حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ أَخَذَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ الْبَيْعَةِ أَلاَّ نَنُوحَ فَمَا وَفَتْ مِنَّا امْرَأَةٌ إِلاَّ خَمْسٌ أُمُّ سُلَيْمٍ وَأُمُّ الْعَلاَءِ وَابْنَةُ أَبِي سَبْرَةَ امْرَأَةُ مُعَاذٍ أَوِ ابْنَةُ أَبِي سَبْرَةَ وَامْرَأَةُ مُعَاذٍ .
Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizdan bayʼat bilan birga nola qilmaslikka (ahd) oldilar. Shunda bizdan beshtasidan boshqa hech bir ayol (ahdiga) vafo qilmadi: Umm Sulaym, Umm al-Alo, Abu Sabraning qizi — Muozning xotini, yoki Abu Sabraning qizi va Muozning xotini.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биздан байъат билан бирга нола қилмасликка (аҳд) олдилар. Шунда биздан бештасидан бошқа ҳеч бир аёл (аҳдига) вафо қилмади: Умм Сулайм, Умм ал-Ало, Абу Сабранинг қизи — Муознинг хотини, ёки Абу Сабранинг қизи ва Муознинг хотини.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا أَسْبَاطٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ أَخَذَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْبَيْعَةِ أَلاَّ تَنُحْنَ فَمَا وَفَتْ مِنَّا غَيْرُ خَمْسٍ مِنْهُنَّ أُمُّ سُلَيْمٍ .
Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizdan bayʼatda nola qilmaslikka (ahd) oldilar. Shunda bizdan beshtasidan boshqa (hech kim) vafo qilmadi, ulardan biri Umm Sulaym edi.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биздан байъатда нола қилмасликка (аҳд) олдилар. Шунда биздан бештасидан бошқа (ҳеч ким) вафо қилмади, улардан бири Умм Сулайм эди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا أَخْبَرَنَا حَفْصُ بْنُ، غِيَاثٍ عَنْ هِشَامٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَمَّا أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ فِي رِوَايَتِهِ لِلْحَلاَّقِ " هَا " . وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى الْجَانِبِ الأَيْمَنِ هَكَذَا فَقَسَمَ شَعَرَهُ بَيْنَ مَنْ يَلِيهِ - قَالَ - ثُمَّ أَشَارَ إِلَى الْحَلاَّقِ وَإِلَى الْجَانِبِ الأَيْسَرِ فَحَلَقَهُ فَأَعْطَاهُ أُمَّ سُلَيْمٍ . وَأَمَّا فِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ قَالَ فَبَدَأَ بِالشِّقِّ الأَيْمَنِ فَوَزَّعَهُ الشَّعَرَةَ وَالشَّعَرَتَيْنِ بَيْنَ النَّاسِ ثُمَّ قَالَ بِالأَيْسَرِ فَصَنَعَ بِهِ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ " هَا هُنَا أَبُو طَلْحَةَ " . فَدَفَعَهُ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr oʻz rivoyatida shunday dedi: (Rasululloh ﷺ) sartaroshga: «Mana shu yerdan», deb qoʻllari bilan oʻng tomonga shunday ishora qildilar va sochlarini oʻz yonidagilar orasida boʻlib berdilar. (Roviy) dedi: soʻng sartaroshga va chap tomonga ishora qildilar, (sartarosh) uni oldirdi va (Rasululloh ﷺ) uni Umm Sulaymga berdilar. Abu Kuraybning rivoyatida esa shunday dedi: (Rasululloh ﷺ) oʻng tomondan boshladilar va bir-ikki tola sochni odamlar orasida taqsimladilar, soʻng chap tomonni (aytdilar) va u bilan ham xuddi shunday qildilar, keyin: «Mana shu yerda Abu Talha bormi?» dedilar va uni Abu Talhaga berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ўз ривоятида шундай деди: (Расулуллоҳ ﷺ) сартарошга: «Мана шу ердан», деб қўллари билан ўнг томонга шундай ишора қилдилар ва сочларини ўз ёнидагилар орасида бўлиб бердилар. (Ровий) деди: сўнг сартарошга ва чап томонга ишора қилдилар, (сартарош) уни олдирди ва (Расулуллоҳ ﷺ) уни Умм Сулаймга бердилар. Абу Курайбнинг ривоятида эса шундай деди: (Расулуллоҳ ﷺ) ўнг томондан бошладилар ва бир-икки тола сочни одамлар орасида тақсимладилар, сўнг чап томонни (айтдилар) ва у билан ҳам худди шундай қилдилар, кейин: «Мана шу ерда Абу Талҳа борми?» дедилар ва уни Абу Талҳага бердилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ قَالَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْحَسَرَ الإِزَارُ عَنْ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ " . قَالَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ وَقَدْ خَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ . قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ . قَالَ وَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً وَجُمِعَ السَّبْىُ فَجَاءَهُ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ . فَقَالَ " اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً " . فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدِ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ مَا تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ . قَالَ " ادْعُوهُ بِهَا " . قَالَ فَجَاءَ بِهَا فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا " . قَالَ وَأَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا . فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا فَقَالَ " مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ " قَالَ وَبَسَطَ نِطَعًا قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالأَقِطِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ فَحَاسُوا حَيْسًا . فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. Biz uning yonida tong namozini qorongʻulikda oʻqidik. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ ulovga mindilar, Abu Talha ham mindi, men esa Abu Talhaning orqasida (mingashib) edim. Allohning Nabiysi ﷺ Xaybar koʻchasi (tor yoʻli)dan ot choptirdilar, mening tizzam Allohning Nabiysi ﷺ ning sonlariga tegib turardi va Allohning Nabiysi ﷺ ning sonidan izor (etak) ochilib, men Allohning Nabiysi ﷺ ning sonining oqligini koʻrib turardim. Qishloqqa kirganlarida: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻladi!» — dedilar. Buni uch marta aytdilar. Qavm oʻz ishlariga (dalaga) chiqib boʻlgan edi, ular: «Vallohi, Muhammad (keldi)!» — deyishdi. Abdulaziz dedi: Baʼzi doʻstlarimiz: «Muhammad va qoʻshin (keldi)», deb aytishdi, dedi. Biz uni (Xaybarni) kuch bilan oldik, asirlar toʻplandi. Shunda Dihya kelib: «Yo Rasululloh! Menga asirlardan bir choʻri bering», dedi. (U zot): «Borib bir choʻri ol», dedilar. U Safiyya binti Huyayni oldi. Soʻng bir kishi Allohning Nabiysi ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Allohning Nabiysi! Siz Dihyaga Qurayza va Naziyr (qabilalari)ning boshligʻi (Huyay)ning qizi Safiyyani berdingiz, u faqat Sizga loyiqdir», dedi. (U zot): «Uni (Dihyani) u (Safiyya) bilan birga chaqiringlar», dedilar. (Dihya) uni olib keldi. Nabiy ﷺ unga nazar solganlarida: «Sen asirlardan undan boshqa choʻri ol», dedilar. (U zot) uni ozod qildilar va unga uylandilar. Sobit unga: «Ey Abu Hamza! (Rasululloh) unga qancha mahr berdilar?» dedi. (Anas): «Uning oʻzini (mahr qildilar): uni ozod qilib, unga uylandilar», dedi. Yoʻlda Ummu Sulaym uni (Safiyyani) tayyorlab, kechasi (kuyovga) hadya qildi. Shunda Nabiy ﷺ kuyov boʻlib tongni qarshiladilar va: «Kimning yonida biror narsa boʻlsa, uni keltirsin», dedilar. (U zot) bir sufra (teri dasturxon) yoydilar. Soʻng kimdir qurut keltira boshladi, kimdir xurmo keltira boshladi, kimdir sariyogʻ keltira boshladi va ular xays (taom) tayyorlashdi. Bu Rasululloh ﷺ ning valima (toʻy oshi)si boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. Биз унинг ёнида тонг намозини қоронғуликда ўқидик. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ уловга миндилар, Абу Талҳа ҳам минди, мен эса Абу Талҳанинг орқасида (мингашиб) эдим. