وَحَدَّثَنِي شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ مَيْمُونٍ - حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الأَحْدَبُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلاً، يَنِمُّ الْحَدِيثَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ " .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, unga bir kishi (odamlar orasida) gap tashiyotgani (xabar yetkazib yurgani) haqida (xabar) yetdi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga nammom (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унга бир киши (одамлар орасида) гап ташиётгани (хабар етказиб юргани) ҳақида (хабар) етди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга наммом (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ حَدَّثَنَا " أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جِذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ " . ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الأَمَانَةِ قَالَ " يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ - ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ - فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لاَ يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا . حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ " . وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga ikki hadis aytdilar — birini (roʻyobga chiqqanini) koʻrdim, ikkinchisini esa (hali) kutyapman —. Bizga: «Albatta omonat (halollik) kishilarning qalblari tubiga (ildiziga) nozil boʻldi; soʻng Qurʼon nozil boʻldi va ular Qurʼondan (ham) bildilar, Sunnatdan (ham) bildilar», deb hadis aytdilar. Soʻng bizga omonatning koʻtarilishi haqida hadis aytib: «Kishi bir uyqu uxlaydi-da, omonat qalbidan olib qoʻyiladi; uning izi nuqtacha (xira dogʻ) misol qoladi. Soʻng yana bir uyqu uxlaydi-da, omonat qalbidan olib qoʻyiladi; uning izi qabariq (suvqovuq) misol qoladi — xuddi oyogʻingga bir choʻgʻni dumalatib yuborsang-da, u qabarib (suvqovuq boʻlib), uni shishgan (boʻrtgan) holda koʻrasan-u, ichida hech narsa yoʻq (boʻlgani) kabi», dedilar — soʻng (Paygʻambar) mayda tosh olib, uni oyoqlari ustida dumalatdilar —. «Bas, odamlar (shunday holga keladiki,) bir-birlari bilan oldi-sotdi qiladilar, (ammo) deyarli hech kim omonatni ado etmaydi; hatto: ‹Falon (qabila) ichida ishonchli (amin) bir kishi bor (emish)› deyiladi. Hatto bir kishi haqida: ‹U qanchalik jurʼatli, qanchalik zarif (zukko), qanchalik aqlli!› deyiladi — holbuki uning qalbida xardal (gorchitsa) donasi misqolicha (ham) iymon yoʻq», dedilar. Va (Huzayfa): «Menga shunday bir zamon keldiki, men sizlardan qaysingiz bilan oldi-sotdi qilishimga parvo qilmasdim: agar (u) musulmon boʻlsa, uning dini uni menga (haqimni) qaytarishga majbur qilardi; agar nasroniy yoki yahudiy boʻlsa, uning voliysi (hokimi) uni menga (haqimni) qaytarishga majbur qilardi. Bugun esa, men sizlardan faqat falon va falon (kishi) bilangina oldi-sotdi qilaman», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга икки ҳадис айтдилар — бирини (рўёбга чиққанини) кўрдим, иккинчисини эса (ҳали) кутяпман —. Бизга: «Албатта омонат (ҳалоллик) кишиларнинг қалблари тубига (илдизига) нозил бўлди; сўнг Қуръон нозил бўлди ва улар Қуръондан (ҳам) билдилар, Суннатдан (ҳам) билдилар», деб ҳадис айтдилар. Сўнг бизга омонатнинг кўтарилиши ҳақида ҳадис айтиб: «Киши бир уйқу ухлайди-да, омонат қалбидан олиб қўйилади; унинг изи нуқтача (хира доғ) мисол қолади. Сўнг яна бир уйқу ухлайди-да, омонат қалбидан олиб қўйилади; унинг изи қабариқ (сувқовуқ) мисол қолади — худди оёғингга бир чўғни думалатиб юборсанг-да, у қабариб (сувқовуқ бўлиб), уни шишган (бўртган) ҳолда кўрасан-у, ичида ҳеч нарса йўқ (бўлгани) каби», дедилар — сўнг (Пайғамбар) майда тош олиб, уни оёқлари устида думалатдилар —. «Бас, одамлар (шундай ҳолга келадики,) бир-бирлари билан олди-сотди қиладилар, (аммо) деярли ҳеч ким омонатни адо этмайди; ҳатто: ‹Фалон (қабила) ичида ишончли (амин) бир киши бор (эмиш)› дейилади. Ҳатто бир киши ҳақида: ‹У қанчалик журъатли, қанчалик зариф (зукко), қанчалик ақлли!› дейилади — ҳолбуки унинг қалбида хардал (горчитса) донаси мисқолича (ҳам) иймон йўқ», дедилар. Ва (Ҳузайфа): «Менга шундай бир замон келдики, мен сизлардан қайсингиз билан олди-сотди қилишимга парво қилмасдим: агар (у) мусулмон бўлса, унинг дини уни менга (ҳақимни) қайтаришга мажбур қиларди; агар насроний ёки яҳудий бўлса, унинг волийси (ҳокими) уни менга (ҳақимни) қайтаришга мажбур қиларди. Бугун эса, мен сизлардан фақат фалон ва фалон (киши) билангина олди-сотди қиламан», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الإِسْلاَمَ " . قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّمِائَةِ إِلَى السَّبْعِمِائَةِ قَالَ " إِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا " . قَالَ فَابْتُلِينَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لاَ يُصَلِّي إِلاَّ سِرًّا .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Shunda (Paygʻambar): «Men uchun, Islomni (qabul qilib) ogʻzaki aytgan (kishilar) qanchaligini sanab chiqinglar», dedilar. (Roviy) dedi: Biz: «Ey Allohning Rasuli, biz olti yuzdan yetti yuzgacha (kishi) boʻla turib, bizdan (xavfsizligimizdan) qoʻrqasizmi?» dedik. (Paygʻambar): «Sizlar bilmaysizlar — ehtimol sizlar (biror) baloga (sinovga) duchor boʻlarsizlar», dedilar. (Roviy) dedi: Bas, biz shunday baloga duchor boʻldikki, hatto bizdan (baʼzi) kishi faqat yashirin holdagina namoz oʻqiydigan boʻlib qoldi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Шунда (Пайғамбар): «Мен учун, Исломни (қабул қилиб) оғзаки айтган (кишилар) қанчалигини санаб чиқинглар», дедилар. (Ровий) деди: Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз олти юздан етти юзгача (киши) бўла туриб, биздан (хавфсизлигимиздан) қўрқасизми?» дедик. (Пайғамбар): «Сизлар билмайсизлар — эҳтимол сизлар (бирор) балога (синовга) дучор бўларсизлар», дедилар. (Ровий) деди: Бас, биз шундай балога дучор бўлдикки, ҳатто биздан (баъзи) киши фақат яширин ҳолдагина намоз ўқийдиган бўлиб қолди.
