан бир кишини — одамлар орасида: «Ким (аллақачон) еган бўлса, куннинг қолган (қисми)да рўза туцин; ким емаган бўлса, рўзасини давом эттирсин — чунки бу кун Ашуро куни», — деб эълон қилишга буюрди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي، عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، - رضى الله عنه - أَنَّهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ ‏"‏ مَنْ كَانَ لَمْ يَصُمْ فَلْيَصُمْ وَمَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ إِلَى اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Aslam (qabilasi)dan bir kishini Ashuro kuni yuborib, odamlar orasida: «Kim roʻza tutmagan boʻlsa, roʻza tutsin; kim yegan boʻlsa, roʻzasini kechgacha toʻldirsin», deb eʼlon qilishni buyurdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аслам (қабиласи)дан бир кишини Ашуро куни юбориб, одамлар орасида: «Ким рўза тутмаган бўлса, рўза тутсин; ким еган бўлса, рўзасини кечгача тўлдирсин», деб эълон қилишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي رَافِعٍ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ هَذَا أَصَحُّ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ ‏.‏

Hammod ibn Salama (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abu Rofiʼni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim va undan bu haqda soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Jaʼfarni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim», dedi. Abdulloh ibn Jaʼfar esa: «Nabiy ﷺ oʻng qoʻllariga uzuk taqar edilar», degan. (Abu Iso) aytdi: Muhammad ibn Ismoil (Buxoriy) aytdi: Bu — shu bobda rivoyat qilingan eng sahih narsadir.Ҳаммод ибн Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Абу Рофиъни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим ва ундан бу ҳақда сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Жаъфарни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим», деди. Абдуллоҳ ибн Жаъфар эса: «Набий ﷺ ўнг қўлларига узук тақар эдилар», деган. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад ибн Исмоил (Бухорий) айтди: Бу — шу бобда ривоят қилинган энг саҳиҳ нарсадир.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، - وَهَذَا حَدِيثُ مُسَدَّدٍ - عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فُلاَنًا الأَسْلَمِيَّ وَبَعَثَ مَعَهُ بِثَمَانَ عَشْرَةَ بَدَنَةً فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ أُزْحِفَ عَلَىَّ مِنْهَا شَىْءٌ قَالَ ‏"‏ تَنْحَرُهَا ثُمَّ تَصْبُغُ نَعْلَهَا فِي دَمِهَا ثُمَّ اضْرِبْهَا عَلَى صَفْحَتِهَا وَلاَ تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِكَ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي تَفَرَّدَ بِهِ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ قَوْلُهُ ‏"‏ وَلاَ تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ فِي حَدِيثِ عَبْدِ الْوَارِثِ ‏"‏ ثُمَّ اجْعَلْهُ عَلَى صَفْحَتِهَا ‏"‏ ‏.‏ مَكَانَ ‏"‏ اضْرِبْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ يَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الإِسْنَادَ وَالْمَعْنَى كَفَاكَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Aslam qabilasidan boʻlgan falon kishini (Makkaga) yubordilar va u bilan birga oʻn sakkizta qurbonlik tuyasi joʻnatdilar. (U kishi) soʻradi: «Agar ulardan biri (yoʻlda) holdan toysa, nima qilay?» U zot: «Uni soʻyib, soʻngra naʼlini (boʻyniga osilgan belgisini) qoniga botir. Soʻng uni boʻynining bir tomoniga sur. Undan na sen, na hamrohlaringdan biror kishi yemasin», dedilar — yoki «hamsafarlaringdan biror kishi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu hadisdagi «Undan na sen, na hamsafarlaringdan biror kishi yemasin», degan soʻzi bilan u (roviy) yagona qolgan (boshqa rivoyatlar bunda unga qoʻshilmagan). Abdulvoris hadisida esa «uni boʻyniga sur» soʻzi oʻrnida «soʻngra uni boʻynining bir tomoniga qoʻy», deyilgan. Abu Dovud aytadi: Men Abu Salamani: «Isnod va maʼno toʻgʻri boʻlsa, senga shu kifoya», deganini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аслам қабиласидан бўлган фалон кишини (Маккага) юбордилар ва у билан бирга ўн саккизта қурбонлик туяси жўнатдилар. (У киши) сўради: «Агар улардан бири (йўлда) ҳолдан тойса, нима қилай?» У зот: «Уни сўйиб, сўнгра наълини (бўйнига осилган белгисини) қонига ботир. Сўнг уни бўйнининг бир томонига сур. Ундан на сен, на ҳамроҳларингдан бирор киши емасин», дедилар — ёки «ҳамсафарларингдан бирор киши», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу ҳадисдаги «Ундан на сен, на ҳамсафарларингдан бирор киши емасин», деган сўзи билан у (ровий) ягона қолган (бошқа ривоятлар бунда унга қўшилмаган). Абдулворис ҳадисида эса «уни бўйнига сур» сўзи ўрнида «сўнгра уни бўйнининг бир томонига қўй», дейилган. Абу Довуд айтади: Мен Абу Саламани: «Иснод ва маъно тўғри бўлса, сенга шу кифоя», деганини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهُ عَنْ أُمِّهَا أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ امْرَأَةً مِنْ أَسْلَمَ يُقَالُ لَهَا سُبَيْعَةُ كَانَتْ تَحْتَ زَوْجِهَا فَتُوُفِّيَ عَنْهَا وَهِيَ حُبْلَى فَخَطَبَهَا أَبُو السَّنَابِلِ بْنُ بَعْكَكٍ فَأَبَتْ أَنْ تَنْكِحَهُ فَقَالَ مَا يَصْلُحُ لَكِ أَنْ تَنْكِحِي حَتَّى تَعْتَدِّي آخِرَ الأَجَلَيْنِ ‏.‏ فَمَكَثَتْ قَرِيبًا مِنْ عِشْرِينَ لَيْلَةً ثُمَّ نُفِسَتْ فَجَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ انْكِحِي ‏"‏ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aslam qabilasidan Subaya deb ataladigan bir ayol erining nikohida edi. Eri vafot etganda u homilador edi. Abus-Sanobil ibn Baʼkak unga sovchi qoʻydi, ammo u unga turmushga chiqishdan bosh tortdi. U: «Sen ikki muddatning uzunrogʻini idda saqlamaguningcha turmushga chiqishing durust boʻlmaydi», dedi. U yigirma kunlarcha oʻtgach tugʻdi. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi. U zot: «Turmushga chiqaver», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аслам қабиласидан Субая деб аталадиган бир аёл эрининг никоҳида эди. Эри вафот этганда у ҳомиладор эди. Абус-Санобил ибн Баъкак унга совчи қўйди, аммо у унга турмушга чиқишдан бош тортди. У: «Сен икки муддатнинг узунроғини идда сақламагунингча турмушга чиқишинг дуруст бўлмайди», деди. У йигирма кунларча ўтгач туғди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди. У зот: «Турмушга чиқавер», дедилар.

- عن أبي رافع أسلم مولي رسول الله صلى الله عليه وسلم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ من غسل ميتاً فكتم عليه ، غفر الله له أربعين مرة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الحاكم وقال صحيح علي شرط مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir mayyitni yuvsa va unda koʻrgan (aybni) yashirsa, Alloh uni qirq marta magʻfirat qiladi», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир маййитни ювса ва унда кўрган (айбни) яширса, Аллоҳ уни қирқ марта мағфират қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَلَمَةَ بْنَ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَفَرٍ مِنْ أَسْلَمَ يَنْتَضِلُونَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ارْمُوا بَنِي إِسْمَاعِيلَ، فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا ارْمُوا وَأَنَا مَعَ بَنِي فُلاَنٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَمْسَكَ أَحَدُ الْفَرِيقَيْنِ بِأَيْدِيهِمْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكُمْ لاَ تَرْمُونَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَرْمِي وَأَنْتَ مَعَهُمْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ارْمُوا فَأَنَا مَعَكُمْ كُلِّكُمْ ‏"‏‏.‏

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Bani Aslam qabilasidan — oʻq otishni mashq qilayotgan — baʼzi odamlarning yonidan oʻtdi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Ismoil (avlodlari)! Oʻq otishni mashq qilinglar — chunki otangiz Ismoil (alayhissalom) ajoyib kamonchi edi. Oʻq otishni davom ettiringlar; men falon (qabila) bilan birgaman», — dedi. Shunda (ikki) tarafdan biri otishni toʻxtatdi. Allohning Rasuli ﷺ: «Nega otmayapsizlar?» — dedi. Ular: «Siz ular bilan (yaʼni ularning tarafida) ekansiz, biz qanday otaylik?» — dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Otinglar — men hammangiz bilan birgaman», — dedi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Бани Аслам қабиласидан — ўқ отишни машқ қилаётган — баъзи одамларнинг ёнидан ўтди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Исмоил (авлодлари)! Ўқ отишни машқ қилинглар — чунки отангиз Исмоил (алайҳиссалом) ажойиб камончи эди. Ўқ отишни давом эттиринглар; мен фалон (қабила) билан биргаман», — деди. Шунда (икки) тарафдан бири отишни тўхтатди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Нега отмаяпсизлар?» — деди. Улар: «Сиз улар билан (яъни уларнинг тарафида) экансиз, биз қандай отайлик?» — деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Отинглар — мен ҳаммангиз билан биргаман», — деди.

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، وَعَمْرٌو، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّحَدَّثَهُ قَالَ قَبَّلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الْحَجَرَ ثُمَّ قَالَ أَمَ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلاَ أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ‏.‏ زَادَ هَارُونُ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنِي بِمِثْلِهَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَسْلَمَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Hajar (qora tosh)ni oʻpdi, soʻng: «Ogoh boʻl, Allohga qasamki, men albatta bilamanki, sen bir toshsan. Agar Rasululloh ﷺ ni seni oʻpganlarini koʻrmaganimda, seni oʻpmas edim», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Ҳажар (қора тош)ни ўпди, сўнг: «Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, мен албатта биламанки, сен бир тошсан. Агар Расулуллоҳ ﷺ ни сени ўпганларини кўрмаганимда, сени ўпмас эдим», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَغِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَعُصَيَّةُ عَصَتِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aslamni Alloh salomat qilsin, Gʻiforni Alloh magʻfirat qilsin, Usayya esa Alloh va Uning Rasuliga osiy boʻldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Асламни Аллоҳ саломат қилсин, Ғифорни Аллоҳ мағфират қилсин, Усайя эса Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَيْمَنَ، مَوْلَى عُرْوَةَ يَسْأَلُ ابْنَ عُمَرَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ يَسْمَعُ قَالَ كَيْفَ تَرَى فِي رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا قَالَ طَلَّقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَرَدَّهَا عَلَىَّ وَلَمْ يَرَهَا شَيْئًا وَقَالَ ‏"‏ إِذَا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْ أَوْ لِيُمْسِكْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ ‏}‏ فِي قُبُلِ عِدَّتِهِنَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ يُونُسُ بْنُ جُبَيْرٍ وَأَنَسُ بْنُ سِيرِينَ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَزَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ وَمَنْصُورٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ مَعْنَاهُمْ كُلُّهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ طَلَّقَ وَإِنْ شَاءَ أَمْسَكَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَمَّا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ وَنَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ ثُمَّ تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ طَلَّقَ وَإِنْ شَاءَ أَمْسَكَ وَرُوِيَ عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ نَحْوُ رِوَايَةِ نَافِعٍ وَالزُّهْرِيِّ وَالأَحَادِيثُ كُلُّهَا عَلَى خِلاَفِ مَا قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ ‏.‏

Abu Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Urvaning ozod qilingan quli Abdurrahmon ibn Aymanning Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan soʻrayotganini, Abu Zubayr ham tinglab turganini eshitdi. U: «Bir kishi xotinini hayzli holida taloq qilsa, bu haqda nima deysiz?» — dedi. (Ibn Umar) dedi: «Abdulloh ibn Umar Rasululloh ﷺ zamonlarida xotinini hayz koʻrgan holida taloq qildi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Abdulloh ibn Umar xotinini hayz koʻrgan holida taloq qildi›, — dedi». Abdulloh dedi: «(Rasululloh ﷺ) uni menga qaytardilar va (bu taloqni) hech narsa (hisobiga) sanamadilar va: ‹Pok boʻlganida taloq qilsin yoki (oʻzida) ushlab tursin›, — dedilar». Ibn Umar dedi: Nabiy ﷺ {Ey Nabiy! Ayollarni taloq qilsangiz, ularni taloq qilingiz} (Taloq surasi 1) (oyatini) «iddalarining oldida (boshida)» (deb) oʻqidilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Ibn Umardan Yunus ibn Jubayr, Anas ibn Siyrin, Said ibn Jubayr, Zayd ibn Aslam, Abu Zubayr va Mansur Abu Voil orqali rivoyat qilganlar; ularning hammasining maʼnosi: Nabiy ﷺ unga, xotini pok boʻlguniga qadar uni qaytarib olishni, soʻngra istasa taloq qilishini, istasa ushlab turishini buyurganlar. Muhammad ibn Abdurrahmon ham Solimdan, u Ibn Umardan shunday rivoyat qilgan. Zuhriyning Solimdan va Nofeʼning Ibn Umardan rivoyatiga kelsak: Nabiy ﷺ unga, xotini pok boʻlguniga qadar uni qaytarib olishni, soʻngra (yana) hayz koʻrib, (yana) pok boʻlishini, soʻngra istasa taloq qilishini, istasa ushlab turishini buyurganlar (deb keladi). Ato al-Xurosoniydan, u Hasandan, u Ibn Umardan ham Nofeʼ va Zuhriyning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilingan. Barcha hadislar Abu Zubayr aytganiga xilof (oʻlaroq keladi).Абу Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Урванинг озод қилинган қули Абдурраҳмон ибн Айманнинг Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан сўраётганини, Абу Зубайр ҳам тинглаб турганини эшитди. У: «Бир киши хотинини ҳайзли ҳолида талоқ қилса, бу ҳақда нима дейсиз?» — деди. (Ибн Умар) деди: «Абдуллоҳ ибн Умар Расулуллоҳ ﷺ замонларида хотинини ҳайз кўрган ҳолида талоқ қилди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Абдуллоҳ ибн Умар хотинини ҳайз кўрган ҳолида талоқ қилди›, — деди». Абдуллоҳ деди: «(Расулуллоҳ ﷺ) уни менга қайтардилар ва (бу талоқни) ҳеч нарса (ҳисобига) санамадилар ва: ‹Пок бўлганида талоқ қилсин ёки (ўзида) ушлаб турсин›, — дедилар». Ибн Умар деди: Набий ﷺ {Эй Набий! Аёлларни талоқ қилсангиз, уларни талоқ қилингиз} (Талоқ сураси 1) (оятини) «иддаларининг олдида (бошида)» (деб) ўқидилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Ибн Умардан Юнус ибн Жубайр, Анас ибн Сийрин, Саид ибн Жубайр, Зайд ибн Аслам, Абу Зубайр ва Мансур Абу Воил орқали ривоят қилганлар; уларнинг ҳаммасининг маъноси: Набий ﷺ унга, хотини пок бўлгунига қадар уни қайтариб олишни, сўнгра истаса талоқ қилишини, истаса ушлаб туришини буюрганлар. Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ҳам Солимдан, у Ибн Умардан шундай ривоят қилган. Зуҳрийнинг Солимдан ва Нофеънинг Ибн Умардан ривоятига келсак: Набий ﷺ унга, хотини пок бўлгунига қадар уни қайтариб олишни, сўнгра (яна) ҳайз кўриб, (яна) пок бўлишини, сўнгра истаса талоқ қилишини, истаса ушлаб туришини буюрганлар (деб келади). Ато ал-Хуросонийдан, у Ҳасандан, у Ибн Умардан ҳам Нофеъ ва Зуҳрийнинг ривоятига ўхшаш ривоят қилинган. Барча ҳадислар Абу Зубайр айтганига хилоф (ўлароқ келади).

