حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ الْبَرَازَ انْطَلَقَ حَتَّى لاَ يَرَاهُ أَحَدٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojat chiqarmoqchi boʻlganlarida, hech kim koʻrmaydigan (darajada) uzoqqa ketar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожат чиқармоқчи бўлганларида, ҳеч ким кўрмайдиган (даражада) узоққа кетар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Paygʻambari ﷺ bizni kichik hojat chiqarishda qiblaga yuzlanishdan qaytargan edilar; soʻngra men u zotning vafotlaridan bir yil oldin qiblaga yuzlangan holda (hojat chiqarayotganlarini) koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ бизни кичик ҳожат чиқаришда қиблага юзланишдан қайтарган эдилар; сўнгра мен у зотнинг вафотларидан бир йил олдин қиблага юзланган ҳолда (ҳожат чиқараётганларини) кўрдим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَيَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar, bir mudd (suv) bilan tahorat olar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир соъ (сув) билан ғусл қилар, бир мудд (сув) билан таҳорат олар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِالسُّوقِ دَاخِلاً مِنْ بَعْضِ الْعَالِيَةِ وَالنَّاسُ كَنَفَتَيْهِ فَمَرَّ بِجَدْىٍ أَسَكَّ مَيِّتٍ فَتَنَاوَلَهُ فَأَخَذَ بِأُذُنِهِ ثُمَّ قَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنَّ هَذَا لَهُ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oliya (qishloqlari)ning birortasidan (qaytib) bozorga kirib kelar edilar — odamlar u zotning ikki yonlarida edi. Yoʻlda u zot quloqlari kichik (yopishgan), oʻlgan bir uloqcha yonidan oʻtdilar va uni (olib) qulogʻidan ushladilar, soʻng: «Qaysingiz buning oʻziniki boʻlishini yaxshi koʻradi?» — dedilar. Soʻng (roviy) hadisni (toʻliq) keltirdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Олия (қишлоқлари)нинг бирортасидан (қайтиб) бозорга кириб келар эдилар — одамлар у зотнинг икки ёнларида эди. Йўлда у зот қулоқлари кичик (ёпишган), ўлган бир улоқча ёнидан ўтдилар ва уни (олиб) қулоғидан ушладилар, сўнг: «Қайсингиз бунинг ўзиники бўлишини яхши кўради?» — дедилар. Сўнг (ровий) ҳадисни (тўлиқ) келтирди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ سَهْلٍ أَبُو عِمْرَانَ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ آخِرُ الأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتِ النَّارُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا اخْتِصَارٌ مِنَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning ikki ish (amal)idan oxirgisi — olov oʻzgartirgan (pishirgan) narsadan tahorat (olishni) tark etish boʻldi. Abu Dovud aytdi: Bu — avvalgi hadisning qisqartmasidir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг икки иш (амал)идан охиргиси — олов ўзгартирган (пиширган) нарсадан таҳорат (олишни) тарк этиш бўлди. Абу Довуд айтди: Бу — аввалги ҳадиснинг қисқартмасидир.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ عَقِيلِ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي فِي غَزْوَةِ ذَاتِ الرِّقَاعِ - فَأَصَابَ رَجُلٌ امْرَأَةَ رَجُلٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَحَلَفَ أَنْ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أُهَرِيقَ دَمًا فِي أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ فَخَرَجَ يَتْبَعُ أَثَرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَنْزِلاً فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَكْلَؤُنَا فَانْتَدَبَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ " كُونَا بِفَمِ الشِّعْبِ " . قَالَ فَلَمَّا خَرَجَ الرَّجُلاَنِ إِلَى فَمِ الشِّعْبِ اضْطَجَعَ الْمُهَاجِرِيُّ وَقَامَ الأَنْصَارِيُّ يُصَلِّي وَأَتَى الرَّجُلُ فَلَمَّا رَأَى شَخْصَهُ عَرَفَ أَنَّهُ رَبِيئَةٌ لِلْقَوْمِ فَرَمَاهُ بِسَهْمٍ فَوَضَعَهُ فِيهِ فَنَزَعَهُ حَتَّى رَمَاهُ بِثَلاَثَةِ أَسْهُمٍ ثُمَّ رَكَعَ وَسَجَدَ ثُمَّ انْتَبَهَ صَاحِبُهُ فَلَمَّا عَرَفَ أَنَّهُمْ قَدْ نَذِرُوا بِهِ هَرَبَ وَلَمَّا رَأَى الْمُهَاجِرِيُّ مَا بِالأَنْصَارِيِّ مِنَ الدَّمِ قَالَ سَبْحَانَ اللَّهِ أَلاَ أَنْبَهْتَنِي أَوَّلَ مَا رَمَى قَالَ كُنْتُ فِي سُورَةٍ أَقْرَأُهَا فَلَمْ أُحِبَّ أَنْ أَقْطَعَهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga — yaʼni Zotur-Riqoʼ gʻazotida — (jangga) chiqdik. (Bir jangda) bir kishi mushriklardan birining xotinini (oʻldirib) qoʻydi. Shunda u (mushrik): «Muhammadning ashoblaridan (biror kishining) qonini toʻkmagunimcha (tinmayman)», — deb qasam ichdi va Paygʻambar ﷺ ning izidan (taʼqib qilib) chiqdi. Paygʻambar ﷺ bir manzilga tushdilar va: «Bizni qoʻriqlaydigan kim bor?» — dedilar. Shunda muhojirlardan bir kishi va ansorlardan bir kishi (oʻzini) taklif qildi. U zot: «(Togʻ) dara(si)ning ogʻzida boʻlinglar», — dedilar. Ikki kishi daraning ogʻziga chiqishganda, muhojir (kishi) yotib (dam oldi), ansoriy (kishi) esa namozga turdi. Oʻsha (mushrik) kishi keldi; u (ansoriyning) qorasini koʻrgach, uning qavmning qorovuli ekanini bildi va unga (bir) oʻq otib, (oʻqni) unga tekkizdi. U (ansoriy) oʻqni (tortib) chiqardi (va namozini davom ettirdi); toki u (mushrik) unga uchta oʻq otguncha. Soʻng u (ansoriy) rukuʼ va sajda qildi, keyin sherigini uygʻotdi. (Mushrik) ular (oʻzidan) ogoh boʻlganini bilgach, qochib ketdi. Muhojir (kishi) ansoriyda(gi) qonni koʻrgach: «Subhanalloh! U birinchi marta oʻq otgandayoq meni nega uygʻotmading?» — dedi. U (ansoriy): «Men bir surani oʻqiyotgan edim, uni (yarmida) uzib qoʻyishni istamadim», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга — яъни Зотур-Риқоъ ғазотида — (жангга) чиқдик. (Бир жангда) бир киши мушриклардан бирининг хотинини (ўлдириб) қўйди. Шунда у (мушрик): «Муҳаммаднинг ашобларидан (бирор кишининг) қонини тўкмагунимча (тинмайман)», — деб қасам ичди ва Пайғамбар ﷺ нинг изидан (таъқиб қилиб) чиқди. Пайғамбар ﷺ бир манзилга тушдилар ва: «Бизни қўриқлайдиган ким бор?» — дедилар. Шунда муҳожирлардан бир киши ва ансорлардан бир киши (ўзини) таклиф қилди. У зот: «(Тоғ) дара(си)нинг оғзида бўлинглар», — дедилар. Икки киши даранинг оғзига чиқишганда, муҳожир (киши) ётиб (дам олди), ансорий (киши) эса намозга турди. Ўша (мушрик) киши