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбар кўчаси (тор йўли)дан от чоптирдилар, менинг тиззам Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонларига тегиб турарди ва Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонидан изор (этак) очилиб, мен Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонининг оқлигини кўриб турардим. Қишлоққа кирганларида: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлади!» — дедилар. Буни уч марта айтдилар. Қавм ўз ишларига (далага) чиқиб бўлган эди, улар: «Валлоҳи, Муҳаммад (келди)!» — дейишди. Абдулазиз деди: Баъзи дўстларимиз: «Муҳаммад ва қўшин (келди)», деб айтишди, деди. Биз уни (Хайбарни) куч билан олдик, асирлар тўпланди. Шунда Диҳя келиб: «Ё Расулуллоҳ! Менга асирлардан бир чўри беринг», деди. (У зот): «Бориб бир чўри ол», дедилар. У Сафийя бинти Ҳуяйни олди. Сўнг бир киши Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Аллоҳнинг Набийси! Сиз Диҳяга Қурайза ва Назийр (қабилалари)нинг бошлиғи (Ҳуяй)нинг қизи Сафийяни бердингиз, у фақат Сизга лойиқдир», деди. (У зот): «Уни (Диҳяни) у (Сафийя) билан бирга чақиринглар», дедилар. (Диҳя) уни олиб келди. Набий ﷺ унга назар солганларида: «Сен асирлардан ундан бошқа чўри ол», дедилар. (У зот) уни озод қилдилар ва унга уйландилар. Собит унга: «Эй Абу Ҳамза! (Расулуллоҳ) унга қанча маҳр бердилар?» деди. (Анас): «Унинг ўзини (маҳр қилдилар): уни озод қилиб, унга уйландилар», деди. Йўлда Умму Сулайм уни (Сафийяни) тайёрлаб, кечаси (куёвга) ҳадя қилди. Шунда Набий ﷺ куёв бўлиб тонгни қаршиладилар ва: «Кимнинг ёнида бирор нарса бўлса, уни келтирсин», дедилар. (У зот) бир суфра (тери дастурхон) ёйдилар. Сўнг кимдир қурут келтира бошлади, кимдир хурмо келтира бошлади, кимдир сариёғ келтира бошлади ва улар хайс (таом) тайёрлашди. Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг валима (тўй оши)си бўлди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ رِدْفَ أَبِي طَلْحَةَ يَوْمَ خَيْبَرَ وَقَدَمِي تَمَسُّ قَدَمَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَأَتَيْنَاهُمْ حِينَ بَزَغَتِ الشَّمْسُ وَقَدْ أَخْرَجُوا مَوَاشِيَهُمَ وَخَرَجُوا بِفُئُوسِهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ وَمُرُورِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ - قَالَ - وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ " . قَالَ وَهَزَمَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَوَقَعَتْ فِي سَهْمِ دَحْيَةَ جَارِيَةٌ جَمِيلَةٌ فَاشْتَرَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعَةِ أَرْؤُسٍ ثُمَّ دَفَعَهَا إِلَى أُمِّ سُلَيْمٍ تُصَنِّعُهَا لَهُ وَتُهَيِّئُهَا - قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَالَ - وَتَعْتَدُّ فِي بَيْتِهَا وَهِيَ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ - قَالَ - وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلِيمَتَهَا التَّمْرَ وَالأَقِطَ وَالسَّمْنَ فُحِصَتِ الأَرْضُ أَفَاحِيصَ وَجِيءَ بِالأَنْطَاعِ فَوُضِعَتْ فِيهَا وَجِيءَ بِالأَقِطِ وَالسَّمْنِ فَشَبِعَ النَّاسُ - قَالَ - وَقَالَ النَّاسُ لاَ نَدْرِي أَتَزَوَّجَهَا أَمِ اتَّخَذَهَا أُمَّ وَلَدٍ . قَالُوا إِنْ حَجَبَهَا فَهْىَ امْرَأَتُهُ وَإِنْ لَمْ يَحْجُبْهَا فَهْىَ أُمُّ وَلَدٍ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَبَ حَجَبَهَا فَقَعَدَتْ عَلَى عَجُزِ الْبَعِيرِ فَعَرَفُوا أَنَّهُ قَدْ تَزَوَّجَهَا . فَلَمَّا دَنَوْا مِنَ الْمَدِينَةِ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَدَفَعْنَا - قَالَ - فَعَثَرَتِ النَّاقَةُ الْعَضْبَاءُ وَنَدَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَدَرَتْ فَقَامَ فَسَتَرَهَا وَقَدْ أَشْرَفَتِ النِّسَاءُ فَقُلْنَ أَبْعَدَ اللَّهُ الْيَهُودِيَّةَ . قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَوَقَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ وَقَعَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni men Abu Talhaning orqasida (mingashib) edim va oyogʻim Rasululloh ﷺ ning oyoqlariga tegib turardi. Quyosh chiqqanda biz ular (Xaybar ahli)ning oldiga yetib bordik. Ular chorvalarini chiqarib boʻlgan va belkurak, savat hamda ketmonlari bilan (dalaga) chiqishgan edi. Ular: «Muhammad va qoʻshin (keldi)!» — deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻladi!» — dedilar. Alloh azza va jalla ularni magʻlub etdi va Dihyaning ulushiga goʻzal bir choʻri tushdi. Rasululloh ﷺ uni yetti bosh (asir) evaziga sotib oldilar, soʻng uni onam Ummu Sulaymga topshirib: «Uni tayyorlab, orasta qilsin», dedilar. Menimcha, (u zot): «Va uning uyida iddasini oʻtkazsin», dedilar. U Safiyya binti Huyay edi. Rasululloh ﷺ uning valimasini xurmo, qurut va sariyogʻdan qildilar. Yer kovlanib (chuqurchalar) qilindi, terilar keltirilib, ularning ichiga (taom) qoʻyildi, qurut va sariyogʻ keltirildi va odamlar toʻyib yeyishdi. Odamlar: «Bilmaymiz, (u zot) unga uylandilarmi yoki uni ummu valad (farzand koʻruvchi choʻri) qilib oldilarmi?» deyishdi. Ular: «Agar (u zot) uni (hijob bilan) toʻssalar, u uning xotinidir; agar toʻsmasalar, u ummu valaddir», deyishdi. (U zot) ulovga minmoqchi boʻlganlarida uni (hijob bilan) toʻsdilar, u tuyaning orqa qismiga oʻtirdi va shunda ular (u zot) unga uylanganliklarini bilishdi. Madinaga yaqinlashganimizda Rasululloh ﷺ (ulovni) tezlatdilar, biz ham tezlatdik. Azbo (ismli) tuya qoqilib ketdi, Rasululloh ﷺ (otdan) uchib tushdilar, u (Safiyya) ham uchib tushdi. (U zot) oʻrnidan turib, uni (Safiyyani) toʻsdilar. Ayollar (tomdan) qarab: «Alloh yahudiyani uzoq (rahmatidan yiroq) qilsin!» deyishdi. (Sobit) dedi: Men: «Ey Abu Hamza! Rasululloh ﷺ rostdan ham (otdan) yiqildilarmi?» deb soʻradim. (Anas): «Ha, vallohi, rostdan ham yiqildilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни мен Абу Талҳанинг орқасида (мингашиб) эдим ва оёғим Расулуллоҳ ﷺ нинг оёқларига тегиб турарди. Қуёш чиққанда биз улар (Хайбар аҳли)нинг олдига етиб бордик. Улар чорваларини чиқариб бўлган ва белкурак, сават ҳамда кетмонлари билан (далага) чиқишган эди. Улар: «Муҳаммад ва қўшин (келди)!» — дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлади!» — дедилар. Аллоҳ азза ва жалла уларни мағлуб этди ва Диҳянинг улушига гўзал бир чўри тушди. Расулуллоҳ ﷺ уни етти бош (асир) эвазига сотиб олдилар, сўнг уни онам Умму Сулаймга топшириб: «Уни тайёрлаб, ораста қилсин», дедилар. Менимча, (у зот): «Ва унинг уйида иддасини ўтказсин», дедилар. У Сафийя бинти Ҳуяй эди. Расулуллоҳ ﷺ унинг валимасини хурмо, қурут ва сариёғдан қилдилар. Ер ковланиб (чуқурчалар) қилинди, терилар келтирилиб, уларнинг ичига (таом) қўйилди, қурут ва сариёғ келтирилди ва одамлар тўйиб ейишди. Одамлар: «Билмаймиз, (у зот) унга уйландиларми ёки уни умму валад (фарзанд кўрувчи чўри) қилиб олдиларми?» дейишди. Улар: «Агар (у зот) уни (ҳижоб билан) тўссалар, у унинг хотинидир; агар тўсмасалар, у умму валаддир», дейишди. (У зот) уловга минмоқчи бўлганларида уни (ҳижоб билан) тўсдилар, у туянинг орқа қисмига ўтирди ва шунда улар (у зот) унга уйланганликларини билишди. Мадинага яқинлашганимизда Расулуллоҳ ﷺ (уловни) тезлатдилар, биз ҳам тезлатдик. Азбо (исмли) туя қоқилиб кетди, Расулуллоҳ ﷺ (отдан) учиб тушдилар, у (Сафийя) ҳам учиб тушди. (У зот) ўрнидан туриб, уни (Сафийяни) тўсдилар. Аёллар (томдан) қараб: «Аллоҳ яҳудияни узоқ (раҳматидан йироқ) қилсин!» дейишди. (Собит) деди: Мен: «Эй Абу Ҳамза! Расулуллоҳ ﷺ ростдан ҳам (отдан) йиқилдиларми?» деб сўрадим. (Анас): «Ҳа, валлоҳи, ростдан ҳам йиқилдилар», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ تَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ بِأَهْلِهِ - قَالَ - فَصَنَعَتْ أُمِّي أُمُّ سُلَيْمٍ حَيْسًا فَجَعَلَتْهُ فِي تَوْرٍ فَقَالَتْ يَا أَنَسُ اذْهَبْ بِهَذَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْ بَعَثَتْ بِهَذَا إِلَيْكَ أُمِّي وَهْىَ تُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا لَكَ مِنَّا قَلِيلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ - قَالَ - فَذَهَبْتُ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أُمِّي تُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا لَكَ مِنَّا قَلِيلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ " ضَعْهُ - ثُمَّ قَالَ - اذْهَبْ فَادْعُ لِي فُلاَنًا وَفُلاَنًا وَفُلاَنًا وَمَنْ لَقِيتَ " . وَسَمَّى رِجَالاً - قَالَ - فَدَعَوْتُ مَنْ سَمَّى وَمَنْ لَقِيتُ . قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ عَدَدَ كَمْ كَانُوا قَالَ زُهَاءَ ثَلاَثِمِائَةٍ . وَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَنَسُ هَاتِ التَّوْرَ " . قَالَ فَدَخَلُوا حَتَّى امْتَلأَتِ الصُّفَّةُ وَالْحُجْرَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِيَتَحَلَّقْ عَشَرَةٌ عَشَرَةٌ وَلْيَأْكُلْ كُلُّ إِنْسَانٍ مِمَّا يَلِيهِ " . قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا - قَالَ - فَخَرَجَتْ طَائِفَةٌ وَدَخَلَتْ طَائِفَةٌ حَتَّى أَكَلُوا كُلُّهُمْ . فَقَالَ لِي " يَا أَنَسُ ارْفَعْ " . قَالَ فَرَفَعْتُ فَمَا أَدْرِي حِينَ وَضَعْتُ كَانَ أَكْثَرَ أَمْ حِينَ رَفَعْتُ - قَالَ - وَجَلَسَ طَوَائِفُ مِنْهُمْ يَتَحَدَّثُونَ فِي بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ وَزَوْجَتُهُ مُوَلِّيَةٌ وَجْهَهَا إِلَى الْحَائِطِ فَثَقُلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ عَلَى نِسَائِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَلَمَّا رَأَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ رَجَعَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ ثَقُلُوا عَلَيْهِ - قَالَ - فَابْتَدَرُوا الْبَابَ فَخَرَجُوا كُلُّهُمْ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم َتَّى أَرْخَى السِّتْرَ وَدَخَلَ وَأَنَا جَالِسٌ فِي الْحُجْرَةِ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى خَرَجَ عَلَىَّ . وَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَرَأَهُنَّ عَلَى النَّاسِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ . قَالَ الْجَعْدُ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَا أَحْدَثُ النَّاسِ عَهْدًا بِهَذِهِ الآيَاتِ وَحُجِبْنَ نِسَاءُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uylanib, ahli (xotini)ning huzuriga kirdilar. Onam Ummu Sulaym xays tayyorlab, uni bir idishga soldi va: «Ey Anas! Buni Rasululloh ﷺ ga olib borib: ‹Buni Sizga onam yubordi va u Sizga salom yoʻllamoqda hamda: Yo Rasululloh, bu biz tomondan Sizga oz (hadya), demoqda›, deb ayt», dedi. Men uni Rasululloh ﷺ ga olib bordim va: «Onam Sizga salom yoʻllamoqda va: ‹Yo Rasululloh, bu biz tomondan Sizga oz (hadya)›, demoqda», dedim. (U zot): «Uni qoʻy», dedilar, soʻng: «Borib, men uchun falonchi, falonchi va falonchini hamda uchratganlaringni chaqir», dedilar va baʼzi kishilarning ismlarini aytdilar. Men (u zot) nom oʻzgan kishilarni va uchratganlarimni chaqirdim. (Rovi) dedi: Men Anasdan: «Ular qancha (kishi) edi?» deb soʻradim. (Anas): «Taxminan uch yuz (kishi) edi», dedi. Rasululloh ﷺ menga: «Ey Anas! Idishni keltir», dedilar. Soʻng ular kira boshlashdi, hatto suffa va hujra toʻlib ketdi. Rasululloh ﷺ: «Oʻntadan-oʻntadan halqa (doira) qilib oʻtirsin va har bir kishi oʻzining oldidan yesin», dedilar. Ular toʻyib yeyishdi. Bir guruh chiqdi, bir guruh kirdi, toki ularning hammasi yeb boʻlguncha. Soʻng (u zot) menga: «Ey Anas! (Idishni) koʻtar», dedilar. Men koʻtardim va bilolmadim — qoʻygan paytimda koʻproq edimi yoki koʻtargan paytimda. Ulardan bir necha guruh Rasululloh ﷺ ning uyida suhbatlashib oʻtirdi, Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, ayollari (Zaynab) yuzini devorga oʻgirgan edi. Ular Rasululloh ﷺ ga ogʻir botdi (bezovta qildi). Shunda Rasululloh ﷺ chiqib, ayollariga salom berdilar, soʻng qaytdilar. Ular Rasululloh ﷺ ning qaytganlarini koʻrishganda, oʻzlari (u zotga) ogʻir botganlarini anglab yetishdi. Ular eshikka oshiqishdi va hammasi chiqib ketishdi. Rasululloh ﷺ kelib, parda tushirdilar va kirdilar, men esa hujrada oʻtirgan edim. (U zot) ozgina (fursat) qolib, oldimga chiqdilar. Bu oyat nozil qilingan edi. Rasululloh ﷺ chiqib, ularni odamlarga oʻqib berdilar: {Ey iymon keltirganlar! Nabiy uylariga taomga taklif etilmaguningizcha va (taom) pishishini kutib oʻtirmagan holda kirmanglar, lekin taklif etilganingizda kiringlar, taom yeb boʻlgach esa tarqalinglar hamda (oʻzaro) suhbatga berilib oʻtirib qolmanglar. Albatta bu Nabiyga ozor beradi} oyatning oxirigacha. Al-Jaʼd dedi: Anas ibn Molik: «Men bu oyatlardan odamlar orasida eng yaqin (vaqtda) xabar topganman», dedi. Va Nabiy ﷺ ning ayollari (hijob bilan) toʻsildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйланиб, аҳли (хотини)нинг ҳузурига кирдилар. Онам Умму Сулайм хайс тайёрлаб, уни бир идишга солди ва: «Эй Анас! Буни Расулуллоҳ ﷺ га олиб бориб: ‹Буни Сизга онам юборди ва у Сизга салом йўлламоқда ҳамда: Ё Расулуллоҳ, бу биз томондан Сизга оз (ҳадя), демоқда›, деб айт», деди. Мен уни Расулуллоҳ ﷺ га олиб бордим ва: «Онам Сизга салом йўлламоқда ва: ‹Ё Расулуллоҳ, бу биз томондан Сизга оз (ҳадя)›, демоқда», дедим. (У зот): «Уни қўй», дедилар, сўнг: «Бориб, мен учун фалончи, фалончи ва фалончини ҳамда учратганларингни чақир», дедилар ва баъзи кишиларнинг исмларини айтдилар. Мен (у зот) ном ўзган кишиларни ва учратганларимни чақирдим. (Рови) деди: Мен Анасдан: «Улар қанча (киши) эди?» деб сўрадим. (Анас): «Тахминан уч юз (киши) эди», деди. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Анас! Идишни келтир», дедилар. Сўнг улар кира бошлашди, ҳатто суффа ва ҳужра тўлиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ўнтадан-ўнтадан ҳалқа (доира) қилиб ўтирсин ва ҳар бир киши ўзининг олдидан есин», дедилар. Улар тўйиб ейишди. Бир гуруҳ чиқди, бир гуруҳ кирди, токи уларнинг ҳаммаси еб бўлгунча. Сўнг (у зот) менга: «Эй Анас! (Идишни) кўтар», дедилар. Мен кўтардим ва билолмадим — қўйган пайтимда кўпроқ эдими ёки кўтарган пайтимда. Улардан бир неча гуруҳ Расулуллоҳ ﷺ нинг уйида суҳбатлашиб ўтирди, Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, аёллари (Зайнаб) юзини деворга ўгирган эди. Улар Расулуллоҳ ﷺ га оғир ботди (безовта қилди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, аёлларига салом бердилар, сўнг қайтдилар. Улар Расулуллоҳ ﷺ нинг қайтганларини кўришганда, ўзлари (у зотга) оғир ботганларини англаб етишди. Улар эшикка ошиқишди ва ҳаммаси чиқиб кетишди. Расулуллоҳ ﷺ келиб, парда туширдилар ва кирдилар, мен эса ҳужрада ўтирган эдим. (У зот) озгина (фурсат) қолиб, олдимга чиқдилар. Бу оят нозил қилинган эди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, уларни одамларга ўқиб бердилар: {Эй иймон келтирганлар! Набий уйларига таомга таклиф этилмагунингизча ва (таом) пишишини кутиб ўтирмаган ҳолда кирманглар, лекин таклиф