حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، - وَهَذَا لَفْظُ حَفْصٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مُسَدَّدٌ قَالَ فَذَهَبْتُ أَتَبَاعَدُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبِهِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qavmning axlatxonasiga (chiqindi tashlanadigan joyiga) keldilar va tik turib kichik hojat chiqardilar; soʻng suv soʻrab, maxsilariga (oyoq kiyimlariga) mash tortdilar. Abu Dovud aytdi: Musaddad (rivoyatida) shunday degan: «Men (u zotdan) uzoqlasha boshlagan edim, u zot meni chaqirdilar va men u zotning tovonlari yonida (turguday darajada yaqin) keldim».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қавмнинг ахлатхонасига (чиқинди ташланадиган жойига) келдилар ва тик туриб кичик ҳожат чиқардилар; сўнг сув сўраб, махсиларига (оёқ кийимларига) маш тортдилар. Абу Довуд айтди: Мусаддад (ривоятида) шундай деган: «Мен (у зотдан) узоқлаша бошлаган эдим, у зот мени чақирдилар ва мен у зотнинг товонлари ёнида (тургудай даражада яқин) келдим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَحُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi (namozga) turganlarida, ogʻizlarini misvok bilan ishqalar (tozalar) edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси (намозга) турганларида, оғизларини мисвок билан ишқалар (тозалар) эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَقِيَهُ فَأَهْوَى إِلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي جُنُبٌ . فَقَالَ " إِنَّ الْمُسْلِمَ لاَ يَنْجُسُ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ u bilan uchrashib, unga (qoʻl berish uchun) intildilar. U: «Men junubman», — dedi. U zot: «Albatta, musulmon nopok boʻlmaydi», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ у билан учрашиб, унга (қўл бериш учун) интилдилар. У: «Мен жунубман», — деди. У зот: «Албатта, мусулмон нопок бўлмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الضَّبِّيُّ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُقَدِّمُوا الشَّهْرَ حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ أَوْ تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثُمَّ صُومُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ أَوْ تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ سُفْيَانُ وَغَيْرُهُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُسَمِّ حُذَيْفَةَ .
Muhammad ibn as-Sabboh al-Bazzoz bizga aytib berdi: Jarir ibn Abdulhamid ad-Dabbiy bizga aytib berdi, Mansur ibn al-Muʼtamirdan, u Ribʼiy ibn Hiroshdan, u Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Hilolni koʻrmaguningizcha yoki (Shaʼbon) sanogʻini toʻldirmaguningizcha oyni oldindan (boshlab roʻza tutib) ketmang. Soʻng (Ramazon) hilolini koʻrmaguningizcha yoki sanogʻini toʻldirmaguningizcha roʻza tuting», dedilar. Abu Dovud dedi: Buni Sufyon va boshqalar Mansurdan, u Ribʼiydan, u Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan boʻlgan bir kishidan (rivoyat qilib), Huzayfani nomlamadilar.Муҳаммад ибн ас-Саббоҳ ал-Баззоз бизга айтиб берди: Жарир ибн Абдулҳамид ад-Даббий бизга айтиб берди, Мансур ибн ал-Муътамирдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳилолни кўрмагунингизча ёки (Шаъбон) саноғини тўлдирмагунингизча ойни олдиндан (бошлаб рўза тутиб) кетманг. Сўнг (Рамазон) ҳилолини кўрмагунингизча ёки саноғини тўлдирмагунингизча рўза тутинг», дедилар. Абу Довуд деди: Буни Суфён ва бошқалар Мансурдан, у Рибъийдан, у Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан (ривоят қилиб), Ҳузайфани номламадилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ قُلْتُ لِسُلَيْمَانَ أَدْعُو فِي الصَّلاَةِ إِذَا مَرَرْتُ بِآيَةِ تَخَوُّفٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ مُسْتَوْرِدٍ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ " . وَفِي سُجُودِهِ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى " . وَمَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ إِلاَّ وَقَفَ عِنْدَهَا فَسَأَلَ وَلاَ بِآيَةِ عَذَابٍ إِلاَّ وَقَفَ عِنْدَهَا فَتَعَوَّذَ .
