Huzayfa ibn Asid

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَهَنَّادٌ، - الْمَعْنَى - قَالَ مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا فُرَاتٌ الْقَزَّازُ، عَنْ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ، - وَقَالَ هَنَّادٌ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، - عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ الْغِفَارِيِّ، قَالَ كُنَّا قُعُودًا نَتَحَدَّثُ فِي ظِلِّ غُرْفَةٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا السَّاعَةَ فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَنْ تَكُونَ - أَوْ لَنْ تَقُومَ - السَّاعَةُ حَتَّى يَكُونَ قَبْلَهَا عَشْرُ آيَاتٍ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَخُرُوجُ الدَّابَّةِ وَخُرُوجُ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ وَالدَّجَّالُ وَعِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَالدُّخَانُ وَثَلاَثُ خُسُوفٍ خَسْفٌ بِالْمَغْرِبِ وَخَسْفٌ بِالْمَشْرِقِ وَخَسْفٌ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَآخِرُ ذَلِكَ تَخْرُجُ نَارٌ مِنَ الْيَمَنِ مِنْ قَعْرِ عَدَنَ تَسُوقُ النَّاسَ إِلَى الْمَحْشَرِ ‏"‏ ‏.‏

Musaddad va Hannod bizga aytib berdilar — maʼnosi (bir xil) — Musaddad dedi: Abulahvas bizga aytib berdi: Furot al-Qazzoz bizga Omir ibn Vosiladan rivoyat qildi — Hannod esa: Abut-Tufayldan dedi — u Huzayfa ibn Asid al-Gʻiforiydan rivoyat qildi. U dedi: Biz Rasululloh ﷺning hujralari soyasida oʻtirib, suhbatlashayotgan edik. Shunda biz qiyomatni zikr qildik va ovozlarimiz koʻtarildi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Qiyomatdan oldin oʻnta alomat boʻlmaguncha, qiyomat boʻlmaydi (yoki: qoyim boʻlmaydi): quyoshning botar tarafidan chiqishi, Dobbaning chiqishi, Yaʼjuj va Maʼjujning chiqishi, Dajjol, Iso ibn Maryam, tutun va uchta yerga botish — bittasi gʻarbda, bittasi sharqda va bittasi Arab yarim orolida boʻlgan yerga botish. Bularning oxiri esa Yamandan, Adan tubidan bir olov chiqib, odamlarni mahshargohga haydab boradi».Мусаддад ва Ҳаннод бизга айтиб бердилар — маъноси (бир хил) — Мусаддад деди: Абулаҳвас бизга айтиб берди: Фурот ал-Қаззоз бизга Омир ибн Восиладан ривоят қилди — Ҳаннод эса: Абут-Туфайлдан деди — у Ҳузайфа ибн Асид ал-Ғифорийдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳужралари соясида ўтириб, суҳбатлашаётган эдик. Шунда биз қиёматни зикр қилдик ва овозларимиз кўтарилди. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Қиёматдан олдин ўнта аломат бўлмагунча, қиёмат бўлмайди (ёки: қойим бўлмайди): қуёшнинг ботар тарафидан чиқиши, Доббанинг чиқиши, Яъжуж ва Маъжужнинг чиқиши, Дажжол, Исо ибн Марям, тутун ва учта ерга ботиш — биттаси ғарбда, биттаси шарқда ва биттаси Араб ярим оролида бўлган ерга ботиш. Буларнинг охири эса Ямандан, Адан тубидан бир олов чиқиб, одамларни маҳшаргоҳга ҳайдаб боради».