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْعَقِيقَةِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يُحِبُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْعُقُوقَ ‏"‏ ‏.‏ وَكَأَنَّهُ كَرِهَ الاِسْمَ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّمَا نَسْأَلُكَ أَحَدُنَا يُولَدُ لَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْسُكَ عَنْ وَلَدِهِ فَلْيَنْسُكْ عَنْهُ عَنِ الْغُلاَمِ شَاتَانِ مُكَافَأَتَانِ وَعَنِ الْجَارِيَةِ شَاةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ دَاوُدُ سَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ عَنِ الْمُكَافَأَتَانِ قَالَ الشَّاتَانِ الْمُشَبَّهَتَانِ تُذْبَحَانِ جَمِيعًا ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan aqiqa haqida soʻralganda, u zot: «Alloh azza va jalla oqni (ota-onaga oqlibgarchilikni) yaxshi koʻrmaydi», dedilar. Goʻyo u zot bu nomni yoqtirmaganlaridek boʻldilar. Shunda: «Ey Rasululloh, biz sizdan faqat birortamizning farzandi tugʻilsa, nima qilishimizni soʻrayapmiz», deyildi. U zot: «Kim farzandi uchun qurbonlik soʻysa, soʻysin: oʻgʻil bola uchun bir-biriga tenglashtirilgan ikkita qoʻy, qiz bola uchun bitta qoʻy», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан ақиқа ҳақида сўралганда, у зот: «Аллоҳ азза ва жалла оқни (ота-онага оқлибгарчиликни) яхши кўрмайди», дедилар. Гўё у зот бу номни ёқтирмаганларидек бўлдилар. Шунда: «Эй Расулуллоҳ, биз сиздан фақат бирортамизнинг фарзанди туғилса, нима қилишимизни сўраяпмиз», дейилди. У зот: «Ким фарзанди учун қурбонлик сўйса, сўйсин: ўғил бола учун бир-бирига тенглаштирилган иккита қўй, қиз бола учун битта қўй», дедилар.

- وعن عبد الله بن كعب بن مالك، وكان قائد كعب رضي الله عنه من بنيه حين عمي قال‏:‏ سمعت كعب بن مالك رضي الله عنه يحدث بحديثه حين تخلف عن رسول الله صلى الله عليه وسلم في غزوة تبوك‏.‏ قال كعب‏:‏ لم اتخلف عن رسول الله، صلى الله عليه وسلم ، في غزوة غزاها قط إلا في غزوة تبوك، غير أني قد تخلفت في غزوة بدر، ولم يعاتب أحد تخلف عنه، إنما خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم والمسلمون يريدون عير قريش حتى جمع الله تعالى بينهم وبين عدوهم على غير ميعاد‏.‏ ولقد شهدت مع رسول الله صلى الله عليه وسلم ليلة العقبة حين تواثقنا على الإسلام، وما أحب أن لي بها مشهد بدرٍ، وإن كانت بدر أذكر في الناس منها‏.‏ وكان من خبري حين تخلف عن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، في غزوة تبوك أني لم أكن قط أقوى ولا أيسر مني حين تخلفت عنه في تلك الغزوة، والله ما جمعت قبلها راحلتين قط حتى جمعتهما في تلك الغزوة، ولم يكن رسول الله صلى الله عليه وسلم يريد غزوة إلا ورى بغيرها حتى كانت تلك الغزوة، فغزاها رسول الله صلى الله عليه وسلم في حر شديد، واستقبل سفراً بعيداً ومفازاً، واستقبل عدداً كثيراً، فجلى للمسلمين أمرهم ليتأهبوا أهبة غزوهم فأخبرهم بوجههم الذي يريد، والمسلمون مع رسول الله كثير ولا يجمعهم كتاب حافظ ‏"‏يريد بذلك الديوان‏"‏ قال كعب‏:‏ فقل رجل يريد أن يتغيب إلا ظن أن ذلك سيخفى به مالم ينزل فيه وحي من الله، وغزا رسول الله صلى الله عليه وسلم تلك الغزوة حين طابت الثمار والظلال فأنا إليها أصعر فتجهز رسول الله صلى الله عليه وسلم والمسلمون معه، وطفقت أغدو لكي أتجهز معه، فأرجع ولم أقض شيئاً، وأقول في نفسي‏:‏ أنا قادر على ذلك إذا أردت، فلم يزل يتمادى بي حتى استمر بالناس الجد، فأصبح رسول الله صلى الله عليه وسلم غادياً والمسلمون معه، ولم أقض من جهازي شيئاً، ثم غدوت فرجعت ولم أقض شيئاً، فلم يزل يتمادى بي حتى أسرعوا وتفارط الغرو، فهممت أن أرتحل فأدركهم، فياليتني فعلت، ثم لم يقدر ذلك لي، فطفقت إذا خرجت في الناس بعد خروج رسول الله صلى الله عليه وسلم يحزنني أني أرى لي أسوة، إلا رجلاً مغموصاً عليه في النفاق، أو رجلاً ممن عذر الله تعالى من أسوة، إلا رجلاً مغموصاً عليه في النفاق، أو رجلاً ممن عذر الله تعالى من الضعفاء، ولم يذكرني رسول الله صلى الله عليه وسلم حتى بلغ تبوك، فقال وهو جالس في القوم بتبوك‏:‏ ما فعل كعب بن مالك‏؟‏ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ.فقال له معاذ بن جبل رضي الله عنه بئس ما قلت‏!‏ والله يارسول الله ما علمنا عليه إلا خيراً ، فسكت رسول الله صلى الله عليه وسلم فبينا هو على ذلك رأى رجلا مبيضا يزول به السراب فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ كن أبا خيثمة، فإذا أبو خيثمة الأنصاري وهو الذي تصدق بصاع التمر حين لمزه المنافقون، قال كعب‏:‏ فلما بلغني أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قد توجه قافلاً من تبوك حضرني بثي، فطفقت أتذكر الكذب وأقول‏:‏ بم أخرج من سخطه غداً وأستعين على ذلك بكل ذي رأى من أهلي، فلما قيل‏:‏ إن رسول الله صلى الله عليه وسلم قد أظل قادماً زاح عني الباطل حتى عرفت أني لم أنج منه بشيء أبداً، فأجمعت صدقه، وأصبح رسول الله صلى الله عليه وسلم قادماً، وكان إذا قدم من سفر بدأ بالمسجد فركع فيه ركعتين ثم جلس للناس، فلما فعل فعل ذلك جاءه المخلفون يعتذرون إليه ويحلفون له، وكانوا بضعا وثمانين رجلاً فقبل منهم علانيتهم وبايعهم واستغفر لهم ووكل سرائرهم إلى الله تعالى حتى جئت‏.‏ فلما سلمت تبسم تبسم المغضب ثم قال‏:‏ تعال، فجئت أمشي حتى جلست بين يديه، فقال لي‏:‏ ما خلفك‏؟‏ ألم تكن قد ابتعت ظهرك‏!‏ قال قلت‏:‏ يارسول الله إني والله لو جلست عند غيرك من أهل الدنيا لرأيت أني سأخرج من سخطه بعذر، لقد أعطيت جدلاً، ولكنني والله لقد علمت لئن حدثتك اليوم حديث كذب ترضي به ليوشكن الله يسخطك علي، وإن حدثتك حديث صدق تجد علي فيه إني لأرجو فيه عقبى الله عز وجل، والله ما كان لي من عذر، والله ما كنت قط أقوى ولا أيسر مني حين تخلفت عنك‏.‏ قال‏:‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أما هذا فقد صدق، فقم حتى يقضي الله فيك‏"‏ وسار رجال من بني سلمة فاتبعوني، فقالوا لي‏:‏ والله ما علمناك أذنبت ذنبا قبل هذا، لقد عجزت في أن لا يكون اعتذرت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم بما اعتذر إليه المخلفون فقد كان كافيك ذنبك استغفار رسول الله صلى الله عليه وسلم لك‏.‏ قال‏:‏ فوالله ما زالوا يؤنبونني حتى أردت أن أرجع إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فأكذب نفسي، ثم قلت لهم‏:‏ هل لقي هذا معي من أحد‏؟‏ قالوا‏:‏ نعم لقيه معك رجلان قالا مثل ما قلت، وقيل لهما مثل ما قيل لك، قال قلت‏:‏ من هما‏؟‏ قالوا‏:‏ مرارة بن الربيع العمري، وهلال بن أمية الواقفي‏؟‏ قال‏:‏ فذكروا لي رجلين صالحين قد شهدا بدراً فيهما أسوة‏.‏ قال‏:‏ فمضيت حين ذكروهما لي‏.‏ ونهى رسول صلى الله عليه وسلم عن كلامنا أيها الثلاثة من بين من تخلف عنه، قال‏:‏ فاجتنبنا الناس- أو قال‏:‏ تغيروا لنا- حتى تنكرت لي في نفس الأرض، فما هي بالأرض التي أعرف، فلبثنا على ذلك خمسين ليلة‏.‏ فأما صاحباي فاستكانا وقعدا في بيوتهما يبكيان، وأما أنا فكنت أشب القوم وأجلدهم، فكنت أخرج فأشهد الصلاة مع المسلمين، وأطوف في الأسواق ولا يكلمني أحد، وآتي رسول الله صلى الله عليه وسلم فأسلم عليه، وهو في مجلسه بعد الصلاة، فأقول في نفسي ‏:‏ هل حرك شفتيه برد السلام أم ‏؟‏ ثم أصلي قريباً منه وأسارقه النظر، فإذا أقبلت على صلاتي نظر إلي، وإذا التفت نحوه أعرض عني، حتى إذا طال ذلك علي من جفوة المسلمين مشيت حتى تسورت جدار حائط أبي قتادة وهو ابن عمي وأحب الناس إلي، فسلمت عليه فوالله ما ردّ علي السلام، فقلت له‏:‏ يا أبا قتادة أنشدك بالله هل تعلمني أُحب الله ورسوله صلى الله عليه وسلم ‏؟‏ فسكت، فعدت فناشدته فسكت، فعدت فناشدته فقال‏:‏ الله ورسوله أعلم‏.‏ ففاضت عيناي، وتوليت حتى تسورت الجدار، فبينما أنا أمشى في سوق المدينة إذا نبطى من نبط أهل الشام ممن قدم بالطعام ببيعه بالمدينة يقول‏:‏ من يدل على كعب بن مالك‏؟‏ فطفق الناس يشيرون له إلي حتى جاءنى فدفع إلي كتاب من ملك غسان، وكنت كاتباً‏.‏ فقرأته فإذا فيه‏:‏ أما بعد فإنه قد بلغنا أن صاحبك قد جفاك، ولم يجعلك الله بدار هوان ولا مضيعة، فالحق بنا نواسك، فقلت حين قرأتها، وهذه أيضاً من البلاء فتيممت بها التنور فسجرتها، حتى إذا مضت أربعون من الخمسين واستلبث الوحى إذا رسول رسول الله صلى الله عليه وسلم يأتينى، فقال‏:‏ إن رسول الله صلى الله عليه وسلم يأمرك أن تعتزل امرأتك، فقلت‏:‏ أطلقها، أم ماذا أفعل‏؟‏ قال‏:‏ لا، بل اعتزلها فلا تقربنها، وأرسل إلى صاحبي بمثل ذلك‏.‏ فقلت لامرأتي‏:‏ ألحقي بأهلك فكوني عندهم حتى يقضي الله في هذا الأمر، فجاءت امرأة هلال بن أمية رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالت له ‏:‏ يا رسول الله إن هلال بن أمية شيخ ضائع ليس له خادم، فهل تكره أن أخدمه‏؟‏ قال ‏:‏ لا، ولكن لا يقربنك‏.‏ فقالت‏:‏ إنه والله ما به من حركة إلى شيء، ووالله ما زال يبكي منذ كان من أمره ما كان إلى يومه هذا‏.‏ فقال لي بعض أهلي‏:‏ لو استأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم في امرأتك، فقد أذن لامرأة هلال بن أمية أن تخدمه‏؟‏ فقلت‏:‏ لا أستأذن فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم، وما يدريني ماذا يقول رسول الله صلى الله عليه وسلم، إذا استأذنته فيها وأنا رجل شاب‏!‏ فلبثت بذلك عشر ليالٍ، فكمل لنا خمسون ليلة من حين نهى عن كلامنا‏.‏ ثم صليت صلاة الفجر صباح خمسين ليلة على ظهر بيت من بيوتنا، فبينما أنا جالس على الحال التى ذكر الله تعالى منا، قد ضافت علي نفسي وضاقت علي الأرض بما رحبت، سمعت صوت صارخ أوفى على سلع يقول بأعلى صوته‏:‏ يا كعب بن مالك أبشر فخررت ساجداً، وعرفت أنه قد جاء فرج‏.‏ فآذن رسول الله صلى الله عليه وسلم الناس بتوبة الله عز وجل علينا حين صلى صلاة الفجر فذهب الناس يبشروننا، فذهب قبل صاحبي مبشرون، وركض رجل إلي فرساً وسعى ساع من أسلم قبلي وأوفى على الجبل، فكان الصوت أسرع من الفرس، فلما جاءني الذى سمعت صوته يبشرني نزعت له ثوبي فكسوتهما إياه ببشراه، والله ما أملك غيرهما يومئذ، واستعرت ثوبين فلبستهما وانطلقت أتأمم رسول الله صلى الله عليه وسلم يتلقانى الناس فوجاً فوجاً يهنئوني بالتوبة ويقولون لي‏:‏ لتهنك توبة الله عليك، حتى دخلت المسجد فإذا رسول الله صلى الله عليه وسلم جالس حوله الناس، فقام طلحة بن عبيد الله رضي الله عنه يهرول حتى صافحني وهنأني، والله ما قام رجل من المهاجرين غيره، فكان كعب لا ينساها لطلحة‏.‏ قال كعب‏:‏ فلما سلمت على رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ وهو يبرق وجهه من السرور ‏:‏ أبشر بخير يوم مرّ عليك مذ ولدتك أمك، فقلت‏:‏ أمن عندك يا رسول الله أم من عند الله‏؟‏ قال ‏:‏ لا ، بل من عند الله عز وجل، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا سر استنار وجهه حتى كأن وجهه قطعة قمر، وكنا نعرف ذلك منه، فلما جلست بين يديه قلت‏:‏ يا رسول الله إن من توبتي أن أنخلع من مالي صدقة‎ إلى الله وإلى رسوله‏.‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ أمسك عليك بعض مالك فهو خير لك، فقلت‏:‏ إني أمسك سهمي الذى بخيبر‏.‏ وقلت‏:‏ يا رسول الله إن الله تعالى إنما أنجاني بالصدق، وإن من توبتي أن لا أحدثَ إلا صدقاً ما بقيت ، فو الله ما علمت أحداً من المسلمين أبلاه الله في صدق الحديث منذ ذكرت ذلك لرسول الله صلى الله عليه وسلم أحسن مما أبلاني الله تعالى ، والله ما تعمدت كذبة منذ قلت ذلك لرسول الله صلى الله عليه وسلم إلى يومي هذا، وإني لأرجو أن يحفظني الله تعالى فيما بقي، قال‏:‏ فأنزل الله تعالى‏:‏ ‏{‏لقد تاب الله على النبي والمهاجرين والأنصار الذين اتبعوه في ساعة العسرة‏)‏ حتى بلغ‏:‏ ‏{‏إنه بهم رؤوف رحيم ‏.