Hafs ibn Umar bizga Shuʼbadan rivoyat qildi. U aytdi: Sulaymonga: «Namozda qoʻrqinch (azob) oyatiga oʻtsam, duo qilaymi?» dedim. Shunda u menga Saʼd ibn Ubaydadan, u Mustavraddan, u Sila ibn Zufardan, u Huzayfadan rivoyat qilib berdiki: u Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqigan va u zot rukuʼlarida: «Subhāna Robbiyal-aziym (Buyuk Robbim poklik bilan)», sajdalarida: «Subhāna Robbiyal-aʼlā (Eng oliy Robbim poklik bilan)» der edilar. U zot rahmat oyatiga oʻtganlarida albatta uning oldida toʻxtab, soʻrar edilar, azob oyatiga oʻtganlarida esa albatta uning oldida toʻxtab, (Allohdan) panoh tilar edilar.Ҳафс ибн Умар бизга Шуъбадан ривоят қилди. У айтди: Сулаймонга: «Намозда қўрқинч (азоб) оятига ўтсам, дуо қилайми?» дедим. Шунда у менга Саъд ибн Убайдадан, у Муставраддан, у Сила ибн Зуфардан, у Ҳузайфадан ривоят қилиб бердики: у Набий ﷺ билан намоз ўқиган ва у зот рукуъларида: «Субҳāна Роббиял-азийм (Буюк Роббим поклик билан)», саждаларида: «Субҳāна Роббиял-аълā (Энг олий Роббим поклик билан)» дер эдилар. У зот раҳмат оятига ўтганларида албатта унинг олдида тўхтаб, сўрар эдилар, азоб оятига ўтганларида эса албатта унинг олдида тўхтаб, (Аллоҳдан) паноҳ тилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي عَبْسٍ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَكَانَ يَقُولُ " اللَّهُ أَكْبَرُ - ثَلاَثًا - ذُو الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ " . ثُمَّ اسْتَفْتَحَ فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ ثُمَّ رَكَعَ فَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ وَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ " . ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَكَانَ قِيَامُهُ نَحْوًا مِنْ رُكُوعِهِ يَقُولُ " لِرَبِّيَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ سَجَدَ فَكَانَ سُجُودُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ فَكَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى " . ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ وَكَانَ يَقْعُدُ فِيمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ وَكَانَ يَقُولُ " رَبِّ اغْفِرْ لِي رَبِّ اغْفِرْ لِي " . فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فَقَرَأَ فِيهِنَّ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ وَالنِّسَاءَ وَالْمَائِدَةَ أَوِ الأَنْعَامَ شَكَّ شُعْبَةُ .
