Mus'ab ibn Sa'd

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ أَشَدُّ بَلاَءً قَالَ ‏"‏ الأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الأَمْثَلُ فَالأَمْثَلُ فَيُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ فَإِنْ كَانَ دِينُهُ صُلْبًا اشْتَدَّ بَلاَؤُهُ وَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ رِقَّةٌ ابْتُلِيَ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ فَمَا يَبْرَحُ الْبَلاَءُ بِالْعَبْدِ حَتَّى يَتْرُكَهُ يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ مَا عَلَيْهِ خَطِيئَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُخْتِ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ ‏أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَشَدُّ بَلَاءً قَالَ الْأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ.

Musʼab ibn Saʼd otasidan (Saʼd roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: «Yo Rasululloh, odamlarning qaysisi eng qattiq balo (sinov)ga uchraydi?» deb soʻradim. U zot: «Paygʻambarlar, soʻng (darajada) ularga eng yaqinlari, keyin ulardan keyingilari. Kishi diniga qarab sinaladi: agar dini mustahkam boʻlsa, balosi qattiqroq boʻladi; agar dinida zaiflik boʻlsa, diniga qarab sinaladi. Banda ustidan balo arimaydi, toki uni yer yuzida hech qanday gunohi qolmagan holda yurguncha (tark etadi)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Hurayra va Huzayfa ibn al-Yamonning singlisidan ham (rivoyat bor): Nabiy ﷺdan odamlarning qaysisi eng qattiq baloga uchrashi soʻralgan edi, U zot: «Paygʻambarlar, soʻng (darajada) ularga eng yaqinlari, keyin ulardan keyingilari», dedilar.Мусъаб ибн Саъд отасидан (Саъд розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Ё Расулуллоҳ, одамларнинг қайсиси энг қаттиқ бало (синов)га учрайди?» деб сўрадим. У зот: «Пайғамбарлар, сўнг (даражада) уларга энг яқинлари, кейин улардан кейингилари. Киши динига қараб синалади: агар дини мустаҳкам бўлса, балоси қаттиқроқ бўлади; агар динида заифлик бўлса, динига қараб синалади. Банда устидан бало аримайди, токи уни ер юзида ҳеч қандай гуноҳи қолмаган ҳолда юргунча (тарк этади)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Ҳурайра ва Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг синглисидан ҳам (ривоят бор): Набий ﷺдан одамларнинг қайсиси энг қаттиқ балога учраши сўралган эди, У зот: «Пайғамбарлар, сўнг (даражада) уларга энг яқинлари, кейин улардан кейингилари», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ جِئْتُ بِسَيْفٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ شَفَى صَدْرِي مِنَ الْمُشْرِكِينَ أَوْ نَحْوَ هَذَا هَبْ لِي هَذَا السَّيْفَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا لَيْسَ لِي وَلاَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ عَسَى أَنْ يُعْطَى هَذَا مَنْ لاَ يُبْلِي بَلاَئِي فَجَاءَنِي الرَّسُولُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي وَلَيْسَ لِي وَقَدْ صَارَ لِي وَهُوَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ أَيْضًا ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Badr kuni boʻlganida, bir qilich olib keldim-da: «Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh mening koʻnglimni mushriklardan shifo topdirdi — yoki shunga oʻxshash (soʻz aytdim) — bu qilichni menga hadya qiling», dedim. U zot: «Bu na meniki, na seniki», dedilar. Men: «Boʻlmasa bu meningchalik sinovni boshidan kechirmagan kishiga berilar», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ menga kelib: «Sen mendan soʻraganingda, u meniki emas edi, endi esa meniki boʻldi, bas, u seniki», dedilar. U aytdi: Shunda {Sendan oʻljalar haqida soʻraydilar} (Anfol 1) oyati nozil boʻldi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni Simok ibn Harb ham Musʼab ibn Saʼddan rivoyat qilgan. Bu bobda Uboda ibn Somitdan (ham rivoyat) bor.