‏ وعلى الثلاثة الذين خلفوا حتى إذا ضاقت عليهم الأرض بما رحبت‏}‏ حتى بلغ ‏:‏ ‏{‏اتقوا الله وكونوا مع الصادقين‏}‏ ‏(‏‏(‏التوبة 117، 119‏)‏‏)‏ قال كعب ‏:‏ والله ما أنعم الله علي من نعمة قط بعد إذ هداني الله للإسلام أعظم في نفسي من صدقي رسول الله صلى الله عليه وسلم أن لا أكون كذبته، فأهلك كما هلك الذين كذبوا، إن الله تعالى قال للذين كذبوا حين أنزل الوحي شر ما قال لأحد، فقال الله تعالى ‏:‏ ‏{‏سيحلفون بالله لكم إذا انقلبتم إليهم لتعرضوا عنهم فأعرضوا عنهم إنهم رجس ومأواهم جهنم جزاء بما كانوا يكسبون يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين‏}‏ ‏(‏‏(‏التوبة‏:‏ 95،96‏)‏‏)‏ ‏.‏ قال كعب ‏:‏ كنا خلفنا أيها الثلاثة عن أمر أولئك الذين قبل منهم رسول الله صلى الله عليه وسلم حين حلفوا له ، فبايعهم واستغفر لهم، وأرجأ رسول الله صلى الله عليه وسلم أمرنا حتى قضى الله تعالى فيه بذلك، قال الله تعالى ‏:‏ ‏{‏وعلى الثلاثة الذين خلفوا‏}‏ وليس الذي ذكر مما خلفنا تخلفنا عن الغزو، وإنما هو تخليفه إيانا وإرجاؤه أمرنا عمن حلف له واعتذر إليه فقبل منه‏.‏ متفق عليه‏.‏ وفى رواية ‏"‏أن النبي صلى الله عليه وسلم خرج في غزوة تبوك يوم الخميس، وكان يحب أن يخرج يوم الخميس‏"‏ وفى رواية‏:‏ ‏"‏وكان لا يقدم من سفر إلا نهاراً في الضحى، فإذا قدم بدأ بالمسجد فصلى فيه ركعتين ثم جلس فيه‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Soʻng Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotini qildilar, u zot Shomdagi Rumliklar va arab nasroniylarini (maqsad) qilgan edilar. Kaʼb ibn Molik dedi: Men Rasululloh ﷺ qilgan birorta gʻazotda ortda qolmaganman, faqat Tabuk gʻazotidan boshqa. Albatta, men Badr gʻazotida ham ortda qolgan edim, lekin (u zot) oʻzlaridan ortda qolgan birovni malomat qilmagan edilar. Chunki Rasululloh ﷺ va musulmonlar Quraysh karvonini koʻzlab chiqishgan edi, hatto Alloh ular bilan dushmanlarini belgilangan vaqtsiz duch qildi. Men Rasululloh ﷺ bilan birga Aqaba kechasida — biz Islom uchun ahd-paymon bergan paytda hozir boʻlganman, men buni Badrda hozir boʻlishdan koʻra afzal koʻraman, garchi Badr odamlar orasida undan koʻra mashhurroq boʻlsa-da. Mening Rasululloh ﷺ dan Tabuk gʻazotida ortda qolib qolganimning xabari shunday edi: men oʻsha gʻazotda u zotdan ortda qolgan paytimdagidan koʻra hech qachon kuchliroq va boyroq boʻlmagan edim. Vallohi, men undan oldin hech qachon ikkita ulov toʻplamagan edim, faqat oʻsha gʻazotdagina ularning ikkovini toʻplagandim. Rasululloh ﷺ uni qattiq jaziramada gʻazot qildilar, uzoq safar, suvsiz biyobon va koʻp sonli dushmanni qarshi oldilar. Shunda u zot musulmonlarga ishlarini ochiq bayon qildilar, toki ular gʻazotlariga tayyorgarlik koʻrsinlar. (U zot) ularga oʻzlari koʻzlagan yoʻnalishni xabar qildilar. Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan musulmonlar koʻp edi, ularni biror saqlovchining daftari (roʻyxati) jamlamas edi — bu bilan devon (roʻyxat daftari)ni nazarda tutadi. Kaʼb dedi: Bir kishi gʻoyib boʻlmoqchi boʻlsa, bu Aziz va Jalil Alloh tarafidan u haqida vahiy nozil boʻlmaguncha unga yashirin qoladi deb oʻylar edi (yaʼni roʻyxat yoʻqligidan). Rasululloh ﷺ oʻsha gʻazotni mevalar va soyalar yoqimli boʻlgan paytda qildilar. Men esa ularga (mevalarga) moyil edim. Rasululloh ﷺ va u zot bilan musulmonlar tayyorgarlik koʻra boshlashdi, men ham ular bilan birga tayyorlanish uchun erta tongdan chiqar, soʻng hech narsa qilmay qaytar edim. Oʻzimcha: «Men buni xohlasam, qilishga qodirman», derdim. Mana shunday cheksiz davom etaverdi, hatto odamlar (yoʻlga) jadal bilan kirishishdi. Rasululloh ﷺ tongda yoʻlga chiqdilar, musulmonlar ham u zot bilan birga (chiqishdi), men esa tayyorgarligimdan hech narsa qilmagan edim. Soʻng erta chiqib, qaytar, hech narsa qilmas edim. Bu menda cheksiz davom etaverdi, hatto ular shoshilishib, gʻazot ulgurib ketdi. Men yoʻlga chiqib, ularga yetib olishni qasd qildim. Qaniydi shuni qilganimda edi! Soʻng bu menga nasib etmadi. Rasululloh ﷺ chiqib ketganlaridan keyin odamlar orasiga chiqsam, oʻzimga oʻxshash faqat munofiqlikda ayblangan kishini yoki Alloh uzr bergan kuchsizlardan birini koʻrar, bu meni qaygʻuga solar edi. Rasululloh ﷺ Tabukka yetguncha meni eslamadilar. U zot Tabukda jamoa orasida oʻtirgan holda: «Kaʼb ibn Molik nima qildi?», — dedilar. Banu Salimadan bir kishi: «Yo Rasululloh, uni ikki ridosi va oʻz yonlariga (kibr bilan) qarashi ushlab qoldi», — dedi. Shunda Muoz ibn Jabal unga: «Naqadar yomon gap aytding! Vallohi, yo Rasululloh, biz u haqida yaxshilikdan boshqa narsa bilmaymiz», — dedi. Rasululloh ﷺ jim turdilar. Shu holda u zot oq kiyim kiygan, unga sarob (issiqda) tovlanayotgan bir kishini koʻrdilar va: «(Ey kishi,) Abu Xaysama boʻlgin!», — dedilar. Qarasalar, u Abu Xaysama al-Ansoriy ekan — u munofiqlar masxara qilgan paytda bir soʻ xurmoni sadaqa qilgan kishi edi. Kaʼb ibn Molik dedi: Rasululloh ﷺ Tabukdan qaytishga yuzlanganlari menga yetgach, qaygʻum kuchaydi va men yolgʻon (uydirish)ni oʻylay boshladim, oʻzimcha: «Ertaga uning gʻazabidan nima bilan qutulaman?», der edim. Bunda ahlimdan har bir aqlli kishidan yordam soʻrardim. Menga: «Rasululloh ﷺ yetib kelay deb qoldilar», deyilgach, botil (uydirma fikr) mendan yoʻqoldi, hatto men undan hech narsa bilan qutulolmasligimni bildim va u zotga rost soʻzlashni qatʼiy qaror qildim. Rasululloh ﷺ tongda yetib keldilar. U zot safardan qaytganlarida avval masjiddan boshlar, unda ikki rakaat namoz oʻqir, soʻng odamlar uchun (ularni qabul qilib) oʻtirar edilar. (U zot) shuni qilganlarida, ortda qolganlar u zotning huzurlariga kelib, uzr aytishni boshlashdi va qasam icha boshlashdi — ular sakson nechta kishi edi. Rasululloh ﷺ ularning ochiq aytganlarini qabul qildilar, ulardan bayʼat oldilar va ular uchun istigʻfor aytdilar, ichki niyatlarini esa Allohga havola qildilar — toki men kelgunimcha. Men salom berganimda, u zot gʻazablangan kishidek tabassum qildilar, soʻng: «Beri kel!», — dedilar. Men yurib keldim, hatto u zotning oldilarida oʻtirdim. (U zot) menga: «Seni nima ortda qoldirdi? Ulovingni sotib olmaganmiding?», — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, vallohi, agar men dunyo ahlidan sizdan boshqa birovning huzurida oʻtirganimda edi, biron uzr bilan uning gʻazabidan qutulardim, chunki menga (yaxshi) bahslashish (qobiliyati) berilgan. Lekin, vallohi, men aniq bilamanki, agar bugun sizga sizni mendan rozi qiladigan yolgʻon soʻz aytsam, Alloh sizni menga gʻazablantirishi yaqindir; agar sizga rost soʻz aytsam, undan sizning mendan gʻazablanishingiz (mumkin), lekin men bunda Allohning (yaxshi) oqibatidan umidvorman. Vallohi, mening hech qanday uzrim yoʻq edi. Vallohi, men sizdan ortda qolgan paytimdagidan koʻra hech qachon kuchliroq va boyroq boʻlmagan edim», — dedim. Rasululloh ﷺ: «Mana bunisi-ku rost soʻzladi. Allohning sen haqingda hukm qilishini (kutib) turgin», — dedilar. Men turdim, Banu Salimadan baʼzi kishilar oʻrnidan turib, ortimdan ergashishdi va menga: «Vallohi, biz seni bundan oldin biror gunoh qilgan deb bilmas edik. Sen Rasululloh ﷺ ga ortda qolganlar uzr aytganidek uzr aytmay, ojizlik qilding. Holbuki, gunohing uchun Rasululloh ﷺ ning sen uchun istigʻfor aytishlari kifoya qilar edi», — deyishdi. (Kaʼb) dedi: Vallohi, ular meni shunchalik malomat qilishdiki, hatto men Rasululloh ﷺ ning oldilariga qaytib, oʻzimni yolgʻonchi qilmoqchi boʻldim. (Kaʼb) dedi: Soʻng ularga: «Bu (holatga) men bilan birga yana birortasi duch keldimi?», — dedim. Ular: «Ha, sen bilan birga ikki kishi shunga duch keldi, ular ham sen aytgandek aytdilar va ularga ham senga aytilgandek aytildi», — deyishdi. (Kaʼb) dedi: Men: «Ular kimlar?», — dedim. Ular: «Murora ibn ar-Robia al-Omiriy va Hilol ibn Umayya al-Voqifiy», — deyishdi. (Kaʼb) dedi: Ular menga Badrda qatnashgan ikki solih kishini eslatishdi, ularda men uchun ibrat (oʻrnak) bor edi. (Kaʼb) dedi: Ular menga ularni eslatganlarida, men (oʻz soʻzimda) davom etdim. (Kaʼb) dedi: Rasululloh ﷺ musulmonlarni biz uchovimiz bilan — ortda qolganlar orasidan (aynan) biz bilan gaplashishdan qaytardilar. (Kaʼb) dedi: Odamlar bizdan chetlanishdi va bizga (munosabatlari) oʻzgardi, hatto men uchun yer ham oʻzgargandek tuyuldi, u men biladigan yer emasdek edi. Biz shu holatda ellik kecha qoldik. Ikki sherigim esa boʻysunib, uylarida yigʻlab oʻtirib qolishdi. Men esa qavmning eng yoshi va eng baquvvati edim, shuning uchun chiqib, namozda hozir boʻlardim, bozorlarda aylanardim, lekin hech kim men bilan gaplashmas edi. Men Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib, u zot namozdan keyin oʻz majlislarida oʻtirgan paytlarida salom berardim, oʻzimcha: «Salomimni qaytarish uchun lablarini qimirlatdilarmi yoki yoʻqmi?», derdim. Soʻng u zotga yaqin joyda namoz oʻqir va u zotga oʻgʻrincha qarab qoʻyar edim. Namozimga yuzlanganimda, (u zot) menga qarar, men u zot tomonga oʻgirilsam, mendan yuz oʻgirar edilar. Musulmonlarning bu betgaplari (jafosi) menga uzoq choʻzilgach, men yurib bordim va Abu Qatodaning bogʻ devoridan oshib oʻtdim — u mening amakimning oʻgʻli va menga odamlarning eng sevimlisi edi. Men unga salom berdim, lekin, vallohi, u salomimni qaytarmadi. Men unga: «Yo Abu Qatoda, men Alloh bilan sendan soʻrayman, men Alloh va Uning Rasulini sevishimni bilmaysanmi?», — dedim. (Kaʼb) dedi: U jim turdi. Men yana takrorlab, undan soʻradim, u yana jim turdi. Men yana takrorlab, undan soʻradim, shunda u: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchidir», — dedi. Shunda koʻzlarimdan yosh oqdi va men orqaga qaytib, devordan oshib oʻtdim. Men Madina bozorida yurganimda, Shom ahlining nabatiylaridan — taom (oziq-ovqat) olib kelib Madinada sotuvchilardan biri: «Kaʼb ibn Molikni kim koʻrsatib beradi?», deb (soʻrayotgan ekan). (Kaʼb) dedi: Odamlar unga meni koʻrsata boshlashdi, hatto u oldimga keldi va menga Gʻasson podshohidan bir maktub topshirdi. Men yozuvchi (savodli) edim, uni oʻqidim, qarasam, unda: «Ammo baʼd. Bizga sherigingning senga jafo qilgani yetib keldi. Alloh seni xorlik va zoeʼ boʻlish maskanida (yashashing uchun) yaratmagan. Bizga qoʻshilgin, biz senga hamdard boʻlamiz», (deb yozilgan ekan). (Kaʼb) dedi: Uni oʻqiganimda: «Bu ham balolardan biridir», dedim. Soʻng uni tandirga olib borib, u bilan (tandirni) yoqdim. Nihoyat ellikdan qirq (kun) oʻtib, vahiy esa kechiktirilganda, Rasululloh ﷺ ning elchisi oldimga kelib: «Albatta, Rasululloh ﷺ senga ayolingdan ajralib (uzoqlashib) turishingni buyurmoqdalar», — dedi. Men: «Uni taloq qilaymi yoki nima qilay?», — dedim. U: «Yoʻq, balki undan uzoqlashib tur, unga yaqinlashma», — dedi. (Kaʼb) dedi: U (Rasululloh ﷺ) ikki sherigimga ham shunday (xabar) yubordilar. (Kaʼb) dedi: Men ayolimga: «Ahling (ota-onang) huzuriga borib, Alloh bu ishda hukm qilguncha ular yonida turib turgin», — dedim. (Kaʼb) dedi: Hilol ibn Umayyaning ayoli Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, Hilol ibn Umayya zaif chol, uning xizmatkori yoʻq. Unga xizmat qilishimni yomon koʻrasizmi?», — dedi. (U zot:) «Yoʻq, lekin u senga yaqinlashmasin», — dedilar. (Ayol:) «Vallohi, unda biror narsaga (intilishga) harakat yoʻq. Vallohi, u boshiga oʻsha ish tushganidan to shu kunigacha yigʻlamoqda», — dedi. (Kaʼb) dedi: Ahlimdan baʼzilari menga: «Sen ham ayoling haqida Rasululloh ﷺ dan ruxsat soʻrasang boʻlmasmidi? Axir u zot Hilol ibn Umayyaning ayoliga unga xizmat qilishga izn berdilar-ku», — deyishdi. (Kaʼb) dedi: Men: «Men u haqida Rasululloh ﷺ dan ruxsat soʻramayman. Men u haqida ruxsat soʻrasam, Rasululloh ﷺ nima deyishlarini qayerdan bilaman? Men esa yosh kishiman», — dedim. (Kaʼb) dedi: Men shu holda yana oʻn kecha qoldim, shunday qilib, biz bilan gaplashish man etilganidan beri bizga ellik kecha toʻldi. (Kaʼb) dedi: Soʻng men ellikinchi kechaning tongida bomdod namozini uylarimizdan birining tomida oʻqidim. Men Aziz va Jalil Alloh biz haqimizda zikr qilgan holatda — jonim oʻzimga torlik qilib, yer kengligiga qaramay menga tor boʻlib ketgan holda oʻtirgan edim, Salʼ (togʻi) ustiga chiqib olgan bir kishining ovozini eshitdim, u ovozining boricha: «Yo Kaʼb ibn Molik, suyunchi (xushxabar)!», deb (qichqirardi). (Kaʼb) dedi: Men sajdaga yiqildim va bildimki, najot (kushoyish) keldi. (Kaʼb) dedi: Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqiganlarida odamlarga Allohning bizning tavbamizni qabul qilganini eʼlon qildilar. Shunda odamlar bizga xushxabar bera boshlashdi, ikki sherigim tomonga ham xushxabar beruvchilar bordi. Bir kishi men tomonga ot choptirdi, Aslamdan bir chopar ham men tomonga shoshildi va togʻga chiqib (qichqirdi), shunda ovoz otdan tezroq (yetdi). Ovozini eshitgan kishi xushxabar berib oldimga kelganida, men unga ikki kiyimimni yechib, xushxabari uchun ularni unga kiydirdim. Vallohi, oʻsha kuni mening ulardan boshqa (kiyimim) yoʻq edi. Soʻng ikki kiyimni qarzga olib, ularni kiydim va Rasululloh ﷺ ni qasd qilib yoʻlga tushdim. Odamlar meni guruh-guruh boʻlib kutib olib, tavbam (qabul boʻlgani) bilan tabriklar va: «Allohning tavbangni qabul qilgani senga muborak boʻlsin», deyishardi. Hatto men masjidga kirdim, qarasam, Rasululloh ﷺ masjidda oʻtiribdilar, atroflarida esa odamlar bor. Shunda Talha ibn Ubaydulloh shoshib oʻrnidan turdi, hatto men bilan qoʻl berib koʻrishib, tabrikladi. Vallohi, muhojirlardan undan boshqa hech bir kishi oʻrnidan turmadi. (Roviy) dedi: Kaʼb buni Talhaga (qilgan yaxshiligini) hech unutmas edi. Kaʼb dedi: Rasululloh ﷺ ga salom berganimda, u zotning chehralari xursandchilikdan porlab turardi, (u zot): «Onang seni tuqqanidan beri ustingdan oʻtgan eng yaxshi kun bilan suyunchi (xushxabar)!», — dedilar. (Kaʼb) dedi: Men: «Bu sizning tomoningizdanmi, yo Rasululloh, yoki Alloh tomonidanmi?», — dedim. (U zot:) «Yoʻq, balki Alloh tomonidan», — dedilar. Rasululloh ﷺ xursand boʻlganlarida chehralari nurlanar, goʻyo chehralari oy parchasidek edi. (Kaʼb) dedi: Biz buni (shundan) bilar edik. (Kaʼb) dedi: Men u zotning oldilarida oʻtirganimda: «Yo Rasululloh, mening tavbamdan (biri shuki), men molimdan ajrab, uni Allohga va Uning Rasuli ﷺ ga sadaqa qilishimdir», — dedim. Rasululloh ﷺ: «Molingning baʼzisini ushlab qol, bu sen uchun yaxshiroq», — dedilar. (Kaʼb) dedi: Men: «Unday boʻlsa, men Xaybardagi ulushimni ushlab qolaman», — dedim. (Kaʼb) dedi: Men: «Yo Rasululloh, albatta, Alloh meni rostgoʻylik bilan najot berdi. Mening tavbamdan (biri shuki), men tirik ekanman, faqat rost soʻzlayman», — dedim. (Kaʼb) dedi: Vallohi, men buni Rasululloh ﷺ ga aytganimdan to shu kunimgacha musulmonlardan birorta kishini Alloh soʻzning rostligida menga (berganidan) koʻra yaxshiroq sinaganini bilmayman. Vallohi, men buni Rasululloh ﷺ ga aytganimdan to shu kunimgacha qasddan biror yolgʻon (gapni) gapirmadim va men qolgan (umrim)da ham Alloh meni saqlashidan umidvorman. (Kaʼb) dedi: Shunda Aziz va Jalil Alloh nozil qildi: {Albatta, Alloh Nabiyning, qiyinchilik soatida unga ergashgan muhojir va ansorlarning — ulardan bir guruhining qalblari (haqdan) ogʻib ketay deganidan keyin — tavbasini qabul qildi. Soʻng (Alloh) ularning tavbasini qabul qildi. Albatta, U ularga shafqatli, mehribondir * Va (ishlari) ortga qoldirilgan uch kishining ham (tavbasini qabul qildi); hatto yer kengligiga qaramay ularga torlik qildi va oʻzlari ham oʻzlariga tor boʻlib qoldi} (oyatigacha), to: {Ey iymon keltirganlar! Allohdan qoʻrqinglar va rostgoʻylar bilan birga boʻlinglar} (Tavba 117-119) (oyatigacha yetdi). Kaʼb dedi: Vallohi, Alloh meni Islomga hidoyat qilganidan keyin, oʻzimning Rasululloh ﷺ ga rostgoʻyligimdan — u zotga yolgʻon soʻzlab, yolgʻon soʻzlaganlar halok boʻlganidek halok boʻlmaganimdan koʻra ulkanroq biror neʼmatni hech qachon menga ato etmadi. Chunki Alloh vahiy nozil qilganida yolgʻon soʻzlaganlarga birorta kishiga aytmagan eng yomon (soʻzni) aytdi. Alloh shunday dedi: {Siz ularning oldiga qaytib borganingizda, ulardan yuz oʻgirishingiz uchun, sizlarga Alloh nomi bilan qasam ichadilar. Bas, ulardan yuz oʻgiringlar! Albatta, ular nopokdirlar va qilgan ishlari jazosiga maskanlari jahannamdir * Sizlardan rozi boʻlishingiz uchun sizlarga qasam ichadilar. Bordi-yu sizlar ulardan rozi boʻlsangiz ham, albatta, Alloh fosiq qavmdan rozi boʻlmaydi} (Tavba 95-96). Kaʼb dedi: Biz uchovimiz Rasululloh ﷺ qasam ichganlarida qabul qilgan kishilarning ishidan ortda (kechiktirilib) qoldirildik — (u zot) ularning bayʼatini olib, ular uchun istigʻfor aytgan edilar. Rasululloh ﷺ esa bizning ishimizni Alloh hukm qilguncha kechiktirib turdilar. Mana shu sababdan Aziz va Jalil Alloh: {Va (ishlari) ortga qoldirilgan uch kishining ham} dedi. Alloh zikr qilgan «ortga qoldirilgan» (degani) bizning gʻazotdan ortda qolganimiz emas, balki bu (u zotning) bizni kechiktirgani va ishimizni unga qasam ichib, uzr aytgan, undan (u zot) qabul qilgan kishilardan ortga qoldirgani (kechiktirgani)dir.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотини қилдилар, у зот Шомдаги Румликлар ва араб насронийларини (мақсад) қилган эдилар. Каъб ибн Молик деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ қилган бирорта ғазотда ортда қолмаганман, фақат Табук ғазотидан бошқа. Албатта, мен Бадр ғазотида ҳам ортда қолган эдим, лекин (у зот) ўзларидан ортда қолган бировни маломат қилмаган эдилар. Чунки Расулуллоҳ ﷺ ва мусулмонлар Қурайш карвонини кўзлаб чиқишган эди, ҳатто Аллоҳ улар билан душманларини белгиланган вақтсиз дуч қилди. Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ақаба кечасида — биз Ислом учун аҳд-паймон берган пайтда ҳозир бўлганман, мен буни Бадрда ҳозир бўлишдан кўра афзал кўраман, гарчи Бадр одамлар орасида ундан кўра машҳурроқ бўлса-да. Менинг Расулуллоҳ ﷺ дан Табук ғазотида ортда қолиб қолганимнинг хабари шундай эди: мен ўша ғазотда у зотдан ортда қолган пайтимдагидан кўра ҳеч қачон кучлироқ ва бойроқ бўлмаган эдим. Валлоҳи, мен ундан олдин ҳеч қачон иккита улов тўпламаган эдим, фақат ўша ғазотдагина уларнинг икковини тўплагандим. Расулуллоҳ ﷺ уни қаттиқ жазирамада ғазот қилдилар, узоқ сафар, сувсиз биёбон ва кўп сонли душманни қарши олдилар. Шунда у зот мусулмонларга ишларини очиқ баён қилдилар, токи улар ғазотларига тайёргарлик кўрсинлар. (У зот) уларга ўзлари кўзлаган йўналишни хабар қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган мусулмонлар кўп эди, уларни бирор сақловчининг дафтари (рўйхати) жамламас эди — бу билан девон (рўйхат дафтари)ни назарда тутади. Каъб деди: Бир киши ғойиб бўлмоқчи бўлса, бу Азиз ва Жалил Аллоҳ тарафидан у ҳақида ваҳий нозил бўлмагунча унга яширин қолади деб ўйлар эди (яъни рўйхат йўқлигидан). Расулуллоҳ ﷺ ўша ғазотни мевалар ва соялар ёқимли бўлган пайтда қилдилар. Мен эса уларга (меваларга) мойил эдим. Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан мусулмонлар тайёргарлик кўра бошлашди, мен ҳам улар билан бирга тайёрланиш учун эрта тонгдан чиқар, сўнг ҳеч нарса қилмай қайтар эдим. Ўзимча: «Мен буни хоҳласам, қилишга қодирман», дердим. Мана шундай чексиз давом этаверди, ҳатто одамлар (йўлга) жадал билан киришишди. Расулуллоҳ ﷺ тонгда йўлга чиқдилар, мусулмонлар ҳам у зот билан бирга (чиқишди), мен эса тайёргарлигимдан ҳеч нарса қилмаган эдим. Сўнг эрта чиқиб, қайтар, ҳеч нарса қилмас эдим. Бу менда чексиз давом этаверди, ҳатто улар шошилишиб, ғазот улгуриб кетди. Мен йўлга чиқиб, уларга етиб олишни қасд қилдим. Қанийди шуни қилганимда эди! Сўнг бу менга насиб этмади. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб кетганларидан кейин одамлар орасига чиқсам, ўзимга ўхшаш фақат мунофиқликда айбланган кишини ёки Аллоҳ узр берган кучсизлардан бирини кўрар, бу мени қайғуга солар эди. Расулуллоҳ ﷺ Табукка етгунча мени эсламадилар. У зот Табукда жамоа орасида ўтирган ҳолда: «Каъб ибн Молик нима қилди?», — дедилар. Бану Салимадан бир киши: «Ё Расулуллоҳ, уни икки ридоси ва ўз ёнларига (кибр билан) қараши ушлаб қолди», — деди. Шунда Муоз ибн Жабал унга: «Нақадар ёмон гап айтдинг! Валлоҳи, ё Расулуллоҳ, биз у ҳақида яхшиликдан бошқа нарса билмаймиз», — деди. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар. Шу ҳолда у зот оқ кийим кийган, унга сароб (иссиқда) товланаётган бир кишини кўрдилар ва: «(Эй киши,) Абу Хайсама бўлгин!», — дедилар. Қарасалар, у Абу Хайсама ал-Ансорий экан — у мунофиқлар масхара қилган пайтда бир сў хурмони садақа қилган киши эди. Каъб ибн Молик деди: Расулуллоҳ ﷺ Табукдан қайтишга юзланганлари менга етгач, қайғум кучайди ва мен ёлғон (уйдириш)ни ўйлай бошладим, ўзимча: «Эртага унинг ғазабидан нима билан қутуламан?», дер эдим. Бунда аҳлимдан ҳар бир ақлли кишидан ёрдам сўрардим. Менга: «Расулуллоҳ ﷺ етиб келай деб қолдилар», дейилгач, ботил (уйдирма фикр) мендан йўқолди, ҳатто мен ундан ҳеч нарса билан қутулолмаслигимни билдим ва у зотга рост сўзлашни қатъий қарор қилдим. Расулуллоҳ ﷺ тонгда етиб келдилар. У зот сафардан қайтганларида аввал масжиддан бошлар, унда икки ракаат намоз ўқир, сўнг одамлар учун (уларни қабул қилиб) ўтирар эдилар. (У зот) шуни қилганларида, ортда қолганлар у зотнинг ҳузурларига келиб, узр айтишни бошлашди ва қасам ича бошлашди — улар саксон нечта киши эди. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг очиқ айтганларини қабул қилдилар, улардан байъат олдилар ва улар учун истиғфор айтдилар, ички ниятларини эса Аллоҳга ҳавола қилдилар — токи мен келгунимча. Мен салом берганимда, у зот ғазабланган кишидек табассум қилдилар, сўнг: «Бери кел!», — дедилар. Мен юриб келдим, ҳатто у зотнинг олдиларида ўтирдим. (У зот) менга: «Сени нима ортда қолдирди? Уловингни сотиб олмаганмидинг?», — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, агар мен дунё аҳлидан сиздан бошқа бировнинг ҳузурида ўтирганимда эди, бирон узр билан унинг ғазабидан қутулардим, чунки менга (яхши) баҳслашиш (қобилияти) берилган. Лекин, валлоҳи, мен аниқ биламанки, агар бугун сизга сизни мендан рози қиладиган ёлғон сўз айтсам, Аллоҳ сизни менга ғазаблантириши яқиндир; агар сизга рост сўз айтсам, ундан сизнинг мендан ғазабланишингиз (мумкин), лекин мен бунда Аллоҳнинг (яхши) оқибатидан умидворман. Валлоҳи, менинг ҳеч қандай узрим йўқ эди. Валлоҳи, мен сиздан ортда қолган пайтимдагидан кўра ҳеч қачон кучлироқ ва бойроқ бўлмаган эдим», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Мана буниси-ку рост сўзлади. Аллоҳнинг сен ҳақингда ҳукм қилишини (кутиб) тургин», — дедилар. Мен турдим, Бану Салимадан баъзи кишилар ўрнидан туриб, ортимдан эргашишди ва менга: «Валлоҳи, биз сени бундан олдин бирор гуноҳ қилган деб билмас эдик. Сен Расулуллоҳ ﷺ га ортда қолганлар узр айтганидек узр айтмай, ожизлик қилдинг. Ҳолбуки, гуноҳинг учун Расулуллоҳ ﷺ нинг сен учун истиғфор айтишлари кифоя қилар эди», — дейишди. (Каъб) деди: Валлоҳи, улар мени шунчалик маломат қилишдики, ҳатто мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қайтиб, ўзимни ёлғончи қилмоқчи бўлдим. (Каъб) деди: Сўнг уларга: «Бу (ҳолатга) мен билан бирга яна бирортаси дуч келдими?», — дедим. Улар: «Ҳа, сен билан бирга икки киши шунга дуч келди, улар ҳам сен айтгандек айтдилар ва уларга ҳам сенга айтилгандек айтилди», — дейишди. (Каъб) деди: Мен: «Улар кимлар?», — дедим. Улар: «Мурора ибн ар-Робиа ал-Омирий ва Ҳилол ибн Умайя ал-Воқифий», — дейишди. (Каъб) деди: Улар менга Бадрда қатнашган икки солиҳ кишини эслатишди, уларда мен учун ибрат (ўрнак) бор эди. (Каъб) деди: Улар менга уларни эслатганларида, мен (ўз сўзимда) давом этдим. (Каъб) деди: Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларни биз учовимиз билан — ортда қолганлар орасидан (айнан) биз билан гаплашишдан қайтардилар. (Каъб) деди: Одамлар биздан четланишди ва бизга (муносабатлари) ўзгарди, ҳатто мен учун ер ҳам ўзгаргандек туюлди, у мен биладиган ер эмасдек эди. Биз шу ҳолатда эллик кеча қолдик. Икки шеригим эса бўйсуниб, уйларида йиғлаб ўтириб қолишди. Мен эса қавмнинг энг ёши ва энг бақуввати эдим, шунинг учун чиқиб, намозда ҳозир бўлардим, бозорларда айланардим, лекин ҳеч ким мен билан гаплашмас эди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб, у зот намоздан кейин ўз мажлисларида ўтирган пайтларида салом берардим, ўзимча: «Саломимни қайтариш учун лабларини қимирлатдиларми ёки йўқми?», дердим. Сўнг у зотга яқин жойда намоз ўқир ва у зотга ўғринча қараб қўяр эдим. Намозимга юзланганимда, (у зот) менга қарар, мен у зот томонга ўгирилсам, мендан юз ўгирар эдилар. Мусулмонларнинг бу бетгаплари (жафоси) менга узоқ чўзилгач, мен юриб бордим ва Абу Қатоданинг боғ деворидан ошиб ўтдим — у менинг амакимнинг ўғли ва менга одамларнинг энг севимлиси эди. Мен унга салом бердим, лекин, валлоҳи, у саломимни қайтармади. Мен унга: «Ё Абу Қатода, мен Аллоҳ билан сендан сўрайман, мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севишимни билмайсанми?», — дедим. (Каъб) деди: У жим турди. Мен яна такрорлаб, ундан сўрадим, у яна жим турди. Мен яна такрорлаб, ундан сўрадим, шунда у: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчидир», — деди. Шунда кўзларимдан ёш оқди ва мен орқага қайтиб, девордан ошиб ўтдим. Мен Мадина бозорида юрганимда, Шом аҳлининг набатийларидан — таом (озиқ-овқат) олиб келиб Мадинада сотувчилардан бири: «Каъб ибн Моликни ким кўрсатиб беради?», деб (сўраётган экан). (Каъб) деди: Одамлар унга мени кўрсата бошлашди, ҳатто у олдимга келди ва менга Ғассон подшоҳидан бир мактуб топширди. Мен ёзувчи (саводли) эдим, уни ўқидим, қарасам, унда: «Аммо баъд. Бизга шеригингнинг сенга жафо қилгани етиб келди. Аллоҳ сени хорлик ва зоэъ бўлиш масканида (яшашинг учун) яратмаган. Бизга қўшилгин, биз сенга ҳамдард бўламиз», (деб ёзилган экан). (Каъб) деди: Уни ўқиганимда: «Бу ҳам балолардан биридир», дедим. Сўнг уни тандирга олиб бориб, у билан (тандирни) ёқдим. Ниҳоят элликдан қирқ (кун) ўтиб, ваҳий эса кечиктирилганда, Расулуллоҳ ﷺ нинг элчиси олдимга келиб: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ сенга аёлингдан ажралиб (узоқлашиб) туришингни буюрмоқдалар», — деди. Мен: «Уни талоқ қилайми ёки нима қилай?», — дедим. У: «Йўқ, балки ундан узоқлашиб тур, унга яқинлашма», — деди. (Каъб) деди: У (Расулуллоҳ ﷺ) икки шеригимга ҳам шундай (хабар) юбордилар. (Каъб) деди: Мен аёлимга: «Аҳлинг (ота-онанг) ҳузурига бориб, Аллоҳ бу ишда ҳукм қилгунча улар ёнида туриб тургин», — дедим. (Каъб) деди: Ҳилол ибн Умайянинг аёли Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Ҳилол ибн Умайя заиф чол, унинг хизматкори йўқ. Унга хизмат қилишимни ёмон кўрасизми?», — деди. (У зот:) «Йўқ, лекин у сенга яқинлашмасин», — дедилар. (Аёл:) «Валлоҳи, унда бирор нарсага (интилишга) ҳаракат йўқ. Валлоҳи, у бошига ўша иш тушганидан то шу кунигача йиғламоқда», — деди. (Каъб) деди: Аҳлимдан баъзилари менга: «Сен ҳам аёлинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан рухсат сўрасанг бўлмасмиди? Ахир у зот Ҳилол ибн Умайянинг аёлига унга хизмат қилишга изн бердилар-ку», — дейишди. (Каъб) деди: Мен: «Мен у ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан рухсат сўрамайман. Мен у ҳақида рухсат сўрасам, Расулуллоҳ ﷺ нима дейишларини қаердан биламан? Мен эса ёш кишиман», — дедим. (Каъб) деди: Мен шу ҳолда яна ўн кеча қолдим, шундай қилиб, биз билан гаплашиш ман этилганидан бери бизга эллик кеча тўлди. (Каъб) деди: Сўнг мен элликинчи кечанинг тонгида бомдод намозини уйларимиздан бирининг томида ўқидим. Мен Азиз ва Жалил Аллоҳ биз ҳақимизда зикр қилган ҳолатда — жоним ўзимга торлик қилиб, ер кенглигига қарамай менга тор бўлиб кетган ҳолда ўтирган эдим, Салъ (тоғи) устига чиқиб олган бир кишининг овозини эшитдим, у овозининг борича: «Ё Каъб ибн Молик, суюнчи (хушхабар)!», деб (қичқирарди). (Каъб) деди: Мен саждага йиқилдим ва билдимки, нажот (кушойиш) келди. (Каъб) деди: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқиганларида одамларга Аллоҳнинг бизнинг тавбамизни қабул қилганини эълон қилдилар. Шунда одамлар бизга хушхабар бера бошлашди, икки шеригим томонга ҳам хушхабар берувчилар борди. Бир киши мен томонга от чоптирди, Асламдан бир чопар ҳам мен томонга шошилди ва тоғга чиқиб (қичқирди), шунда овоз отдан тезроқ (етди). Овозини эшитган киши хушхабар бериб олдимга келганида, мен унга икки кийимимни ечиб, хушхабари учун уларни унга кийдирдим. Валлоҳи, ўша куни менинг улардан бошқа (кийимим) йўқ эди. Сўнг икки кийимни қарзга олиб, уларни кийдим ва Расулуллоҳ ﷺ ни қасд қилиб йўлга тушдим. Одамлар мени гуруҳ-гуруҳ бўлиб кутиб олиб, тавбам (қабул бўлгани) билан табриклар ва: «Аллоҳнинг тавбангни қабул қилгани сенга муборак бўлсин», дейишарди. Ҳатто мен масжидга кирдим, қарасам, Расулуллоҳ ﷺ масжидда ўтирибдилар, атрофларида эса одамлар бор. Шунда Талҳа ибн Убайдуллоҳ шошиб ўрнидан турди, ҳатто мен билан қўл бериб кўришиб, табриклади. Валлоҳи, муҳожирлардан ундан бошқа ҳеч бир киши ўрнидан турмади. (Ровий) деди: Каъб буни Талҳага (қилган яхшилигини) ҳеч унутмас эди. Каъб деди: Расулуллоҳ ﷺ га салом берганимда, у зотнинг чеҳралари хурсандчиликдан порлаб турарди, (у зот): «Онанг сени туққанидан бери устингдан ўтган энг яхши кун билан суюнчи (хушхабар)!», — дедилар. (Каъб) деди: Мен: «Бу сизнинг томонингизданми, ё Расулуллоҳ, ёки Аллоҳ томониданми?», — дедим. (У зот:) «Йўқ, балки Аллоҳ томонидан», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺ хурсанд бўлганларида чеҳралари нурланар, гўё чеҳралари ой парчасидек эди. (Каъб) деди: Биз буни (шундан) билар эдик. (Каъб) деди: Мен у зотнинг олдиларида ўтирганимда: «Ё Расулуллоҳ, менинг тавбамдан (бири шуки), мен молимдан ажраб, уни Аллоҳга ва Унинг Расули ﷺ га садақа қилишимдир», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Молингнинг баъзисини ушлаб қол, бу сен учун яхшироқ», — дедилар. (Каъб) деди: Мен: «Ундай бўлса, мен Хайбардаги улушимни ушлаб қоламан», — дедим. (Каъб) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, албатта, Аллоҳ мени ростгўйлик билан нажот берди. Менинг