حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ قُلْنَا لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَىُّ
اللِّبَاسِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَعْجَبَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم قَالَ الْحِبَرَةُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz (Anasdan): «Rasululloh ﷺ ga qaysi kiyim eng sevimli edi yoki Rasululloh ﷺ ga qaysi kiyim eng yoqimli edi?» — deb soʻradik. U: «Hibara (Yaman chizigʻli matosi)», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз (Анасдан): «Расулуллоҳ ﷺ га қайси кийим энг севимли эди ёки Расулуллоҳ ﷺ га қайси кийим энг ёқимли эди?» — деб сўрадик. У: «Ҳибара (Яман чизиғли матоси)», — деди.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّهُ رَأَى نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا فُرُوعَ أُذُنَيْهِ .
Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Allohning Nabiysi ﷺ ni koʻrdi va: «Ikki qoʻllarini quloqlarining yuqori uchlari barobariga boʻlguncha (koʻtarar edilar)», dedi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Аллоҳнинг Набийси ﷺ ни кўрди ва: «Икки қўлларини қулоқларининг юқори учлари баробарига бўлгунча (кўтарар эдилар)», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ وَقَالَ " قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا " .
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin namozini oʻqidilar va: «Sizlardan biringiz uni mendan tortib olayotganini (qiroatda menga aralashayotganini) bildim», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозини ўқидилар ва: «Сизлардан бирингиз уни мендан тортиб олаётганини (қироатда менга аралашаётганини) билдим», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ " فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَضَى عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan shu isnod bilan rivoyat qilingan. U hadisda shunday dedi: «Chunki Alloh azza va jalla oʻz nabiysi ﷺ tili bilan ‹Samiʼallohu liman hamidah› deb hukm qildi».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан шу иснод билан ривоят қилинган. У ҳадисда шундай деди: «Чунки Аллоҳ азза ва жалла ўз набийси ﷺ тили билан ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деб ҳукм қилди».
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ
بْنِ مَالِكٍ كَيْفَ كَانَ شَعَرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَانَ شَعَرًا رَجِلاً لَيْسَ بِالْجَعْدِ
وَلاَ السَّبِطِ بَيْنَ أُذُنَيْهِ وَعَاتِقِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sochlari toʻlqinsimon (silliq tartibli) edi, na qattiq jingalak, na butunlay tikka (tep-tekis) edi; quloqlari bilan yelkalari orasida (tushib turar) edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сочлари тўлқинсимон (силлиқ тартибли) эди, на қаттиқ жингалак, на бутунлай тикка (теп-текис) эди; қулоқлари билан елкалари орасида (тушиб турар) эди».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنْ هِشَامٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ النَّضْرِ التَّيْمِيُّ،
حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالاَ، جَمِيعًا حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan shu qissa rivoyat qilinadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан шу қисса ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ
قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم لاَ يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعَهُ مِنْهُ " إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ
الْجَهْلُ وَيَفْشُوَ الزِّنَا وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَذْهَبَ الرِّجَالُ وَتَبْقَى النِّسَاءُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ
امْرَأَةً قَيِّمٌ وَاحِدٌ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Sizlarga Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir hadisni aytib bermaymi? Mendan keyin uni u zotdan eshitgan biror kishi sizlarga aytib bermaydi (men oxirgilardanman): «Qiyomat alomatlaridan (biri) — ilm koʻtarilishi, jaholat (oshkora) paydo boʻlishi, zino yoyilishi, xamr ichilishi, erkaklar (kamayib) ketishi va ayollar (koʻpayib) qolishidir. Hatto ellik ayolga bitta qoʻriqlovchi (gʻamxoʻr) erkak (qoladi)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сизларга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир ҳадисни айтиб бермайми? Мендан кейин уни у зотдан эшитган бирор киши сизларга айтиб бермайди (мен охиргиларданман): «Қиёмат аломатларидан (бири) — илм кўтарилиши, жаҳолат (ошкора) пайдо бўлиши, зино ёйилиши, хамр ичилиши, эркаклар (камайиб) кетиши ва аёллар (кўпайиб) қолишидир. Ҳатто эллик аёлга битта қўриқловчи (ғамхўр) эркак (қолади)», — дедилар.
حَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ
.
Oisha (roziyallohu anho)dan shu (hadis) shu isnod bilan rivoyat qilinadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан шу (ҳадис) шу иснод билан ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنْ شَبَابَةَ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan Qatoda orqali shu isnod bilan xuddi shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilinadi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан Қатода орқали шу иснод билан худди шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " بُيُوتَهُمْ وَقُبُورَهُمْ " . وَلَمْ يَشُكَّ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ularning uylarini va qabrlarini (oʻtga toʻldirsin)», — dedi va shubha qilmadi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Уларнинг уйларини ва қабрларини (ўтга тўлдирсин)», — деди ва шубҳа қилмади.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ - حَدَّثَنِي أَبِي كُلُّهُمْ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan shu hadis xuddi shunga oʻxshash tarzda rivoyat qilingan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан шу ҳадис худди шунга ўхшаш тарзда ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا لاَ كَفَّارَةَ لَهَا إِلاَّ ذَلِكَ " . قَالَ قَتَادَةُ وَأَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir namozni unutsa, eslagan vaqtida oʻqib olsin; uning kafforati shundan boshqa narsa emas», — dedilar. Qatoda dedi: {Meni eslash uchun namozni barpo qil} (Toʼha 14).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир намозни унутса, эслаган вақтида ўқиб олсин; унинг каффорати шундан бошқа нарса эмас», — дедилар. Қатода деди: {Мени эслаш учун намозни барпо қил} (Тўҳа 14).
وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ " لاَ كَفَّارَةَ لَهَا إِلاَّ ذَلِكَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi; (ammo bu rivoyatda) u: «Uning kafforati shundan boshqa narsa emas», — degan (soʻzni) zikr qilmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ривоят қилинади; (аммо бу ривоятда) у: «Унинг каффорати шундан бошқа нарса эмас», — деган (сўзни) зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ نَسِيَ صَلاَةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَكَفَّارَتُهَا أَنْ يُصَلِّيَهَا إِذَا ذَكَرَهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Kim bir namozni unutsa yoki uxlab qolib (oʻtkazib yuborsa), uning kafforati uni eslagan vaqtida oʻqib olishidir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Ким бир намозни унутса ёки ухлаб қолиб (ўтказиб юборса), унинг каффорати уни эслаган вақтида ўқиб олишидир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَقَدَ أَحَدُكُمْ عَنِ الصَّلاَةِ أَوْ غَفَلَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqu sababli namozdan uxlab qolsa yoki uni unutib (gʻofil) boʻlsa, eslagan vaqtida oʻqib olsin, zero Alloh: ‹Meni eslash uchun namozni barpo qil› (Toʼha 14) deydi», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқу сабабли намоздан ухлаб қолса ёки уни унутиб (ғофил) бўлса, эслаган вақтида ўқиб олсин, зеро Аллоҳ: ‹Мени эслаш учун намозни барпо қил› (Тўҳа 14) дейди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ
نَحْوَ حَدِيثِ مُعَاذِ بْنِ مُعَاذٍ وَزَادَ فِيهِ " فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى هَذِهِ أَنْ تَبَاعَدِي وَإِلَى هَذِهِ أَنْ
تَقَرَّبِي " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan Muoz ibn Muozning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi, faqat unda shu (soʻz) ziyoda qilingan: «Bas, Alloh bu (yer)ga: ‹Uzoqlash›, deb va bu (yer)ga: ‹Yaqinlash›, deb vahiy qildi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан Муоз ибн Муознинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади, фақат унда шу (сўз) зиёда қилинган: «Бас, Аллоҳ бу (ер)га: ‹Узоқлаш›, деб ва бу (ер)га: ‹Яқинлаш›, деб ваҳий қилди».