келди; у (ансорийнинг) қорасини кўргач, унинг қавмнинг қоровули эканини билди ва унга (бир) ўқ отиб, (ўқни) унга теккизди. У (ансорий) ўқни (тортиб) чиқарди (ва намозини давом эттирди); токи у (мушрик) унга учта ўқ отгунча. Сўнг у (ансорий) рукуъ ва сажда қилди, кейин шеригини уйғотди. (Мушрик) улар (ўзидан) огоҳ бўлганини билгач, қочиб кетди. Муҳожир (киши) ансорийда(ги) қонни кўргач: «Субҳаналлоҳ! У биринчи марта ўқ отгандаёқ мени нега уйғотмадинг?» — деди. У (ансорий): «Мен бир сурани ўқиётган эдим, уни (ярмида) узиб қўйишни истамадим», — деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْطَاكِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ خُرَيْقٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجْنَا فِي سَفَرٍ فَأَصَابَ رَجُلاً مِنَّا حَجَرٌ فَشَجَّهُ فِي رَأْسِهِ ثُمَّ احْتَلَمَ فَسَأَلَ أَصْحَابَهُ فَقَالَ هَلْ تَجِدُونَ لِي رُخْصَةً فِي التَّيَمُّمِ فَقَالُوا مَا نَجِدُ لَكَ رُخْصَةً وَأَنْتَ تَقْدِرُ عَلَى الْمَاءِ فَاغْتَسَلَ فَمَاتَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُخْبِرَ بِذَلِكَ فَقَالَ " قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ أَلاَّ سَأَلُوا إِذْ لَمْ يَعْلَمُوا فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ وَيَعْصِرَ " . أَوْ " يَعْصِبَ " . شَكَّ مُوسَى " عَلَى جُرْحِهِ خِرْقَةً ثُمَّ يَمْسَحَ عَلَيْهَا وَيَغْسِلَ سَائِرَ جَسَدِهِ " .
Muso ibn Abdurrahmon al-Antokiy bizga shunday dedi: Muhammad ibn Salama bizga az-Zubayr ibn Xurayqdan, u Atodan, u Jobirdan rivoyat qildi. (Jobir roziyallohu anhu) dedi: Biz bir safarga chiqdik. Bizdan bir kishiga tosh tegib, boshini yorib yubordi. Soʻng u ehtilom boʻldi. U oʻrtoqlaridan soʻrab: «Men uchun tayammum qilishga ruxsat (imkoniyat) topasizlarmi?» dedi. Ular: «Sen uchun ruxsat topmaymiz, axir sen suvni ishlatishga qodirsan», dedilar. Shunda u gʻusl qildi va vafot etdi. Biz Paygʻambar ﷺ ning huzurlariga kelganimizda, bu xabar u zotga yetkazildi. U zot: «Ular uni oʻldiribdilar, Alloh ularni oʻldirsin! Bilmagan boʻlsalar, nega soʻramadilar? Zero jaholatning shifosi soʻrashdir-ku! Unga tayammum qilib, yarasiga suv sepib (yoki — bir latta bilan bogʻlab — Muso shubha qildi) ustidan mash qilib, soʻng tanasining qolgan qismini yuvishning oʻzi kifoya qilardi», dedilar.Мусо ибн Абдурраҳмон ал-Антокий бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Салама бизга аз-Зубайр ибн Хурайқдан, у Атодан, у Жобирдан ривоят қилди. (Жобир розияллоҳу анҳу) деди: Биз бир сафарга чиқдик. Биздан бир кишига тош тегиб, бошини ёриб юборди. Сўнг у эҳтилом бўлди. У ўртоқларидан сўраб: «Мен учун таяммум қилишга рухсат (имконият) топасизларми?» деди. Улар: «Сен учун рухсат топмаймиз, ахир сен сувни ишлатишга қодирсан», дедилар. Шунда у ғусл қилди ва вафот этди. Биз Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларига келганимизда, бу хабар у зотга етказилди. У зот: «Улар уни ўлдирибдилар, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Билмаган бўлсалар, нега сўрамадилар? Зеро жаҳолатнинг шифоси сўрашдир-ку! Унга таяммум қилиб, ярасига сув сепиб (ёки — бир латта билан боғлаб — Мусо шубҳа қилди) устидан маш қилиб, сўнг танасининг қолган қисмини ювишнинг ўзи кифоя қиларди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ رَخَّصَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْعَصَا وَالسَّوْطِ وَالْحَبْلِ وَأَشْبَاهِهِ يَلْتَقِطُهُ الرَّجُلُ يَنْتَفِعُ بِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ النُّعْمَانُ بْنُ عَبْدِ السَّلاَمِ عَنِ الْمُغِيرَةِ أَبِي سَلَمَةَ بِإِسْنَادِهِ وَرَوَاهُ شَبَابَةُ عَنْ مُغِيرَةَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كَانُوا لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga hassa, qamchi, arqon va shunga oʻxshash narsalar haqida ruxsat berib, kishi uni topib olib, undan foydalanishi (mumkinligini aytdilar). Abu Dovud aytadi: Buni Nuʼmon ibn Abdussalom al-Mugʻiyra Abu Salamadan oʻz isnodi bilan rivoyat qilgan. Shuningdek, uni Shaboba Mugʻiyra ibn Muslimdan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobirdan rivoyat qilib: «Ular (shunday qilar edilar)», degan, ammo Nabiy ﷺ ni zikr qilmagan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ҳасса, қамчи, арқон ва шунга ўхшаш нарсалар ҳақида рухсат бериб, киши уни топиб олиб, ундан фойдаланиши (мумкинлигини айтдилар). Абу Довуд айтади: Буни Нуъмон ибн Абдуссалом ал-Муғийра Абу Саламадан ўз исноди билан ривоят қилган. Шунингдек, уни Шабоба Муғийра ибн Муслимдан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилиб: «Улар (шундай қилар эдилар)», деган, аммо Набий ﷺ ни зикр қилмаган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مُهِلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ مُفْرَدًا وَأَقْبَلَتْ عَائِشَةُ مُهِلَّةً بِعُمْرَةٍ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بِسَرِفَ عَرَكَتْ حَتَّى إِذَا قَدِمْنَا طُفْنَا بِالْكَعْبَةِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُحِلَّ مِنَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ فَقُلْنَا حِلُّ مَاذَا فَقَالَ " الْحِلُّ كُلُّهُ " . فَوَاقَعْنَا النِّسَاءَ وَتَطَيَّبْنَا بِالطِّيبِ وَلَبِسْنَا ثِيَابَنَا وَلَيْسَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ أَرْبَعُ لَيَالٍ ثُمَّ أَهْلَلْنَا يَوْمَ التَّرْوِيَةِ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَائِشَةَ فَوَجَدَهَا تَبْكِي فَقَالَ " مَا شَأْنُكِ " . قَالَتْ شَأْنِي أَنِّي قَدْ حِضْتُ وَقَدْ حَلَّ النَّاسُ وَلَمْ أَحْلِلْ وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَالنَّاسُ يَذْهَبُونَ إِلَى الْحَجِّ الآنَ . فَقَالَ " إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ أَهِلِّي بِالْحَجِّ " . فَفَعَلَتْ . وَوَقَفَتِ الْمَوَاقِفَ حَتَّى إِذَا طَهُرَتْ طَافَتْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ " قَدْ حَلَلْتِ مِنْ حَجِّكِ وَعُمْرَتِكِ جَمِيعًا " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي أَنِّي لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ حِينَ حَجَجْتُ . قَالَ " فَاذْهَبْ بِهَا يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ فَأَعْمِرْهَا مِنَ التَّنْعِيمِ " . وَذَلِكَ لَيْلَةَ الْحَصْبَةِ .