тавбамдан (бири шуки), мен тирик эканман, фақат рост сўзлайман», — дедим. (Каъб) деди: Валлоҳи, мен буни Расулуллоҳ ﷺ га айтганимдан то шу кунимгача мусулмонлардан бирорта кишини Аллоҳ сўзнинг ростлигида менга (берганидан) кўра яхшироқ синаганини билмайман. Валлоҳи, мен буни Расулуллоҳ ﷺ га айтганимдан то шу кунимгача қасддан бирор ёлғон (гапни) гапирмадим ва мен қолган (умрим)да ҳам Аллоҳ мени сақлашидан умидворман. (Каъб) деди: Шунда Азиз ва Жалил Аллоҳ нозил қилди: {Албатта, Аллоҳ Набийнинг, қийинчилик соатида унга эргашган муҳожир ва ансорларнинг — улардан бир гуруҳининг қалблари (ҳақдан) оғиб кетай деганидан кейин — тавбасини қабул қилди. Сўнг (Аллоҳ) уларнинг тавбасини қабул қилди. Албатта, У уларга шафқатли, меҳрибондир * Ва (ишлари) ортга қолдирилган уч кишининг ҳам (тавбасини қабул қилди); ҳатто ер кенглигига қарамай уларга торлик қилди ва ўзлари ҳам ўзларига тор бўлиб қолди} (оятигача), то: {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан қўрқинглар ва ростгўйлар билан бирга бўлинглар} (Тавба 117-119) (оятигача етди). Каъб деди: Валлоҳи, Аллоҳ мени Исломга ҳидоят қилганидан кейин, ўзимнинг Расулуллоҳ ﷺ га ростгўйлигимдан — у зотга ёлғон сўзлаб, ёлғон сўзлаганлар ҳалок бўлганидек ҳалок бўлмаганимдан кўра улканроқ бирор неъматни ҳеч қачон менга ато этмади. Чунки Аллоҳ ваҳий нозил қилганида ёлғон сўзлаганларга бирорта кишига айтмаган энг ёмон (сўзни) айтди. Аллоҳ шундай деди: {Сиз уларнинг олдига қайтиб борганингизда, улардан юз ўгиришингиз учун, сизларга Аллоҳ номи билан қасам ичадилар. Бас, улардан юз ўгиринглар! Албатта, улар нопокдирлар ва қилган ишлари жазосига масканлари жаҳаннамдир * Сизлардан рози бўлишингиз учун сизларга қасам ичадилар. Борди-ю сизлар улардан рози бўлсангиз ҳам, албатта, Аллоҳ фосиқ қавмдан рози бўлмайди} (Тавба 95-96). Каъб деди: Биз учовимиз Расулуллоҳ ﷺ қасам ичганларида қабул қилган кишиларнинг ишидан ортда (кечиктирилиб) қолдирилдик — (у зот) уларнинг байъатини олиб, улар учун истиғфор айтган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ эса бизнинг ишимизни Аллоҳ ҳукм қилгунча кечиктириб турдилар. Мана шу сабабдан Азиз ва Жалил Аллоҳ: {Ва (ишлари) ортга қолдирилган уч кишининг ҳам} деди. Аллоҳ зикр қилган «ортга қолдирилган» (дегани) бизнинг ғазотдан ортда қолганимиз эмас, балки бу (у зотнинг) бизни кечиктиргани ва ишимизни унга қасам ичиб, узр айтган, ундан (у зот) қабул қилган кишилардан ортга қолдиргани (кечиктиргани)дир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَفَرٍ مِنْ أَسْلَمَ يَنْتَضِلُونَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ارْمُوا بَنِي إِسْمَاعِيلَ، فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا، وَأَنَا مَعَ بَنِي فُلاَنٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَمْسَكَ أَحَدُ الْفَرِيقَيْنِ بِأَيْدِيهِمْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكُمْ لاَ تَرْمُونَ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَرْمِي وَأَنْتَ مَعَهُمْ قَالَ ‏"‏ ارْمُوا وَأَنَا مَعَكُمْ كُلِّكُمْ ‏"‏‏.‏

Salama ibn Akva (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — kamondan oʻq otish (mashq qilayotgan) Aslam qabilasidan baʼzi kishilar yonidan oʻtdi. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Ismoil avlodi! Kamondan oʻq otishni mashq qilinglar — chunki otangiz buyuk kamonchi (oʻq otuvchi) edi. Men — falonchining oʻgʻli (boʻlgan jamoa) tomonidaman», — dedi. Buni eshitib, ikki jamoadan biri otishni toʻxtatdi. Allohning Rasuli ﷺ ulardan: «Nega otmayapsizlar?» — deb soʻradi. Ular: «Yo Rasululloh! Siz qarshi jamoa tomonida boʻlsangiz, biz qanday otaylik?» — deb javob berdi. U zot: «Otinglar — men hammangiz bilan birgaman», — dedi.Салама ибн Аква (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — камондан ўқ отиш (машқ қилаётган) Аслам қабиласидан баъзи кишилар ёнидан ўтди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Исмоил авлоди! Камондан ўқ отишни машқ қилинглар — чунки отангиз буюк камончи (ўқ отувчи) эди. Мен — фалончининг ўғли (бўлган жамоа) томонидаман», — деди. Буни эшитиб, икки жамоадан бири отишни тўхтатди. Аллоҳнинг Расули ﷺ улардан: «Нега отмаяпсизлар?» — деб сўради. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Сиз қарши жамоа томонида бўлсангиз, биз қандай отайлик?» — деб жавоб берди. У зот: «Отинглар — мен ҳаммангиз билан биргаман», — деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي، سَعِيدٍ أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ يُقَالُ لَهُ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي أَصَبْتُ فَاحِشَةً فَأَقِمْهُ عَلَىَّ ‏.‏ فَرَدَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِرَارًا قَالَ ثُمَّ سَأَلَ قَوْمَهُ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُ بِهِ بَأْسًا إِلاَّ أَنَّهُ أَصَابَ شَيْئًا يَرَى أَنَّهُ لاَ يُخْرِجُهُ مِنْهُ إِلاَّ أَنْ يُقَامَ فِيهِ الْحَدُّ - قَالَ - فَرَجَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَنَا أَنْ نَرْجُمَهُ - قَالَ - فَانْطَلَقْنَا بِهِ إِلَى بَقِيعِ الْغَرْقَدِ - قَالَ - فَمَا أَوْثَقْنَاهُ وَلاَ حَفَرْنَا لَهُ - قَالَ - فَرَمَيْنَاهُ بِالْعَظْمِ وَالْمَدَرِ وَالْخَزَفِ - قَالَ - فَاشْتَدَّ فَاشْتَدَدْنَا خَلْفَهُ حَتَّى أَتَى عُرْضَ الْحَرَّةِ فَانْتَصَبَ لَنَا فَرَمَيْنَاهُ بِجَلاَمِيدِ الْحَرَّةِ - يَعْنِي الْحِجَارَةَ - حَتَّى سَكَتَ - قَالَ - ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطِيبًا مِنَ الْعَشِيِّ فَقَالَ ‏"‏ أَوَكُلَّمَا انْطَلَقْنَا غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَخَلَّفَ رَجُلٌ فِي عِيَالِنَا لَهُ نَبِيبٌ كَنَبِيبِ التَّيْسِ عَلَىَّ أَنْ لاَ أُوتَى بِرَجُلٍ فَعَلَ ذَلِكَ إِلاَّ نَكَّلْتُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَا اسْتَغْفَرَ لَهُ وَلاَ سَبَّهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan Moiz ibn Molik deb ataladigan bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Men buzuq ish (zino) qildim, mening ustimda (jazoni) ado eting», — dedi. Nabiy ﷺ uni necha marta qaytardilar. (Rovi) dedi: Soʻng u zot uning qavmidan soʻradilar. Ular: «Biz unda hech bir nuqson bilmaymiz, faqat u shunday bir ish qilibdiki, oʻzicha undan faqat had (jazo) ado etilsagina qutula olishini oʻylaydi», — dedilar. (Rovi) dedi: Shunda u Nabiy ﷺ huzuriga qaytdi, u zot esa bizni uni toshboʻron qilishimizga buyurdilar. (Rovi) dedi: Biz uni Baqiyul-Gʻarqadga olib bordik. (Rovi) dedi: Biz uni na bogʻladik, na unga oʻra qazdik. (Rovi) dedi: Soʻng biz uni suyak, kesak va sopol parchalari bilan otdik. (Rovi) dedi: U yugurib qochdi, biz ham uning ortidan yugurdik, toki u Harraning bir chetiga keldi va bizga qarshi tik turdi. Shunda biz uni Harraning katta toshlari — yaʼni qoyatoshlar bilan otdik, toki u jim boʻldi (jon berdi). (Rovi) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ shomda xutba qilib turib: «Biz Alloh yoʻlida gʻazotga chiqsak, bormi orangizda bizning ayollarimiz orasida qolib, taka maʼraganidek maʼraydigan kishi? Menga shunday ish qilgan kishi keltirilsa, men albatta uni jazolayman!» — dedilar. (Rovi) dedi: U zot u uchun na magʻfirat soʻradilar, na uni soʻkdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан Моиз ибн Молик деб аталадиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Мен бузуқ иш (зино) қилдим, менинг устимда (жазони) адо этинг», — деди. Набий ﷺ уни неча марта қайтардилар. (Рови) деди: Сўнг у зот унинг қавмидан сўрадилар. Улар: «Биз унда ҳеч бир нуқсон билмаймиз, фақат у шундай бир иш қилибдики, ўзича ундан фақат ҳад (жазо) адо этилсагина қутула олишини ўйлайди», — дедилар. (Рови) деди: Шунда у Набий ﷺ ҳузурига қайтди, у зот эса бизни уни тошбўрон қилишимизга буюрдилар. (Рови) деди: Биз уни Бақиюл-Ғарқадга олиб бордик. (Рови) деди: Биз уни на боғладик, на унга ўра қаздик. (Рови) деди: Сўнг биз уни суяк, кесак ва сопол парчалари билан отдик. (Рови) деди: У югуриб қочди, биз ҳам унинг ортидан югурдик, токи у Ҳарранинг бир четига келди ва бизга қарши тик турди. Шунда биз уни Ҳарранинг катта тошлари — яъни қоятошлар билан отдик, токи у жим бўлди (жон берди). (Рови) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ шомда хутба қилиб туриб: «Биз Аллоҳ йўлида ғазотга чиқсак, борми орангизда бизнинг аёлларимиз орасида қолиб, така маъраганидек маърайдиган киши? Менга шундай иш қилган киши келтирилса, мен албатта уни жазолайман!» — дедилар. (Рови) деди: У зот у учун на мағфират сўрадилар, на уни сўкдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَغِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَأَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Aslamni Alloh salomat qilsin, Gʻiforni Alloh magʻfirat qilsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Zarr, Abu Barza al-Aslamiy, Burayda va Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Асламни Аллоҳ саломат қилсин, Ғифорни Аллоҳ мағфират қилсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Зарр, Абу Барза ал-Асламий, Бурайда ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَسْلَمَةَ، عَنْ عَمِّهِ، أَنَّ أَسْلَمَ، أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ صُمْتُمْ يَوْمَكُمْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَتِمُّوا بَقِيَّةَ يَوْمِكُمْ وَاقْضُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَعْنِي يَوْمَ عَاشُورَاءَ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Maslamaning amakisi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasidan baʼzi odamlar) Nabiy ﷺning huzuriga kelishdi. U zot: «Shu kuningizda roʻza tutdingizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Kunningizning qolganini toʻldiring va uni qazo qiling», dedilar. Abu Dovud aytdi: Yaʼni Oshuro kunini (nazarda tutmoqda).Абдурраҳмон ибн Масламанинг амакиси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласидан баъзи одамлар) Набий ﷺнинг ҳузурига келишди. У зот: «Шу кунингизда рўза тутдингизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Куннингизнинг қолганини тўлдиринг ва уни қазо қилинг», дедилар. Абу Довуд айтди: Яъни Ошуро кунини (назарда тутмоқда).

