حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ قَالَ سَبْعَ - فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً ثَيِّبًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا جَابِرُ تَزَوَّجْتَ " . قَالَ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَبِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . أَوْ قَالَ " تُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " . قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ سَبْعَ - وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آتِيَهُنَّ أَوْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَجِيءَ بِامْرَأَةٍ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتُصْلِحُهُنَّ . قَالَ " فَبَارَكَ اللَّهُ لَكَ " . أَوْ قَالَ لِي خَيْرًا وَفِي رِوَايَةِ أَبِي الرَّبِيعِ " تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh (Jobirning otasi) vafot etib, toʻqqizta — yoki yettita — qiz qoldirgan edi, men esa tul (eri boʻlgan) bir ayolga uylandim. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Yo Jobir, uylandingmi?» — dedilar. (Jobir) dedi: «Ha», dedim. (U zot): «Bokira qizgami yoki tul ayolgami?» — dedilar. (Jobir) dedi: «Yoʻq, tul ayolga, yo Rasululloh», dedim. (U zot): «Nega oʻzing u bilan, u esa sen bilan oʻynaydigan bir qizga uylanmading?» — yoki: «sen uni, u seni kuldiradigan (qizga uylanmading?)» — dedilar. (Jobir) dedi: Unga (Rasululloh ﷺ ga): «Abdulloh vafot etib, toʻqqizta — yoki yettita — qiz qoldirdi, men esa ularning oldiga ularga oʻxshagan (yosh bir qizni) olib kelishni xush koʻrmadim, ularni parvarish qiladigan va ularni tarbiyalaydigan bir ayolni olib kelishni yoqtirdim», dedim. (U zot): «Alloh senga baraka bersin», — dedilar yoki menga yaxshilik (tilab duo qildilar). Abur-Rabiʼning rivoyatida: «Oʻzing u bilan, u sen bilan oʻnaydi, sen uni, u seni kuldiradi», (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ (Жобирнинг отаси) вафот этиб, тўққизта — ёки еттита — қиз қолдирган эди, мен эса тул (эри бўлган) бир аёлга уйландим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ё Жобир, уйландингми?» — дедилар. (Жобир) деди: «Ҳа», дедим. (У зот): «Бокира қизгами ёки тул аёлгами?» — дедилар. (Жобир) деди: «Йўқ, тул аёлга, ё Расулуллоҳ», дедим. (У зот): «Нега ўзинг у билан, у эса сен билан ўйнайдиган бир қизга уйланмадинг?» — ёки: «сен уни, у сени кулдирадиган (қизга уйланмадинг?)» — дедилар. (Жобир) деди: Унга (Расулуллоҳ ﷺ га): «Абдуллоҳ вафот этиб, тўққизта — ёки еттита — қиз қолдирди, мен эса уларнинг олдига уларга ўхшаган (ёш бир қизни) олиб келишни хуш кўрмадим, уларни парвариш қиладиган ва уларни тарбиялайдиган бир аёлни олиб келишни ёқтирдим», дедим. (У зот): «Аллоҳ сенга барака берсин», — дедилар ёки менга яхшилик (тилаб дуо қилдилар). Абур-Рабиънинг ривоятида: «Ўзинг у билан, у сен билан ўнайди, сен уни, у сени кулдиради», (дейилган).
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ نَكَحْتَ يَا جَابِرُ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ إِلَى قَوْلِهِ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ قَالَ " أَصَبْتَ " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi, yo Jobir?» — dedilar. Va hadisni: «ular (qizlar) ustida turadigan va ularning sochini taraydigan bir ayolga (uylandim)» degan soʻzigacha keltirdi. (U zot): «Toʻgʻri qilibsan», — dedilar. (Roviy) undan keyingisini zikr qilmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми, ё Жобир?» — дедилар. Ва ҳадисни: «улар (қизлар) устида турадиган ва уларнинг сочини тарайдиган бир аёлга (уйландим)» деган сўзигача келтирди. (У зот): «Тўғри қилибсан», — дедилар. (Ровий) ундан кейингисини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا أَقْبَلْنَا تَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ لِي قَطُوفٍ فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ خَلْفِي فَنَخَسَ بَعِيرِي بِعَنَزَةٍ كَانَتْ مَعَهُ فَانْطَلَقَ بَعِيرِي كَأَجْوَدِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ الإِبِلِ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا يُعْجِلُكَ يَا جَابِرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ . فَقَالَ " أَبِكْرًا تَزَوَّجْتَهَا أَمْ ثَيِّبًا " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا . قَالَ " هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ " أَمْهِلُوا حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلاً - أَىْ عِشَاءً - كَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ " . قَالَ وَقَالَ " إِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotda edik. Qaytayotganimizda men sekin yuradigan tuyamni tezlatmoqchi boʻldim. Shunda orqamdan bir suvoriy yetib kelib, oʻzida boʻlgan nayza (anaza) bilan tuyamni turtdi. Tuyam sen koʻrgan tuyalarning eng yaxshisiday yurib ketdi. Men oʻgirilib qarasam, Rasululloh ﷺ ekanlar. (U zot): «Seni nima shoshirayapti, yo Jobir?» — dedilar. «Yo Rasululloh, men yangi uylanganman», dedim. (U zot): «Unga bokira qizgami yoki tul ayolgami uylanding?» — dedilar. (Jobir) dedi: «Yoʻq, tul ayolga», dedim. (U zot): «Nega oʻzing u bilan, u sen bilan oʻnaydigan bir qizga uylanmading?» — dedilar. (Jobir) dedi: Madinaga yetib kelganimizda (shaharga) kirmoqchi boʻldik. Shunda (u zot): «Sochi toʻzigan ayol sochini tarashi, eri (gʻoyibda) boʻlgan ayol (oʻzini) ozoda qilishi uchun kechqurun — yaʼni ishxom paytida — kiradigan boʻlguncha shoshilmanglar», — dedilar. (Jobir) dedi: Va (u zot): «(Uyingga) yetib borganingda, aql bilan, aql bilan (ish tut)», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотда эдик. Қайтаётганимизда мен секин юрадиган туямни тезлатмоқчи бўлдим. Шунда орқамдан бир суворий етиб келиб, ўзида бўлган найза (аназа) билан туямни туртди. Туям сен кўрган туяларнинг энг яхшисидай юриб кетди. Мен ўгирилиб қарасам, Расулуллоҳ ﷺ эканлар. (У зот): «Сени нима шошираяпти, ё Жобир?» — дедилар. «Ё Расулуллоҳ, мен янги уйланганман», дедим. (У зот): «Унга бокира қизгами ёки тул аёлгами уйландинг?» — дедилар. (Жобир) деди: «Йўқ, тул аёлга», дедим. (У зот): «Нега ўзинг у билан, у сен билан ўнайдиган бир қизга уйланмадинг?» — дедилар. (Жобир) деди: Мадинага етиб келганимизда (шаҳарга) кирмоқчи бўлдик. Шунда (у зот): «Сочи тўзиган аёл сочини тараши, эри (ғойибда) бўлган аёл (ўзини) озода қилиши учун кечқурун — яъни ишхом пайтида — кирадиган бўлгунча шошилманглар», — дедилар. (Жобир) деди: Ва (у зот): «(Уйингга) етиб борганингда, ақл билан, ақл билан (иш тут)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي فَأَتَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " يَا جَابِرُ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قُلْتُ أَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَا فَتَخَلَّفْتُ . فَنَزَلَ فَحَجَنَهُ بِمِحْجَنِهِ ثُمَّ قَالَ " ارْكَبْ " . فَرَكِبْتُ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَكُفُّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَزَوَّجْتَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قُلْتُ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ امْرَأَةً تَجْمَعُهُنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ . قَالَ " أَمَا إِنَّكَ قَادِمٌ فَإِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " . ثُمَّ قَالَ " أَتَبِيعُ جَمَلَكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِأُوقِيَّةٍ ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ فَجِئْتُ الْمَسْجِدَ فَوَجَدْتُهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ " الآنَ حِينَ قَدِمْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَدَعْ جَمَلَكَ وَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَأَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَزِنَ لِي أُوقِيَّةً فَوَزَنَ لِي بِلاَلٌ فَأَرْجَحَ فِي الْمِيزَانِ - قَالَ - فَانْطَلَقْتُ فَلَمَّا وَلَّيْتُ قَالَ " ادْعُ لِي جَابِرًا " . فَدُعِيتُ فَقُلْتُ الآنَ يَرُدُّ عَلَىَّ الْجَمَلَ . وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْهُ فَقَالَ " خُذْ جَمَلَكَ وَلَكَ ثَمَنُهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotga chiqdim. Tuyam meni orqada qoldirib qoʻydi. Shunda Rasululloh ﷺ huzurimga kelib, menga: «Yo Jobir», — dedilar. «Ha», dedim. (U zot): «Senga nima boʻldi?» — dedilar. «Tuyam meni orqada qoldirib, charchadi, men orqada qolib ketdim», dedim. Shunda (u zot) tushib, uni (tuyani) tayoqlari bilan turtdilar, soʻng: «Min», — dedilar. Men mindim, soʻng oʻzimni Rasululloh ﷺ dan (oldinga oʻtib ketmaslik uchun) tuyani tutib turganimni koʻrdim. (U zot): «Uylandingmi?» — dedilar. «Ha», dedim. (U zot): «Bokira qizgami yoki tul ayolgami?» — dedilar. «Yoʻq, tul ayolga», dedim. (U zot): «Nega oʻzing u bilan, u sen bilan oʻnaydigan bir qizga uylanmading?» — dedilar. «Mening singillarim bor, shuning uchun ularni (oʻz atrofiga) jamlaydigan, ularning sochini taraydigan va ular ustida turadigan bir ayolga uylanishni yoqtirdim», dedim. (U zot): «Sen (uyingga) yetib borasan, yetib borganingda aql bilan, aql bilan (ish tut)», — dedilar. Soʻng: «Tuyangni sotasanmi?» — dedilar. «Ha», dedim. Shunda uni mendan bir uqiyaga (kumushga) sotib oldilar. Keyin Rasululloh ﷺ (Madinaga) yetib keldilar, men esa ertalab yetib keldim. Masjidga kelsam, u zotni masjid eshigi oldida topdim. (U zot): «Hozir yetib keldingmi?» — dedilar. «Ha», dedim. (U zot): «Tuyangni qoldirib, (masjidga) kir va ikki rakaʼat namoz oʻqi», — dedilar. (Jobir) dedi: Men kirib, namoz oʻqidim, soʻng qaytib keldim. Shunda (u zot) Bilolga men uchun bir uqiya (kumush) tortib berishni buyurdilar. Bilol men uchun tortib berdi va tarozini ogʻdirib (ortiqcha) berdi. (Jobir) dedi: Men ketdim, orqamga oʻgirilganimda (u zot): «Jobirni mening oldimga chaqiringlar», — dedilar. Men chaqirildim, ichimda: «Endi tuyani menga qaytaradi», dedim — men uchun undan koʻra yomonroq narsa yoʻq edi. Shunda (u zot): «Tuyangni ol va uning puli ham senga (boʻlsin)», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотга чиқдим. Туям мени орқада қолдириб қўйди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга келиб, менга: «Ё Жобир», — дедилар. «Ҳа», дедим. (У зот): «Сенга нима бўлди?» — дедилар. «Туям мени орқада қолдириб, чарчади, мен орқада қолиб кетдим», дедим. Шунда (у зот) тушиб, уни (туяни) таёқлари билан туртдилар, сўнг: «Мин», — дедилар. Мен миндим, сўнг ўзимни Расулуллоҳ ﷺ дан (олдинга ўтиб кетмаслик учун) туяни тутиб турганимни кўрдим. (У зот): «Уйландингми?» — дедилар. «Ҳа», дедим. (У зот): «Бокира қизгами ёки тул аёлгами?» — дедилар. «Йўқ, тул аёлга», дедим. (У зот): «Нега ўзинг у билан, у сен билан ўнайдиган бир қизга уйланмадинг?» — дедилар. «Менинг сингилларим бор, шунинг учун уларни (ўз атрофига) жамлайдиган, уларнинг сочини тарайдиган ва улар устида турадиган бир аёлга уйланишни ёқтирдим», дедим. (У зот): «Сен (уйингга) етиб борасан, етиб борганингда ақл билан, ақл билан (иш тут)», — дедилар. Сўнг: «Туянгни сотасанми?» — дедилар. «Ҳа», дедим. Шунда уни мендан бир уқияга (кумушга) сотиб олдилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) етиб келдилар, мен эса эрталаб етиб келдим. Масжидга келсам, у зотни масжид эшиги олдида топдим. (У зот): «Ҳозир етиб келдингми?» — дедилар. «Ҳа», дедим. (У зот): «Туянгни қолдириб, (масжидга) кир ва икки ракаъат намоз ўқи», — дедилар. (Жобир) деди: Мен кириб, намоз ўқидим, сўнг қайтиб келдим. Шунда (у зот) Билолга мен учун бир уқия (кумуш) тортиб беришни буюрдилар. Билол мен учун тортиб берди ва тарозини оғдириб (ортиқча) берди. (Жобир) деди: Мен кетдим, орқамга ўгирилганимда (у зот): «Жобирни менинг олдимга чақиринглар», — дедилар. Мен чақирилдим, ичимда: «Энди туяни менга қайтаради», дедим — мен учун ундан кўра ёмонроқ нарса йўқ эди. Шунда (у зот): «Туянгни ол ва унинг пули ҳам сенга (бўлсин)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا فِي مَسِيرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا عَلَى نَاضِحٍ إِنَّمَا هُوَ فِي أُخْرَيَاتِ النَّاسِ - قَالَ - فَضَرَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ نَخَسَهُ - أُرَاهُ قَالَ - بِشَىْءٍ كَانَ مَعَهُ قَالَ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَقَدَّمُ النَّاسَ يُنَازِعُنِي حَتَّى إِنِّي لأَكُفُّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ وَقَالَ لِي " أَتَزَوَّجْتَ بَعْدَ أَبِيكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " ثَيِّبًا أَمْ بِكْرًا " . قَالَ قُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " فَهَلاَّ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُضَاحِكُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُلاَعِبُهَا " . قَالَ أَبُو نَضْرَةَ فَكَانَتْ كَلِمَةً يَقُولُهَا الْمُسْلِمُونَ . افْعَلْ كَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik, men suv tashiydigan bir tuya ustida edim, u esa odamlarning eng oxirida (yurardi). (Jobir) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ uni urdilar — yoki: turtdilar dedi — oʻzlarida boʻlgan biror narsa bilan, deb oʻylayman. (Jobir) dedi: Shundan keyin u (tuya) odamlardan oldinga oʻtib, men bilan tortishadigan boʻldi, hatto men uni tutib turardim. (Jobir) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni menga ancha-muncha (pul)ga sotasanmi? Alloh seni magʻfirat qilsin», — dedilar. (Jobir) dedi: «U sizniki, yo Allohning Nabiysi», dedim. (U zot): «Uni menga ancha-muncha (pul)ga sotasanmi? Alloh seni magʻfirat qilsin», — dedilar. (Jobir) dedi: «U sizniki, yo Allohning Nabiysi», dedim. (Jobir) dedi: Va menga: «Otangdan keyin uylandingmi?» — dedilar. «Ha», dedim. (U zot): «Tul ayolgami yoki bokira qizgami?» — dedilar. (Jobir) dedi: «Tul ayolga», dedim. (U zot): «Nega sen seni va oʻzini kuldiradigan, sen bilan va oʻzi bilan oʻnaydigan bir bokira qizga uylanmading?» — dedilar. Abu Nazra dedi: Bu musulmonlar aytadigan bir soʻz boʻlib qoldi: «Falon-falon ishni qil, Alloh seni magʻfirat qilsin», (deyishardi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик, мен сув ташийдиган бир туя устида эдим, у эса одамларнинг энг охирида (юрарди). (Жобир) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни урдилар — ёки: туртдилар деди — ўзларида бўлган бирор нарса билан, деб ўйлайман. (Жобир) деди: Шундан кейин у (туя) одамлардан олдинга ўтиб, мен билан тортишадиган бўлди, ҳатто мен уни тутиб турардим. (Жобир) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни менга анча-мунча (пул)га сотасанми? Аллоҳ сени мағфират қилсин», — дедилар. (Жобир) деди: «У сизники, ё Аллоҳнинг Набийси», дедим. (У зот): «Уни менга анча-мунча (пул)га сотасанми? Аллоҳ сени мағфират қилсин», — дедилар. (Жобир) деди: «У сизники, ё Аллоҳнинг Набийси», дедим. (Жобир) деди: Ва менга: «Отангдан кейин уйландингми?» — дедилар. «Ҳа», дедим. (У зот): «Тул аёлгами ёки бокира қизгами?» — дедилар. (Жобир) деди: «Тул аёлга», дедим. (У зот): «Нега сен сени ва ўзини кулдирадиган, сен билан ва ўзи билан ўнайдиган бир бокира қизга уйланмадинг?» — дедилар. Абу Назра деди: Бу мусулмонлар айтадиган бир сўз бўлиб қолди: «Фалон-фалон ишни қил, Аллоҳ сени мағфират қилсин», (дейишарди).