Qutayba ibn Said bizga aytib berdi, al-Lays bizga Abuz-Zubayrdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan yolgʻiz hajga (ifrod) niyat qilib talbiya aytgan holda keldik, Oisha esa umraga niyat qilib talbiya aytgan holda keldi. Sarifga yetganida u hayz koʻrdi. Yetib kelganimizda Kaʼbani hamda Safo bilan Marvani tavof qildik. Shunda Rasululloh ﷺ bizdan bilan hadiy (qurbonlik hayvoni) boʻlmaganlarga ihromdan chiqishni buyurdilar. Biz: «Qaysi (amallar) halol boʻladi?» dedik. U zot: «Hammasi halol boʻladi», dedilar. Shunda biz ayollarimizga yaqinlik qildik, atir surtdik, kiyimlarimizni kiydik. Biz bilan Arafa orasida toʻrt kechadan boshqa narsa qolmagan edi. Soʻngra Tarviya kuni (zulhijjaning sakkizinchisida) hajga talbiya aytdik. Keyin Rasululloh ﷺ Oishaning huzuriga kirdilar va uni yigʻlayotgan holda topdilar. U zot: «Senga nima boʻldi?» dedilar. U (Oisha): «Ahvolim shuki, men hayz koʻrdim, odamlar esa ihromdan chiqdilar, men ihromdan chiqmadim va Baytni tavof qilmadim, odamlar esa hozir hajga ketyaptilar», dedi. U zot: «Bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan bir ishdir. Sen gʻusl qil, soʻngra hajga niyat qilib talbiya ayt», dedilar. U (Oisha) shunday qildi va vuqufgohlarda turdi. Pok boʻlgach, Baytni hamda Safo bilan Marvani tavof qildi. Soʻngra u zot: «Endi hajingdan ham, umrangdan ham birga ihromdan chiqding», dedilar. U (Oisha): «Yo Rasululloh, men haj qilganimda Baytni tavof qilmaganimni ichimda his qilyapman», dedi. U zot: «Ey Abdurrahmon, uni olib bor va Tanʼimdan umra qildir», dedilar. Bu Hasba kechasida edi.Қутайба ибн Саид бизга айтиб берди, ал-Лайс бизга Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ёлғиз ҳажга (ифрод) ният қилиб талбия айтган ҳолда келдик, Оиша эса умрага ният қилиб талбия айтган ҳолда келди. Сарифга етганида у ҳайз кўрди. Етиб келганимизда Каъбани ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ биздан билан ҳадий (қурбонлик ҳайвони) бўлмаганларга иҳромдан чиқишни буюрдилар. Биз: «Қайси (амаллар) ҳалол бўлади?» дедик. У зот: «Ҳаммаси ҳалол бўлади», дедилар. Шунда биз аёлларимизга яқинлик қилдик, атир суртдик, кийимларимизни кийдик. Биз билан Арафа орасида тўрт кечадан бошқа нарса қолмаган эди. Сўнгра Тарвия куни (зулҳижжанинг саккизинчисида) ҳажга талбия айтдик. Кейин Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг ҳузурига кирдилар ва уни йиғлаётган ҳолда топдилар. У зот: «Сенга нима бўлди?» дедилар. У (Оиша): «Аҳволим шуки, мен ҳайз кўрдим, одамлар эса иҳромдан чиқдилар, мен иҳромдан чиқмадим ва Байтни тавоф қилмадим, одамлар эса ҳозир ҳажга кетяптилар», деди. У зот: «Бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган бир ишдир. Сен ғусл қил, сўнгра ҳажга ният қилиб талбия айт», дедилар. У (Оиша) шундай қилди ва вуқуфгоҳларда турди. Пок бўлгач, Байтни ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилди. Сўнгра у зот: «Энди ҳажингдан ҳам, умрангдан ҳам бирга иҳромдан чиқдинг», дедилар. У (Оиша): «Ё Расулуллоҳ, мен ҳаж қилганимда Байтни тавоф қилмаганимни ичимда ҳис қиляпман», деди. У зот: «Эй Абдурраҳмон, уни олиб бор ва Танъимдан умра қилдир», дедилар. Бу Ҳасба кечасида эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَائِشَةَ بِبَعْضِ هَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ عِنْدَ قَوْلِهِ " وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ " . " ثُمَّ حُجِّي وَاصْنَعِي مَا يَصْنَعُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ وَلاَ تُصَلِّي " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi, u: Yahyo ibn Said bizga Ibn Jurayjdan aytib berdi, dedi. U (Ibn Jurayj): Abuz-Zubayr menga xabar berdi, u Jobir (roziyallohu anhu)dan eshitganki, u shunday dedi: Nabiy ﷺ Oishaning huzuriga kirdilar — deb shu qissaning bir qismini (keltirdi). U (Jobir) u zotning «Hajga niyat qilib talbiya ayt» degan soʻzlarining yonida (shularni ham) zikr qildi: «Soʻngra haj qil va hojilar nima qilsalar, sen ham shuni qil, faqat Baytni tavof qilmaysan va namoz oʻqimaysan».Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди, у: Яҳё ибн Саид бизга Ибн Журайждан айтиб берди, деди. У (Ибн Журайж): Абуз-Зубайр менга хабар берди, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан эшитганки, у шундай деди: Набий ﷺ Оишанинг ҳузурига кирдилар — деб шу қиссанинг бир қисмини (келтирди). У (Жобир) у зотнинг «Ҳажга ният қилиб талбия айт» деган сўзларининг ёнида (шуларни ҳам) зикр қилди: «Сўнгра ҳаж қил ва ҳожилар нима қилсалар, сен ҳам шуни қил, фақат Байтни тавоф қилмайсан ва намоз ўқимайсан».