- وعن أنس رضي الله عنه أن فتى من أسلم قال‏:‏ يا رسول الله إني أريد الغزو وليس معي ما أتجهز به‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ائت فلانا فإنه قد كان تجهز فمرض‏"‏ فأتاه فقال‏:‏ إن رسول الله صلى الله عليه وسلم يقرئك السلام ويقول‏:‏ أعطني الذي تجهزت به، فقال‏:‏ يا فلانة أعطيه الذي تجهزت به، ولا تحبسي منه شيئاً ، فوالله لا تحبسين منه شيئاً فيبارك لك فيه‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir yigit: «Yo Rasululloh! Men gʻazotga chiqmoqchiman, ammo huzurimda jihozlanadigan narsam yoʻq», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Falonchining oldiga borgin, chunki u (gʻazotga) jihozlangan edi, soʻng kasal boʻlib qoldi», dedilar. Shunda u (yigit) uning oldiga borib: «Rasululloh ﷺ senga salom yoʻllab, ‹oʻzing uchun jihozlagan narsangni menga bergin› demoqdalar», dedi. (U esa): «Ey falonchi! Oʻzim uchun jihozlagan narsamni unga bergin va undan hech narsani ushlab qolmagin. Allohga qasamki, undan hech narsani ushlab qolmagin, toki senga unda baraka berilsin», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан бўлган бир йигит: «Ё Расулуллоҳ! Мен ғазотга чиқмоқчиман, аммо ҳузуримда жиҳозланадиган нарсам йўқ», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Фалончининг олдига боргин, чунки у (ғазотга) жиҳозланган эди, сўнг касал бўлиб қолди», дедилар. Шунда у (йигит) унинг олдига бориб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга салом йўллаб, ‹ўзинг учун жиҳозлаган нарсангни менга бергин› демоқдалар», деди. (У эса): «Эй фалончи! Ўзим учун жиҳозлаган нарсамни унга бергин ва ундан ҳеч нарсани ушлаб қолмагин. Аллоҳга қасамки, ундан ҳеч нарсани ушлаб қолмагин, токи сенга унда барака берилсин», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدٍ، ح قَالَ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الأَعْرَجُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَجُهَيْنَةُ وَمُزَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَأَشْجَعُ وَغِفَارُ مَوَالِيَّ لَيْسَ لَهُمْ مَوْلًى، دُونَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Quraysh, ansorlar, Juhayna, Muzayna, Aslam, Ashjaʼ va Gʻifor (qabilalari) — mening doʻstlarimdir va ularning — Allohdan va Uning elchisidan boshqa — himoyachisi yoʻq», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қурайш, ансорлар, Жуҳайна, Музайна, Аслам, Ашжаъ ва Ғифор (қабилалари) — менинг дўстларимдир ва уларнинг — Аллоҳдан ва Унинг элчисидан бошқа — ҳимоячиси йўқ», — деди.

وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ وَرَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ وَامْرَأَتَهُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishini, yahudiylardan boʻlgan bir kishini va uning ayolini rajm qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Аслам (қабиласи)дан бўлган бир кишини, яҳудийлардан бўлган бир кишини ва унинг аёлини ражм қилдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَغِفَارُ وَأَسْلَمُ وَمُزَيْنَةُ وَمَنْ كَانَ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ قَالَ جُهَيْنَةُ وَمَنْ كَانَ مِنْ مُزَيْنَةَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ أَسَدٍ وَطَيِّءٍ وَغَطَفَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Gʻifor, Aslam, Muzayna va Juhaynadan boʻlganlar — yoki: ‹Juhayna va Muzaynadan boʻlganlar› dedilar — qiyomat kunida Alloh huzurida Asad, Tayy va Gʻatafondan koʻra yaxshiroqdirlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, Ғифор, Аслам, Музайна ва Жуҳайнадан бўлганлар — ёки: ‹Жуҳайна ва Музайнадан бўлганлар› дедилар — қиёмат кунида Аллоҳ ҳузурида Асад, Тайй ва Ғатафондан кўра яхшироқдирлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ هَاشِمَ بْنَ الْقَاسِمِ، وَهِشَامًا، حَدَّثَاهُمْ قَالاَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَوَازِنَ - قَالَ - فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَتَضَحَّى وَعَامَّتُنَا مُشَاةٌ وَفِينَا ضَعَفَةٌ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ فَانْتَزَعَ طَلَقًا مِنْ حِقْوِ الْبَعِيرِ فَقَيَّدَ بِهِ جَمَلَهُ ثُمَّ جَاءَ يَتَغَدَّى مَعَ الْقَوْمِ فَلَمَّا رَأَى ضَعَفَتَهُمْ وَرِقَّةَ ظَهْرِهِمْ خَرَجَ يَعْدُو إِلَى جَمَلِهِ فَأَطْلَقَهُ ثُمَّ أَنَاخَهُ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ خَرَجَ يَرْكُضُهُ وَاتَّبَعَهُ رَجُلٌ مِنْ أَسْلَمَ عَلَى نَاقَةٍ وَرْقَاءَ هِيَ أَمْثَلُ ظَهْرِ الْقَوْمِ - قَالَ - فَخَرَجْتُ أَعْدُو فَأَدْرَكْتُهُ وَرَأْسُ النَّاقَةِ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ وَكُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ النَّاقَةِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى أَخَذْتُ بِخِطَامِ الْجَمَلِ فَأَنَخْتُهُ فَلَمَّا وَضَعَ رُكْبَتَهُ بِالأَرْضِ اخْتَرَطْتُ سَيْفِي فَأَضْرِبَ رَأْسَهُ فَنَدَرَ فَجِئْتُ بِرَاحِلَتِهِ وَمَا عَلَيْهَا أَقُودُهَا فَاسْتَقْبَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ مُقْبِلاً فَقَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ الرَّجُلَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا سَلَمَةُ بْنُ الأَكْوَعِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَهُ سَلَبُهُ أَجْمَعُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَارُونُ هَذَا لَفْظُ هَاشِمٍ ‏.‏

Salama (ibn al-Akvaʼ) (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga Havozin (qabilasi)ga qarshi gʻazotga chiqdim. Biz peshindan oldin (choshgohda) ovqatlanib oʻtirgan edik, koʻpchiligimiz piyoda va oramizda zaiflar bor edi, shu payt bir kishi qizil tuya minib keldi. U tuyaning beligidan bir arqon chiqarib, tuyasini oʻsha bilan bogʻladi, soʻng kelib qavm bilan birga ovqatlana boshladi. Qachonki ularning zaifligini va ulovlarining ozligini koʻrgach, shoshib tuyasiga chopib bordi, uni boʻshatdi, soʻng choʻktirib ustiga mindi, soʻng uni tepib (haydab) joʻnadi. Aslam (qabilasi)dan bir kishi qora-kulrang bir ona tuyada uning ortidan tushdi, u qavmning eng yaxshi ulovi edi». U dedi: «Men chopib chiqdim va unga yetib oldim. Ona tuyaning boshi (qochoqning) tuyasining sonida edi, men esa ona tuyaning soni yonida edim. Soʻng oldinga oʻtdim, toki tuyaning soni yoniga keldim, soʻng yana oldinga oʻtib, tuyaning jilovidan ushladim va uni choʻktirdim. U (tuya) tizzasini yerga qoʻyganda, men qilichimni sugʻurib uning (egasining) boshiga urdim, shunda boshi uchib tushdi. Soʻng men uning ulovini va ustidagi narsalarni yetaklab keldim. Rasululloh ﷺ odamlar bilan birga menga peshvoz chiqib: ‹U kishini kim oʻldirdi?›, dedilar. Ular: ‹Salama ibn al-Akvaʼ›, deyishdi. U zot: ‹Uning butun oʻljasi unga (Salamaga) tegishli›, dedilar». Horun: Bu Hoshimning lafzidir, dedi.Салама (ибн ал-Акваъ) (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳавозин (қабиласи)га қарши ғазотга чиқдим. Биз пешиндан олдин (чошгоҳда) овқатланиб ўтирган эдик, кўпчилигимиз пиёда ва орамизда заифлар бор эди, шу пайт бир киши қизил туя миниб келди. У туянинг белигидан бир арқон чиқариб, туясини ўша билан боғлади, сўнг келиб қавм билан бирга овқатлана бошлади. Қачонки уларнинг заифлигини ва уловларининг озлигини кўргач, шошиб туясига чопиб борди, уни бўшатди, сўнг чўктириб устига минди, сўнг уни тепиб (ҳайдаб) жўнади. Аслам (қабиласи)дан бир киши қора-кулранг бир она туяда унинг ортидан тушди, у қавмнинг энг яхши улови эди». У деди: «Мен чопиб чиқдим ва унга етиб олдим. Она туянинг боши (қочоқнинг) туясининг сонида эди, мен эса она туянинг сони ёнида эдим. Сўнг олдинга ўтдим, токи туянинг сони ёнига келдим, сўнг яна олдинга ўтиб, туянинг жиловидан ушладим ва уни чўктирдим. У (туя) тиззасини ерга қўйганда, мен қиличимни суғуриб унинг (эгасининг) бошига урдим, шунда боши учиб тушди. Сўнг мен унинг уловини ва устидаги нарсаларни етаклаб келдим. Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан бирга менга пешвоз чиқиб: ‹У кишини ким ўлдирди?›, дедилар. Улар: ‹Салама ибн ал-Акваъ›, дейишди. У зот: ‹Унинг бутун ўлжаси унга (Саламага) тегишли›, дедилар». Ҳорун: Бу Ҳошимнинг лафзидир, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَسْلَمَ، يَتَنَاضَلُونَ بِالسُّوقِ، فَقَالَ ‏"‏ ارْمُوا بَنِي إِسْمَاعِيلَ، فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا، وَأَنَا مَعَ بَنِي فُلاَنٍ ‏"‏‏.‏ لأَحَدِ الْفَرِيقَيْنِ، فَأَمْسَكُوا بِأَيْدِيهِمْ فَقَالَ ‏"‏ مَا لَهُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَرْمِي وَأَنْتَ مَعَ بَنِي فُلاَنٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْمُوا وَأَنَا مَعَكُمْ كُلِّكُمْ ‏"‏‏.‏

Salama ibn Akva (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — kamondan oʻq otish (mashq qilayotgan) Aslam qabilasidan baʼzi kishilar yonidan oʻtdi. U zot: «Ey Ismoil avlodi! (Oʻq) otinglar — chunki otangiz buyuk kamonchi edi. Men — falonchi (qabila)si tomonidaman», — yaʼni ikki jamoadan biri (tomonidaman), — dedi. Boshqa jamoa (oʻq) otishni toʻxtatdi; shunda Paygʻambar ﷺ: «Ularga nima boʻldi?» — dedi. Ular: «Siz falonchi (qabila)si bilan boʻlsangiz, biz qanday otaylik?» — deb javob berdi. U zot: «Otinglar — men hammangiz bilan birgaman», — dedi.Салама ибн Аква (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — камондан ўқ отиш (машқ қилаётган) Аслам қабиласидан баъзи кишилар ёнидан ўтди. У зот: «Эй Исмоил авлоди! (Ўқ) отинглар — чунки отангиз буюк камончи эди. Мен — фалончи (қабила)си томонидаман», — яъни икки жамоадан бири (томонидаман), — деди. Бошқа жамоа (ўқ) отишни тўхтатди; шунда Пайғамбар ﷺ: «Уларга нима бўлди?» — деди. Улар: «Сиз фалончи (қабила)си билан бўлсангиз, биз қандай отайлик?» — деб жавоб берди. У зот: «Отинглар — мен ҳаммангиз билан биргаман», — деди.