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Бадр куни бўлганида, бир қилич олиб келдим-да: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ менинг кўнглимни мушриклардан шифо топдирди — ёки шунга ўхшаш (сўз айтдим) — бу қилични менга ҳадя қилинг», дедим. У зот: «Бу на меники, на сеники», дедилар. Мен: «Бўлмаса бу менингчалик синовни бошидан кечирмаган кишига берилар», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга келиб: «Сен мендан сўраганингда, у меники эмас эди, энди эса меники бўлди, бас, у сеники», дедилар. У айтди: Шунда {Сендан ўлжалар ҳақида сўрайдилар} (Анфол 1) ояти нозил бўлди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Симок ибн Ҳарб ҳам Мусъаб ибн Саъддан ривоят қилган. Бу бобда Убода ибн Сомитдан (ҳам ривоят) бор.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُصْعَبَ بْنَ سَعْدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، سَعْدٍ قَالَ أُنْزِلَتْ فِيَّ أَرْبَعُ آيَاتٍ ‏.‏ فَذَكَرَ قِصَّةً فَقَالَتْ أُمُّ سَعْدٍ أَلَيْسَ قَدْ أَمَرَ اللَّهُ بِالْبِرِّ وَاللَّهِ لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَمُوتَ أَوْ تَكْفُرَ قَالَ فَكَانُوا إِذَا أَرَادُوا أَنْ يُطْعِمُوهَا شَجَرُوا فَاهَا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏:‏ ‏(‏ووَصَّيْنَا الإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd otasi Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Men haqimda toʻrtta oyat nozil boʻldi», dedi va voqeani zikr qildi. Saʼdning onasi: «Alloh (ota-onaga) yaxshilik qilishni buyurmaganmidi? Alloh nomiga qasamki, sen kufr keltirmaguningcha yo men oʻlmagunimcha taom yemayman va ichimlik ichmayman», degandi. (Saʼd) aytdi: Ular unga taom yedirmoqchi boʻlganlarida, ogʻzini ochib (taqib) qoʻyardilar. Shunda mana bu oyat nozil boʻldi: {Biz insonni ota-onasiga yaxshilik qilishga buyurdik} (Ankabut 8) — oyatning oxirigacha. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Мусъаб ибн Саъд отаси Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Мен ҳақимда тўртта оят нозил бўлди», деди ва воқеани зикр қилди. Саъднинг онаси: «Аллоҳ (ота-онага) яхшилик қилишни буюрмаганмиди? Аллоҳ номига қасамки, сен куфр келтирмагунингча ё мен ўлмагунимча таом емайман ва ичимлик ичмайман», деганди. (Саъд) айтди: Улар унга таом едирмоқчи бўлганларида, оғзини очиб (тақиб) қўярдилар. Шунда мана бу оят нозил бўлди: {Биз инсонни ота-онасига яхшилик қилишга буюрдик} (Анкабут 8) — оятнинг охиригача. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى الْجُهَنِيُّ، حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِجُلَسَائِهِ ‏"‏ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَكْسِبَ أَلْفَ حَسَنَةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَسَأَلَهُ سَائِلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ كَيْفَ يَكْسِبُ أَحَدُنَا أَلْفَ حَسَنَةٍ قَالَ ‏"‏ يُسَبِّحُ أَحَدُكُمْ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ تُكْتَبُ لَهُ أَلْفُ حَسَنَةٍ وَتُحَطُّ عَنْهُ أَلْفُ سَيِّئَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan oʻtirganlarga: «Sizlardan biringiz bir kunda ming savob topishdan ojizmi?», dedilar. Shunda oʻtirganlardan biri: «Birimiz qanday qilib ming savob topadi?», deb soʻradi. U zot: «Sizlardan biringiz yuz marta tasbeh aytsa, unga ming savob yoziladi va undan ming gunoh oʻchiriladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан ўтирганларга: «Сизлардан бирингиз бир кунда минг савоб топишдан ожизми?», дедилар. Шунда ўтирганлардан бири: «Биримиз қандай қилиб минг савоб топади?», деб сўради. У зот: «Сизлардан бирингиз юз марта тасбеҳ айтса, унга минг савоб ёзилади ва ундан минг гуноҳ ўчирилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.