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي مَنْ، سَمِعَ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ، حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَهْلَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ خَالِصًا لاَ يُخَالِطُهُ شَىْءٌ فَقَدِمْنَا مَكَّةَ لأَرْبَعِ لَيَالٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَطُفْنَا وَسَعَيْنَا ثُمَّ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَحِلَّ وَقَالَ " لَوْلاَ هَدْيِي لَحَلَلْتُ " . ثُمَّ قَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مُتْعَتَنَا هَذِهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلأَبَدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَلْ هِيَ لِلأَبَدِ " . قَالَ الأَوْزَاعِيُّ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ يُحَدِّثُ بِهَذَا فَلَمْ أَحْفَظْهُ حَتَّى لَقِيتُ ابْنَ جُرَيْجٍ فَأَثْبَتَهُ لِي .
al-Abbos ibn al-Valid ibn Mazyad bizga aytib berdi, otam menga xabar berdi, al-Avzoʼiy menga aytib berdi, Atoʼ ibn Abu Robohdan eshitgan bir kishi menga aytib berdi, Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) menga aytib berdi. U shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga, hech narsa aralashmagan holda, yolgʻiz hajga niyat qilib talbiya aytdik. Zulhijjadan toʻrt kecha oʻtganida Makkaga yetib keldik. Tavof va saʼy qildik. Soʻngra Rasululloh ﷺ bizga ihromdan chiqishni buyurdilar va: «Agar mening hadiyim (qurbonlik hayvonim) boʻlmaganida edi, men ham ihromdan chiqqan boʻlar edim», dedilar. Soʻngra Suroqa ibn Molik turib: «Yo Rasululloh, bizning bu mutaʼmiz (haj bilan umrani birga qilish ruxsati) shu yilimizgami yoki abadiymi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, balki u abadiydir», dedilar. al-Avzoʼiy dedi: Men Atoʼ ibn Abu Robohning buni rivoyat qilayotganini eshitdim, ammo uni yodlab ololmadim, toki Ibn Jurayj bilan uchrashib, u buni menga mustahkam qildirdi (yodimga keltirdi).ал-Аббос ибн ал-Валид ибн Мазяд бизга айтиб берди, отам менга хабар берди, ал-Авзўий менга айтиб берди, Атў ибн Абу Робоҳдан эшитган бир киши менга айтиб берди, Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) менга айтиб берди. У шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга, ҳеч нарса аралашмаган ҳолда, ёлғиз ҳажга ният қилиб талбия айтдик. Зулҳижжадан тўрт кеча ўтганида Маккага етиб келдик. Тавоф ва саъй қилдик. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ бизга иҳромдан чиқишни буюрдилар ва: «Агар менинг ҳадийим (қурбонлик ҳайвоним) бўлмаганида эди, мен ҳам иҳромдан чиққан бўлар эдим», дедилар. Сўнгра Суроқа ибн Молик туриб: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг бу мутаъмиз (ҳаж билан умрани бирга қилиш рухсати) шу йилимизгами ёки абадийми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, балки у абадийдир», дедилар. ал-Авзўий деди: Мен Атў ибн Абу Робоҳнинг буни ривоят қилаётганини эшитдим, аммо уни ёдлаб ололмадим, токи Ибн Журайж билан учрашиб, у буни менга мустаҳкам қилдирди (ёдимга келтирди).
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ لأَرْبَعِ لَيَالٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَلَمَّا طَافُوا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلُوهَا عُمْرَةً إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ " . فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ قَدِمُوا فَطَافُوا بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُوفُوا بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ .
Musa ibn Ismoil bizga aytib berdi, Hammod bizga Qays ibn Saʼddan, u Atoʼ ibn Abu Robohdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ va sahobalari Zulhijjadan toʻrt kecha oʻtganida (Makkaga) yetib keldilar. Baytni hamda Safo bilan Marvani tavof qilganlaridan soʻng, Rasululloh ﷺ: «Buni (hajni) umra qilinglar, faqat bilan hadiy boʻlgan kishidan boshqasi», dedilar. Tarviya kuni boʻlganda, ular hajga niyat qilib talbiya aytdilar. Nahr kuni boʻlganda, kelib Baytni tavof qildilar, ammo Safo bilan Marva orasini (qaytadan) tavof qilmadilar.Муса ибн Исмоил бизга айтиб берди, Ҳаммод бизга Қайс ибн Саъддан, у Атў ибн Абу Робоҳдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари Зулҳижжадан тўрт кеча ўтганида (Маккага) етиб келдилар. Байтни ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилганларидан сўнг, Расулуллоҳ ﷺ: «Буни (ҳажни) умра қилинглар, фақат билан ҳадий бўлган кишидан бошқаси», дедилар. Тарвия куни бўлганда, улар ҳажга ният қилиб талбия айтдилар. Наҳр куни бўлганда, келиб Байтни тавоф қилдилар, аммо Сафо билан Марва орасини (қайтадан) тавоф қилмадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، - يَعْنِي الْمُعَلِّمَ - عَنْ عَطَاءٍ، حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهَلَّ هُوَ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ هَدْىٌ إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ وَكَانَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - قَدِمَ مِنَ الْيَمَنِ وَمَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَصْحَابَهُ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً يَطُوفُوا ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالُوا أَنَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذُكُورُنَا تَقْطُرُ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi, Abdulvahhob as-Saqafiy bizga aytib berdi, Habib — yaʼni al-Muallim — bizga Atoʼdan aytib berdi, Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) menga aytib berdi: Rasululloh ﷺ va sahobalari hajga niyat qilib talbiya aytdilar. Oʻsha kuni ulardan hech kim bilan hadiy (qurbonlik hayvoni) yoʻq edi, faqat Nabiy ﷺ va Talha bilan bor edi. Ali (roziyallohu anhu) Yamandan kelgan edi va