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ النَّاسَ جُلُوسًا بِبَابِهِ لَمْ يُؤْذَنْ لأَحَدٍ مِنْهُمْ - قَالَ - فَأُذِنَ لأَبِي بَكْرٍ فَدَخَلَ ثُمَّ أَقْبَلَ عُمَرُ فَاسْتَأْذَنَ فَأُذِنَ لَهُ فَوَجَدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا حَوْلَهُ نِسَاؤُهُ وَاجِمًا سَاكِتًا - قَالَ - فَقَالَ لأَقُولَنَّ شَيْئًا أُضْحِكُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ رَأَيْتَ بِنْتَ خَارِجَةَ سَأَلَتْنِي النَّفَقَةَ فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَوَجَأْتُ عُنُقَهَا . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " هُنَّ حَوْلِي كَمَا تَرَى يَسْأَلْنَنِي النَّفَقَةَ " . فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ إِلَى عَائِشَةَ يَجَأُ عُنُقَهَا فَقَامَ عُمَرُ إِلَى حَفْصَةَ يَجَأُ عُنُقَهَا كِلاَهُمَا يَقُولُ تَسْأَلْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا لَيْسَ عِنْدَهُ . فَقُلْنَ وَاللَّهِ لاَ نَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا أَبَدًا لَيْسَ عِنْدَهُ ثُمَّ اعْتَزَلَهُنَّ شَهْرًا أَوْ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ثُمَّ نَزَلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الآيَةُ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ} حَتَّى بَلَغَ { لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا} قَالَ فَبَدَأَ بِعَائِشَةَ فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَعْرِضَ عَلَيْكَ أَمْرًا أُحِبُّ أَنْ لاَ تَعْجَلِي فِيهِ حَتَّى تَسْتَشِيرِي أَبَوَيْكِ " . قَالَتْ وَمَا هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَلاَ عَلَيْهَا الآيَةَ قَالَتْ أَفِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْتَشِيرُ أَبَوَىَّ بَلْ أَخْتَارُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ وَأَسْأَلُكَ أَنْ لاَ تُخْبِرَ امْرَأَةً مِنْ نِسَائِكَ بِالَّذِي قُلْتُ . قَالَ " لاَ تَسْأَلُنِي امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ إِلاَّ أَخْبَرْتُهَا إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْنِي مُعَنِّتًا وَلاَ مُتَعَنِّتًا وَلَكِنْ بَعَثَنِي مُعَلِّمًا مُيَسِّرًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Rasululloh ﷺ huzuriga kirish uchun ruxsat soʻrab keldi va odamlarni u zotning eshigi oldida oʻtirgan holda topdi, ulardan birortasiga ham ruxsat berilmagan edi. (Jobir) dedi: Soʻng Abu Bakrga ruxsat berildi, u kirdi. Soʻng Umar keldi va ruxsat soʻradi, unga ruxsat berildi. U zot Nabiy ﷺ ni atroflarida xotinlari (oʻtirgan) holda, ozurda, jim oʻtirgan holatda topdi. (Jobir) dedi: U (Umar): «Albatta men Nabiy ﷺ ni kuldiradigan bir narsa aytaman», dedi-da: «Yo Rasululloh! Xorija qizini (mening xotinimni) koʻrganingizda edi! U mendan nafaqa soʻradi, men oʻrnimdan turib uning boʻyniga (bir) urdim!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib: «Ular mening atrofimda, oʻzing koʻrib turganingdek, mendan nafaqa soʻrashyapti», — dedilar. Shunda Abu Bakr Oishaning oldiga turib bordi-da, uning boʻyniga ura boshladi, Umar ham Hafsaning oldiga turib bordi-da, uning boʻyniga ura boshladi; ikkovi: «Sizlar Rasululloh ﷺ dan u zotda yoʻq narsani soʻraysizlarmi?!» derdi. Shunda (xotinlar): «Allohga qasamki, biz Rasululloh ﷺ dan u zotda yoʻq narsani hech qachon soʻramaymiz», dedilar. Soʻng u zot ulardan bir oy yoki yigirma toʻqqiz (kun) ajralib turdilar. Soʻng u zotga ushbu oyat nozil boʻldi: {Ey Nabiy, xotinlaringga aytgin...} (oyatining) {sizlardan yaxshilik qiluvchilarga ulkan ajrni (tayyorlab qoʻygandir)} (Ahzob 28-29) (degan joyi)gacha. (Jobir) dedi: Shunda u zot Oishadan boshlab: «Ey Oisha, men senga bir ishni taklif qilmoqchiman, sen ota-onang bilan maslahatlashmaguningcha unda shoshmasligingni xohlayman», — dedilar. (Oisha): «U nima, yo Rasululloh?» dedi. Shunda u zot unga oyatni oʻqib berdilar. (Oisha): «Sizning haqingizda ota-onam bilan maslahatlashar edimmi, yo Rasululloh?! Aksincha, men Allohni, Uning Rasulini va oxirat yurtini ixtiyor qilaman; sizdan oʻzingizning birorta xotiningizga men aytgan (gap)ni aytmasligingizni soʻrayman», dedi. U zot: «Ulardan qaysi biri mendan soʻrasa, albatta unga (buni) xabar beraman. Albatta Alloh meni (odamlarni) mashaqqatga soluvchi yoki qiyinchilik qidiruvchi qilib yubormadi, balki meni oʻrgatuvchi, yengillashtiruvchi qilib yubordi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кириш учун рухсат сўраб келди ва одамларни у зотнинг эшиги олдида ўтирган ҳолда топди, улардан бирортасига ҳам рухсат берилмаган эди. (Жобир) деди: Сўнг Абу Бакрга рухсат берилди, у кирди. Сўнг Умар келди ва рухсат сўради, унга рухсат берилди. У зот Набий ﷺ ни атрофларида хотинлари (ўтирган) ҳолда, озурда, жим ўтирган ҳолатда топди. (Жобир) деди: У (Умар): «Албатта мен Набий ﷺ ни кулдирадиган бир нарса айтаман», деди-да: «Ё Расулуллоҳ! Хорижа қизини (менинг хотинимни) кўрганингизда эди! У мендан нафақа сўради, мен ўрнимдан туриб унинг бўйнига (бир) урдим!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Улар менинг атрофимда, ўзинг кўриб турганингдек, мендан нафақа сўрашяпти», — дедилар. Шунда Абу Бакр Оишанинг олдига туриб борди-да, унинг бўйнига ура бошлади, Умар ҳам Ҳафсанинг олдига туриб борди-да, унинг бўйнига ура бошлади; иккови: «Сизлар Расулуллоҳ ﷺ дан у зотда йўқ нарсани сўрайсизларми?!» дерди. Шунда (хотинлар): «Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ дан у зотда йўқ нарсани ҳеч қачон сўрамаймиз», дедилар. Сўнг у зот улардан бир ой ёки йигирма тўққиз (кун) ажралиб турдилар. Сўнг у зотга ушбу оят нозил бўлди: {Эй Набий, хотинларингга айтгин...