Rofe ibn Xadij

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ ابْنِ أَخِي، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ كَانَ أَحَدُنَا إِذَا اسْتَغْنَى عَنْ أَرْضِهِ، أَعْطَاهَا بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالنِّصْفِ وَاشْتَرَطَ ثَلاَثَةَ جَدَاوِلَ وَالْقُصَارَةَ وَمَا سَقَى الرَّبِيعُ وَكَانَ الْعَيْشُ إِذْ ذَاكَ شَدِيدًا وَكَانَ يَعْمَلُ فِيهَا بِالْحَدِيدِ وَبِمَا شَاءَ اللَّهُ وَيُصِيبُ مِنْهَا مَنْفَعَةً فَأَتَانَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَاكُمْ عَنْ أَمْرٍ كَانَ لَكُمْ نَافِعًا وَطَاعَةُ اللَّهِ وَطَاعَةُ رَسُولِهِ أَنْفَعُ لَكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَاكُمْ عَنِ الْحَقْلِ وَيَقُولُ ‏"‏ مَنِ اسْتَغْنَى عَنْ أَرْضِهِ فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ أَوْ لِيَدَعْ ‏"‏ ‏.‏

Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bizdan biri oʻz yeriga ehtiyoji qolmasa, uni uchdan bir, toʻrtdan bir yoki yarim ulush evaziga berar va uch ariqning boʻyidagi hosilni, xirmondan qolgan boshoqlarni hamda buloq sugʻorgan hosilni oʻziga shart qilib olardi. Oʻsha paytda hayot ogʻir edi. Kishi yerda temir asbob bilan va Alloh xohlagan narsa bilan ishlab, undan manfaat topardi. Soʻng Rofeʼ ibn Xadij bizning oldimizga kelib: ‹Rasululloh ﷺ sizlarni oʻzlaringizga foydali boʻlgan bir ishdan qaytardilar, ammo Allohga itoat qilish va Uning Rasuliga itoat qilish sizlar uchun foydaliroqdir. Rasululloh ﷺ sizlarni haqldan qaytaradilar va: ‹Kim oʻz yeriga ehtiyoji qolmasa, uni birodariga inʼom qilib bersin yoki tashlab qoʻysin›, deydilar›, dedi.Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биздан бири ўз ерига эҳтиёжи қолмаса, уни учдан бир, тўртдан бир ёки ярим улуш эвазига берар ва уч ариқнинг бўйидаги ҳосилни, хирмондан қолган бошоқларни ҳамда булоқ суғорган ҳосилни ўзига шарт қилиб оларди. Ўша пайтда ҳаёт оғир эди. Киши ерда темир асбоб билан ва Аллоҳ хоҳлаган нарса билан ишлаб, ундан манфаат топарди. Сўнг Рофеъ ибн Хадиж бизнинг олдимизга келиб: ‹Расулуллоҳ ﷺ сизларни ўзларингизга фойдали бўлган бир ишдан қайтардилар, аммо Аллоҳга итоат қилиш ва Унинг Расулига итоат қилиш сизлар учун фойдалироқдир. Расулуллоҳ ﷺ сизларни ҳақлдан қайтарадилар ва: ‹Ким ўз ерига эҳтиёжи қолмаса, уни биродарига инъом қилиб берсин ёки ташлаб қўйсин›, дейдилар›, деди.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ كُنَّا نُحَاقِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَعَمَ أَنَّ بَعْضَ عُمُومَتِهِ أَتَاهُمْ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلاَ يُكْرِيهَا بِطَعَامٍ مُسَمًّى ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ davrida yerni hosili evaziga ijaraga berardik. Amakilarimdan baʼzilari ularning oldiga kelib: «Rasululloh ﷺ: ‹Kimning yeri boʻlsa, uni maʼlum miqdordagi maʼlum bir oziq-ovqat evaziga ijaraga bermasin›, dedilar», dedi.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида ерни ҳосили эвазига ижарага берардик. Амакиларимдан баъзилари уларнинг олдига келиб: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимнинг ери бўлса, уни маълум миқдордаги маълум бир озиқ-овқат эвазига ижарага бермасин›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ زَرَعَ فِي أَرْضِ قَوْمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِمْ فَلَيْسَ لَهُ مِنَ الزَّرْعِ شَىْءٌ وَتُرَدُّ عَلَيْهِ نَفَقَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir qavmning yerida ularning ruxsatisiz ekin eksa, unga ekindan hech narsa yoʻq, ammo unga sarf-xarajati qaytariladi», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қавмнинг ерида уларнинг рухсатисиз экин экса, унга экиндан ҳеч нарса йўқ, аммо унга сарф-харажати қайтарилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، سَمِعَ عَاصِمَ بْنَ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، - وَجَدُّهُ بَدْرِيٌّ - يُخْبِرُ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَصْبِحُوا بِالصُّبْحِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلأَجْرِ أَوْ لأَجْرِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bomdodni tong yorishtirib oʻqinglar, chunki bu ajr uchun, yoxud ajringiz uchun kattaroqdir», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бомдодни тонг ёриштириб ўқинглар, чунки бу ажр учун, ёхуд ажрингиз учун каттароқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ قَطْعَ فِي ثَمَرٍ وَلاَ كَثَرٍ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Meva va xurmo pishigʻida qoʻl kesilmaydi», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мева ва хурмо пишиғида қўл кесилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، وَعَبْدُ الرَّحِيمِ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنَحْنُ بِذِي الْحُلَيْفَةِ مِنْ تِهَامَةَ فَأَصَبْنَا إِبِلاً وَغَنَمًا فَعَجِلَ الْقَوْمُ فَأَغْلَيْنَا الْقُدُورَ قَبْلَ أَنْ تُقْسَمَ فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَمَرَ بِهَا فَأُكْفِئَتْ ثُمَّ عَدَلَ الْجَزُورَ بِعَشَرَةٍ مِنَ الْغَنَمِ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Tihoma tomonidagi Zul-Hulayfada edik. Bizga tuyalar va qoʻylar oʻlja boʻldi. Odamlar shoshildilar va biz taqsimlanmasidan avval qozonlarni qaynatib yubordik. Shunda Rasululloh ﷺ oldimizga kelib, ularni toʻkib tashlashni buyurdilar, keyin bir tuyani oʻn qoʻyga tenglashtirdilar».Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Тиҳома томонидаги Зул-Ҳулайфада эдик. Бизга туялар ва қўйлар ўлжа бўлди. Одамлар шошилдилар ва биз тақсимланмасидан аввал қозонларни қайнатиб юбордик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келиб, уларни тўкиб ташлашни буюрдилар, кейин бир туяни ўн қўйга тенглаштирдилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّنَافِسِيُّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي سَفَرٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَكُونُ فِي الْمَغَازِي فَلاَ يَكُونُ مَعَنَا مُدًى فَقَالَ ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَكُلْ غَيْرَ السِّنِّ وَالظُّفْرِ فَإِنَّ السِّنَّ عَظْمٌ وَالظُّفْرَ مُدَى الْحَبَشَةِ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. «Ey Allohning Rasuli, biz jang maydonlarida boʻlamiz, ammo yonimizda pichoq boʻlmaydi», dedim. U zot ﷺ: «Qonni oqizgan va unga Allohning ismi zikr qilingan narsa bilan (soʻyilganini) yeyaver, faqat tish va tirnoqdan boshqa (narsa bilan). Chunki tish suyakdir, tirnoq esa habashlarning pichogʻidir», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жанг майдонларида бўламиз, аммо ёнимизда пичоқ бўлмайди», дедим. У зот ﷺ: «Қонни оқизган ва унга Аллоҳнинг исми зикр қилинган нарса билан (сўйилганини) еявер, фақат тиш ва тирноқдан бошқа (нарса билан). Чунки тиш суякдир, тирноқ эса ҳабашларнинг пичоғидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي سَفَرٍ فَنَدَّ بَعِيرٌ فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ لَهَا أَوَابِدَ - أَحْسَبُهُ قَالَ - كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ فَمَا غَلَبَكُمْ مِنْهَا فَاصْنَعُوا بِهِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan bir safarda edik. Bir tuya qochib ketdi, bir kishi unga oʻq otdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Bularda ham yovvoyi hayvonlarnikidek (qochish) xususiyati bor. Bulardan qaysi biri sizni yenggudek boʻlsa (qoʻlga tushmasa), unga mana shunday qilinglar», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бир сафарда эдик. Бир туя қочиб кетди, бир киши унга ўқ отди. Шунда Набий ﷺ: «Буларда ҳам ёввойи ҳайвонларникидек (қочиш) хусусияти бор. Булардан қайси бири сизни енггудек бўлса (қўлга тушмаса), унга мана шундай қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَابْرُدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَى ابْنٍ لِعَمَّارٍ فَقَالَ ‏"‏ اكْشِفِ الْبَاسْ رَبَّ النَّاسْ إِلَهَ النَّاسْ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Isitma jahannamning qizigʻidandir, bas, uni suv bilan sovuting», deganlarini eshitdim. Soʻng u zot Ammorning bir oʻgʻlining oldiga kirdilar va: «Baloni ketkaz, ey odamlarning Robbi, ey odamlarning Ilohi», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Иситма жаҳаннамнинг қизиғидандир, бас, уни сув билан совутинг», деганларини эшитдим. Сўнг у зот Амморнинг бир ўғлининг олдига кирдилар ва: «Балони кетказ, эй одамларнинг Робби, эй одамларнинг Илоҳи», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ الضَّحَّاكِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ فِي مَسْجِدِنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْكَعُوا هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ فِي بُيُوتِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizning yonimizga, Banu Abdulashhal qabilasiga keldilar va masjidimizda bizga imom boʻlib shom namozini oʻqidilar, soʻng: «Bu ikki rakaatni uylaringizda oʻqinglar», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг ёнимизга, Бану Абдулашҳал қабиласига келдилар ва масжидимизда бизга имом бўлиб шом намозини ўқидилар, сўнг: «Бу икки ракаатни уйларингизда ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ جَاءَ جِبْرِيلُ - أَوْ مَلَكٌ - إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ مَا تَعُدُّونَ مَنْ شَهِدَ بَدْرًا فِيكُمْ قَالُوا خِيَارَنَا ‏.‏ قَالَ كَذَلِكَ هُمْ عِنْدَنَا خِيَارُ الْمَلاَئِكَةِ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jibril — yoki bir farishta — Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «Oranglarda Badrda qatnashganlarni qanday hisoblaysizlar?» dedi. U zot: «Ular bizning eng yaxshilarimiz», dedilar. U (farishta): «Ular bizning nazdimizda ham shundaydir, farishtalarning eng yaxshilaridir», dedi.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жибрил — ёки бир фаришта — Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «Орангларда Бадрда қатнашганларни қандай ҳисоблайсизлар?» деди. У зот: «Улар бизнинг энг яхшиларимиз», дедилар. У (фаришта): «Улар бизнинг наздимизда ҳам шундайдир, фаришталарнинг энг яхшиларидир», деди.