u bilan hadiy bor edi. U: «Rasululloh ﷺ nimaga niyat qilib talbiya aytgan boʻlsalar, men ham shunga niyat qilib talbiya aytdim», dedi. Nabiy ﷺ sahobalariga buni umra qilishni — tavof qilib, soʻngra sochlarini qisqartirib, ihromdan chiqishni buyurdilar, faqat bilan hadiy boʻlgan kishidan boshqasi. Shunda ular: «Erlik aʼzolarimizdan (suv) tomib turgan holda Minoga boramizmi?» dedilar. Bu Rasululloh ﷺ ga yetdi va u zot: «Agar men ishimning oxirida bilganimni avvalida bilganimda edi, hadiy olib kelmagan boʻlar edim. Men bilan hadiy boʻlmaganda edi, ihromdan chiqqan boʻlar edim», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди, Абдулваҳҳоб ас-Сақафий бизга айтиб берди, Ҳабиб — яъни ал-Муаллим — бизга Атўдан айтиб берди, Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) менга айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари ҳажга ният қилиб талбия айтдилар. Ўша куни улардан ҳеч ким билан ҳадий (қурбонлик ҳайвони) йўқ эди, фақат Набий ﷺ ва Талҳа билан бор эди. Али (розияллоҳу анҳу) Ямандан келган эди ва у билан ҳадий бор эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ нимага ният қилиб талбия айтган бўлсалар, мен ҳам шунга ният қилиб талбия айтдим», деди. Набий ﷺ саҳобаларига буни умра қилишни — тавоф қилиб, сўнгра сочларини қисқартириб, иҳромдан чиқишни буюрдилар, фақат билан ҳадий бўлган кишидан бошқаси. Шунда улар: «Эрлик аъзоларимиздан (сув) томиб турган ҳолда Минога борамизми?» дедилар. Бу Расулуллоҳ ﷺ га етди ва у зот: «Агар мен ишимнинг охирида билганимни аввалида билганимда эди, ҳадий олиб келмаган бўлар эдим. Мен билан ҳадий бўлмаганда эди, иҳромдан чиққан бўлар эдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ التَّلْبِيَةَ مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ وَالنَّاسُ يَزِيدُونَ " ذَا الْمَعَارِجِ " . وَنَحْوَهُ مِنَ الْكَلاَمِ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْمَعُ فَلاَ يَقُولُ لَهُمْ شَيْئًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ talbiya aytdilar — soʻng u Ibn Umar hadisidagidek talbiyani zikr qildi. (Jobir) aytdi: Odamlar (talbiyaga): «Zal-maʼoriji (martabalar Egasi)» va shunga oʻxshash soʻzlarni qoʻshar edilar, Paygʻambar ﷺ esa eshitib turardilar va ularga hech narsa demas edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ талбия айтдилар — сўнг у Ибн Умар ҳадисидагидек талбияни зикр қилди. (Жобир) айтди: Одамлар (талбияга): «Зал-маъорижи (мартабалар Эгаси)» ва шунга ўхшаш сўзларни қўшар эдилар, Пайғамбар ﷺ эса эшитиб турардилар ва уларга ҳеч нарса демас эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي الإِسْكَنْدَرَانِيَّ الْقَارِيَّ - عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الْمُطَّلِبِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " صَيْدُ الْبَرِّ لَكُمْ حَلاَلٌ مَا لَمْ تَصِيدُوهُ أَوْ يُصَدْ لَكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِذَا تَنَازَعَ الْخَبَرَانِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُنْظَرُ بِمَا أَخَذَ بِهِ أَصْحَابُهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Quruqlik ovi, agar siz uni ovlamasangiz yoki siz uchun ovlanmasa, sizlarga haloldir», deganlarini eshitdim. Abu Dovud aytdi: Paygʻambar ﷺdan (kelgan) ikki xabar bir-biriga zid kelsa, u zotning sahobalari nimani olib amal qilganlariga qaraladi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қуруқлик ови, агар сиз уни овламасангиз ёки сиз учун овланмаса, сизларга ҳалолдир», деганларини эшитдим. Абу Довуд айтди: Пайғамбар ﷺдан (келган) икки хабар бир-бирига зид келса, у зотнинг саҳобалари нимани олиб амал қилганларига қаралади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرٍ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا قَزَعَةَ، يُحَدِّثُ عَنِ الْمُهَاجِرِ الْمَكِّيِّ، قَالَ سُئِلَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الرَّجُلِ، يَرَى الْبَيْتَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فَقَالَ مَا كُنْتُ أَرَى أَحَدًا يَفْعَلُ هَذَا إِلاَّ الْيَهُودَ وَقَدْ حَجَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَكُنْ يَفْعَلُهُ .
Muhojir al-Makkiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Baytni (Kaʼbani) koʻrib qoʻllarini koʻtaradigan kishi haqida soʻralganda, u: «Men buni yahudiylardan boshqa hech kim qilayotganini koʻrmaganman. Biz Rasululloh ﷺ bilan birga haj qildik, u zot bunday qilmas edilar», dedi.Муҳожир ал-Маккий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади, у айтди: Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Байтни (Каъбани) кўриб қўлларини кўтарадиган киши ҳақида сўралганда, у: «Мен буни яҳудийлардан бошқа ҳеч ким қилаётганини кўрмаганман. Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ҳаж қилдик, у зот бундай қилмас эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ طَافَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ عَلَى رَاحِلَتِهِ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِيَرَاهُ النَّاسُ وَلِيُشْرِفَ وَلِيَسْأَلُوهُ فَإِنَّ النَّاسَ غَشُوهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: Paygʻambar ﷺ Vidolashuv hajjida ulovlari ustida Baytni hamda Safo va Marvani tavof qildilar — bu odamlar u zotni koʻrishlari, u zot (yuqorida) namoyon boʻlishlari va (odamlar) u zotdan (hajj haqida) soʻrashlari uchun edi, chunki odamlar u zotning atroflariga toʻplanib ketishgan edi, der edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: Пайғамбар ﷺ Видолашув ҳажжида уловлари устида Байтни ҳамда Сафо ва Марвани тавоф қилдилар — бу одамлар у зотни кўришлари, у зот (юқорида) намоён бўлишлари ва (одамлар) у зотдан (ҳажж ҳақида) сўрашлари учун эди, чунки одамлар у зотнинг атрофларига тўпланиб кетишган эди, дер эди.