Abul Valid at-Tayolisiy bilan Ali ibn al-Jaʼd bizga Shuʼbadan, u Amr ibn Murradan, u ansorlarning mavlosi Abu Hamzadan, u Bani Absdan boʻlgan bir kishidan, u Huzayfadan rivoyat qildiki, u Rasululloh ﷺ kechasi namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan. U zot: «Allohu akbar» (uch marta), «Mulk, jabarut, ulugʻlik va azamat egasi» der edilar. Soʻng (namozni) boshlab, Baqarani oʻqidilar, keyin ruku qildilar va rukuʼlari qiyomlariga yaqin (uzun) boʻldi. Rukuʼlarida: «Subhāna Robbiyal-aziym, Subhāna Robbiyal-aziym (Buyuk Robbim poklik bilan, Buyuk Robbim poklik bilan)» der edilar. Soʻng rukuʼdan boshlarini koʻtardilar va qiyomlari rukuʼlariga yaqin boʻldi, (unda): «Liyrobbiyal-hamd (Robbimga hamd boʻlsin)» der edilar. Soʻng sajda qildilar va sajdalari qiyomlariga yaqin boʻldi, sajdalarida: «Subhāna Robbiyal-aʼlā (Eng oliy Robbim poklik bilan)» der edilar. Soʻng sajdadan boshlarini koʻtardilar va ikki sajda orasida sajdalariga yaqin (uzun) oʻtirar edilar, (unda): «Robbigʻfir liy, Robbigʻfir liy (Robbim, meni magʻfirat qil, Robbim, meni magʻfirat qil)» der edilar. U zot toʻrt rakaat namoz oʻqidilar va ularda Baqara, Oli Imron, Niso va Moidani — yoki Anʼomni, Shuʼba shak qildi — oʻqidilar.Абул Валид ат-Таёлисий билан Али ибн ал-Жаъд бизга Шуъбадан, у Амр ибн Муррадан, у ансорларнинг мавлоси Абу Ҳамзадан, у Бани Абсдан бўлган бир кишидан, у Ҳузайфадан ривоят қилдики, у Расулуллоҳ ﷺ кечаси намоз ўқиётганларини кўрган. У зот: «Аллоҳу акбар» (уч марта), «Мулк, жабарут, улуғлик ва азамат эгаси» дер эдилар. Сўнг (намозни) бошлаб, Бақарани ўқидилар, кейин руку қилдилар ва рукуълари қиёмларига яқин (узун) бўлди. Рукуъларида: «Субҳāна Роббиял-азийм, Субҳāна Роббиял-азийм (Буюк Роббим поклик билан, Буюк Роббим поклик билан)» дер эдилар. Сўнг рукуъдан бошларини кўтардилар ва қиёмлари рукуъларига яқин бўлди, (унда): «Лийроббиял-ҳамд (Роббимга ҳамд бўлсин)» дер эдилар. Сўнг сажда қилдилар ва саждалари қиёмларига яқин бўлди, саждаларида: «Субҳāна Роббиял-аълā (Энг олий Роббим поклик билан)» дер эдилар. Сўнг саждадан бошларини кўтардилар ва икки сажда орасида саждаларига яқин (узун) ўтирар эдилар, (унда): «Роббиғфир лий, Роббиғфир лий (Роббим, мени мағфират қил, Роббим, мени мағфират қил)» дер эдилар. У зот тўрт ракаат намоз ўқидилар ва уларда Бақара, Оли Имрон, Нисо ва Моидани — ёки Анъомни, Шуъба шак қилди — ўқидилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمًا فَمَا تَرَكَ شَيْئًا يَكُونُ فِي مَقَامِهِ ذَلِكَ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ إِلاَّ حَدَّثَهُ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ قَدْ عَلِمَهُ أَصْحَابُهُ هَؤُلاَءِ وَإِنَّهُ لَيَكُونُ مِنْهُ الشَّىْءُ فَأَذْكُرُهُ كَمَا يَذْكُرُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ إِذَا غَابَ عَنْهُ ثُمَّ إِذَا رَآهُ عَرَفَهُ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda tik turib (xutba qildilar) va oʻsha turishlarida qiyomat qoyim boʻlguniga qadar boʻladigan hech bir narsani aytmasdan qoldirmadilar. Uni yodda saqlagan saqladi, unutgan unutdi. U zotning mana shu sahobalari uni bilishar edi. Darhaqiqat, ulardan biror narsa yuz beradi va men uni — xuddi bir kishi boshqa bir kishining yuzini, undan gʻoyib boʻlgan vaqtda (eslagani kabi), soʻng uni koʻrganida tanib olgani kabi — eslab qolaman.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда тик туриб (хутба қилдилар) ва ўша туришларида қиёмат қойим бўлгунига қадар бўладиган ҳеч бир нарсани айтмасдан қолдирмадилар. Уни ёдда сақлаган сақлади, унутган унутди. У зотнинг мана шу саҳобалари уни билишар эди. Дарҳақиқат, улардан бирор нарса юз беради ва мен уни — худди бир киши бошқа бир кишининг юзини, ундан ғойиб бўлган вақтда (эслагани каби), сўнг уни кўрганида таниб олгани каби — эслаб қоламан.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ اللَّيْثِيِّ، قَالَ أَتَيْنَا الْيَشْكُرِيَّ فِي رَهْطٍ مِنْ بَنِي لَيْثٍ فَقَالَ مَنِ الْقَوْمُ فَقُلْنَا بَنُو لَيْثٍ أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ حَدِيثِ حُذَيْفَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ " فِتْنَةٌ وَشَرٌّ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ " يَا حُذَيْفَةُ تَعَلَّمْ كِتَابَ اللَّهِ وَاتَّبِعْ مَا فِيهِ " . ثَلاَثَ مِرَارٍ . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ " هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ وَجَمَاعَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ فِيهَا أَوْ فِيهِمْ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْهُدْنَةُ عَلَى الدَّخَنِ مَا هِيَ قَالَ " لاَ تَرْجِعُ قُلُوبُ أَقْوَامٍ عَلَى الَّذِي كَانَتْ عَلَيْهِ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ " فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ صَمَّاءُ عَلَيْهَا دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ النَّارِ فَإِنْ تَمُتْ يَا حُذَيْفَةُ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جِذْلٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَتَّبِعَ أَحَدًا مِنْهُمْ " .
Nasr ibn Osim al-Laysiy aytadi: Biz Banu Lays qavmidan bir guruh boʻlib al-Yashkuriyning oldiga keldik. U: «Bu qaysi qavm?» dedi. Biz: «Banu Lays. Senga Huzayfaning hadisi haqida soʻragani keldik», dedik. Shunda u hadisni zikr qildi va dedi: Men: «Ey Rasululloh, bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Fitna va yomonlik (boʻladi)», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, bu yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ey Huzayfa, Allohning Kitobini oʻrgan va undagi narsalarga ergash», dedilar. Buni uch marta (takrorladilar). Men: «Ey Rasululloh, bu yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» dedim. U zot: «Yomon niyat ustidagi soxta sulh va ularda (yoki unda) gʻubor boʻlgan jamoat (boʻladi)», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, yomon niyat ustidagi sulh nima?» dedim. U zot: «Bir qavmlarning qalblari, avval qanday boʻlgan boʻlsa, oʻsha holatiga qaytmaydi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Koʻr va kar fitna boʻladi, uning ustida jahannam eshiklariga (chorlovchi) daʼvatchilar boʻladi. Ey Huzayfa, agar sen bir toʻngʻakni tishlab turgan holingda oʻlsang, bu sen ulardan birortasiga ergashganingdan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Наср ибн Осим ал-Лайсий айтади: Биз Бану Лайс қавмидан бир гуруҳ бўлиб ал-Яшкурийнинг олдига келдик. У: «Бу қайси қавм?» деди. Биз: «Бану Лайс. Сенга Ҳузайфанинг ҳадиси ҳақида сўрагани келдик», дедик. Шунда у ҳадисни зикр қилди ва деди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Фитна ва ёмонлик (бўлади)», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» дедим. У зот: «Эй Ҳузайфа, Аллоҳнинг Китобини ўрган ва ундаги нарсаларга эргаш», дедилар. Буни уч марта (такрорладилар). Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» дедим. У зот: «Ёмон ният устидаги сохта сулҳ ва уларда (ёки унда) ғубор бўлган жамоат (бўлади)», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, ёмон ният устидаги сулҳ нима?» дедим. У зот: «Бир қавмларнинг қалблари, аввал қандай бўлган бўлса, ўша ҳолатига қайтмайди», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Кўр ва кар фитна бўлади, унинг устида жаҳаннам эшикларига (чорловчи) даъватчилар бўлади. Эй Ҳузайфа, агар сен бир тўнғакни тишлаб турган ҳолингда ўлсанг, бу сен улардан бирортасига эргашганингдан кўра яхшироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي الأَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ بِطَبَرِسْتَانَ فَقَامَ فَقَالَ أَيُّكُمْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا فَصَلَّى بِهَؤُلاَءِ رَكْعَةً وَبِهَؤُلاَءِ رَكْعَةً وَلَمْ يَقْضُوا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَمُجَاهِدٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيَزِيدُ الْفَقِيرُ وَأَبُو مُوسَى - قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَجُلٌ مِنَ التَّابِعِينَ لَيْسَ بِالأَشْعَرِيِّ - جَمِيعًا عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ قَالَ بَعْضُهُمْ فِي حَدِيثِ يَزِيدَ الْفَقِيرِ إِنَّهُمْ قَضَوْا رَكْعَةً أُخْرَى . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ رَوَاهُ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَكَانَتْ لِلْقَوْمِ رَكْعَةً رَكْعَةً وَلِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ .