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ حَوْضِي لأَبْعَدُ مِنْ أَيْلَةَ مِنْ عَدَنٍ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لأَذُودُ عَنْهُ الرِّجَالَ كَمَا يَذُودُ الرَّجُلُ الإِبِلَ الْغَرِيبَةَ عَنْ حَوْضِهِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَتَعْرِفُنَا قَالَ " نَعَمْ تَرِدُونَ عَلَىَّ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ لَيْسَتْ لأَحَدٍ غَيْرِكُمْ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta mening havzim Ayla bilan Adan (orasi)dan-da uzoqroqdir. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta men undan kishilarni toʻsaman — xuddi bir kishi begona (notanish) tuyalarni oʻz havzidan toʻsgani kabi —», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bizni taniysizmi?» dedilar. (Paygʻambar): «Ha; sizlar mening oldimga — tahorat izlaridan, sizlardan boshqa hech kimda boʻlmagan (belgi bilan) — gʻurra-muhajjal holda kelasizlar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта менинг ҳавзим Айла билан Адан (ораси)дан-да узоқроқдир. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта мен ундан кишиларни тўсаман — худди бир киши бегона (нотаниш) туяларни ўз ҳавзидан тўсгани каби —», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизни танийсизми?» дедилар. (Пайғамбар): «Ҳа; сизлар менинг олдимга — таҳорат изларидан, сизлардан бошқа ҳеч кимда бўлмаган (белги билан) — ғурра-муҳажжал ҳолда келасизлар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَانْتَهَى إِلَى سُبَاطَةِ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا فَتَنَحَّيْتُ فَقَالَ " ادْنُهْ " . فَدَنَوْتُ حَتَّى قُمْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. Bas, U Zot bir qavmning axlatxonasi (subota)ga yetib, tik turgan holda kichik hojat (bavl) qildilar. Men (chetga) burildim. Shunda (Paygʻambar): «Yaqin kel», dedilar. Bas, men yaqinlashdim — toki Uning tovonlari (orqasi) yonida turdim —. Soʻng U Zot tahorat qilib, mahsilariga mash tortdilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. Бас, У Зот бир қавмнинг ахлатхонаси (субота)га етиб, тик турган ҳолда кичик ҳожат (бавл) қилдилар. Мен (четга) бурилдим. Шунда (Пайғамбар): «Яқин кел», дедилар. Бас, мен яқинлашдим — токи Унинг товонлари (орқаси) ёнида турдим —. Сўнг У Зот таҳорат қилиб, маҳсиларига маш тортдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ، حِرَاشٍ أَنَّ حُذَيْفَةَ، حَدَّثَهُمْ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَلَقَّتِ الْمَلاَئِكَةُ رُوحَ رَجُلٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَقَالُوا أَعَمِلْتَ مِنَ الْخَيْرِ شَيْئًا قَالَ لاَ . قَالُوا تَذَكَّرْ . قَالَ كُنْتُ أُدَايِنُ النَّاسَ فَآمُرُ فِتْيَانِي أَنْ يُنْظِرُوا الْمُعْسِرَ وَيَتَجَوَّزُوا عَنِ الْمُوسِرِ - قَالَ - قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَجَوَّزُوا عَنْهُ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farishtalar sizlardan oldin (yashab) oʻtganlardan boʻlgan bir kishining ruhini qarshi olishdi-da: ‹Yaxshilikdan biror narsa qildingmi?› — deyishdi. U: ‹Yoʻq›, — dedi. Ular: ‹Eslab koʻr›, — deyishdi. U: ‹Men odamlarga qarz berar edim, soʻng xizmatkorlarimga qiynalganga (puldorga emas) muhlat berishni va boy (toʻlovga qodir)dan oʻtib yuborishni buyurar edim›, — dedi. (U zot) dedilar: ‹Alloh azza va jalla: ‹Undan oʻtib yuboringlar›, — dedi›», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фаришталар сизлардан олдин (яшаб) ўтганлардан бўлган бир кишининг руҳини қарши олишди-да: ‹Яхшиликдан бирор нарса қилдингми?› — дейишди. У: ‹Йўқ›, — деди. Улар: ‹Эслаб кўр›, — дейишди. У: ‹Мен одамларга қарз берар эдим, сўнг хизматкорларимга қийналганга (пулдорга эмас) муҳлат беришни ва бой (тўловга қодир)дан ўтиб юборишни буюрар эдим›, — деди. (У зот) дедилар: ‹Аллоҳ азза ва жалла: ‹Ундан ўтиб юборинглар›, — деди›», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حُجْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، قَالَ اجْتَمَعَ حُذَيْفَةُ وَأَبُو مَسْعُودٍ فَقَالَ حُذَيْفَةُ " رَجُلٌ لَقِيَ رَبَّهُ فَقَالَ مَا عَمِلْتَ قَالَ مَا عَمِلْتُ مِنَ الْخَيْرِ إِلاَّ أَنِّي كُنْتُ رَجُلاً ذَا مَالٍ فَكُنْتُ أُطَالِبُ بِهِ النَّاسَ فَكُنْتُ أَقْبَلُ الْمَيْسُورَ وَأَتَجَاوَزُ عَنِ الْمَعْسُورِ . فَقَالَ تَجَاوَزُوا عَنْ عَبْدِي " . قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Robbisi bilan uchrashdi. (Robbisi): ‹Nima qilding?› — dedi. U: ‹Men yaxshilikdan hech narsa qilmadim, faqat moldor kishi edim, uni (qarzimni) odamlardan talab qilar edim, toʻlovga qodirdan qabul qilar va qiynalgandan oʻtib yuborar edim›, — dedi. Shunda (Robbisi): ‹Bandamdan oʻtib yuboringlar›, — dedi». Abu Masʼud: «Men Rasululloh ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitganman», — dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Роббиси билан учрашди. (Роббиси): ‹Нима қилдинг?› — деди. У: ‹Мен яхшиликдан ҳеч нарса қилмадим, фақат молдор киши эдим, уни (қарзимни) одамлардан талаб қилар эдим, тўловга қодирдан қабул қилар ва қийналгандан ўтиб юборар эдим›, — деди. Шунда (Роббиси): ‹Бандамдан ўтиб юборинглар›, — деди». Абу Масъуд: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деяётганларини эшитганман», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ، عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ رَجُلاً مَاتَ فَدَخَلَ الْجَنَّةَ فَقِيلَ لَهُ مَا كُنْتَ تَعْمَلُ قَالَ فَإِمَّا ذَكَرَ وَإِمَّا ذُكِّرَ . فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ فَكُنْتُ أُنْظِرُ الْمُعْسِرَ وَأَتَجَوَّزُ فِي السِّكَّةِ أَوْ فِي النَّقْدِ . فَغُفِرَ لَهُ " . فَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ وَأَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir kishi vafot etdi-da, jannatga kirdi. Unga: ‹Sen nima qilar eding?