حَدَّثَنَا ابْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ لَمْ يَطُفِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ أَصْحَابُهُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ إِلاَّ طَوَافًا وَاحِدًا طَوَافَهُ الأَوَّلَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday deganlarini (Abuz-Zubayr) eshitdi: «Paygʻambar ﷺ ham, sahobalari ham Safo bilan Marva orasida faqat bir marta — birinchi tavoflarini (saʼylarini) qildilar, xolos».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деганларини (Абуз-Зубайр) эшитди: «Пайғамбар ﷺ ҳам, саҳобалари ҳам Сафо билан Марва орасида фақат бир марта — биринчи тавофларини (саъйларини) қилдилар, холос».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قَدْ نَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ " . وَوَقَفَ بِعَرَفَةَ فَقَالَ " قَدْ وَقَفْتُ هَا هُنَا وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ " . وَوَقَفَ فِي الْمُزْدَلِفَةِ فَقَالَ " قَدْ وَقَفْتُ هَا هُنَا وَمُزْدَلِفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Soʻng Nabiy ﷺ: «Men shu yerda soʻydim (nahr qildim), Minoning hammasi soʻyish joyidir», dedilar. Arafada toʻxtab: «Men shu yerda toʻxtadim, Arafaning hammasi toʻxtash joyidir», dedilar. Muzdalifada toʻxtab: «Men shu yerda toʻxtadim, Muzdalifaning hammasi toʻxtash joyidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сўнг Набий ﷺ: «Мен шу ерда сўйдим (наҳр қилдим), Минонинг ҳаммаси сўйиш жойидир», дедилар. Арафада тўхтаб: «Мен шу ерда тўхтадим, Арафанинг ҳаммаси тўхташ жойидир», дедилар. Муздалифада тўхтаб: «Мен шу ерда тўхтадим, Муздалифанинг ҳаммаси тўхташ жойидир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَقَفْتُ هَا هُنَا بِعَرَفَةَ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَوَقَفْتُ هَا هُنَا بِجَمْعٍ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَنَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِي رِحَالِكُمْ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Men shu yerda, Arafotda toʻxtadim, Arafotning hammasi toʻxtaydigan joydir. Men shu yerda, Jamʼda (Muzdalifada) toʻxtadim, Jamʼning hammasi toʻxtaydigan joydir. Men shu yerda qurbonlik soʻydim, Minoning hammasi qurbonlik soʻyiladigan joydir. Bas, oʻz manzillaringizda qurbonlik soʻyaveringlar».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ шундай дедилар: «Мен шу ерда, Арафотда тўхтадим, Арафотнинг ҳаммаси тўхтайдиган жойдир. Мен шу ерда, Жамъда (Муздалифада) тўхтадим, Жамънинг ҳаммаси тўхтайдиган жойдир. Мен шу ерда қурбонлик сўйдим, Минонинг ҳаммаси қурбонлик сўйиладиган жойдир. Бас, ўз манзилларингизда қурбонлик сўяверинглар».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ عَرَفَةَ مَوْقِفٌ وَكُلُّ مِنًى مَنْحَرٌ وَكُلُّ الْمُزْدَلِفَةِ مَوْقِفٌ وَكُلُّ فِجَاجِ مَكَّةَ طَرِيقٌ وَمَنْحَرٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Arafotning hammasi toʻxtaydigan joydir, Minoning hammasi qurbonlik soʻyiladigan joydir, Muzdalifaning hammasi toʻxtaydigan joydir va Makkaning barcha soʻqmoqlari oʻtadigan yoʻl hamda qurbonlik soʻyiladigan joydir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Арафотнинг ҳаммаси тўхтайдиган жойдир, Минонинг ҳаммаси қурбонлик сўйиладиган жойдир, Муздалифанинг ҳаммаси тўхтайдиган жойдир ва Макканинг барча сўқмоқлари ўтадиган йўл ҳамда қурбонлик сўйиладиган жойдир».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ السَّكِينَةُ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَرْمُوا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ وَأَوْضَعَ فِي وَادِي مُحَسِّرٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ Muzdalifadan vazminlik bilan joʻnadilar va ularga (odamlarga) loviya-noʻxat kattaligidagi mayda toshlar otishni buyurdilar hamda Muhassir vodiysida tezroq yurdilar», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ Муздалифадан вазминлик билан жўнадилар ва уларга (одамларга) ловия-нўхат катталигидаги майда тошлар отишни буюрдилар ҳамда Муҳассир водийсида тезроқ юрдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ يَقُولُ " لِتَأْخُذُوا مَنَاسِكَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي لاَ أَحُجُّ بَعْدَ حَجَّتِي هَذِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men Rasululloh ﷺni nahr (qurbonlik) kuni ulovlari ustida tosh otayotganlarini va: «Hajga oid amallaringizni (mendan) olib qolinglar, chunki men shu hajimdan keyin hajga bormasligim ehtimoldan xoli emas», deyotganlarini koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺни наҳр (қурбонлик) куни уловлари устида тош отаётганларини ва: «Ҳажга оид амалларингизни (мендан) олиб қолинглар, чунки мен шу ҳажимдан кейин ҳажга бормаслигим эҳтимолдан холи эмас», деётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ ضُحًى فَأَمَّا بَعْدَ ذَلِكَ فَبَعْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ .
Jobir (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men Rasululloh ﷺni nahr (qurbonlik) kuni ulovlari ustida choshgoh paytida tosh otayotganlarini koʻrdim. Undan keyin esa (toshni) quyosh (osmon) oʻrtasidan ogʻgandan soʻng (otdilar).Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺни наҳр (қурбонлик) куни уловлари устида чошгоҳ пайтида тош отаётганларини кўрдим. Ундан кейин эса (тошни) қуёш (осмон) ўртасидан оғгандан сўнг (отдилар).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَفْصٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، أَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ الْحَارِثِ الْجُهَنِيُّ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُخْبَطُ وَلاَ يُعْضَدُ حِمَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ يُهَشُّ هَشًّا رَفِيقًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Rasululloh ﷺning qoʻrigʻida (daraxt bargi) qoqilmaydi va (daraxt) kesilmaydi, lekin yumshoqlik bilan ohista silkitiladi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Расулуллоҳ ﷺнинг қўриғида (дарахт барги) қоқилмайди ва (дарахт) кесилмайди, лекин юмшоқлик билан оҳиста силкитилади».