} (оятининг) {сизлардан яхшилик қилувчиларга улкан ажрни (тайёрлаб қўйгандир)} (Аҳзоб 28-29) (деган жойи)гача. (Жобир) деди: Шунда у зот Оишадан бошлаб: «Эй Оиша, мен сенга бир ишни таклиф қилмоқчиман, сен ота-онанг билан маслаҳатлашмагунингча унда шошмаслигингни хоҳлайман», — дедилар. (Оиша): «У нима, ё Расулуллоҳ?» деди. Шунда у зот унга оятни ўқиб бердилар. (Оиша): «Сизнинг ҳақингизда ота-онам билан маслаҳатлашар эдимми, ё Расулуллоҳ?! Аксинча, мен Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират юртини ихтиёр қиламан; сиздан ўзингизнинг бирорта хотинингизга мен айтган (гап)ни айтмаслигингизни сўрайман», деди. У зот: «Улардан қайси бири мендан сўраса, албатта унга (буни) хабар бераман. Албатта Аллоҳ мени (одамларни) машаққатга солувчи ёки қийинчилик қидирувчи қилиб юбормади, балки мени ўргатувчи, енгиллаштирувчи қилиб юборди», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ طُلِّقَتْ خَالَتِي فَأَرَادَتْ أَنْ تَجُدَّ نَخْلَهَا فَزَجَرَهَا رَجُلٌ أَنْ تَخْرُجَ فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " بَلَى فَجُدِّي نَخْلَكِ فَإِنَّكِ عَسَى أَنْ تَصَدَّقِي أَوْ تَفْعَلِي مَعْرُوفًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xolam taloq qilindi. U xurmosini terib olmoqchi boʻldi, lekin bir kishi uni (uydan) chiqishdan qaytardi. Shunda u Nabiy ﷺ ning oldilariga keldi. U zot: ‹Yoʻq, (chiqaver), xurmongni terib ol. Chunki sen (undan) sadaqa qilishing yoki yaxshilik qilishing mumkin›, — dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Холам талоқ қилинди. У хурмосини териб олмоқчи бўлди, лекин бир киши уни (уйдан) чиқишдан қайтарди. Шунда у Набий ﷺ нинг олдиларига келди. У зот: ‹Йўқ, (чиқавер), хурмонгни териб ол. Чунки сен (ундан) садақа қилишинг ёки яхшилик қилишинг мумкин›, — дедилар».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا اسْتَجْمَرَ أَحَدُكُمْ فَلْيُوتِرْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz toshlar bilan tozalanganda, toq (son) qilsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз тошлар билан тозаланганда, тоқ (сон) қилсин», дедилар.
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، أَنَّ رَجُلاً، تَوَضَّأَ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ " . فَرَجَعَ ثُمَّ صَلَّى .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi tahorat qilib, oyogʻida tirnoq (eni)cha bir joyni (yuvmay) qoldirdi. Shunda Paygʻambar ﷺ uni koʻrib: «Qayt-da, tahoratingni goʻzal qil», dedilar. Bas, u qaytdi, soʻng namoz oʻqidi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши таҳорат қилиб, оёғида тирноқ (эни)ча бир жойни (ювмай) қолдирди. Шунда Пайғамбар ﷺ уни кўриб: «Қайт-да, таҳоратингни гўзал қил», дедилар. Бас, у қайтди, сўнг намоз ўқиди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُتَمَسَّحَ بِعَظْمٍ أَوْ بِبَعْرٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ suyak yoki (tuya) tezagi bilan (istinjo qilib) artinishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ суяк ёки (туя) тезаги билан (истинжо қилиб) артинишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُبَالَ فِي الْمَاءِ الرَّاكِدِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ turgan (oqmaydigan) suvga kichik hojat (bavl) qilishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ турган (оқмайдиган) сувга кичик ҳожат (бавл) қилишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى كُلِّ بَطْنٍ عُقُولَهُ ثُمَّ كَتَبَ " أَنَّهُ لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَتَوَالَى مَوْلَى رَجُلٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِ " . ثُمَّ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ لَعَنَ فِي صَحِيفَتِهِ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ har bir qabilaga oʻz (toʻlashi lozim boʻlgan) diyatlarini yozib (belgilab) qoʻydilar. Soʻng: «Bir musulmonga boshqa musulmon kishining ozod qilgan qulini uning (sobiq xojasining) iznisiz oʻziga (xoja qilib) olishi halol emas», — deb yozdilar. Soʻng menga xabar berildiki, u zot oʻz sahifasida shu (ishni) qilgan kishini laʼnatlaganlar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳар бир қабилага ўз (тўлаши лозим бўлган) диятларини ёзиб (белгилаб) қўйдилар. Сўнг: «Бир мусулмонга бошқа мусулмон кишининг озод қилган қулини унинг (собиқ хожасининг) изнисиз ўзига (хожа қилиб) олиши ҳалол эмас», — деб ёздилар. Сўнг менга хабар берилдики, у зот ўз саҳифасида шу (ишни) қилган кишини лаънатлаганлар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَبِعْ حَاضِرٌ لِبَادٍ دَعُوا النَّاسَ يَرْزُقِ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ" . غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَةِ يَحْيَى " يُرْزَقُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shaharlik kishi sahroyilik uchun sotmasin. Odamlarni qoʻyib beringlar, Alloh ularning baʼzilarini baʼzilari orqali rizqlantiradi», — dedilar. Faqat Yahyoning rivoyatida «rizqlantiriladi» (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳарлик киши саҳройилик учун сотмасин. Одамларни қўйиб беринглар, Аллоҳ уларнинг баъзиларини баъзилари орқали ризқлантиради», — дедилар. Фақат Яҳёнинг ривоятида «ризқлантирилади» (дейилган).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshash hadis (rivoyat qilingan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан шунга ўхшаш ҳадис (ривоят қилинган).
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا ابْتَعْتَ طَعَامًا فَلاَ تَبِعْهُ حَتَّى تَسْتَوْفِيَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachon taom sotib olsang, uni toʻliq qoʻlga olib boʻlmaguncha sotma», — der edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон таом сотиб олсанг, уни тўлиқ қўлга олиб бўлмагунча сотма», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى - أَوْ نَهَانَا - رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَطِيبَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevani toʻliq yaxshi (pishib yetilmagunicha) sotishdan qaytardilar — yoki bizni qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мевани тўлиқ яхши (пишиб етилмагунича) сотишдан қайтардилар — ёки бизни қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا رَوْحٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevani yetilishi (yaxshilanishi) maʼlum boʻlmaguncha sotishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мевани етилиши (яхшиланиши) маълум бўлмагунча сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالُوا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهُ وَلاَ يُبَاعُ إِلاَّ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ إِلاَّ الْعَرَايَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muzobana va muxobaradan hamda mevani yaroqliligi (pishganligi) maʼlum boʻlguncha sotishdan qaytardilar va (mevalar) faqat dinor va dirhamga sotilsin, magar aroyo (bundan mustasno), (dedilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, музобана ва мухобарадан ҳамда мевани яроқлилиги (пишганлиги) маълум бўлгунча сотишдан қайтардилар ва (мевалар) фақат динор ва дирҳамга сотилсин, магар ароё (бундан мустасно), (дедилар).