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَا نَعْمَلُ فِيهِ أَمْرٌ مُبْتَدَعٌ أَوْ مُبْتَدَأٌ أَوْ فِيمَا قَدْ فُرِغَ مِنْهُ فَقَالَ ‏"‏ فِيمَا قَدْ فُرِغَ مِنْهُ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ وَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَإِنَّهُ يَعْمَلُ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّقَاءِ فَإِنَّهُ يَعْمَلُ لِلشَّقَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ وَأَنَسٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) otasi (Umar)dan rivoyat qiladi: U dedi: Umar: «Ey Rasululloh, bizning qilayotgan amalimiz haqida nima deysiz: u yangidan boshlanayotgan ishmi yoki allaqachon hal qilinib boʻlgan ishmi?» dedi. Shunda u zot: «U allaqachon hal qilinib boʻlgan ishdir, ey Xattobning oʻgʻli, har kim oʻzi (nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshanga) muyassar etilgandir. Saodat ahlidan boʻlgan kishi saodat uchun amal qiladi, shaqovat ahlidan boʻlgan kishi esa shaqovat uchun amal qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali, Huzayfa ibn Asid, Anas va Imron ibn Husayndan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) отаси (Умар)дан ривоят қилади: У деди: Умар: «Эй Расулуллоҳ, бизнинг қилаётган амалимиз ҳақида нима дейсиз: у янгидан бошланаётган ишми ёки аллақачон ҳал қилиниб бўлган ишми?» деди. Шунда у зот: «У аллақачон ҳал қилиниб бўлган ишдир, эй Хаттобнинг ўғли, ҳар ким ўзи (нима учун яратилган бўлса, ўшанга) муяссар этилгандир. Саодат аҳлидан бўлган киши саодат учун амал қилади, шақоват аҳлидан бўлган киши эса шақоват учун амал қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Али, Ҳузайфа ибн Асид, Анас ва Имрон ибн Ҳусайндан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ تَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا اطْلُعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَرَأَ ‏"‏ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌ لَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَذَلِكَ قِرَاءَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَحُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي مُوسَى ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Quyosh botgan paytda masjidga kirdim, Nabiy ﷺ esa oʻtirgan edilar. U zot: ‹Ey Abu Zarr, bu (quyosh) qayoqqa ketishini bilasanmi?› dedilar. Men: ‹Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir›, dedim. U zot: ‹Albatta u sajda qilishga izn soʻrab boradi, unga izn beriladi. Goʻyo unga: ‹Qaerdan kelgan boʻlsang, oʻsha tomondan chiq›, deyilgandek (bir kun) oʻzining magʻribidan (botar tomonidan) chiqadi›, dedilar.» Soʻng u zot: {Va bu uning qaror topadigan joyidir} (Yosin 38) oyatini oʻqidilar. (Roviy) aytdi: Bu Abdulloh ibn Masʼudning qiroatidir. Abu Iso aytdi: Bu bobda Safvon ibn Assol, Huzayfa ibn Asid, Anas va Abu Musodan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қуёш ботган пайтда масжидга кирдим, Набий ﷺ эса ўтирган эдилар. У зот: ‹Эй Абу Зарр, бу (қуёш) қаёққа кетишини биласанми?› дедилар. Мен: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир›, дедим. У зот: ‹Албатта у сажда қилишга изн сўраб боради, унга изн берилади. Гўё унга: ‹Қаэрдан келган бўлсанг, ўша томондан чиқ›, дейилгандек (бир кун) ўзининг мағрибидан (ботар томонидан) чиқади›, дедилар.» Сўнг у зот: {Ва бу унинг қарор топадиган жойидир} (Ёсин 38) оятини ўқидилар. (Ровий) айтди: Бу Абдуллоҳ ибн Масъуднинг қироатидир. Абу Исо айтди: Бу бобда Сафвон ибн Ассол, Ҳузайфа ибн Асид, Анас ва Абу Мусодан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَتَخْرُجُ نَارٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ أَوْ مِنْ نَحْوِ حَضْرَمَوْتَ قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ تَحْشُرُ النَّاسَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِالشَّامِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي ذَرٍّ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunidan oldin Hazramavtdan yoki Hazramavt tomonidan bir olov chiqib, odamlarni toʻplaydi», dedilar. Sahobalar: «Ey Allohning Rasuli, bizga nima buyurasiz?» dedilar. U zot: «Shomni lozim tutinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Huzayfa ibn Asid, Anas, Abu Hurayra va Abu Zardan ham (rivoyatlar bor). Bu Ibn Umar hadisidan hasan gʻarib sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунидан олдин Ҳазрамавтдан ёки Ҳазрамавт томонидан бир олов чиқиб, одамларни тўплайди», дедилар. Саҳобалар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга нима буюрасиз?» дедилар. У зот: «Шомни лозим тутинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ҳузайфа ибн Асид, Анас, Абу Ҳурайра ва Абу Зардан ҳам (ривоятлар бор). Бу Ибн Умар ҳадисидан ҳасан ғариб саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْمُخْتَارُ بْنُ فُلْفُلٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الرِّسَالَةَ وَالنُّبُوَّةَ قَدِ انْقَطَعَتْ فَلاَ رَسُولَ بَعْدِي وَلاَ نَبِيَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ لَكِنِ الْمُبَشِّرَاتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْمُبَشِّرَاتُ قَالَ ‏"‏ رُؤْيَا الْمُسْلِمِ وَهِيَ جُزْءٌ مِنْ أَجْزَاءِ النُّبُوَّةِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَحُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأُمِّ كُرْزٍ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, risolat va nubuvvat uzildi. Mendan keyin na rasul, na nabiy boʻladi», dedilar. (Anas) aytdi: Bu odamlarga ogʻir botdi. Shunda u zot: «Lekin mubashshirot (boshorat beruvchilar qoldi)», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, mubashshirot nima?» dedilar. U zot: «Musulmonning tushidir, u esa paygʻambarlik boʻlaklaridan bir boʻlakdir», dedilar. Bu bobda Abu Hurayra, Huzayfa ibn Asid, Ibn Abbos va Umm Kurzdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir, bu yoʻʼldan, Muxtor ibn Fulful hadisidan (gʻaribdir).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, рисолат ва нубувват узилди. Мендан кейин на расул, на набий бўлади», дедилар. (Анас) айтди: Бу одамларга оғир ботди. Шунда у зот: «Лекин мубашширот (бошорат берувчилар қолди)», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, мубашширот нима?» дедилар. У зот: «Мусулмоннинг тушидир, у эса пайғамбарлик бўлакларидан бир бўлакдир», дедилар. Бу бобда Абу Ҳурайра, Ҳузайфа ибн Асид, Ибн Аббос ва Умм Курздан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир, бу йўълдан, Мухтор ибн Фулфул ҳадисидан (ғарибдир).