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ،
بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَلَمْ يَذْكُرْ فِي حَدِيثِهِ " كُلُّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عَبْدًا حَلاَلٌ " .
Iyoz ibn Himor al-Mujoshiʼiy (roziyallohu anhu)dan yuqoridagi hadis shu maʼnoda (rivoyat qilingan). Faqat (bu rivoyatda) «Bandaga ato qilgan har bir mol-mulk haloldir» (jumlasi) zikr qilinmagan.Иёз ибн Ҳимор ал-Мужошиъий (розияллоҳу анҳу)дан юқоридаги ҳадис шу маънода (ривоят қилинган). Фақат (бу ривоятда) «Бандага ато қилган ҳар бир мол-мулк ҳалолдир» (жумласи) зикр қилинмаган.
وَحَدَّثَنَاهُ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ،
حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bu hadis xuddi shunga oʻxshash boshqa isnod bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бу ҳадис худди шунга ўхшаш бошқа иснод билан ҳам ривоят қилинган.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ، بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ مُعَاذِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan Qatoda orqali shu isnod bilan xuddi shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Қатода орқали шу иснод билан худди шунга ўхшаши ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ، كِلاَهُمَا عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ هَمَّامٍ بَدَلَ الْمُنَافِقِ الْفَاجِرِ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan shu isnod bilan xuddi shunga oʻxshash hadis rivoyat qilinadi, faqat Hammomning hadisida «munofiq» oʻrniga «fojir» (degan soʻz keltirilgan).Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан шу иснод билан худди шунга ўхшаш ҳадис ривоят қилинади, фақат Ҳаммомнинг ҳадисида «мунофиқ» ўрнига «фожир» (деган сўз келтирилган).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأُبَىٍّ بِمِثْلِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning Ubayga (aytganlarini) shunga oʻxshash (rivoyat qildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг Убайга (айтганларини) шунга ўхшаш (ривоят қилди).
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ قَالَ شُعْبَةُ مِنْ آخِرِ الْكَهْفِ . وَقَالَ هَمَّامٌ مِنْ أَوَّلِ الْكَهْفِ كَمَا قَالَ هِشَامٌ.
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan shu isnod bilan rivoyat qilinadi. Shuʼba: «Kahf (surasi)ning oxiridan» dedi, Hammom esa Hishom aytgani kabi: «Kahf (surasi)ning boshidan» dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан шу иснод билан ривоят қилинади. Шуъба: «Каҳф (сураси)нинг охиридан» деди, Ҳаммом эса Ҳишом айтгани каби: «Каҳф (сураси)нинг бошидан» деди.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا أَبَانٌ الْعَطَّارُ، جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَفِي حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ جَزَّأَ الْقُرْآنَ ثَلاَثَةَ أَجْزَاءٍ فَجَعَلَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جُزْءًا مِنْ أَجْزَاءِ الْقُرْآنِ " .
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan shu isnod bilan rivoyat qilinadi. (Rasululloh) dedilar: «Albatta, Alloh Qurʼonni uch boʻlakka boʻldi va {Qul huvalloohu ahad}ni Qurʼon boʻlaklaridan bir boʻlak qildi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан шу иснод билан ривоят қилинади. (Расулуллоҳ) дедилар: «Албатта, Аллоҳ Қуръонни уч бўлакка бўлди ва {Қул ҳуваллооҳу аҳад}ни Қуръон бўлакларидан бир бўлак қилди».
وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ، الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ، بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي كُلُّهُمْ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي، حَدِيثِ سَعِيدٍ وَهِشَامٍ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَشْرُقَ الشَّمْسُ .