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، وَأَبِي، الزُّبَيْرِ أَنَّهُمَا سَمِعَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muzobana va muxobaradan hamda mevani yaroqliligi (pishganligi) maʼlum boʻlguncha sotishdan qaytardilar va (mevalar) faqat dinor va dirhamga sotilsin, magar aroyo (bundan mustasno), (dedilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, музобана ва мухобарадан ҳамда мевани яроқлилиги (пишганлиги) маълум бўлгунча сотишдан қайтардилар ва (мевалар) фақат динор ва дирҳамга сотилсин, магар ароё (бундан мустасно), (дедилар).
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ، جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُخَابَرَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى تُطْعِمَ وَلاَ تُبَاعُ إِلاَّ بِالدَّرَاهِمِ وَالدَّنَانِيرِ إِلاَّ الْعَرَايَا . قَالَ عَطَاءٌ فَسَّرَ لَنَا جَابِرٌ قَالَ أَمَّا الْمُخَابَرَةُ فَالأَرْضُ الْبَيْضَاءُ يَدْفَعُهَا الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ فَيُنْفِقُ فِيهَا ثُمَّ يَأْخُذُ مِنَ الثَّمَرِ . وَزَعَمَ أَنَّ الْمُزَابَنَةَ بَيْعُ الرُّطَبِ فِي النَّخْلِ بِالتَّمْرِ كَيْلاً . وَالْمُحَاقَلَةُ فِي الزَّرْعِ عَلَى نَحْوِ ذَلِكَ يَبِيعُ الزَّرْعَ الْقَائِمَ بِالْحَبِّ كَيْلاً .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muxobara, muhoqala, muzobanadan hamda mevani yeyishga yaroqli boʻlguncha sotishdan qaytardilar va u (meva) faqat dirhamlar va dinorlar bilan sotilsin, magar aroyo (bundan mustasno), (dedilar). Ato dedi: Jobir bizga (bularni) sharhlab berib dedi: «Muxobara — bu odam boshqa bir odamga bir boʻsh (qarovsiz) yerni topshirib, u kishi unga sarf-xarajat qiladi, soʻng mevasidan (bir qismini) oladi». U muzobana xurmo daraxtidagi yangi (xom) xurmoni quruq xurmoga oʻlchov bilan sotishdir, deb taʼkidladi. Muhoqala esa ekinda shunga oʻxshashdir — tikka turgan ekinni don bilan oʻlchov asosida sotishdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мухобара, муҳоқала, музобанадан ҳамда мевани ейишга яроқли бўлгунча сотишдан қайтардилар ва у (мева) фақат дирҳамлар ва динорлар билан сотилсин, магар ароё (бундан мустасно), (дедилар). Ато деди: Жобир бизга (буларни) шарҳлаб бериб деди: «Мухобара — бу одам бошқа бир одамга бир бўш (қаровсиз) ерни топшириб, у киши унга сарф-харажат қилади, сўнг мевасидан (бир қисмини) олади». У музобана хурмо дарахтидаги янги (хом) хурмони қуруқ хурмога ўлчов билан сотишдир, деб таъкидлади. Муҳоқала эса экинда шунга ўхшашдир — тикка турган экинни дон билан ўлчов асосида сотишдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، كِلاَهُمَا عَنْ زَكَرِيَّاءَ، قَالَ ابْنُ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ، وَهُوَ جَالِسٌ عِنْدَ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَأَنْ تُشْتَرَى النَّخْلُ حَتَّى تُشْقِهَ - وَالإِشْقَاهُ أَنْ يَحْمَرَّ أَوْ يَصْفَرَّ أَوْ يُؤْكَلَ مِنْهُ شَىْءٌ - وَالْمُحَاقَلَةُ أَنْ يُبَاعَ الْحَقْلُ بِكَيْلٍ مِنَ الطَّعَامِ مَعْلُومٍ وَالْمُزَابَنَةُ أَنْ يُبَاعَ النَّخْلُ بِأَوْسَاقٍ مِنَ التَّمْرِ وَالْمُخَابَرَةُ الثُّلُثُ وَالرُّبُعُ وَأَشْبَاهُ ذَلِكَ . قَالَ زَيْدٌ قُلْتُ لِعَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَذْكُرُ هَذَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muzobana va muxobaradan hamda xurmo daraxti «yushqih» qilguncha (mevasi rangga kirguncha) sotib olinishidan qaytardilar — «ishqoh» degani uning (mevasi) qizarishi yoki sargʻayishi yoxud undan biror narsa yeyilishidir. Muhoqala — ekin (hosil)ni maʼlum bir oʻlchovdagi taom bilan sotishdir. Muzobana — xurmo daraxtini (undagi mevani) maʼlum vasq (oʻlchov)dagi quruq xurmoga sotishdir. Muxobara esa (hosildan) uchdan bir, toʻrtdan bir va shunga oʻxshash (ulush evaziga ishlatishdir). Zayd dedi: Ato ibn Abu Robohga: «Jobir ibn Abdullohning buni Rasululloh ﷺ dan zikr qilayotganini eshitganmiding?» — dedim. U: «Ha», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, музобана ва мухобарадан ҳамда хурмо дарахти «юшқиҳ» қилгунча (меваси рангга киргунча) сотиб олинишидан қайтардилар — «ишқоҳ» дегани унинг (меваси) қизариши ёки сарғайиши ёхуд ундан бирор нарса ейилишидир. Муҳоқала — экин (ҳосил)ни маълум бир ўлчовдаги таом билан сотишдир. Музобана — хурмо дарахтини (ундаги мевани) маълум васқ (ўлчов)даги қуруқ хурмога сотишдир. Мухобара эса (ҳосилдан) учдан бир, тўртдан бир ва шунга ўхшаш (улуш эвазига ишлатишдир). Зайд деди: Ато ибн Абу Робоҳга: «Жобир ибн Абдуллоҳнинг буни Расулуллоҳ ﷺ дан зикр қилаётганини эшитганмидинг?» — дедим. У: «Ҳа», — деди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ، مِينَاءَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى تُشْقِحَ . قَالَ قُلْتُ لِسَعِيدٍ مَا تُشْقِحُ قَالَ تَحْمَارُّ وَتَصْفَارُّ وَيُؤْكَلُ مِنْهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobana, muhoqala va muxobaradan hamda mevani «yushqih» qilguncha (rangga kirguncha) sotishdan qaytardilar. (Roviy) dedi: Saidga: «Yushqih nima?» — dedim. U: «Qizarishi, sargʻayishi va undan yeyilishidir», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобана, муҳоқала ва мухобарадан ҳамда мевани «юшқиҳ» қилгунча (рангга киргунча) сотишдан қайтардилар. (Ровий) деди: Саидга: «Юшқиҳ нима?» — дедим. У: «Қизариши, сарғайиши ва ундан ейилишидир», — деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِعُبَيْدِ اللَّهِ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ مِينَاءَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُعَاوَمَةِ وَالْمُخَابَرَةِ - قَالَ أَحَدُهُمَا بَيْعُ السِّنِينَ هِيَ الْمُعَاوَمَةُ - وَعَنِ الثُّنْيَا وَرَخَّصَ فِي الْعَرَايَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muzobana, muovama va muxobaradan — (roviylardan) biri «muovama yillar (oldindan hosil) sotishdir» dedi — hamda «sunyo»dan (sotuvda noaniq qism istisno qilishdan) qaytardilar va aroyoga ruxsat berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, музобана, муовама ва мухобарадан — (ровийлардан) бири «муовама йиллар (олдиндан ҳосил) сотишдир» деди — ҳамда «сунё»дан (сотувда ноаниқ қисм истисно қилишдан) қайтардилар ва ароёга рухсат бердилар.