› — deyildi. (Roviy:) ‹Yo uning oʻzi esladi, yo unga eslatildi›, (dedi). (Haligi kishi:) ‹Men odamlar bilan oldi-sotdi qilar edim, qiynalganga muhlat berar va sikkada (chaqa puli) yo naqd (toʻlov)da yengillik koʻrsatar edim›, — dedi. Shunda u kechirildi». Abu Masʼud: «Men ham buni Rasululloh ﷺ dan eshitganman», — dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир киши вафот этди-да, жаннатга кирди. Унга: ‹Сен нима қилар эдинг?› — дейилди. (Ровий:) ‹Ё унинг ўзи эслади, ё унга эслатилди›, (деди). (Ҳалиги киши:) ‹Мен одамлар билан олди-сотди қилар эдим, қийналганга муҳлат берар ва сиккада (чақа пули) ё нақд (тўлов)да енгиллик кўрсатар эдим›, — деди. Шунда у кечирилди». Абу Масъуд: «Мен ҳам буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганман», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ، عَنْ رِبْعِيِّ، بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ " أُتِيَ اللَّهُ بِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِهِ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَقَالَ لَهُ مَاذَا عَمِلْتَ فِي الدُّنْيَا - قَالَ وَلاَ يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا - قَالَ يَا رَبِّ آتَيْتَنِي مَالَكَ فَكُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ وَكَانَ مِنْ خُلُقِي الْجَوَازُ فَكُنْتُ أَتَيَسَّرُ عَلَى الْمُوسِرِ وَأُنْظِرُ الْمُعْسِرَ . فَقَالَ اللَّهُ أَنَا أَحَقُّ بِذَا مِنْكَ تَجَاوَزُوا عَنْ عَبْدِي " . فَقَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ الْجُهَنِيُّ وَأَبُو مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيُّ هَكَذَا سَمِعْنَاهُ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Allohga Oʻz bandalaridan bir banda keltirildi — Alloh unga mol bergan edi. (Alloh) unga: ‹Dunyoda nima qilding?› — dedi. (Roviy: ‹Ular Allohdan biror gapni yashira olmaydilar›, dedi.) U: ‹Ey Robbim, Sen menga molingni berding, men odamlar bilan oldi-sotdi qilar edim, kechirimlilik mening feʼlimdan edi, toʻlovga qodirga yengillik koʻrsatar va qiynalganga muhlat berar edim›, — dedi. Shunda Alloh: ‹Men bunga sendan koʻra haqliroqman. Bandamdan oʻtib yuboringlar›, — dedi». Uqba ibn Omir al-Juhaniy va Abu Masʼud al-Ansoriy: «Biz buni Rasululloh ﷺ ning ogʻizlaridan shunday eshitdik», — deyishdi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳга Ўз бандаларидан бир банда келтирилди — Аллоҳ унга мол берган эди. (Аллоҳ) унга: ‹Дунёда нима қилдинг?› — деди. (Ровий: ‹Улар Аллоҳдан бирор гапни яшира олмайдилар›, деди.) У: ‹Эй Роббим, Сен менга молингни бердинг, мен одамлар билан олди-сотди қилар эдим, кечиримлилик менинг феълимдан эди, тўловга қодирга енгиллик кўрсатар ва қийналганга муҳлат берар эдим›, — деди. Шунда Аллоҳ: ‹Мен бунга сендан кўра ҳақлироқман. Бандамдан ўтиб юборинглар›, — деди». Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний ва Абу Масъуд ал-Ансорий: «Биз буни Расулуллоҳ ﷺ нинг оғизларидан шундай эшитдик», — дейишди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَهُ وَهُوَ جُنُبٌ فَحَادَ عَنْهُ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ كُنْتُ جُنُبًا . قَالَ " إِنَّ الْمُسْلِمَ لاَ يَنْجُسُ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uni uchratib qoldilar, u esa junub edi. Shunda u (Rasululloh ﷺ dan) chetga chiqib ketib gʻusl qildi, soʻng kelib: «Men junub edim», — dedi. (Rasululloh ﷺ): «Albatta, musulmon najis boʻlmaydi», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уни учратиб қолдилар, у эса жунуб эди. Шунда у (Расулуллоҳ ﷺ дан) четга чиқиб кетиб ғусл қилди, сўнг келиб: «Мен жунуб эдим», — деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Албатта, мусулмон нажис бўлмайди», — дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ، جَابِرٍ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ، يَقُولُ كَانَ النَّاسُ يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الشَّرِّ مَخَافَةَ أَنْ يُدْرِكَنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي جَاهِلِيَّةٍ وَشَرٍّ فَجَاءَنَا اللَّهُ بِهَذَا الْخَيْرِ فَهَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ " نَعَمْ " فَقُلْتُ هَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الشَّرِّ مِنْ خَيْرٍ قَالَ " نَعَمْ وَفِيهِ دَخَنٌ " . قُلْتُ وَمَا دَخَنُهُ قَالَ " قَوْمٌ يَسْتَنُّونَ بِغَيْرِ سُنَّتِي وَيَهْدُونَ بِغَيْرِ هَدْيِي تَعْرِفُ مِنْهُمْ وَتُنْكِرُ " . فَقُلْتُ هَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ " نَعَمْ دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا . قَالَ " نَعَمْ قَوْمٌ مِنْ جِلْدَتِنَا وَيَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَرَى إِنْ أَدْرَكَنِي ذَلِكَ قَالَ " تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ " . فَقُلْتُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلاَ إِمَامٌ قَالَ " فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ عَلَى أَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ " .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Rasulullohdan ﷺ yaxshilik haqida soʻrashardi, men esa u zotdan yomonlik (sharr) menga yetib qolishidan qoʻrqib, u haqda soʻrardim. Men: «Yo Rasululloh! Biz johiliyatda va yomonlikda edik, soʻng Alloh bizga bu yaxshilikni keltirdi. Bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» — dedim. U zot: «Ha», — dedilar. Men: «U yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» — dedim. U zot: «Ha, lekin unda gʻuborlik (dahan) bor», — dedilar. Men: «Uning gʻuborligi nima?» — dedim. U zot: «Mening sunnatimga ergashmaydigan va mening hidoyatim bilan hidoyat topmaydigan bir qavm. Ulardan (baʼzisini) taniysan (maʼqul koʻrasan), (baʼzisini) inkor qilasan», — dedilar. Men: «U yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» — dedim. U zot: «Ha, jahannam eshiklarida (turib, unga) chorlaydiganlar (boʻladi). Kim ularga (chaqirigʻiga) javob bersa, uni unga (doʻzaxga) tashlaydilar», — dedilar. Men: «Yo Rasululloh! Ularni bizga taʼriflab bering», — dedim. U zot: «Ha, ular bizning terimizdan (oʻz qavmimizdan) boʻlgan va bizning tilimizda gapiradigan bir qavm», — dedilar. Men: «Yo Rasululloh! Agar men shunga yetib qolsam, nima qilishimni buyurasiz?» — dedim. U zot: «Musulmonlar jamoasi va ularning imomi bilan birga boʻlasan», — dedilar. Men: «Agar ularning jamoasi ham, imomi ham boʻlmasa-chi?» — dedim. U zot: «Oʻsha firqalarning hammasidan chetlan, agar bir daraxtning ildizini tishlab (ushlab) turishingga toʻgʻri kelsa ham, toki shu holda turib oʻlim senga yetguncha (shunday qil)», — dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар Расулуллоҳдан ﷺ яхшилик ҳақида сўрашарди, мен эса у зотдан ёмонлик (шарр) менга етиб қолишидан қўрқиб, у ҳақда сўрардим. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Биз жоҳилиятда ва ёмонликда эдик, сўнг Аллоҳ бизга бу яхшиликни келтирди. Бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» — дедим. У зот: «Ҳа», — дедилар. Мен: «У ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» — дедим. У зот: «Ҳа, лекин унда ғуборлик (даҳан) бор», — дедилар. Мен: «Унинг ғуборлиги нима?» — дедим. У зот: «Менинг суннатимга эргашмайдиган ва менинг ҳидоятим билан ҳидоят топмайдиган бир қавм. Улардан (баъзисини) танийсан (маъқул кўрасан), (баъзисини) инкор қиласан», — дедилар. Мен: «У яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» — дедим. У зот: «Ҳа, жаҳаннам эшикларида (туриб, унга) чорлайдиганлар (бўлади). Ким уларга (чақириғига) жавоб берса, уни унга (дўзахга) ташлайдилар», — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Уларни бизга таърифлаб беринг», — дедим. У зот: «Ҳа, улар бизнинг теримиздан (ўз қавмимиздан) бўлган ва бизнинг тилимизда гапирадиган бир қавм», — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Агар мен шунга етиб қолсам, нима қилишимни буюрасиз?» — дедим. У зот: «Мусулмонлар жамоаси ва уларнинг имоми билан бирга бўласан», — дедилар. Мен: «Агар уларнинг жамоаси ҳам, имоми ҳам бўлмаса-чи?» — дедим. У зот: «Ўша фирқаларнинг ҳаммасидан четлан, агар бир дарахтнинг илдизини тишлаб (ушлаб) туришингга тўғри келса ҳам, токи шу ҳолда туриб ўлим сенга етгунча (шундай қил)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ،
عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا إِذَا حَضَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
طَعَامًا لَمْ نَضَعْ أَيْدِيَنَا حَتَّى يَبْدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَضَعَ يَدَهُ وَإِنَّا حَضَرْنَا
مَعَهُ مَرَّةً طَعَامًا فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّهَا تُدْفَعُ فَذَهَبَتْ لِتَضَعَ يَدَهَا فِي الطَّعَامِ فَأَخَذَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهَا ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُدْفَعُ فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَقَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ أَنْ لاَ يُذْكَرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ
جَاءَ بِهَذِهِ الْجَارِيَةِ لِيَسْتَحِلَّ بِهَا فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَجَاءَ بِهَذَا الأَعْرَابِيِّ لِيَسْتَحِلَّ بِهِ فَأَخَذْتُ
بِيَدِهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ يَدَهُ فِي يَدِي مَعَ يَدِهَا " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga taomda hozir boʻlsak, Rasululloh ﷺ boshlab qoʻllarini (taomga) qoʻymaguncha qoʻllarimizni qoʻymas edik. Bir marta biz u zot bilan birga taomda hozir boʻldik. Shunda goʻyo (orqasidan) itarilayotgandek bir joriya (choʻri qiz) kelib, qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng goʻyo itarilayotgandek bir aʼrobiy (badaviy arab) keldi, (Rasululloh ﷺ) uning ham qoʻlidan ushladilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton ustiga Allohning nomi zikr qilinmagan taomni oʻziga halol sanaydi. U (shayton) bu joriyani olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Soʻng bu aʼrobiyni olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, uning (shaytonning) qoʻli mening qoʻlimda — (joriyaning) qoʻli bilan birga edi», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга таомда ҳозир бўлсак, Расулуллоҳ ﷺ бошлаб қўлларини (таомга) қўймагунча қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта биз у зот билан бирга таомда ҳозир бўлдик. Шунда гўё (орқасидан) итарилаётгандек бир жория (чўри қиз) келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг гўё итарилаётгандек бир аъробий (бадавий араб) келди, (Расулуллоҳ ﷺ) унинг ҳам қўлидан ушладилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон устига Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол санайди. У (шайтон) бу жорияни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Сўнг бу аъробийни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта, унинг (шайтоннинг) қўли менинг қўлимда — (жориянинг) қўли билан бирга эди», — дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا الأَعْمَشُ،