Qatoda (rahimahulloh)dan shu isnod bilan rivoyat qilinadi. Faqat Said va Hishomning hadisida «subhdan keyin quyosh charaqlab chiqqunga qadar» (degan soʻzlar) bor.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан шу иснод билан ривоят қилинади. Фақат Саид ва Ҳишомнинг ҳадисида «субҳдан кейин қуёш чарақлаб чиққунга қадар» (деган сўзлар) бор.
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، وَزَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ الطَّائِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَصْرِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ التَّبَتُّلِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَزَادَ زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ فِي حَدِيثِهِ وَقَرَأَ قَتَادَةُ : (ولقدْ أَرْسَلْنا رُسُلاً مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً ) . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى الأَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَيُقَالُ كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ .
Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (uylanmay) tark etishdan (tabattuldan) qaytardilar. Abu Iso aytdi: Zayd ibn Akhzam oʻz hadisida shu (ziyodani) qoʻshdi: «Qatoda: {Sendan oldin ham paygʻambarlarni yuborgan va ularga juftlar hamda zurriyot ato etgan edik} (Raʼd 38) oyatini oʻqidi». Abu Iso aytdi: Bu bobda Saʼd, Anas ibn Molik, Oisha va Ibn Abbosdan ham (hadis rivoyat qilingan). Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan gʻaribdir. Ashʼas ibn Abdulmalik bu hadisni al-Hasandan, u Saʼd ibn Hishomdan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Aytiladiki, har ikki hadis ham sahihdir.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (уйланмай) тарк этишдан (табаттулдан) қайтардилар. Абу Исо айтди: Зайд ибн Акҳзам ўз ҳадисида шу (зиёдани) қўшди: «Қатода: {Сендан олдин ҳам пайғамбарларни юборган ва уларга жуфтлар ҳамда зурриёт ато этган эдик} (Раъд 38) оятини ўқиди». Абу Исо айтди: Бу бобда Саъд, Анас ибн Молик, Оиша ва Ибн Аббосдан ҳам (ҳадис ривоят қилинган). Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Ашъас ибн Абдулмалик бу ҳадисни ал-Ҳасандан, у Саъд ибн Ҳишомдан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Айтиладики, ҳар икки ҳадис ҳам саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَلَى الْيَدِ مَا أَخَذَتْ حَتَّى تُؤَدِّيَ " . قَالَ قَتَادَةُ ثُمَّ نَسِيَ الْحَسَنُ فَقَالَ هُوَ أَمِينُكَ لاَ ضَمَانَ عَلَيْهِ . يَعْنِي الْعَارِيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَقَالُوا يَضْمَنُ صَاحِبُ الْعَارِيَةِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَيْسَ عَلَى صَاحِبِ الْعَارِيَةِ ضَمَانٌ إِلاَّ أَنْ يُخَالِفَ . وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ .
Samura (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Qoʻl olgan narsasini toki uni qaytarmaguncha (uning zimmasidadir)», dedilar. Qatoda aytdi: Soʻng Hasan (buni) unutib: «U sening ishongan (omonatdor)ing, unga zomin (yoʻq)», dedi — yaʼni ariyat (qarzga olingan narsa)ni (nazarda tutib). Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalari va boshqalaridan iborat baʼzi ilm ahli shunga (amal qilib) bordilar va: «Ariyat (narsa)ni olgan kishi zomindir», dedilar. Bu Shofiʼiy va Ahmadning soʻzidir. Nabiy ﷺning sahobalari va boshqalaridan iborat baʼzi ilm ahli esa: «Ariyat olgan kishiga, agar (shartga) xilof qilmasa, zomin yoʻq», dedilar. Bu Savriy va Kufa ahlining soʻzidir, Ishoq ham shuni aytadi.Самура (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Қўл олган нарсасини токи уни қайтармагунча (унинг зиммасидадир)», дедилар. Қатода айтди: Сўнг Ҳасан (буни) унутиб: «У сенинг ишонган (омонатдор)инг, унга зомин (йўқ)», деди — яъни арият (қарзга олинган нарса)ни (назарда тутиб). Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобалари ва бошқаларидан иборат баъзи илм аҳли шунга (амал қилиб) бордилар ва: «Арият (нарса)ни олган киши зоминдир», дедилар. Бу Шофиъий ва Аҳмаднинг сўзидир. Набий ﷺнинг саҳобалари ва бошқаларидан иборат баъзи илм аҳли эса: «Арият олган кишига, агар (шартга) хилоф қилмаса, зомин йўқ», дедилар. Бу Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир, Ишоқ ҳам шуни айтади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ كَيْفَ كَانَ نَعْلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُمَا قِبَالاَنِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Anas ibn Molikka: «Rasululloh ﷺning kovushlari qanday edi?» dedim. U: «Ularning ikkitadan tasmasi bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Анас ибн Моликка: «Расулуллоҳ ﷺнинг ковушлари қандай эди?» дедим. У: «Уларнинг иккитадан тасмаси бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا حِبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ نَعْلاَهُ لَهُمَا قِبَالاَنِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺning kovushlarining ikkitadan tasmasi bor edi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. (Yana) aytdi: Bu bobda Ibn Abbos va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺнинг ковушларининг иккитадан тасмаси бор эди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Яна) айтди: Бу бобда Ибн Аббос ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَشْرَبَ الرَّجُلُ قَائِمًا . فَقِيلَ الأَكْلُ قَالَ ذَاكَ أَشَدُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining tik turgan holda ichishidan qaytardilar. «Yeyish-chi?» deb soʻralganda, u (Anas): «U yanada qattiqroqdir», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг тик турган ҳолда ичишидан қайтардилар. «Ейиш-чи?» деб сўралганда, у (Анас): «У янада қаттиқроқдир», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَخَذْتُ ثَلاَثَةَ أَكْمُئٍ أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا فَعَصَرْتُهُنَّ فَجَعَلْتُ مَاءَهُنَّ فِي قَارُورَةٍ فَكَحَلْتُ بِهِ جَارِيَةً لِي فَبَرَأَتْ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Men uchta, yoki beshta, yoki yettita kamʼa (qoʻziqorin)ni olib, ularni siqdim. Soʻng ularning suvini bir shishaga soldim va u bilan oʻzimning bir choʻrimning koʻziga surma qildim, shunda u tuzaldi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Мен учта, ёки бешта, ёки еттита камъа (қўзиқорин)ни олиб, уларни сиқдим. Сўнг уларнинг сувини бир шишага солдим ва у билан ўзимнинг бир чўримнинг кўзига сурма қилдим, шунда у тузалди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الشُّونِيزُ دَوَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ . قَالَ قَتَادَةُ يَأْخُذُ كُلَّ يَوْمٍ إِحْدَى وَعِشْرِينَ حَبَّةً فَيَجْعَلُهُنَّ فِي خِرْقَةٍ فَلْيَنْقَعْهُ فَيَتَسَعَّطُ بِهِ كُلَّ يَوْمٍ فِي مَنْخَرِهِ الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً وَالثَّانِي فِي الأَيْسَرِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْمَنِ قَطْرَةً وَالثَّالِثُ فِي الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Shuniz (sebarga urugʻi, yaʼni qora zira) oʻlimdan boshqa har bir dardga davodir», dedi. Qatoda aytdi: «(Bemor) har kuni yigirma bitta donasini olib, ularni bir latta(matoga) joylaydi, soʻng uni (suvga) namlaydi va har kuni uni burniga tomizadi: oʻng burun teshigiga ikki tomchi, chap teshigiga bir tomchi; ikkinchi (kuni) chapga ikki tomchi, oʻngga bir tomchi; uchinchi (kuni) oʻngga ikki tomchi, chapga bir tomchi (tomiziladi)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Шуниз (себарга уруғи, яъни қора зира) ўлимдан бошқа ҳар бир дардга даводир», деди. Қатода айтди: «(Бемор) ҳар куни йигирма битта донасини олиб, уларни бир латта(матога) жойлайди, сўнг уни (сувга) намлайди ва ҳар куни уни бурнига томизади: ўнг бурун тешигига икки томчи, чап тешигига бир томчи; иккинчи (куни) чапга икки томчи, ўнгга бир томчи; учинчи (куни) ўнгга икки томчи, чапга бир томчи (томизилади)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْعَتُ الزَّيْتَ وَالْوَرْسَ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ . قَالَ قَتَادَةُ وَيَلُدُّهُ مِنَ الْجَانِبِ الَّذِي يَشْتَكِيهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ اسْمُهُ مَيْمُونٌ هُوَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ .
Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yon ogʻrigʻi (zotuljanb) uchun zaytun yogʻi va vorsni tavsiya qilar edilar. Qatoda aytdi: Va u (dori) ogʻriyotgan tomondan ogʻizga tomiziladi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Abdullohning ismi Maymun boʻlib, u Basralik shayxdir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ён оғриғи (зотулжанб) учун зайтун ёғи ва ворсни тавсия қилар эдилар. Қатода айтди: Ва у (дори) оғриётган томондан оғизга томизилади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Абдуллоҳнинг исми Маймун бўлиб, у Басралик шайхдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ هَلْ كَانَتِ الْمُصَافَحَةُ فِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺning sahobalarida qoʻl olishib koʻrishish bormidi?» deb soʻradim. U: «Ha», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларида қўл олишиб кўришиш бормиди?» деб сўрадим. У: «Ҳа», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنَ الأَنْصَارِ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ . قُلْتُ لأَنَسٍ مَنْ أَبُو زَيْدٍ قَالَ أَحَدُ عُمُومَتِي . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida Qurʼonni toʻrt kishi jamlagan (yod olgan) edi, ularning barchasi ansorlardan: Ubay ibn Kaʼb, Muoz ibn Jabal, Zayd ibn Sobit va Abu Zayd. Men Anasga: «Abu Zayd kim?», dedim. U: «Amakilarimdan biri», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида Қуръонни тўрт киши жамлаган (ёд олган) эди, уларнинг барчаси ансорлардан: Убай ибн Каъб, Муоз ибн Жабал, Зайд ибн Собит ва Абу Зайд. Мен Анасга: «Абу Зайд ким?», дедим. У: «Амакиларимдан бири», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ كَمْ حَجَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ وَاعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةٌ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةُ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةٌ مَعَ حَجَّتِهِ وَعُمْرَةُ الْجِعِرَّانَةِ إِذْ قَسَّمَ غَنِيمَةَ حُنَيْنٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَحَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ هُوَ أَبُو حَبِيبٍ الْبَصْرِيُّ هُوَ جَلِيلٌ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ .
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan: «Nabiy ﷺ necha marta haj qildilar?» deb soʻradim. U: «Bir marta haj qildilar va toʻrt marta umra qildilar: Zulqaʼdadagi umra, Hudaybiya umrasi, haji bilan birgalikdagi umra va Junayn oʻljasini taqsimlaganlarida Jiʼrronadagi umra», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Habbon ibn Hilol — u Abu Habib al-Basriy boʻlib, u jalil (ulugʻ) va siqa (ishonchli) (roviy)dir; uni Yahyo ibn Said al-Qatton siqa deb tasdiqlagan.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан: «Набий ﷺ неча марта ҳаж қилдилар?» деб сўрадим. У: «Бир марта ҳаж қилдилар ва тўрт марта умра қилдилар: Зулқаъдадаги умра, Ҳудайбия умраси, ҳажи билан биргаликдаги умра ва Жунайн ўлжасини тақсимлаганларида Жиърронадаги умра», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ҳаббон ибн Ҳилол — у Абу Ҳабиб ал-Басрий бўлиб, у жалил (улуғ) ва сиқа (ишончли) (ровий)дир; уни Яҳё ибн Саид ал-Қаттон сиқа деб тасдиқлаган.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، فِي أَمْرُكِ بِيَدِكِ . قَالَ ثَلاَثٌ .