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَزَوَّجْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " أَفَلاَ بِكْرٌ تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiragami yoki tul ayolgami?» dedilar. Men: «Tul ayolga», dedim. U zot: «Nega bokira (qiz)ga uylanmading — sen u bilan, u sen bilan oʻynashib erkalashar eding-ku?» dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокирагами ёки тул аёлгами?» дедилар. Мен: «Тул аёлга», дедим. У зот: «Нега бокира (қиз)га уйланмадинг — сен у билан, у сен билан ўйнашиб эркалашар эдинг-ку?» дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَهَذَا لَفْظُ إِسْنَادِهِ - وَكِلاَهُمَا عَنْ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَهُوَ عَاهِرٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir qul xojalarining iznisiz uylansa, u zinokordir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир қул хожаларининг изнисиз уйланса, у зинокордир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ وَاقِدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ - عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا خَطَبَ أَحَدُكُمُ الْمَرْأَةَ فَإِنِ اسْتَطَاعَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا يَدْعُوهُ إِلَى نِكَاحِهَا فَلْيَفْعَلْ " . قَالَ فَخَطَبْتُ جَارِيَةً فَكُنْتُ أَتَخَبَّأُ لَهَا حَتَّى رَأَيْتُ مِنْهَا مَا دَعَانِي إِلَى نِكَاحِهَا وَتَزَوُّجِهَا فَتَزَوَّجْتُهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir ayolga sovchilik qilsa, uni nikohlashga undaydigan narsaga nazar sola olsa, shunday qilsin», dedilar. (Jobir) dedi: «Men bir qizga sovchilik qildim va undan meni unga uylanishga va u bilan turmush qurishga undaydigan narsani koʻrgunimcha, undan yashirinib (kuzatib) yurardim. Soʻng unga uylandim».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир аёлга совчилик қилса, уни никоҳлашга ундайдиган нарсага назар сола олса, шундай қилсин», дедилар. (Жобир) деди: «Мен бир қизга совчилик қилдим ва ундан мени унга уйланишга ва у билан турмуш қуришга ундайдиган нарсани кўргунимча, ундан яшириниб (кузатиб) юрардим. Сўнг унга уйландим».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ جِبْرِيلَ الْبَغْدَادِيُّ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ مُسْلِمِ بْنِ رُومَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَعْطَى فِي صَدَاقِ امْرَأَةٍ مِلْءَ كَفَّيْهِ سَوِيقًا أَوْ تَمْرًا فَقَدِ اسْتَحَلَّ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ صَالِحِ بْنِ رُومَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا وَرَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ رُومَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْتَمْتِعُ بِالْقُبْضَةِ مِنَ الطَّعَامِ عَلَى مَعْنَى الْمُتْعَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَلَى مَعْنَى أَبِي عَاصِمٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Kim bir ayolga mahr sifatida ikki hovuch saviq (qovurilgan unli ovqat) yoki xurmo bersa, u (ayol) unga halol boʻlibdi», dedilar. Abu Dovud aytdi: «Buni Abdurrahmon ibn Mahdiy Solih ibn Rumondan, u Abuz Zubayrdan, u Jobirdan mavquf (Paygʻambarga yetkazilmagan) holda rivoyat qilgan. Yana buni Abu Osim Solih ibn Rumondan, u Abuz Zubayrdan, u Jobirdan rivoyat qilgan boʻlib, (Jobir): ‹Biz Rasululloh ﷺ davrlarida bir hovuch taom evaziga (vaqtli nikoh) — mutʼa maʼnosida foydalanar edik›, degan». Abu Dovud aytdi: «Buni Ibn Jurayj Abuz Zubayrdan, u Jobirdan Abu Osimning maʼnosida rivoyat qilgan».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Ким бир аёлга маҳр сифатида икки ҳовуч савиқ (қовурилган унли овқат) ёки хурмо берса, у (аёл) унга ҳалол бўлибди», дедилар. Абу Довуд айтди: «Буни Абдурраҳмон ибн Маҳдий Солиҳ ибн Румондан, у Абуз Зубайрдан, у Жобирдан мавқуф (Пайғамбарга етказилмаган) ҳолда ривоят қилган. Яна буни Абу Осим Солиҳ ибн Румондан, у Абуз Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилган бўлиб, (Жобир): ‹Биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида бир ҳовуч таом эвазига (вақтли никоҳ) — мутъа маъносида фойдаланар эдик›, деган». Абу Довуд айтди: «Буни Ибн Журайж Абуз Зубайрдан, у Жобирдан Абу Осимнинг маъносида ривоят қилган».
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى امْرَأَةً فَدَخَلَ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقَضَى حَاجَتَهُ مِنْهَا ثُمَّ خَرَجَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّ الْمَرْأَةَ تُقْبِلُ فِي صُورَةِ شَيْطَانٍ فَمَنْ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَلْيَأْتِ أَهْلَهُ فَإِنَّهُ يُضْمِرُ مَا فِي نَفْسِهِ " .
Muslim ibn Ibrohim bizga hadis aytdi, (unga) Hishom (aytdi), (u) Abu Zubayr (orqali), (u) Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ bir ayolni koʻrdilar-da, Zaynab binti Jahsh huzuriga kirib, undan oʻz hojatlarini chiqardilar (jimoʻ qildilar). Soʻng sahobalarining oldiga chiqib, ularga: «Ayol kishi shayton suratida (qiyofasida) keladi. Bas, kim bundan (shahvatdan) biror narsani his etsa, oʻz ahliga (xotiniga) borsin, chunki bu uning ichidagi narsani daf qiladi», dedilar.Муслим ибн Иброҳим бизга ҳадис айтди, (унга) Ҳишом (айтди), (у) Абу Зубайр (орқали), (у) Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Набий ﷺ бир аёлни кўрдилар-да, Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурига кириб, ундан ўз ҳожатларини чиқардилар (жимў қилдилар). Сўнг саҳобаларининг олдига чиқиб, уларга: «Аёл киши шайтон суратида (қиёфасида) келади. Бас, ким бундан (шаҳватдан) бирор нарсани ҳис этса, ўз аҳлига (хотинига) борсин, чунки бу унинг ичидаги нарсани даф қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ لِي جَارِيَةً أَطُوفُ عَلَيْهَا وَأَنَا أَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ . فَقَالَ " اعْزِلْ عَنْهَا إِنْ شِئْتَ فَإِنَّهُ سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا " . قَالَ فَلَبِثَ الرَّجُلُ ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ الْجَارِيَةَ قَدْ حَمَلَتْ . قَالَ " قَدْ أَخْبَرْتُكَ أَنَّهُ سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Mening bir kanizagim bor, men u bilan yaqinlik qilaman, lekin uning homilador boʻlishini yoqtirmayman», dedi. U zot: «Agar xohlasang, undan azl qil. Lekin unga taqdir etilgan narsa, albatta keladi», dedilar. (Jobir) aytadi: Soʻng u kishi bir muddat (kutib) turdi, keyin u zotning huzuriga kelib: «Kanizak homilador boʻldi», dedi. U zot: «Men senga unga taqdir etilgan narsa, albatta kelishini aytmaganmidim?», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Менинг бир канизагим бор, мен у билан яқинлик қиламан, лекин унинг ҳомиладор бўлишини ёқтирмайман», деди. У зот: «Агар хоҳласанг, ундан азл қил. Лекин унга тақдир этилган нарса, албатта келади», дедилар. (Жобир) айтади: Сўнг у киши бир муддат (кутиб) турди, кейин у зотнинг ҳузурига келиб: «Канизак ҳомиладор бўлди», деди. У зот: «Мен сенга унга тақдир этилган нарса, албатта келишини айтмаганмидим?», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ طُلِّقَتْ خَالَتِي ثَلاَثًا فَخَرَجَتْ تَجُدُّ نَخْلاً لَهَا فَلَقِيَهَا رَجُلٌ فَنَهَاهَا فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهَا " اخْرُجِي فَجُدِّي نَخْلَكِ لَعَلَّكِ أَنْ تَصَدَّقِي مِنْهُ أَوْ تَفْعَلِي خَيْرًا " .
Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Xolam uch taloq bilan taloq qilindi, soʻngra u oʻzining xurmolarini terish (oʻrish) uchun chiqdi. Bir kishi unga duch kelib, uni (chiqishdan) qaytardi. Shunda u Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. U zot unga: «Chiqaver va xurmolaringni terib ol, ehtimol sen undan sadaqa qilarsan yoki (boshqa) bir yaxshilik qilarsan», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Холам уч талоқ билан талоқ қилинди, сўнгра у ўзининг хурмоларини териш (ўриш) учун чиқди. Бир киши унга дуч келиб, уни (чиқишдан) қайтарди. Шунда у Набий ﷺ ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. У зот унга: «Чиқавер ва хурмоларингни териб ол, эҳтимол сен ундан садақа қиларсан ёки (бошқа) бир яхшилик қиларсан», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَتْ مُسَيْكَةُ لِبَعْضِ الأَنْصَارِ فَقَالَتْ إِنَّ سَيِّدِي يُكْرِهُنِي عَلَى الْبِغَاءِ فَنَزَلَ فِي ذَلِكَ { وَلاَ تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ } .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Ansorlardan birining (choʻrisi) Musayka kelib: «Xoʻjayinim meni fohishalik (zino)ga majbur qilyapti», dedi. Shu sababli ushbu (oyat) nozil boʻldi: {Choʻrilaringizni fohishalikka majbur qilmangiz}.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Ансорлардан бирининг (чўриси) Мусайка келиб: «Хўжайиним мени фоҳишалик (зино)га мажбур қиляпти», деди. Шу сабабли ушбу (оят) нозил бўлди: {Чўриларингизни фоҳишаликка мажбур қилмангиз}.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَسَنٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يُظَلَّلُ عَلَيْهِ وَالزِّحَامُ عَلَيْهِ فَقَالَ " لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ (safar paytida) ustiga soya qilinayotgan va atrofiga odamlar toʻplangan bir kishini koʻrib: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan (taqvodan) emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ (сафар пайтида) устига соя қилинаётган ва атрофига одамлар тўпланган бир кишини кўриб: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан (тақводан) эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَرَادَ أَنْ يَغْزُوَ فَقَالَ : " يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ، إِنَّ مِنْ إِخْوَانِكُمْ قَوْمًا لَيْسَ لَهُمْ مَالٌ وَلاَ عَشِيرَةٌ فَلْيَضُمَّ أَحَدُكُمْ إِلَيْهِ الرَّجُلَيْنِ أَوِ الثَّلاَثَةَ فَمَا لأَحَدِنَا مِنْ ظَهْرٍ يَحْمِلُهُ إِلاَّ عُقْبَةٌ كَعُقْبَةِ " . يَعْنِي أَحَدِهِمْ . فَضَمَمْتُ إِلَىَّ اثْنَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً، قَالَ : مَا لِي إِلاَّ عُقْبَةٌ كَعُقْبَةِ أَحَدِهِمْ مِنْ جَمَلِي .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺdan rivoyat qildiki, u zot gʻazotga chiqmoqchi boʻldilar va: «Ey muhojirlar va ansorlar jamoasi! Birodarlaringiz orasida mol-mulki ham, qabilasi ham boʻlmagan kishilar bor. Sizlardan har biringiz oʻzi bilan ikki yoki uch kishini qoʻshib olsin. Birortamizning unga (u kishilarni) mindirib oladigan minib yuradigan ulovimiz boʻlsa, ulardan birining navbati kabi navbat bilan minilsin», dedilar. Shunday qilib, men oʻzim bilan ikki yoki uch kishini qoʻshib oldim. (Jobir) dedi: Mening tuyamdan ulardan birining navbati kabi navbatdan boshqa (haqim) yoʻq edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилдики, у зот ғазотга чиқмоқчи бўлдилар ва: «Эй муҳожирлар ва ансорлар жамоаси! Биродарларингиз орасида мол-мулки ҳам, қабиласи ҳам бўлмаган кишилар бор. Сизлардан ҳар бирингиз ўзи билан икки ёки уч кишини қўшиб олсин. Бирортамизнинг унга (у кишиларни) миндириб оладиган миниб юрадиган уловимиз бўлса, улардан бирининг навбати каби навбат билан минилсин», дедилар. Шундай қилиб, мен ўзим билан икки ёки уч кишини қўшиб олдим. (Жобир) деди: Менинг туямдан улардан бирининг навбати каби навбатдан бошқа (ҳақим) йўқ эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِحِمَارٍ قَدْ وُسِمَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ " أَمَا بَلَغَكُمْ أَنِّي قَدْ لَعَنْتُ مَنْ وَسَمَ الْبَهِيمَةَ فِي وَجْهِهَا أَوْ ضَرَبَهَا فِي وَجْهِهَا " . فَنَهَى عَنْ ذَلِكَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yonidan yuziga tamgʻa bosilgan bir eshak olib oʻtilganda, u zot: «Hayvonning yuziga tamgʻa bosgan yoki uni yuziga urgan kishini men laʼnatlaganim sizlarga yetib kelmadimi?» dedilar. Soʻng (u zot) bundan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ёнидан юзига тамға босилган бир эшак олиб ўтилганда, у зот: «Ҳайвоннинг юзига тамға босган ёки уни юзига урган кишини мен лаънатлаганим сизларга етиб келмадими?» дедилар. Сўнг (у зот) бундан қайтардилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَمَرَ رَجُلاً كَانَ يَتَصَدَّقُ بِالنَّبْلِ فِي الْمَسْجِدِ أَنْ لاَ يَمُرَّ بِهَا إِلاَّ وَهُوَ آخِذٌ بِنُصُولِهَا .
Qutayba ibn Said bizga al-Laysdan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺ dan rivoyat qildiki, u zot masjidda oʻq (paykon)larni tarqatayotgan bir kishiga, ularning paykon (uchlari)dan ushlab turmaguncha (masjiddan) oʻtmaslikni buyurdilar.Қутайба ибн Саид бизга ал-Лайсдан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилдики, у зот масжидда ўқ (пайкон)ларни тарқатаётган бир кишига, уларнинг пайкон (учлари)дан ушлаб турмагунча (масжиддан) ўтмасликни буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُتَعَاطَى السَّيْفُ مَسْلُولاً .
Muso ibn Ismoil bizga Hammoddan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki: Nabiy ﷺ qilichni qinidan sugʻurilgan (yalangʻoch) holida bir-biriga uzatishdan qaytardilar.Мусо ибн Исмоил бизга Ҳаммоддан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики: Набий ﷺ қилични қинидан суғурилган (яланғоч) ҳолида бир-бирига узатишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمَرْوَزِيُّ، - وَهُوَ ابْنُ رَاهَوَيْهِ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ لِوَاؤُهُ يَوْمَ دَخَلَ مَكَّةَ أَبْيَضَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, uni Nabiy ﷺga nisbat berib aytadiki, u zot ﷺ Makkaga kirgan kunlari u zotning livosi (kichik bayrogʻi) oq edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, уни Набий ﷺга нисбат бериб айтадики, у зот ﷺ Маккага кирган кунлари у зотнинг ливоси (кичик байроғи) оқ эди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحَرْبُ خُدْعَةٌ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Urush — hiyladir».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Уруш — ҳийладир».