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى، بْنُ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ كِتَابِ، رَجُلٍ مِنْ أَسْلَمَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى فَكَتَبَ إِلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ حِينَ سَارَ إِلَى الْحَرُورِيَّةِ يُخْبِرُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ الَّتِي لَقِيَ فِيهَا الْعَدُوَّ يَنْتَظِرُ حَتَّى إِذَا مَالَتِ الشَّمْسُ قَامَ فِيهِمْ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ لاَ تَتَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ وَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاصْبِرُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ الْجَنَّةَ تَحْتَ ظِلاَلِ السُّيُوفِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ وَمُجْرِيَ السَّحَابِ وَهَازِمَ الأَحْزَابِ اهْزِمْهُمْ وَانْصُرْنَا عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dushman bilan roʻbaroʻ kelgan kunlarining birida quyosh ogʻgunicha kutib turdilar, soʻng (xalq oldida) qoʻzgʻalib, ularga: «Ey odamlar! Dushman bilan uchrashishni orzu qilmanglar va Allohdan ofiyat (omonlik) soʻranglar. Ular bilan toʻqnash kelsanglar esa, sabr qilinglar va biling, jannat qilichlar soyasi ostidadir», — dedilar. Soʻngra Nabiy ﷺ (yana) turib: «Allohim! Ey Kitobni nozil qilguvchi, bulutlarni harakatga keltirguvchi va (gʻanim) lashkarlarni magʻlub etguvchi Zot! Ularni magʻlub et va ularga qarshi bizga yordam ber», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ душман билан рўбарў келган кунларининг бирида қуёш оғгунича кутиб турдилар, сўнг (халқ олдида) қўзғалиб, уларга: «Эй одамлар! Душман билан учрашишни орзу қилманглар ва Аллоҳдан офият (омонлик) сўранглар. Улар билан тўқнаш келсанглар эса, сабр қилинглар ва билинг, жаннат қиличлар сояси остидадир», — дедилар. Сўнгра Набий ﷺ (яна) туриб: «Аллоҳим! Эй Китобни нозил қилгувчи, булутларни ҳаракатга келтиргувчи ва (ғаним) лашкарларни мағлуб этгувчи Зот! Уларни мағлуб эт ва уларга қарши бизга ёрдам бер», — дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ ابْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَسْلَمُ وَغِفَارُ وَمُزَيْنَةُ خَيْرٌ مِنْ تَمِيمٍ وَأَسَدٍ وَغَطَفَانَ وَبَنِي عَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ ‏"‏ ‏.‏ يَمُدُّ بِهَا صَوْتَهُ فَقَالَ الْقَوْمُ قَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهُمْ خَيْرٌ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ovozlarini choʻzgan holda: «Aslam, Gʻifor va Muzayna (qabilalari) Tamim, Asad, Gʻatafon va Banu Omir ibn Saʼsaʼadan koʻra yaxshiroqdir», dedilar. Shunda jamoa: «Ular noumid boʻlib, ziyon koʻrdi», dedi. U zot: «Demak, bular ulardan yaxshiroqdir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ овозларини чўзган ҳолда: «Аслам, Ғифор ва Музайна (қабилалари) Тамим, Асад, Ғатафон ва Бану Омир ибн Саъсаъадан кўра яхшироқдир», дедилар. Шунда жамоа: «Улар ноумид бўлиб, зиён кўрди», деди. У зот: «Демак, булар улардан яхшироқдир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ فَتًى، مِنْ أَسْلَمَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْجِهَادَ وَلَيْسَ لِي مَالٌ أَتَجَهَّزُ بِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ إِلَى فُلاَنٍ الأَنْصَارِيِّ فَإِنَّهُ كَانَ قَدْ تَجَهَّزَ فَمَرِضَ فَقُلْ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَقُلْ لَهُ ادْفَعْ إِلَىَّ مَا تَجَهَّزْتَ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ لاِمْرَأَتِهِ يَا فُلاَنَةُ ادْفَعِي لَهُ مَا جَهَّزْتِنِي بِهِ وَلاَ تَحْبِسِي مِنْهُ شَيْئًا فَوَاللَّهِ لاَ تَحْبِسِينَ مِنْهُ شَيْئًا فَيُبَارِكَ اللَّهُ فِيهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir yigit: «Ey Rasululloh, men jihodni xohlayman, lekin (oʻzimni) tayyorlaydigan molim yoʻq» dedi. (U zot): «Falon ansoriyning oldiga borgin, chunki u (jangga) tayyorgarlik koʻrib qoʻygan edi, soʻng kasal boʻlib qoldi. Unga: ‹Rasululloh ﷺ senga salom yoʻlladilar› degin va unga: ‹Tayyorlab qoʻygan narsangni menga bergin› degin» dedilar. Bas, u (yigit) uning oldiga borib, shuni aytdi. Shunda u (ansoriy) xotiniga: «Ey falona, meni tayyorlab qoʻygan narsangni unga bergin va undan biror narsani ushlab qolmagin. Vallohi, undan biror narsani ushlab qolmaysan, toki Alloh unga baraka bersin» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан бўлган бир йигит: «Эй Расулуллоҳ, мен жиҳодни хоҳлайман, лекин (ўзимни) тайёрлайдиган молим йўқ» деди. (У зот): «Фалон ансорийнинг олдига боргин, чунки у (жангга) тайёргарлик кўриб қўйган эди, сўнг касал бўлиб қолди. Унга: ‹Расулуллоҳ ﷺ сенга салом йўлладилар› дегин ва унга: ‹Тайёрлаб қўйган нарсангни менга бергин› дегин» дедилар. Бас, у (йигит) унинг олдига бориб, шуни айтди. Шунда у (ансорий) хотинига: «Эй фалона, мени тайёрлаб қўйган нарсангни унга бергин ва ундан бирор нарсани ушлаб қолмагин. Валлоҳи, ундан бирор нарсани ушлаб қолмайсан, токи Аллоҳ унга барака берсин» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَجُهَيْنَةُ وَمُزَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَغِفَارُ وَأَشْجَعُ مَوَالِيَّ، لَيْسَ لَهُمْ مَوْلًى دُونَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quraysh, ansorlar, Juhayna, Muzayna, Aslam, Gʻifor va Ashjaʼ (qabilalari) — mening yordamchilarimdir va ularning — Allohdan boshqa — himoyachisi (xoʻjasi) yoʻq», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қурайш, ансорлар, Жуҳайна, Музайна, Аслам, Ғифор ва Ашжаъ (қабилалари) — менинг ёрдамчиларимдир ва уларнинг — Аллоҳдан бошқа — ҳимоячиси (хўжаси) йўқ», — деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ مُرَّةَ - حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى، قَالَ كَانَ أَصْحَابُ الشَّجَرَةِ أَلْفًا وَثَلاَثَمِائَةٍ وَكَانَتْ أَسْلَمُ ثُمُنَ الْمُهَاجِرِينَ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Daraxt ahli bir ming uch yuz kishi edi va Aslam (qabilasi) muhojirlarning sakkizdan biri edi.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дарахт аҳли бир минг уч юз киши эди ва Аслам (қабиласи) муҳожирларнинг саккиздан бири эди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ حَاجَتُكَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ عَطَاءُ الْمُحَرَّرِينَ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَ مَا جَاءَهُ شَىْءٌ بَدَأَ بِالْمُحَرَّرِينَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Muoviyaning huzuriga kirdi. U: «Hojating nima, ey Abu Abdurrahmon?» dedi. U: «(Qul boʻlib) ozod qilinganlarning ulushini (ber). Men Rasululloh ﷺni koʻrgan edim: u zotga biron narsa kelganida, eng avval ozod qilinganlardan boshlar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Муовиянинг ҳузурига кирди. У: «Ҳожатинг нима, эй Абу Абдурраҳмон?» деди. У: «(Қул бўлиб) озод қилинганларнинг улушини (бер). Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрган эдим: у зотга бирон нарса келганида, энг аввал озод қилинганлардан бошлар эдилар», деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا، وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ، وَعُصَيَّةُ عَصَتِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ minbarda turib: «Alloh Gʻifor qabilasini magʻfirat qilsin! Va Alloh Aslam qabilasini omon saqlasin! Usayya (qabilasi) esa — Allohga va Uning elchisiga itoatsizlik qildi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ минбарда туриб: «Аллоҳ Ғифор қабиласини мағфират қилсин! Ва Аллоҳ Аслам қабиласини омон сақласин! Усайя (қабиласи) эса — Аллоҳга ва Унинг элчисига итоацизлик қилди», — деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ فَتًى، مِنْ أَسْلَمَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْغَزْوَ وَلَيْسَ مَعِي مَا أَتَجَهَّزُ قَالَ ‏"‏ ائْتِ فُلاَنًا فَإِنَّهُ قَدْ كَانَ تَجَهَّزَ فَمَرِضَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَيَقُولُ أَعْطِنِي الَّذِي تَجَهَّزْتَ بِهِ قَالَ يَا فُلاَنَةُ أَعْطِيهِ الَّذِي تَجَهَّزْتُ بِهِ وَلاَ تَحْبِسِي عَنْهُ شَيْئًا فَوَاللَّهِ لاَ تَحْبِسِي مِنْهُ شَيْئًا فَيُبَارَكَ لَكِ فِيهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir yigit: «Yo Rasululloh! Men gʻazotga chiqmoqchiman, ammo huzurimda jihozlanadigan narsam yoʻq», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Falonchining oldiga borgin, chunki u (gʻazotga) jihozlangan edi, soʻng kasal boʻlib qoldi», dedilar. Shunda u (yigit) uning oldiga borib: «Rasululloh ﷺ senga salom yoʻllab, ‹oʻzing uchun jihozlagan narsangni menga bergin› demoqdalar», dedi. (U esa): «Ey falonchi! Oʻzim uchun jihozlagan narsamni unga bergin va undan hech narsani ushlab qolmagin. Allohga qasamki, undan hech narsani ushlab qolmagin, toki senga unda baraka berilsin», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аслам (қабиласи)дан бўлган бир йигит: «Ё Расулуллоҳ! Мен ғазотга чиқмоқчиман, аммо ҳузуримда жиҳозланадиган нарсам йўқ», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Фалончининг олдига боргин, чунки у (ғазотга) жиҳозланган эди, сўнг касал бўлиб қолди», дедилар. Шунда у (йигит) унинг олдига бориб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга салом йўллаб, ‹ўзинг учун жиҳозлаган нарсангни менга бергин› демоқдалар», деди. (У эса): «Эй фалончи! Ўзим учун жиҳозлаган нарсамни унга бергин ва ундан ҳеч нарсани ушлаб қолмагин. Аллоҳга қасамки, ундан ҳеч нарсани ушлаб қолмагин, токи сенга унда барака берилсин», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لُدِغْتُ اللَّيْلَةَ فَلَمْ أَنَمْ حَتَّى أَصْبَحْتُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَاذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَقْرَبٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ لَوْ قُلْتَ حِينَ أَمْسَيْتَ أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ لَمْ تَضُرَّكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim. Shunda ul zotning sahobalaridan bir kishi kelib: ‹Ey Allohning Rasuli! Bu kecha meni (nimadir) chaqib oldi, ertalabgacha uxlay olmadim›, dedi. (Rasululloh ﷺ): ‹Nima (chaqdi)?›, dedilar. U: ‹Chayon›, dedi. (Rasululloh ﷺ): ‹Agar sen kechqurun: «Auzu bi-kalimatillahit-tammati min sharri ma xalaq» (Allohning toʻkis kalimalari bilan U yaratgan narsalar yomonligidan panoh tilayman), deb aytganingda, inshaalloh, u senga zarar yetkazmas edi›, dedilar.»Аслам (қабиласи)дан бўлган бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим. Шунда ул зотнинг саҳобаларидан бир киши келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Бу кеча мени (нимадир) чақиб олди, эрталабгача ухлай олмадим›, деди. (Расулуллоҳ ﷺ): ‹Нима (чақди)?›, дедилар. У: ‹Чаён›, деди. (Расулуллоҳ ﷺ): ‹Агар сен кечқурун: «Аузу би-калиматиллаҳит-таммати мин шарри ма халақ» (Аллоҳнинг тўкис калималари билан У яратган нарсалар ёмонлигидан паноҳ тилайман), деб айтганингда, иншааллоҳ, у сенга зарар етказмас эди›, дедилар.»