Saʼlaba ibn Zahdam shunday dedi: «Biz Said ibn al-Os bilan birga Tabariston (oʻlkasi)da edik. U turib: ‹Qaysi biringiz Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozini oʻqigan?› dedi. Huzayfa (roziyallohu anhu): ‹Men›, dedi. Bas, u (Nabiy ﷺ) bularga bir rakaat, anavilarga bir rakaat oʻqitdilar, ular esa (ikkinchi rakaatni) qazo qilmadilar (oʻzlari oʻqimadilar)». Abu Dovud aytdi: Shuningdek, buni Ubaydulloh ibn Abdulloh va Mujohid Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan shu kabi rivoyat qilganlar. Yana buni Abdulloh ibn Shaqiq Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilgan. Yazid al-Faqir va Abu Muso — Abu Dovud aytdi: U (Abu Muso) tobeiynlardan boʻlgan bir kishi boʻlib, ash-Ashʼariy emas — ikkovi Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilganlar. Baʼzilari Yazid al-Faqirning hadisida: ular boshqa bir rakaatni qazo qilganlar (oʻzlari oʻqiganlar), deyishgan. Shuningdek, buni Simok al-Hanafiy Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilgan. Shuningdek, buni Zayd ibn Sobit Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib shunday degan: Qavmga (har biriga) bittadan rakaat, Nabiy ﷺ ga esa ikki rakaat boʻldi.Саълаба ибн Заҳдам шундай деди: «Биз Саид ибн ал-Ос билан бирга Табаристон (ўлкаси)да эдик. У туриб: ‹Қайси бирингиз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозини ўқиган?› деди. Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу): ‹Мен›, деди. Бас, у (Набий ﷺ) буларга бир ракаат, анавиларга бир ракаат ўқитдилар, улар эса (иккинчи ракаатни) қазо қилмадилар (ўзлари ўқимадилар)». Абу Довуд айтди: Шунингдек, буни Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ва Мужоҳид Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан шу каби ривоят қилганлар. Яна буни Абдуллоҳ ибн Шақиқ Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилган. Язид ал-Фақир ва Абу Мусо — Абу Довуд айтди: У (Абу Мусо) тобеийнлардан бўлган бир киши бўлиб, аш-Ашъарий эмас — иккови Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилганлар. Баъзилари Язид ал-Фақирнинг ҳадисида: улар бошқа бир ракаатни қазо қилганлар (ўзлари ўқиганлар), дейишган. Шунингдек, буни Симок ал-Ҳанафий Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилган. Шунингдек, буни Зайд ибн Собит Набий ﷺ дан ривоят қилиб шундай деган: Қавмга (ҳар бирига) биттадан ракаат, Набий ﷺ га эса икки ракаат бўлди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ مَا أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ تُدْرِكُهُ الْفِتْنَةُ إِلاَّ أَنَا أَخَافُهَا عَلَيْهِ إِلاَّ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَضُرُّكَ الْفِتْنَةُ " .