Hasan (Basriy) (rahimahulloh)dan «amring oʻz qoʻlingda» degan soʻz haqida rivoyat qilinadi: «(Bu) uch (taloq) boʻladi.»Ҳасан (Басрий) (раҳимаҳуллоҳ)дан «амринг ўз қўлингда» деган сўз ҳақида ривоят қилинади: «(Бу) уч (талоқ) бўлади.»
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ الْجَلَبُ وَالْجَنَبُ فِي الرِّهَانِ .
Ibn al-Musanno bizga Abdulaʼlodan, u Saiddan, u Qatodadan rivoyat qildi. (Qatoda) aytdi: Jalab va janab garov (poyga)da boʻladi.Ибн ал-Мусанно бизга Абдулаълодан, у Саиддан, у Қатодадан ривоят қилди. (Қатода) айтди: Жалаб ва жанаб гаров (пойга)да бўлади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ قُلْتُ لِسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ مَا الأَعْضَبُ قَالَ النِّصْفُ فَمَا فَوْقَهُ .
Musaddad bizga Yahyodan, u Hishomdan, u Qatodadan rivoyat qildi. (Qatoda) dedi: Men Said ibn al-Musayyabga: «Aʼzab (qulogʻi yoki shoxi singan hayvon) nima?» dedim. U: «Yarmi va undan ortigʻi (singani)dir», dedi.Мусаддад бизга Яҳёдан, у Ҳишомдан, у Қатодадан ривоят қилди. (Қатода) деди: Мен Саид ибн ал-Мусайябга: «Аъзаб (қулоғи ёки шохи синган ҳайвон) нима?» дедим. У: «Ярми ва ундан ортиғи (сингани)дир», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْوَاحِدِ - عَنْ سَعِيدٍ، - يَعْنِي ابْنَ بَشِيرٍ - عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا غَزَا كَانَ لَهُ سَهْمٌ صَافٍ يَأْخُذُهُ مِنْ حَيْثُ شَاءَهُ فَكَانَتْ صَفِيَّةُ مِنْ ذَلِكَ السَّهْمِ وَكَانَ إِذَا لَمْ يَغْزُ بِنَفْسِهِ ضُرِبَ لَهُ بِسَهْمِهِ وَلَمْ يُخَيَّرْ .
Qatoda (rahimahulloh) aytadi: Rasululloh ﷺ gʻazotga chiqqanlarida, u zot uchun bir maxsus ulush (sahmi sofiy) boʻlardi, uni xohlagan joyidan olardilar. Safiyya ham oʻsha ulushdan edi. Agar oʻzlari gʻazotga chiqmagan boʻlsalar, u zotga (oʻz oʻrnida) ulushlari ajratilar, ammo (tanlash) ixtiyori berilmas edi.Қатода (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ғазотга чиққанларида, у зот учун бир махсус улуш (саҳми софий) бўларди, уни хоҳлаган жойидан олардилар. Сафийя ҳам ўша улушдан эди. Агар ўзлари ғазотга чиқмаган бўлсалар, у зотга (ўз ўрнида) улушлари ажратилар, аммо (танлаш) ихтиёри берилмас эди.
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، أَنَّهُ كَانَ يَأْخُذُ الْغُسْلَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، يَغْسِلُ بِالسِّدْرِ مَرَّتَيْنِ وَالثَّالِثَةَ بِالْمَاءِ وَالْكَافُورِ .
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Muhammad ibn Siyriyn gʻusl (qildirish usulini) Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan oʻrgangan edi: u (mayyitni) ikki marta sidr (bargi) bilan, uchinchisini esa suv va kofur bilan yuvardi.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Муҳаммад ибн Сийрийн ғусл (қилдириш усулини) Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ўрганган эди: у (маййитни) икки марта сидр (барги) билан, учинчисини эса сув ва кофур билан юварди.