عَنْ خَيْثَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ الأَرْحَبِيِّ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، قَالَ كُنَّا إِذَا
دُعِينَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى طَعَامٍ . فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ
وَقَالَ " كَأَنَّمَا يُطْرَدُ " . وَفِي الْجَارِيَةِ " كَأَنَّمَا تُطْرَدُ " . وَقَدَّمَ مَجِيءَ الأَعْرَابِيِّ فِي حَدِيثِهِ
قَبْلَ مَجِيءِ الْجَارِيَةِ وَزَادَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ ثُمَّ ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ وَأَكَلَ .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga taomga chaqirilsak... — yuqoridagi hadis maʼnosida. Bunda: «Goʻyo (orqasidan) quvilayotgandek», deyildi. Joriya haqida esa: «Goʻyo quvilayotgandek», deyildi. Bunda aʼrobiyning kelishi joriyaning kelishidan oldin keltirilgan. Va hadisning oxirida (shu) ziyoda qilingan: «Soʻng (u zot) Allohning nomini zikr qilib, yedilar».Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таомга чақирилсак... — юқоридаги ҳадис маъносида. Бунда: «Гўё (орқасидан) қувилаётгандек», дейилди. Жория ҳақида эса: «Гўё қувилаётгандек», дейилди. Бунда аъробийнинг келиши жориянинг келишидан олдин келтирилган. Ва ҳадиснинг охирида (шу) зиёда қилинган: «Сўнг (у зот) Аллоҳнинг номини зикр қилиб, едилар».
وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي،
شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، كِلاَهُمَا عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله
عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ الأَعْمَشِ وَمُغِيرَةَ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan al-Aʼmash va Mugʻiraning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ал-Аъмаш ва Муғиранинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ
جَاءَ أَهْلُ نَجْرَانَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْعَثْ إِلَيْنَا
رَجُلاً أَمِينًا . فَقَالَ " لأَبْعَثَنَّ إِلَيْكُمْ رَجُلاً أَمِينًا حَقَّ أَمِينٍ حَقَّ أَمِينٍ " . قَالَ فَاسْتَشْرَفَ
لَهَا النَّاسُ - قَالَ - فَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Najron ahli Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldilar va: «Yo Rasululloh! Bizga bir ishonchli (omin) kishini joʻnatgin», dedilar. Shunda u zot: «Albatta, men sizlarga chinakam ishonchli, chinakam ishonchli bir kishini joʻnataman», dedilar. (Huzayfa) dedi: Shunda odamlar unga (shu sharafga noil boʻlishni) intizorlik bilan kutdilar. (Huzayfa) dedi: Bas, u zot Abu Ubayda ibn al-Jarrohni joʻnatdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Нажрон аҳли Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдилар ва: «Ё Расулуллоҳ! Бизга бир ишончли (омин) кишини жўнатгин», дедилар. Шунда у зот: «Албатта, мен сизларга чинакам ишончли, чинакам ишончли бир кишини жўнатаман», дедилар. (Ҳузайфа) деди: Шунда одамлар унга (шу шарафга ноил бўлишни) интизорлик билан кутдилар. (Ҳузайфа) деди: Бас, у зот Абу Убайда ибн ал-Жарроҳни жўнатдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فُضِّلْنَا عَلَى النَّاسِ بِثَلاَثٍ جُعِلَتْ صُفُوفُنَا كَصُفُوفِ الْمَلاَئِكَةِ وَجُعِلَتْ لَنَا الأَرْضُ كُلُّهَا مَسْجِدًا وَجُعِلَتْ تُرْبَتُهَا لَنَا طَهُورًا إِذَا لَمْ نَجِدِ الْمَاءَ " . وَذَكَرَ خَصْلَةً أُخْرَى .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz odamlardan uch (narsa) bilan ustun qilindik: bizning saflarimiz farishtalarning saflari kabi qilindi; bizga butun yer masjid qilindi; va suv topmaganimizda uning tuprogʻi biz uchun poklovchi qilindi», dedilar. Yana boshqa bir xislatni ham zikr qildi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз одамлардан уч (нарса) билан устун қилиндик: бизнинг сафларимиз фаришталарнинг сафлари каби қилинди; бизга бутун ер масжид қилинди; ва сув топмаганимизда унинг тупроғи биз учун покловчи қилинди», дедилар. Яна бошқа бир хислатни ҳам зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ، حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِهِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunga oʻxshashini aytdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшашини айтдилар.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،
أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، كَانَ يَقُولُ قَالَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ النَّاسِ بِكُلِّ
فِتْنَةٍ هِيَ كَائِنَةٌ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ السَّاعَةِ وَمَا بِي إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم أَسَرَّ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يُحَدِّثْهُ غَيْرِي وَلَكِنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ
وَهُوَ يُحَدِّثُ مَجْلِسًا أَنَا فِيهِ عَنِ الْفِتَنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَعُدُّ
الْفِتَنَ " مِنْهُنَّ ثَلاَثٌ لاَ يَكَدْنَ يَذَرْنَ شَيْئًا وَمِنْهُنَّ فِتَنٌ كَرِيَاحِ الصَّيْفِ مِنْهَا صِغَارٌ وَمِنْهَا
كِبَارٌ " . قَالَ حُذَيْفَةُ فَذَهَبَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ كُلُّهُمْ غَيْرِي .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh nomiga qasamki, men hozirgi vaqtdan to qiyomatgacha boʻladigan har bir fitnani odamlar ichida eng yaxshi bilaman. Bu — Rasululloh ﷺ menga bu haqda mendan boshqa hech kimga aytmagan bir narsani sir tutib aytganlari uchun emas, balki Rasululloh ﷺ men ham bor majlisda fitnalar haqida soʻzlab berganlari uchundir. Bas, Rasululloh ﷺ fitnalarni sanab turib: ‹Ulardan uchtasi (shunaqaki) deyarli hech narsani qoldirmaydi. Ulardan yana yoz shamollariga oʻxshash fitnalar bor — baʼzisi kichik, baʼzisi katta›, dedilar», — dedi. Huzayfa dedi: «Oʻsha jamoadagilarning hammasi mendan boshqasi ketib boʻldi (vafot etdi)».Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ номига қасамки, мен ҳозирги вақтдан то қиёматгача бўладиган ҳар бир фитнани одамлар ичида энг яхши биламан. Бу — Расулуллоҳ ﷺ менга бу ҳақда мендан бошқа ҳеч кимга айтмаган бир нарсани сир тутиб айтганлари учун эмас, балки Расулуллоҳ ﷺ мен ҳам бор мажлисда фитналар ҳақида сўзлаб берганлари учундир. Бас, Расулуллоҳ ﷺ фитналарни санаб туриб: ‹Улардан учтаси (шунақаки) деярли ҳеч нарсани қолдирмайди. Улардан яна ёз шамолларига ўхшаш фитналар бор — баъзиси кичик, баъзиси катта›, дедилар», — деди. Ҳузайфа деди: «Ўша жамоадагиларнинг ҳаммаси мендан бошқаси кетиб бўлди (вафот этди)».
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا وَقَالَ،
إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم مَقَامًا مَا تَرَكَ شَيْئًا يَكُونُ فِي مَقَامِهِ ذَلِكَ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ إِلاَّ حَدَّثَ بِهِ
حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ قَدْ عَلِمَهُ أَصْحَابِي هَؤُلاَءِ وَإِنَّهُ لَيَكُونُ مِنْهُ الشَّىْءُ قَدْ نَسِيتُهُ
فَأَرَاهُ فَأَذْكُرُهُ كَمَا يَذْكُرُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ إِذَا غَابَ عَنْهُ ثُمَّ إِذَا رَآهُ عَرَفَهُ .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda turib bir vaʼz qildilar va oʻsha turgan joylarida qiyomat qoyim boʻlguniga qadar boʻladigan hech narsani aytmay qoldirmadilar; uni yodida saqlagan kishi yod oldi, unutgan kishi unutdi. Bu ashoblarim uni bilishar edi. Darhaqiqat, undan baʼzi narsa boʻladiki, men uni unutgan boʻlaman, soʻng uni koʻrib, kishi bir kishining yuzini, u koʻzdan gʻoyib boʻlsa-yu soʻng uni koʻrib tanigani kabi, eslab qolaman.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда туриб бир ваъз қилдилар ва ўша турган жойларида қиёмат қойим бўлгунига қадар бўладиган ҳеч нарсани айтмай қолдирмадилар; уни ёдида сақлаган киши ёд олди, унутган киши унутди. Бу ашобларим уни билишар эди. Дарҳақиқат, ундан баъзи нарса бўладики, мен уни унутган бўламан, сўнг уни кўриб, киши бир кишининг юзини, у кўздан ғойиб бўлса-ю сўнг уни кўриб танигани каби, эслаб қоламан.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ،
بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ حُذَيْفَةَ،
أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ فَمَا
مِنْهُ شَىْءٌ إِلاَّ قَدْ سَأَلْتُهُ إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَسْأَلْهُ مَا يُخْرِجُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ مِنَ الْمَدِينَةِ
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga qiyomat qoyim boʻlguniga qadar boʻladigan narsalardan xabar berdilar. Undan men soʻramagan birorta narsa qolmadi, faqat Madina ahlini Madinadan nima chiqarishini soʻramadim.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга қиёмат қойим бўлгунига қадар бўладиган нарсалардан хабар бердилар. Ундан мен сўрамаган бирорта нарса қолмади, фақат Мадина аҳлини Мадинадан нима чиқаришини сўрамадим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَبُو كُرَيْبٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي،
مُعَاوِيَةَ قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا
عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ كَمَا قَالَ قَالَ
فَقُلْتُ أَنَا . قَالَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ وَكَيْفَ قَالَ قَالَ قُلْتُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
يَقُولُ " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَنَفْسِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ يُكَفِّرُهَا الصِّيَامُ وَالصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ
وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ " . فَقَالَ عُمَرُ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ إِنَّمَا أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ
كَمَوْجِ الْبَحْرِ - قَالَ - فَقُلْتُ مَا لَكَ وَلَهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا
قَالَ أَفَيُكْسَرُ الْبَابُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يُكْسَرُ . قَالَ ذَلِكَ أَحْرَى أَنْ لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا .
قَالَ فَقُلْنَا لِحُذَيْفَةَ هَلْ كَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَنِ الْبَابُ قَالَ نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ إِنِّي
حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ . قَالَ فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ مَنِ الْبَابُ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ
فَسَأَلَهُ فَقَالَ عُمَرُ .