Muhammaddan rivoyat qilinadi: Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: «Fitnaga duch keladigan har bir kishi haqida men unga (fitna zarar yetkazishidan) qoʻrqaman, Muhammad ibn Maslamadan boshqa. Chunki men Rasululloh ﷺning unga: ‹Senga fitna zarar yetkazmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Муҳаммаддан ривоят қилинади: Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: «Фитнага дуч келадиган ҳар бир киши ҳақида мен унга (фитна зарар етказишидан) қўрқаман, Муҳаммад ибн Масламадан бошқа. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг унга: ‹Сенга фитна зарар етказмайди›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عُمَرَ، مَوْلَى غُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ، مِنَ الأَنْصَارِ عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِكُلِّ أُمَّةٍ مَجُوسٌ وَمَجُوسُ هَذِهِ الأُمَّةِ الَّذِينَ يَقُولُونَ لاَ قَدَرَ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ فَلاَ تَشْهَدُوا جَنَازَتَهُ وَمَنْ مَرِضَ مِنْهُمْ فَلاَ تَعُودُوهُمْ وَهُمْ شِيعَةُ الدَّجَّالِ وَحَقٌّ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُلْحِقَهُمْ بِالدَّجَّالِ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Har bir ummatning majusiylari bor; bu ummatning majusiylari esa, qadar yoʻq, deydiganlardir. Ulardan kim oʻlsa, janozasida hozir boʻlmang; ulardan kim kasal boʻlsa, holidan xabar olmang. Ular Dajjolning tarafdorlaridir va ularni Dajjolga qoʻshib qoʻyish Allohning zimmasidagi haqdir›» dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Ҳар бир умматнинг мажусийлари бор; бу умматнинг мажусийлари эса, қадар йўқ, дейдиганлардир. Улардан ким ўлса, жанозасида ҳозир бўлманг; улардан ким касал бўлса, ҳолидан хабар олманг. Улар Дажжолнинг тарафдорларидир ва уларни Дажжолга қўшиб қўйиш Аллоҳнинг зиммасидаги ҳақдир›» деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو مِجْلَزٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَنَ مَنْ جَلَسَ وَسْطَ الْحَلْقَةِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ halqaning oʻrtasiga oʻtirgan kishini laʼnatladilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳалқанинг ўртасига ўтирган кишини лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chaqimchi (gʻiybat tarqatib, odamlar orasini buzuvchi) jannatga kirmaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чақимчи (ғийбат тарқатиб, одамлар орасини бузувчи) жаннатга кирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambaringiz ﷺ shunday dedilar: «Har bir yaxshilik sadaqadir».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбарингиз ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бир яхшилик садақадир».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلاَنٌ وَلَكِنْ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلاَنٌ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «‹Alloh va falonchi xohlagan narsa boʻldi›, demanglar. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra falonchi xohlagan narsa boʻldi›, denglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «‹Аллоҳ ва фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, деманглар. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, денглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَامَ قَالَ " اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَأَمُوتُ " . وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ uxlaganlarida: ‹Allohim, Sening isming bilan tirilaman va oʻlaman›, der edilar. Uygʻonganlarida esa: ‹Bizni oʻldirganidan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin, qaytish ham Unga (boʻladi)›, der edilar».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ухлаганларида: ‹Аллоҳим, Сенинг исминг билан тириламан ва ўламан›, дер эдилар. Уйғонганларида эса: ‹Бизни ўлдирганидан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин, қайтиш ҳам Унга (бўлади)›, дер эдилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الدُّؤَلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَخِي، حُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا حَزَبَهُ أَمْرٌ صَلَّى .
Huzayfa (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ ni bir ish tashvishga solsa, namoz oʻqir edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ ни бир иш ташвишга солса, намоз ўқир эдилар.