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا رَبَاحُ بْنُ، أَبِي مَعْرُوفٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ وَعَنْ بَيْعِهَا السِّنِينَ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَطِيبَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishdan, uni yillab sotishdan va mevani yaroqli (pishiq) boʻlguniga qadar sotishdan man qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришдан, уни йиллаб сотишдан ва мевани яроқли (пишиқ) бўлгунига қадар сотишдан ман қилдилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishdan man qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришдан ман қилдилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ، - لَقَبُهُ عَارِمٌ وَهُوَ أَبُو النُّعْمَانِ السَّدُوسِيُّ - حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا مَطَرٌ الْوَرَّاقُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَزْرَعْهَا فَلْيُزْرِعْهَا أَخَاهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin; agar uni oʻzi ekmasa, birodariga ektirsin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин; агар уни ўзи экмаса, биродарига эктирсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هِقْلٌ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ - عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ لِرِجَالٍ فُضُولُ أَرَضِينَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ فَضْلُ أَرْضٍ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan baʼzi kishilarda ortiqcha yerlar bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kimning ortiqcha yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin yoki birodariga (foydalanish uchun) bersin; agar (birodari) koʻnmasa, oʻz yerini (oʻzida) ushlab tursin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан баъзи кишиларда ортиқча ерлар бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ортиқча ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин ёки биродарига (фойдаланиш учун) берсин; агар (биродари) кўнмаса, ўз ерини (ўзида) ушлаб турсин», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، أَخْبَرَنَا الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُؤْخَذَ لِلأَرْضِ أَجْرٌ أَوْ حَظٌّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yer uchun haq (ijara puli) yoki ulush olinishidan man qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ер учун ҳақ (ижара пули) ёки улуш олинишидан ман қилдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَزْرَعَهَا وَعَجَزَ عَنْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ الْمُسْلِمَ وَلاَ يُؤَاجِرْهَا إِيَّاهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin; agar uni ekishga qodir boʻlmasa va undan ojiz kelsa, uni musulmon birodariga (bekorga) bersin, lekin uni ijaraga bermasin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин; агар уни экишга қодир бўлмаса ва ундан ожиз келса, уни мусулмон биродарига (бекорга) берсин, лекин уни ижарага бермасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُخَابَرَةِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ muxobaradan man qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мухобарадан ман қилдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نُخَابِرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُصِيبُ مِنَ الْقِصْرِيِّ وَمِنْ كَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ فَلْيُحْرِثْهَا أَخَاهُ وَإِلاَّ فَلْيَدَعْهَا" .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonida (yerni ijaraga olib) muxobara qilar edik, shunda boshoqlardagi qolgan donidan va shu kabilardan (ulush) olardik. Rasululloh ﷺ: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin yoki birodariga ektirsin; aks holda uni (boʻsh) qoʻyib tursin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида (ерни ижарага олиб) мухобара қилар эдик, шунда бошоқлардаги қолган донидан ва шу кабилардан (улуш) олардик. Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин ёки биродарига эктирсин; акс ҳолда уни (бўш) қўйиб турсин», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، - قَالَ ابْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، - حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كُنَّا فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَأْخُذُ الأَرْضَ بِالثُّلُثِ أَوِ الرُّبُعِ بِالْمَاذِيَانَاتِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَقَالَ " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَزْرَعْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ لَمْ يَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَلْيُمْسِكْهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonida yerni nahrlar (suvi) bilan sugʻoriladigan (yer hosilining) uchdan biri yoki toʻrtdan biri (ulushiga) olardik. Shunda Rasululloh ﷺ bu xususda turib: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin; agar uni ekmasa, birodariga (bekorga) bersin; agar birodariga bermasa, uni (oʻzida) ushlab tursin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида ерни наҳрлар (суви) билан суғориладиган (ер ҳосилининг) учдан бири ёки тўртдан бири (улушига) олардик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бу хусусда туриб: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин; агар уни экмаса, биродарига (бекорга) берсин; агар биродарига бермаса, уни (ўзида) ушлаб турсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَهَبْهَا أَوْ لِيُعِرْهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Kimning (ortiqcha) yeri boʻlsa, uni (birodariga) hadya qilsin yoki uni oriyatga (bekorga foydalanishga) bersin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Кимнинг (ортиқча) ери бўлса, уни (биродарига) ҳадя қилсин ёки уни ориятга (бекорга фойдаланишга) берсин».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الأَرْضِ الْبَيْضَاءِ سَنَتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boʻsh (ekilmagan) yerni ikki yoki uch yilga sotishdan (ijaraga berishdan) qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бўш (экилмаган) ерни икки ёки уч йилга сотишдан (ижарага беришдан) қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ السِّنِينَ . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ سِنِينَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (mevani) yillab (oldindan) sotishdan qaytardilar. Ibn Abu Shaybaning rivoyatida esa: mevani yillab (oldindan) sotishdan (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (мевани) йиллаб (олдиндан) сотишдан қайтардилар. Ибн Абу Шайбанинг ривоятида эса: мевани йиллаб (олдиндан) сотишдан (дейилган).
وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ يَزِيدَ بْنَ نُعَيْمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْحُقُولِ . فَقَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَابَنَةُ الثَّمَرُ بِالتَّمْرِ . وَالْحُقُولُ كِرَاءُ الأَرْضِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ning muzobana va huqul (ijara)dan qaytarayotganlarini eshitgan. Jobir ibn Abdulloh dedi: muzobana — (daraxtdagi) mevani (uzilgan) xurmo evaziga (sotish), huqul esa — yerni ijaraga berishdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ нинг музобана ва ҳуқул (ижара)дан қайтараётганларини эшитган. Жобир ибн Абдуллоҳ деди: музобана — (дарахтдаги) мевани (узилган) хурмо эвазига (сотиш), ҳуқул эса — ерни ижарага беришдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا إِلاَّ كَانَ مَا أُكِلَ مِنْهُ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا سُرِقَ مِنْهُ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ مِنْهُ فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا أَكَلَتِ الطَّيْرُ فَهُوَ لَهُ صَدَقَةً وَلاَ يَرْزَؤُهُ أَحَدٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon biror nihol eksa, undan yeyilgani unga sadaqa boʻladi, undan oʻgʻirlangani unga sadaqa boʻladi, undan yirtqich hayvon yegani ham unga sadaqa boʻladi, qush yegani ham unga sadaqa boʻladi. Va undan kim (biror narsa) kamaytirsa, albatta u (ham) unga sadaqa boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон бирор ниҳол экса, ундан ейилгани унга садақа бўлади, ундан ўғирлангани унга садақа бўлади, ундан йиртқич ҳайвон егани ҳам унга садақа бўлади, қуш егани ҳам унга садақа бўлади. Ва ундан ким (бирор нарса) камайтирса, албатта у (ҳам) унга садақа бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أُمِّ مُبَشِّرٍ الأَنْصَارِيَّةِ فِي نَخْلٍ لَهَا فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ غَرَسَ هَذَا النَّخْلَ أَمُسْلِمٌ أَمْ كَافِرٌ " . فَقَالَتْ بَلْ مُسْلِمٌ . فَقَالَ " لاَ يَغْرِسُ مُسْلِمٌ غَرْسًا وَلاَ يَزْرَعُ زَرْعًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ وَلاَ دَابَّةٌ وَلاَ شَىْءٌ إِلاَّ كَانَتْ لَهُ صَدَقَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ansoriya Ummu Mubashshirning huzuriga, uning xurmozoriga kirdilar va Nabiy ﷺ unga: «Bu xurmoni kim ekkan — musulmonmi yoki kofirmi?» dedilar. (Ayol): «Aksincha, musulmon», dedi. Shunda (u zot): «Qaysi bir musulmon biror nihol eksa yoki biror ekin eksa-yu, undan inson, hayvon yoki biron narsa yesa, albatta u unga sadaqa boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ансория Умму Мубашширнинг ҳузурига, унинг хурмозорига кирдилар ва Набий ﷺ унга: «Бу хурмони ким эккан — мусулмонми ёки кофирми?» дедилар. (Аёл): «Аксинча, мусулмон», деди. Шунда (у зот): «Қайси бир мусулмон бирор ниҳол экса ёки бирор экин экса-ю, ундан инсон, ҳайвон ёки бирон нарса еса, албатта у унга садақа бўлади», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَغْرِسُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ غَرْسًا وَلاَ زَرْعًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ سَبُعٌ أَوْ طَائِرٌ أَوْ شَىْءٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ فِيهِ أَجْرٌ " . وَقَالَ ابْنُ أَبِي خَلَفٍ طَائِرٌ شَىْءٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Qaysi bir musulmon kishi biror nihol yoki ekin eksa-yu, undan yirtqich hayvon, qush yoki biron narsa yesa, albatta unga unda (uning evaziga) ajr boʻladi». Ibn Abu Xalaf (oʻz rivoyatida): «qush (yoki) biron narsa», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деяётганларини эшитдим: «Қайси бир мусулмон киши бирор ниҳол ёки экин экса-ю, ундан йиртқич ҳайвон, қуш ёки бирон нарса еса, албатта унга унда (унинг эвазига) ажр бўлади». Ибн Абу Халаф (ўз ривоятида): «қуш (ёки) бирон нарса», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُمِّ مَعْبَدٍ حَائِطًا فَقَالَ " يَا أُمَّ مَعْبَدٍ مَنْ غَرَسَ هَذَا النَّخْلَ أَمُسْلِمٌ أَمْ كَافِرٌ " . فَقَالَتْ بَلْ مُسْلِمٌ . قَالَ " فَلاَ يَغْرِسُ الْمُسْلِمُ غَرْسًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ وَلاَ دَابَّةٌ وَلاَ طَيْرٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ummu Maʼbadning huzuriga, (uning) bogʻiga kirdilar va: «Ey Ummu Maʼbad! Bu xurmoni kim ekkan — musulmonmi yoki kofirmi?» dedilar. (Ayol): «Aksincha, musulmon», dedi. (U zot): «Bas, qaysi bir musulmon biror nihol eksa-yu, undan inson, hayvon yoki qush yesa, albatta u unga qiyomat kunigacha sadaqa boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Умму Маъбаднинг ҳузурига, (унинг) боғига кирдилар ва: «Эй Умму Маъбад! Бу хурмони ким эккан — мусулмонми ёки кофирми?» дедилар. (Аёл): «Аксинча, мусулмон», деди. (У зот): «Бас, қайси бир мусулмон бирор ниҳол экса-ю, ундан инсон, ҳайвон ёки қуш еса, албатта у унга қиёмат кунигача садақа бўлади», дедилар.