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida edik. Shunda u: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ ning fitna haqidagi hadislarini u zot aytganlaridek yodida saqlagan?» dedi. Men: «Men», dedim. U: «Sen haqiqatan jasur ekansan! U zot qanday degan edilar?» dedi. Men dedim: Men Rasululloh ﷺ ni: «Kishining ahli, moli, oʻzi, bolasi va qoʻshnisi (sababli) duch keladigan fitnasini roʻza, namoz, sadaqa, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish kafforat qiladi», deganlarini eshitdim. Shunda Umar: «Men buni demoqchi emasman; men faqat dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadiganini demoqchiman» dedi. Men: «Yo amirul muʼminin, sizning u bilan nima ishingiz bor? Sen bilan uning oʻrtasida yopiq bir eshik bor» dedim. U: «U eshik sindiriladimi yoki ochiladimi?» dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi» dedim. U: «Unda u abadiy yopilmasligi ehtimolroq» dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfaga: «Umar u eshik kimligini bilarmidi?» dedik. U: «Ha, ertangi kundan oldin kecha (boʻlishini) bilgani kabi (aniq bilardi). Men unga yolgʻon-yashiq aralashmagan bir hadis aytib bergan edim», dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfadan u eshik kimligini soʻrashdan qoʻrqdik, shuning uchun Masruqqa: «Undan soʻra» dedik. U soʻradi, shunda (Huzayfa): «(U eshik) Umar (edi)» dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида эдик. Шунда у: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ нинг фитна ҳақидаги ҳадисларини у зот айтганларидек ёдида сақлаган?» деди. Мен: «Мен», дедим. У: «Сен ҳақиқатан жасур экансан! У зот қандай деган эдилар?» деди. Мен дедим: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Кишининг аҳли, моли, ўзи, боласи ва қўшниси (сабабли) дуч келадиган фитнасини рўза, намоз, садақа, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш каффорат қилади», деганларини эшитдим. Шунда Умар: «Мен буни демоқчи эмасман; мен фақат денгиз тўлқинидек тўлқинланадиганини демоқчиман» деди. Мен: «Ё амирул муъминин, сизнинг у билан нима ишингиз бор? Сен билан унинг ўртасида ёпиқ бир эшик бор» дедим. У: «У эшик синдириладими ёки очиладими?» деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади» дедим. У: «Унда у абадий ёпилмаслиги эҳтимолроқ» деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфага: «Умар у эшик кимлигини билармиди?» дедик. У: «Ҳа, эртанги кундан олдин кеча (бўлишини) билгани каби (аниқ биларди). Мен унга ёлғон-яшиқ аралашмаган бир ҳадис айтиб берган эдим», деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфадан у эшик кимлигини сўрашдан қўрқдик, шунинг учун Масруққа: «Ундан сўра» дедик. У сўради, шунда (Ҳузайфа): «(У эшик) Умар (эди)» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا
عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ،
ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عِيسَى، كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . نَحْوَ
حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَفِي حَدِيثِ عِيسَى عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، يَقُولُ
.
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan al-Aʼmash orqali shu isnod bilan Abu Muoviyaning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi. Isoning hadisida al-Aʼmashdan, u Shaqiqdan (keladi): «Men Huzayfani aytganini eshitdim» dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ал-Аъмаш орқали шу иснод билан Абу Муовиянинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади. Исонинг ҳадисида ал-Аъмашдан, у Шақиқдан (келади): «Мен Ҳузайфани айтганини эшитдим» деди.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَامِعِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ
أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ عُمَرُ مَنْ يُحَدِّثُنَا عَنِ الْفِتْنَةِ، وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ، بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
.
Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar: «Bizga fitna haqida kim hadis aytib beradi?» dedi, va u (Huzayfa) ularning hadisiga oʻxshash hadisni rivoyat qildi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар: «Бизга фитна ҳақида ким ҳадис айтиб беради?» деди, ва у (Ҳузайфа) уларнинг ҳадисига ўхшаш ҳадисни ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ
إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الدَّجَّالُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى جُفَالُ الشَّعَرِ مَعَهُ
جَنَّةٌ وَنَارٌ فَنَارُهُ جَنَّةٌ وَجَنَّتُهُ نَارٌ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chap koʻzi koʻr, sochi qalin va serbar boʻladi. U bilan birga jannat va doʻzax (oʻt) boʻladi; ammo uning oʻti — jannat, jannati esa — oʻtdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чап кўзи кўр, сочи қалин ва сербар бўлади. У билан бирга жаннат ва дўзах (ўт) бўлади; аммо унинг ўти — жаннат, жаннати эса — ўтдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ،
عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنَا أَعْلَمُ
بِمَا مَعَ الدَّجَّالِ مِنْهُ مَعَهُ نَهْرَانِ يَجْرِيَانِ أَحَدُهُمَا رَأْىَ الْعَيْنِ مَاءٌ أَبْيَضُ وَالآخَرُ رَأْىَ الْعَيْنِ
نَارٌ تَأَجَّجُ فَإِمَّا أَدْرَكَنَّ أَحَدٌ فَلْيَأْتِ النَّهْرَ الَّذِي يَرَاهُ نَارًا وَلْيُغَمِّضْ ثُمَّ لْيُطَأْطِئْ رَأْسَهُ فَيَشْرَبَ
مِنْهُ فَإِنَّهُ مَاءٌ بَارِدٌ وَإِنَّ الدَّجَّالَ مَمْسُوحُ الْعَيْنِ عَلَيْهَا ظَفَرَةٌ غَلِيظَةٌ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ كَافِرٌ
يَقْرَؤُهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ كَاتِبٍ وَغَيْرِ كَاتِبٍ " .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta men Dajjolning oʻzidan koʻra uning yonidagi narsani yaxshiroq bilaman. U bilan birga oqib turuvchi ikki daryo boʻladi: biri koʻzga oppoq suv boʻlib koʻrinadi, ikkinchisi koʻzga lovullab yongan oʻt boʻlib koʻrinadi. Bas, kim unga yetishsa, oʻt deb koʻrgan daryosiga borsin-da, koʻzini yumib, boshini engashtirib, undan ichsin; chunki u (aslida) sovuq suvdir. Dajjolning koʻzi oʻchgan boʻladi, uning ustida qalin parda (gʻiltirovuq) boʻladi; ikki koʻzi oʻrtasiga ‹kofir› deb yozilgan boʻladi, uni har bir moʻmin — savod chiqargani ham, chiqarmagani ham — oʻqiydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта мен Дажжолнинг ўзидан кўра унинг ёнидаги нарсани яхшироқ биламан. У билан бирга оқиб турувчи икки дарё бўлади: бири кўзга оппоқ сув бўлиб кўринади, иккинчиси кўзга ловуллаб ёнган ўт бўлиб кўринади. Бас, ким унга етишса, ўт деб кўрган дарёсига борсин-да, кўзини юмиб, бошини энгаштириб, ундан ичсин; чунки у (аслида) совуқ сувдир. Дажжолнинг кўзи ўчган бўлади, унинг устида қалин парда (ғилтировуқ) бўлади; икки кўзи ўртасига ‹кофир› деб ёзилган бўлади, уни ҳар бир мўмин — савод чиқаргани ҳам, чиқармагани ҳам — ўқийди», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى،
- وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ،
حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي الدَّجَّالِ " إِنَّ مَعَهُ مَاءً
وَنَارًا فَنَارُهُ مَاءٌ بَارِدٌ وَمَاؤُهُ نَارٌ فَلاَ تَهْلِكُوا " .
قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ وَأَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. U zot Dajjol haqida shunday dedilar: «Albatta u bilan birga suv va oʻt boʻladi; ammo uning oʻti — sovuq suv, suvi esa — oʻtdir. Bas, (oʻzingizni) halok qilib qoʻymanglar». Abu Masʼud: «Men ham buni Rasululloh ﷺ dan eshitganman», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ривоят қилинади. У зот Дажжол ҳақида шундай дедилар: «Албатта у билан бирга сув ва ўт бўлади; аммо унинг ўти — совуқ сув, суви эса — ўтдир. Бас, (ўзингизни) ҳалок қилиб қўйманглар». Абу Масъуд: «Мен ҳам буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганман», деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ، كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ، نُمَيْرٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ الأَحْنَفِ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَافْتَتَحَ الْبَقَرَةَ فَقُلْتُ يَرْكَعُ عِنْدَ الْمِائَةِ . ثُمَّ مَضَى فَقُلْتُ يُصَلِّي بِهَا فِي رَكْعَةٍ فَمَضَى فَقُلْتُ يَرْكَعُ بِهَا . ثُمَّ افْتَتَحَ النِّسَاءَ فَقَرَأَهَا ثُمَّ افْتَتَحَ آلَ عِمْرَانَ فَقَرَأَهَا يَقْرَأُ مُتَرَسِّلاً إِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا تَسْبِيحٌ سَبَّحَ وَإِذَا مَرَّ بِسُؤَالٍ سَأَلَ وَإِذَا مَرَّ بِتَعَوُّذٍ تَعَوَّذَ ثُمَّ رَكَعَ فَجَعَلَ يَقُولُ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ " . فَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ ثُمَّ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ قَامَ طَوِيلاً قَرِيبًا مِمَّا رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَقَالَ " سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى " . فَكَانَ سُجُودُهُ قَرِيبًا مِنْ قِيَامِهِ . قَالَ وَفِي حَدِيثِ جَرِيرٍ مِنَ الزِّيَادَةِ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ" .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim, u zot Baqarani boshladilar. Men oʻzimcha: «(Yuzta oyatga) yaqinlashganda rukuʼ qiladilar», dedim. Lekin u zot davom etdilar. Men: «(Butun surani) bir rakʼatda oʻqib boʻladilar», dedim. Lekin davom etdilar. Men: «(Bu surani tugatib) rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng Niso (surasini) boshlab, uni oʻqidilar; soʻng Oli Imron (surasini) boshlab, uni oʻqidilar. Sekin-shoshilmay oʻqirdilar: tasbeh aytiladigan oyat oʻtganda tasbeh aytar, soʻrov (oyati) oʻtganda soʻrar, panoh (tilash oyati) oʻtganda panoh tilardilar. Soʻng rukuʼ qilib: «Subhona Robbiyal aziym (Ulugʻ Robbim pokdir)», dey boshladilar. Rukuʼlari qiyomlariga yaqin (uzun) boʻldi. Soʻng: «Allohu taolo Oʻziga hamd aytganni eshitdi», dedilar. Soʻng rukuʼ qilgan miqdoriga yaqin uzoq turdilar. Soʻng sajda qilib: «Subhona Robbiyal aʼlo (Eng oliy Robbim pokdir)», dedilar. Sajdalari qiyomlariga yaqin boʻldi. (Roviy) dedi: Jarirning hadisida ziyoda qilib: «Sami Allohu liman hamidah, Robbano lakal hamd (Allohu taolo Oʻziga hamd aytganni eshitdi, ey Robbimiz, hamd Sengadir)», dedilar — deyildi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча Набий ﷺ билан намоз ўқидим, у зот Бақарани бошладилар. Мен ўзимча: «(Юзта оятга) яқинлашганда рукуъ қиладилар», дедим. Лекин у зот давом этдилар. Мен: «(Бутун сурани) бир ракъатда ўқиб бўладилар», дедим. Лекин давом этдилар. Мен: «(Бу сурани тугатиб) рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг Нисо (сурасини) бошлаб, уни ўқидилар; сўнг Оли Имрон (сурасини) бошлаб, уни ўқидилар. Секин-шошилмай ўқирдилар: тасбеҳ айтиладиган оят ўтганда тасбеҳ айтар, сўров (ояти) ўтганда сўрар, паноҳ (тилаш ояти) ўтганда паноҳ тилардилар. Сўнг рукуъ қилиб: «Субҳона Роббиял азийм (Улуғ Роббим покдир)», дей бошладилар. Рукуълари қиёмларига яқин (узун) бўлди. Сўнг: «Аллоҳу таоло Ўзига ҳамд айтганни эшитди», дедилар. Сўнг рукуъ қилган миқдорига яқин узоқ турдилар. Сўнг сажда қилиб: «Субҳона Роббиял аъло (Энг олий Роббим покдир)», дедилар. Саждалари қиёмларига яқин бўлди. (Ровий) деди: Жарирнинг ҳадисида зиёда қилиб: «Сами Аллоҳу лиман ҳамидаҳ, Роббано лакал ҳамд (Аллоҳу таоло Ўзига ҳамд айтганни эшитди, эй Роббимиз, ҳамд Сенгадир)», дедилар — дейилди.