этилганингизда киринглар, таом еб бўлгач эса тарқалинглар ҳамда (ўзаро) суҳбатга берилиб ўтириб қолманглар. Албатта бу Набийга озор беради} оятнинг охиригача. Ал-Жаъд деди: Анас ибн Молик: «Мен бу оятлардан одамлар орасида энг яқин (вақтда) хабар топганман», деди. Ва Набий ﷺ нинг аёллари (ҳижоб билан) тўсилди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا تَزَوَّجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ أَهْدَتْ لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ حَيْسًا فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ فَقَالَ أَنَسٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبْ فَادْعُ لِي مَنْ لَقِيتَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ " . فَدَعَوْتُ لَهُ مَنْ لَقِيتُ فَجَعَلُوا يَدْخُلُونَ عَلَيْهِ فَيَأْكُلُونَ وَيَخْرُجُونَ وَوَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى الطَّعَامِ فَدَعَا فِيهِ وَقَالَ فِيهِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ وَلَمْ أَدَعْ أَحَدًا لَقِيتُهُ إِلاَّ دَعَوْتُهُ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَخَرَجُوا وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَأَطَالُوا عَلَيْهِ الْحَدِيثَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَحْيِي مِنْهُمْ أَنْ يَقُولَ لَهُمْ شَيْئًا فَخَرَجَ وَتَرَكَهُمْ فِي الْبَيْتِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ} قَالَ قَتَادَةُ غَيْرَ مُتَحَيِّنِينَ طَعَامًا وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا حَتَّى بَلَغَ { ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ}
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zaynabga uylanganlarida, Ummu Sulaym u zotga toshdan yasalgan idishda xays hadya qildi. Anas dedi: Rasululloh ﷺ: «Borib, men uchun musulmonlardan uchratganingni chaqir», dedilar. Men u zot uchun uchratganimni chaqirdim. Ular u zotning huzuriga kira boshlashdi, yeb chiqib ketishaverdi. Nabiy ﷺ qoʻllarini taomga qoʻyib, unga baraka soʻrab duo qildilar va unda Alloh xohlagan narsani aytdilar. Men uchratgan har bir kishini chaqirdim. Ular toʻyib yeb chiqdilar, lekin ulardan bir guruh qolib, suhbatni choʻzib yubordi. Nabiy ﷺ ularga biror narsa demoqdan uyaldilar, shu sababli (u zot) chiqib, ularni uyda qoldirdilar. Shunda Alloh azza va jalla shu (oyat)ni nozil qildi: {Ey iymon keltirganlar! Nabiy uylariga taomga taklif etilmaguningizcha va (taom) pishishini kutib oʻtirmagan holda kirmanglar}. Qatoda: «(Bu) taom (pishish) vaqtini poylamagan holda, (degani)», dedi. {Lekin taklif etilganingizda kiringlar}, to {Bu sizlarning qalblaringiz va ularning qalblari uchun pokroqdir} (Ahzob 53) (degan soʻzigacha yetdi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Зайнабга уйланганларида, Умму Сулайм у зотга тошдан ясалган идишда хайс ҳадя қилди. Анас деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бориб, мен учун мусулмонлардан учратганингни чақир», дедилар. Мен у зот учун учратганимни чақирдим. Улар у зотнинг ҳузурига кира бошлашди, еб чиқиб кетишаверди. Набий ﷺ қўлларини таомга қўйиб, унга барака сўраб дуо қилдилар ва унда Аллоҳ хоҳлаган нарсани айтдилар. Мен учратган ҳар бир кишини чақирдим. Улар тўйиб еб чиқдилар, лекин улардан бир гуруҳ қолиб, суҳбатни чўзиб юборди. Набий ﷺ уларга бирор нарса демоқдан уялдилар, шу сабабли (у зот) чиқиб, уларни уйда қолдирдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла шу (оят)ни нозил қилди: {Эй иймон келтирганлар! Набий уйларига таомга таклиф этилмагунингизча ва (таом) пишишини кутиб ўтирмаган ҳолда кирманглар}. Қатода: «(Бу) таом (пишиш) вақтини пойламаган ҳолда, (дегани)», деди. {Лекин таклиф этилганингизда киринглар}, то {Бу сизларнинг қалбларингиз ва уларнинг қалблари учун покроқдир} (Аҳзоб 53) (деган сўзигача етди).
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ - وَهِيَ جَدَّةُ إِسْحَاقَ - إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لَهُ وَعَائِشَةُ عِنْدَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْمَرْأَةُ تَرَى مَا يَرَى الرَّجُلُ فِي الْمَنَامِ فَتَرَى مِنْ نَفْسِهَا مَا يَرَى الرَّجُلُ مِنْ نَفْسِهِ . فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ فَضَحْتِ النِّسَاءَ تَرِبَتْ يَمِينُكِ . فَقَالَ لِعَائِشَةَ " بَلْ أَنْتِ فَتَرِبَتْ يَمِينُكِ نَعَمْ فَلْتَغْتَسِلْ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ إِذَا رَأَتْ ذَاكِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym — u Isʼhoqning buvisi — Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi-da, Unga — Oisha (ham) Uning yonida ekan — : «Ey Allohning Rasuli, ayol uyquda erkak koʻrgan narsani koʻrsa, oʻzidan erkak oʻzidan koʻrgan narsani koʻrsa (nima qiladi)?» dedi. Shunda Oisha: «Ey Ummu Sulaym, sen ayollarni sharmanda qilding! Oʻng qoʻling tuproqqa belansin (qoʻling qurisin)» dedi. (Paygʻambar) Oishaga: «Balki sen — oʻng qoʻling tuproqqa belansin —. Ha (boʻladi); bas, gʻusl qilsin, ey Ummu Sulaym, agar buni koʻrsa», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм — у Исъҳоқнинг бувиси — Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди-да, Унга — Оиша (ҳам) Унинг ёнида экан — : «Эй Аллоҳнинг Расули, аёл уйқуда эркак кўрган нарсани кўрса, ўзидан эркак ўзидан кўрган нарсани кўрса (нима қилади)?» деди. Шунда Оиша: «Эй Умму Сулайм, сен аёлларни шарманда қилдинг! Ўнг қўлинг тупроққа белансин (қўлинг қурисин)» деди. (Пайғамбар) Оишага: «Балки сен — ўнг қўлинг тупроққа белансин —. Ҳа (бўлади); бас, ғусл қилсин, эй Умму Сулайм, агар буни кўрса», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ حَدَّثَتْ أَنَّهَا، سَأَلَتْ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمَرْأَةِ تَرَى فِي مَنَامِهَا مَا يَرَى الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَأَتْ ذَلِكِ الْمَرْأَةُ فَلْتَغْتَسِلْ " . فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ وَاسْتَحْيَيْتُ مِنْ ذَلِكَ قَالَتْ وَهَلْ يَكُونُ هَذَا فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ فَمِنْ أَيْنَ يَكُونُ الشَّبَهُ إِنَّ مَاءَ الرَّجُلِ غَلِيظٌ أَبْيَضُ وَمَاءَ الْمَرْأَةِ رَقِيقٌ أَصْفَرُ فَمِنْ أَيِّهِمَا عَلاَ أَوْ سَبَقَ يَكُونُ مِنْهُ الشَّبَهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym hadis aytdiki, u Allohning Paygʻambari ﷺ dan — uyquda erkak koʻrgan narsani koʻradigan ayol haqida — soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ayol buni koʻrsa, gʻusl qilsin», dedilar. Ummu Sulaym: «Men bundan uyaldim» dedi-da: «Bu (haqiqatda) boʻladimi?» dedi. Allohning Paygʻambari ﷺ: «Ha; (aks holda) oʻxshashlik qayerdan boʻladi? Albatta erkakning suvi quyuq, oq; ayolning suvi suyuq, sargʻishdir. Bas, ulardan qaysisi (boshqasidan) ustun kelsa yoki oldin (chiqsa), oʻxshashlik oʻshandan boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм ҳадис айтдики, у Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ дан — уйқуда эркак кўрган нарсани кўрадиган аёл ҳақида — сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл буни кўрса, ғусл қилсин», дедилар. Умму Сулайм: «Мен бундан уялдим» деди-да: «Бу (ҳақиқатда) бўладими?» деди. Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Ҳа; (акс ҳолда) ўхшашлик қаердан бўлади? Албатта эркакнинг суви қуюқ, оқ; аёлнинг суви суюқ, сарғишдир. Бас, улардан қайсиси (бошқасидан) устун келса ёки олдин (чиқса), ўхшашлик ўшандан бўлади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ " . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَالَ " تَرِبَتْ يَدَاكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh haqdan uyalmaydi. Bas, ayolga — ehtilom boʻlsa (tush koʻrsa) — gʻusl boʻladimi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ha; agar (maniy) suvini koʻrsa», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Ey Allohning Rasuli, ayol (ham) ehtilom boʻladimi (tush koʻradimi)?» dedi. (Paygʻambar): «Qoʻllaring tuproqqa belansin; (aks holda) bolasi unga nimadan oʻxshaydi?» dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ ҳақдан уялмайди. Бас, аёлга — эҳтилом бўлса (туш кўрса) — ғусл бўладими?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа; агар (маний) сувини кўрса», дедилар. Шунда Умму Салама: «Эй Аллоҳнинг Расули, аёл (ҳам) эҳтилом бўладими (туш кўрадими)?» деди. (Пайғамбар): «Қўлларинг тупроққа белансин; (акс ҳолда) боласи унга нимадан ўхшайди?» дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ أُمَّ بَنِي أَبِي طَلْحَةَ دَخَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . بِمَعْنَى حَدِيثِ هِشَامٍ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لَهَا أُفٍّ لَكِ أَتَرَى الْمَرْأَةُ ذَلِكِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym — Bani Abu Talhaning onasi — Rasululloh ﷺ ning oldiga kirdi... — Hishomning hadisi maʼnosida —; faqat unda: «Oisha dedi: Men unga: ‹Uff senga! Ayol (ham) buni koʻradimi?› dedim» (deyilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм — Бани Абу Талҳанинг онаси — Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига кирди... — Ҳишомнинг ҳадиси маъносида —; фақат унда: «Оиша деди: Мен унга: ‹Уфф сенга! Аёл (ҳам) буни кўрадими?› дедим» (дейилган).
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ مِنْ مَكَّةَ الْمَدِينَةَ قَدِمُوا وَلَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَىْءٌ وَكَانَ الأَنْصَارُ أَهْلَ الأَرْضِ وَالْعَقَارِ فَقَاسَمَهُمُ الأَنْصَارُ عَلَى أَنْ أَعْطَوْهُمْ أَنْصَافَ ثِمَارِ أَمْوَالِهِمْ كُلَّ عَامٍ وَيَكْفُونَهُمُ الْعَمَلَ وَالْمَئُونَةَ وَكَانَتْ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَهْىَ تُدْعَى أُمَّ سُلَيْمٍ - وَكَانَتْ أُمَّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ كَانَ أَخًا لأَنَسٍ لأُمِّهِ - وَكَانَتْ أَعْطَتْ أُمُّ أَنَسٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِذَاقًا لَهَا فَأَعْطَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَوْلاَتَهُ أُمَّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا فَرَغَ مِنْ قِتَالِ أَهْلِ خَيْبَرَ وَانْصَرَفَ إِلَى الْمَدِينَةِ رَدَّ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى الأَنْصَارِ مَنَائِحَهُمُ الَّتِي كَانُوا مَنَحُوهُمْ مِنْ ثِمَارِهِمْ - قَالَ - فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّي عِذَاقَهَا وَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَكَانَهُنَّ مِنْ حَائِطِهِ . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ مِنْ شَأْنِ أُمِّ أَيْمَنَ أُمِّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهَا كَانَتْ وَصِيفَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَكَانَتْ مِنَ الْحَبَشَةِ فَلَمَّا وَلَدَتْ آمِنَةُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ أَبُوهُ فَكَانَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَحْضُنُهُ حَتَّى كَبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْتَقَهَا ثُمَّ أَنْكَحَهَا زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ ثُمَّ تُوُفِّيَتْ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِخَمْسَةِ أَشْهُرٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlar Makkadan Madinaga kelganlarida, qoʻllarida hech narsa boʻlmagan holda keldilar, ansorlar esa yer va mol-mulk egalari edilar. Shunda ansorlar har yili mol-mulklari (bogʻlari) hosilining yarmini ularga (muhojirlarga) berishlari, ular (muhojirlar) esa ularga ish va xizmatda kifoya qilishlari (yordam berishlari) sharti bilan ular bilan (mol-mulklarini) boʻlishdilar. Anas ibn Molikning onasi — uni Ummu Sulaym deb chaqirilardi — Abdulloh ibn Abu Talhaning ham onasi edi (Abdulloh Anasning ona tarafidan ukasi edi). Anasning onasi Rasululloh ﷺ ga oʻziga tegishli baʼzi xurmo (daraxtlar)ini bergan edi. Rasululloh ﷺ esa ularni Usoma ibn Zaydning onasi — oʻzlari ozod qilgan choʻri Ummu Aymanga berdilar. Rasululloh ﷺ Xaybar ahli bilan jang qilishni tamomlab Madinaga qaytganlarida, muhojirlar ansorlarga ular oʻz hosillaridan bergan inʼomlarini (xurmolarini) qaytarib berdilar. Rasululloh ﷺ onamga uning xurmolarini qaytarib berdilar, Ummu Aymanga esa ularning oʻrniga oʻz bogʻidan (xurmolar) berdilar. Usoma ibn Zaydning onasi Ummu Aymanning ishi (tarixi) shunday edi: u Abdulloh ibn Abdulmuttalibning choʻrisi (xizmatkori) boʻlib, habashlardan edi. Omina otasi vafotidan keyin Rasululloh ﷺ ni tugʻganida, Ummu Ayman u zot ulgʻaygunlaricha u zotni tarbiyalab (parvarish qilib) oldi. Soʻng (Rasululloh ﷺ) uni ozod qildilar, keyin uni Zayd ibn Horisaga nikohlab berdilar. Soʻngra u Rasululloh ﷺ vafotlaridan besh oy keyin vafot etdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳожирлар Маккадан Мадинага келганларида, қўлларида ҳеч нарса бўлмаган ҳолда келдилар, ансорлар эса ер ва мол-мулк эгалари эдилар. Шунда ансорлар ҳар йили мол-мулклари (боғлари) ҳосилининг ярмини уларга (муҳожирларга) беришлари, улар (муҳожирлар) эса уларга иш ва хизматда кифоя қилишлари (ёрдам беришлари) шарти билан улар билан (мол-мулкларини) бўлишдилар. Анас ибн Моликнинг онаси — уни Умму Сулайм деб чақириларди — Абдуллоҳ ибн Абу Талҳанинг ҳам онаси эди (Абдуллоҳ Анаснинг она тарафидан укаси эди). Анаснинг онаси Расулуллоҳ ﷺ га ўзига тегишли баъзи хурмо (дарахтлар)ини берган эди. Расулуллоҳ ﷺ эса уларни Усома ибн Зайднинг онаси — ўзлари озод қилган чўри Умму Айманга бердилар. Расулуллоҳ ﷺ Хайбар аҳли билан жанг қилишни тамомлаб Мадинага қайтганларида, муҳожирлар ансорларга улар ўз ҳосилларидан берган инъомларини (хурмоларини) қайтариб бердилар. Расулуллоҳ ﷺ онамга унинг хурмоларини қайтариб бердилар, Умму Айманга эса уларнинг ўрнига ўз боғидан (хурмолар) бердилар. Усома ибн Зайднинг онаси Умму Айманнинг иши (тарихи) шундай эди: у Абдуллоҳ ибн Абдулмутталибнинг чўриси (хизматкори) бўлиб, ҳабашлардан эди. Омина отаси вафотидан кейин Расулуллоҳ ﷺ ни туғганида, Умму Айман у зот улғайгунларича у зотни тарбиялаб (парвариш қилиб) олди. Сўнг (Расулуллоҳ ﷺ) уни озод қилдилар, кейин уни Зайд ибн Ҳорисага никоҳлаб бердилар. Сўнгра у Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан беш ой кейин вафот этди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، اتَّخَذَتْ يَوْمَ حُنَيْنٍ خِنْجَرًا فَكَانَ مَعَهَا فَرَآهَا أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ أُمُّ سُلَيْمٍ مَعَهَا خَنْجَرٌ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذَا الْخَنْجَرُ " . قَالَتِ اتَّخَذْتُهُ إِنْ دَنَا مِنِّي أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بَقَرْتُ بِهِ بَطْنَهُ . فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْتُلْ مَنْ بَعْدَنَا مِنَ الطُّلَقَاءِ انْهَزَمُوا بِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُمَّ سُلَيْمٍ إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَفَى وَأَحْسَنَ " .
وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ، عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، فِي قِصَّةِ أُمِّ سُلَيْمٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ حَدِيثِ ثَابِتٍ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Hunayn kuni bir xanjar oldi, u (xanjar) uning yonida edi. Abu Talha uni koʻrib: «Yo Rasululloh! Mana bu Ummu Sulaym, yonida xanjar bor», — dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Bu xanjar nimaga?», — dedilar. U: «Buni oldim, agar mushriklardan biri menga yaqinlashsa, u bilan qornini yorib tashlayman», — dedi. Rasululloh ﷺ kula boshladilar. U: «Yo Rasululloh! Bizdan keyingi (Makka fathida) ozod qilingan kishilarni oʻldiring, ular sizdan (qochib) magʻlub boʻldilar», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym! Alloh (bizga) kifoya qildi va yaxshilik qildi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Ҳунайн куни бир ханжар олди, у (ханжар) унинг ёнида эди. Абу Талҳа уни кўриб: «Ё Расулуллоҳ! Мана бу Умму Сулайм, ёнида ханжар бор», — деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бу ханжар нимага?», — дедилар. У: «Буни олдим, агар мушриклардан бири менга яқинлашса, у билан қорнини ёриб ташлайман», — деди. Расулуллоҳ ﷺ кула бошладилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Биздан кейинги (Макка фатҳида) озод қилинган кишиларни ўлдиринг, улар сиздан (қочиб) мағлуб бўлдилар», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм! Аллоҳ (бизга) кифоя қилди ва яхшилик қилди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْزُو بِأُمِّ سُلَيْمٍ وَنِسْوَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ مَعَهُ إِذَا غَزَا فَيَسْقِينَ الْمَاءَ وَيُدَاوِينَ الْجَرْحَى .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Rasululloh ﷺ gʻazotga chiqsalar, Ummu Sulaym va ansordan boʻlgan ayollarni oʻzlari bilan olib gʻazot qilar edilar. Ular (jangchilarga) suv ichirar va yaradorlarni davolar edilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ ғазотга чиқсалар, Умму Сулайм ва ансордан бўлган аёлларни ўзлари билан олиб ғазот қилар эдилар. Улар (жангчиларга) сув ичирар ва ярадорларни даволар эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، - وَهُوَ أَبُو مَعْمَرٍ الْمِنْقَرِيُّ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ - عَنْ أَنَسِ، بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ انْهَزَمَ نَاسٌ مِنَ النَّاسِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُجَوِّبٌ عَلَيْهِ بِحَجَفَةٍ - قَالَ - وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ رَجُلاً رَامِيًا شَدِيدَ النَّزْعِ وَكَسَرَ يَوْمَئِذٍ قَوْسَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا - قَالَ - فَكَانَ الرَّجُلُ يَمُرُّ مَعَهُ الْجَعْبَةُ مِنَ النَّبْلِ فَيَقُولُ انْثُرْهَا لأَبِي طَلْحَةَ . قَالَ وَيُشْرِفُ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ إِلَى الْقَوْمِ فَيَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي لاَ تُشْرِفْ لاَ يُصِبْكَ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ الْقَوْمِ نَحْرِي دُونَ نَحْرِكَ قَالَ وَلَقَدْ رَأَيْتُ عَائِشَةَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ وَأُمَّ سُلَيْمٍ وَإِنَّهُمَا لَمُشَمِّرَتَانِ أَرَى خَدَمَ سُوقِهِمَا تَنْقُلاَنِ الْقِرَبَ عَلَى مُتُونِهِمَا ثُمَّ تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِهِمْ ثُمَّ تَرْجِعَانِ فَتَمْلآنِهَا ثُمَّ تَجِيئَانِ تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ وَلَقَدْ وَقَعَ السَّيْفُ مِنْ يَدَىْ أَبِي طَلْحَةَ إِمَّا مَرَّتَيْنِ وَإِمَّا ثَلاَثًا مِنَ النُّعَاسِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Uhud kuni boʻlganda, baʼzi odamlar Nabiy ﷺ ning oldidan (qochib) magʻlub boʻldilar. Abu Talha esa Nabiy ﷺ ning oldida turib, qalqon bilan u zotni toʻsib turardi. Abu Talha kamonchi, kuchli tortuvchi kishi edi, oʻsha kuni ikki yo uchta kamonni sindirdi. Bir kishi yonidan oʻqlar bilan toʻla sadoq olib oʻtsa, (u zot): ‹Buni Abu Talha uchun toʻkib qoʻy›, — der edilar. Allohning Nabiysi ﷺ qavmga qarash uchun (boshini) koʻtarsalar, Abu Talha: ‹Yo Nabiyalloh! Otam-onam sizga fido boʻlsin, (boshingizni) koʻtarmang, qavmning oʻqlaridan biror oʻq sizga tegmasin, mening boʻynim sizning boʻyningizdan oldin (himoyada boʻlsin)›, — der edi». (Anas) dedi: «Men Oisha binti Abu Bakr bilan Ummu Sulaymni koʻrdim, ikkovi etaklarini shimarib olgan, oyoqlaridagi bilakuzuklarni koʻrar edim. Ikkovi mesh (suv idishlar)ni yelkalariga ortib olib kelar, soʻng odamlarning ogʻizlariga (suvni) quyar, soʻng qaytib borib, ularni yana toʻldirar, soʻng kelib, qavmning ogʻizlariga quyar edilar. Abu Talhaning qoʻlidan qilichi mudroqdan (uyqu bosib) yo ikki marta, yo uch marta tushib ketdi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Уҳуд куни бўлганда, баъзи одамлар Набий ﷺ нинг олдидан (қочиб) мағлуб бўлдилар. Абу Талҳа эса Набий ﷺ нинг олдида туриб, қалқон билан у зотни тўсиб турарди. Абу Талҳа камончи, кучли тортувчи киши эди, ўша куни икки ё учта камонни синдирди. Бир киши ёнидан ўқлар билан тўла садоқ олиб ўтса, (у зот): ‹Буни Абу Талҳа учун тўкиб қўй›, — дер эдилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ қавмга қараш учун (бошини) кўтарсалар, Абу Талҳа: ‹Ё Набияллоҳ! Отам-онам сизга фидо бўлсин, (бошингизни) кўтарманг, қавмнинг ўқларидан бирор ўқ сизга тегмасин, менинг бўйним сизнинг бўйнингиздан олдин (ҳимояда бўлсин)›, — дер эди». (Анас) деди: «Мен Оиша бинти Абу Бакр билан Умму Сулаймни кўрдим, иккови этакларини шимариб олган, оёқларидаги билакузукларни кўрар эдим. Иккови меш (сув идишлар)ни елкаларига ортиб олиб келар, сўнг одамларнинг оғизларига (сувни) қуяр, сўнг қайтиб бориб, уларни яна тўлдирар, сўнг келиб, қавмнинг оғизларига қуяр эдилар. Абу Талҳанинг қўлидан қиличи мудроқдан (уйқу босиб) ё икки марта, ё уч марта тушиб кетди».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ،
اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ لأُمِّ سُلَيْمٍ قَدْ سَمِعْتُ صَوْتَ،
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَعِيفًا أَعْرِفُ فِيهِ الْجُوعَ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَىْءٍ فَقَالَتْ
نَعَمْ . فَأَخْرَجَتْ أَقْرَاصًا مِنْ شَعِيرٍ ثُمَّ أَخَذَتْ خِمَارًا لَهَا فَلَفَّتِ الْخُبْزَ بِبَعْضِهِ ثُمَّ دَسَّتْهُ تَحْتَ
ثَوْبِي وَرَدَّتْنِي بِبَعْضِهِ ثُمَّ أَرْسَلَتْنِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَهَبْتُ بِهِ
فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ وَمَعَهُ النَّاسُ فَقُمْتُ عَلَيْهِمْ
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ " . قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ
" أَلِطَعَامٍ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَنْ مَعَهُ " قُومُوا " .
قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ حَتَّى جِئْتُ أَبَا طَلْحَةَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا أُمَّ
سُلَيْمٍ قَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ وَلَيْسَ عِنْدَنَا مَا نُطْعِمُهُمْ فَقَالَتِ
اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ - قَالَ - فَانْطَلَقَ أَبُو طَلْحَةَ حَتَّى لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ حَتَّى دَخَلاَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " هَلُمِّي مَا عِنْدَكِ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ " . فَأَتَتْ بِذَلِكَ الْخُبْزِ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم فَفُتَّ وَعَصَرَتْ عَلَيْهِ أُمُّ سُلَيْمٍ عُكَّةً لَهَا فَأَدَمَتْهُ ثُمَّ قَالَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى
شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا
ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . حَتَّى أَكَلَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَشَبِعُوا وَالْقَوْمُ سَبْعُونَ رَجُلاً أَوْ ثَمَانُونَ
.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga: «Men Rasululloh ﷺ ning ovozlarini zaif eshitdim, unda ochlik borligini bildim. Senda biror narsa bormi?» dedi. U: «Ha», dedi va arpadan bir necha non chiqardi. Soʻng oʻzining roʻmolini olib, uning bir qismi bilan nonni oʻradi, soʻng uni mening kiyimim ostiga yashirdi va bir qismini menga (yopinchiq qilib) oʻradi. Soʻng meni Rasululloh ﷺ ning oldilariga yubordi. (Anas) dedi: Men uni olib bordim. Rasululloh ﷺ ni masjidda odamlar bilan birga oʻtirgan holda topdim. Men ularning oldida turdim. Rasululloh ﷺ: «Seni Abu Talha yubordimi?» dedilar. (Anas) dedi: Men: «Ha», dedim. U zot: «Taomgami?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan birga boʻlganlarga: «Turinglar», dedilar. (Anas) dedi: U zot yoʻlga chiqdilar, men ham ularning oldida yoʻlga chiqdim, nihoyat Abu Talhaning oldiga kelib, unga xabar berdim. Abu Talha: «Ey Ummu Sulaym! Rasululloh ﷺ odamlar bilan keldilar, bizda esa ularni toʻydiradigan narsa yoʻq», dedi. U (Ummu Sulaym): «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedi. (Anas) dedi: Abu Talha yoʻlga chiqib, Rasululloh ﷺ ni kutib oldi. Rasululloh ﷺ u bilan birga keldilar, nihoyat ikkovlari (uyga) kirdilar. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym! Senda bor narsani keltir», dedilar. U oʻsha nonni keltirdi. Rasululloh ﷺ buyurdilar, u uvoqlandi. Ummu Sulaym uning ustiga oʻzining yogʻ idishini siqib (yogʻ qoʻshib), unga (taomga) qatiq-mast qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga Alloh xohlagan narsani (duo) aytdilar. Soʻng: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. Nihoyat hammalari yeb, toʻyishdi. Bu qavm yetmish yoki sakson kishi edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг овозларини заиф эшитдим, унда очлик борлигини билдим. Сенда бирор нарса борми?» деди. У: «Ҳа», деди ва арпадан бир неча нон чиқарди. Сўнг ўзининг рўмолини олиб, унинг бир қисми билан нонни ўради, сўнг уни менинг кийимим остига яширди ва бир қисмини менга (ёпинчиқ қилиб) ўради. Сўнг мени Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига юборди. (Анас) деди: Мен уни олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда одамлар билан бирга ўтирган ҳолда топдим. Мен уларнинг олдида турдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Сени Абу Талҳа юбордими?» дедилар. (Анас) деди: Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Таомгами?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан бирга бўлганларга: «Туринглар», дедилар. (Анас) деди: У зот йўлга чиқдилар, мен ҳам уларнинг олдида йўлга чиқдим, ниҳоят Абу Талҳанинг олдига келиб, унга хабар бердим. Абу Талҳа: «Эй Умму Сулайм! Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан келдилар, бизда эса уларни тўйдирадиган нарса йўқ», деди. У (Умму Сулайм): «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», деди. (Анас) деди: Абу Талҳа йўлга чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ ни кутиб олди. Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга келдилар, ниҳоят икковлари (уйга) кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм! Сенда бор нарсани келтир», дедилар. У ўша нонни келтирди. Расулуллоҳ ﷺ буюрдилар, у увоқланди. Умму Сулайм унинг устига ўзининг ёғ идишини сиқиб (ёғ қўшиб), унга (таомга) қатиқ-маст қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга Аллоҳ хоҳлаган нарсани (дуо) айтдилар. Сўнг: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. Ниҳоят ҳаммалари еб, тўйишди. Бу қавм етмиш ёки саксон киши эди.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو،
عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَمَرَ أَبُو
طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَصْنَعَ، لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا لِنَفْسِهِ خَاصَّةً ثُمَّ أَرْسَلَنِي إِلَيْهِ
. وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ فَوَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ
" ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ " كُلُوا وَسَمُّوا اللَّهَ " . فَأَكَلُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ
بِثَمَانِينَ رَجُلاً . ثُمَّ أَكَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا
.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga Nabiy ﷺ uchun, faqat u zotning oʻzlariga atab taom tayyorlashni buyurdi, soʻng meni u zotning oldilariga yubordi. Va u hadisni keltirdi hamda unda shunday dedi: Nabiy ﷺ qoʻllarini (taomga) qoʻyib, unga «Bismillah» dedilar, soʻng: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi, ular kirdilar. U zot: «Yenglar va Allohning nomini eslab (Bismillah deb) yenglar», dedilar. Ular yedilar. Nihoyat u zot sakson kishiga shunday qildilar. Soʻng Nabiy ﷺ undan keyin oʻzlari va uy ahli yedilar hamda (yana) sarqit qoldirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга Набий ﷺ учун, фақат у зотнинг ўзларига атаб таом тайёрлашни буюрди, сўнг мени у зотнинг олдиларига юборди. Ва у ҳадисни келтирди ҳамда унда шундай деди: Набий ﷺ қўлларини (таомга) қўйиб, унга «Бисмиллаҳ» дедилар, сўнг: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди, улар кирдилар. У зот: «Енглар ва Аллоҳнинг номини эслаб (Бисмиллаҳ деб) енглар», дедилар. Улар едилар. Ниҳоят у зот саксон кишига шундай қилдилар. Сўнг Набий ﷺ ундан кейин ўзлари ва уй аҳли едилар ҳамда (яна) сарқит қолдирдилар.
وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ
جَرِيرَ بْنَ زَيْدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَأَى
أَبُو طَلْحَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُضْطَجِعًا فِي الْمَسْجِدِ يَتَقَلَّبُ ظَهْرًا لِبَطْنٍ فَأَتَى
أُمَّ سُلَيْمٍ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُضْطَجِعًا فِي الْمَسْجِدِ يَتَقَلَّبُ
ظَهْرًا لِبَطْنٍ وَأَظُنُّهُ جَائِعًا . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ ثُمَّ أَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ وَأُمُّ سُلَيْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَأَهْدَيْنَاهُ لِجِيرَانِنَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Rasululloh ﷺ ni masjidda yonboshlab, qorinlaridan orqalariga agʻdarilib yotgan holda koʻrdi va Ummu Sulaymning oldiga kelib: «Men Rasululloh ﷺ ni masjidda yonboshlab, qorinlaridan orqalariga agʻdarilib yotganlarini koʻrdim, u zotni och boʻlsalar kerak deb oʻylayman», dedi. Va u hadisni keltirib, unda shunday dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ, Abu Talha, Ummu Sulaym va Anas ibn Molik yedilar hamda bir oz (taom) ortib qoldi, biz uni qoʻshnilarimizga hadya qildik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда ёнбошлаб, қоринларидан орқаларига ағдарилиб ётган ҳолда кўрди ва Умму Сулаймнинг олдига келиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда ёнбошлаб, қоринларидан орқаларига ағдарилиб ётганларини кўрдим, у зотни оч бўлсалар керак деб ўйлайман», деди. Ва у ҳадисни келтириб, унда шундай деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ, Абу Талҳа, Умму Сулайм ва Анас ибн Молик едилар ҳамда бир оз (таом) ортиб қолди, биз уни қўшниларимизга ҳадя қилдик.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ، أَنَّحَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ جِئْتُ
رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَوَجَدْتُهُ جَالِسًا مَعَ أَصْحَابِهِ يُحَدِّثُهُمْ وَقَدْ عَصَّبَ
بَطْنَهُ بِعِصَابَةٍ - قَالَ أُسَامَةُ وَأَنَا أَشُكُّ - عَلَى حَجَرٍ فَقُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ لِمَ عَصَّبَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَطْنَهُ فَقَالُوا مِنَ الْجُوعِ . فَذَهَبْتُ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ وَهُوَ زَوْجُ أُمِّ
سُلَيْمٍ بِنْتِ مِلْحَانَ فَقُلْتُ يَا أَبَتَاهُ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَصَّبَ بَطْنَهُ
بِعِصَابَةٍ فَسَأَلْتُ بَعْضَ أَصْحَابِهِ فَقَالُوا مِنَ الْجُوعِ . فَدَخَلَ أَبُو طَلْحَةَ عَلَى أُمِّي فَقَالَ هَلْ
مِنْ شَىْءٍ فَقَالَتْ نَعَمْ عِنْدِي كِسَرٌ مِنْ خُبْزٍ وَتَمَرَاتٌ فَإِنْ جَاءَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم وَحْدَهُ أَشْبَعْنَاهُ وَإِنْ جَاءَ آخَرُ مَعَهُ قَلَّ عَنْهُمْ . ثُمَّ ذَكَرَ سَائِرَ الْحَدِيثِ بِقِصَّتِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va u zotni ashoblari bilan oʻtirgan, ularga (hadis) gapirib berayotgan, qornilariga (toshga) bogʻlangan boylogʻni boglab olgan holatda topdim. — Usoma: «Men (tosh haqida) shubha qilaman», dedi. — Men u zotning baʼzi ashoblariga: «Rasululloh ﷺ nega qorinlarini boglab olganlar?» dedim. Ular: «Ochlikdan», dedilar. Soʻng Abu Talhaning — u Umm Sulaym binti Milhonning eri edi — oldiga bordim-da: «Ey otajon! Rasululloh ﷺ qorinlarini boylogʻ bilan boglab olganlarini koʻrdim. U zotning baʼzi ashoblaridan soʻrasam, ‹Ochlikdan›, dedilar», dedim. Shunda Abu Talha onamning oldiga kirib: «(Yegulik) biror narsa bormi?» dedi. Onam: «Ha, menda bir necha boʻlak non va xurmolar bor. Agar Rasululloh ﷺ yolgʻiz oʻzlari kelsalar, u zotni toʻydiramiz; ammo u zot bilan birga boshqa (kishi) ham kelsa, ularga (ozlik) kam boʻladi», dedi. — Soʻng (rovi) hadisning qolgan qismini oʻz qissasi bilan zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва у зотни ашоблари билан ўтирган, уларга (ҳадис) гапириб бераётган, қорниларига (тошга) боғланган бойлоғни боглаб олган ҳолатда топдим. — Усома: «Мен (тош ҳақида) шубҳа қиламан», деди. — Мен у зотнинг баъзи ашобларига: «Расулуллоҳ ﷺ нега қоринларини боглаб олганлар?» дедим. Улар: «Очликдан», дедилар. Сўнг Абу Талҳанинг — у Умм Сулайм бинти Милҳоннинг эри эди — олдига бордим-да: «Эй отажон! Расулуллоҳ ﷺ қоринларини бойлоғ билан боглаб олганларини кўрдим. У зотнинг баъзи ашобларидан сўрасам, ‹Очликдан›, дедилар», дедим. Шунда Абу Талҳа онамнинг олдига кириб: «(Егулик) бирор нарса борми?» деди. Онам: «Ҳа, менда бир неча бўлак нон ва хурмолар бор. Агар Расулуллоҳ ﷺ ёлғиз ўзлари келсалар, у зотни тўйдирамиз; аммо у зот билан бирга бошқа (киши) ҳам келса, уларга (озлик) кам бўлади», деди. — Сўнг (рови) ҳадиснинг қолган қисмини ўз қиссаси билан зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ
أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا وَلَدَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ قَالَتْ لِي يَا أَنَسُ انْظُرْ هَذَا الْغُلاَمَ فَلاَ يُصِيبَنَّ شَيْئًا حَتَّى
تَغْدُوَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُحَنِّكُهُ . قَالَ فَغَدَوْتُ فَإِذَا هُوَ فِي الْحَائِطِ وَعَلَيْهِ
خَمِيصَةٌ جَوْنِيَّةٌ وَهُوَ يَسِمُ الظَّهْرَ الَّذِي قَدِمَ عَلَيْهِ فِي الْفَتْحِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umm Sulaym (oʻgʻil) tuqqanida menga: «Ey Anas, mana bu bolaga qara, uni Nabiy ﷺ ning oldilariga olib borib, u zot (xurmo bilan) tanglayini ishqalamagunlaricha unga hech narsa berma», dedi. (Anas) dedi: men ertalab (u zotning oldilariga) bordim, qarasam, u zot bogʻda ekanlar, ustlarida juvniya (degan) chiziqli kiyim bor edi va u zot fath (kuni) oʻzlariga keltirilgan tuyalarga togʻ bosayotgan edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умм Сулайм (ўғил) туққанида менга: «Эй Анас, мана бу болага қара, уни Набий ﷺ нинг олдиларига олиб бориб, у зот (хурмо билан) танглайини ишқаламагунларича унга ҳеч нарса берма», деди. (Анас) деди: мен эрталаб (у зотнинг олдиларига) бордим, қарасам, у зот боғда эканлар, устларида жувния (деган) чизиқли кийим бор эди ва у зот фатҳ (куни) ўзларига келтирилган туяларга тоғ босаётган эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ،
سِيرِينَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ يَشْتَكِي فَخَرَجَ أَبُو طَلْحَةَ فَقُبِضَ الصَّبِيُّ
فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ مَا فَعَلَ ابْنِي قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ هُوَ أَسْكَنُ مِمَّا كَانَ . فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ
الْعَشَاءَ فَتَعَشَّى ثُمَّ أَصَابَ مِنْهَا فَلَمَّا فَرَغَ قَالَتْ وَارُوا الصَّبِيَّ . فَلَمَّا أَصْبَحَ أَبُو طَلْحَةَ
أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ " أَعْرَسْتُمُ اللَّيْلَةَ " . قَالَ نَعَمْ قَالَ
" اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمَا " . فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ احْمِلْهُ حَتَّى تَأْتِيَ بِهِ النَّبِيَّ صلى
الله عليه وسلم . فَأَتَى بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَبَعَثَتْ مَعَهُ بِتَمَرَاتٍ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَمَعَهُ شَىْءٌ " . قَالُوا نَعَمْ تَمَرَاتٌ . فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله
عليه وسلم فَمَضَغَهَا ثُمَّ أَخَذَهَا مِنْ فِيهِ فَجَعَلَهَا فِي فِي الصَّبِيِّ ثُمَّ حَنَّكَهُ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ
.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Abu Talhaning bir oʻgʻli kasal edi. Abu Talha (uydan) chiqib ketdi, soʻng goʻdak vafot etdi. Abu Talha qaytib kelganida: ‹Oʻgʻlim qalay boʻldi?› — dedi. Umm Sulaym: ‹U avvalgisidan koʻra tinchroq›, — dedi. Soʻng (Umm Sulaym) unga kechki ovqatni keltirdi, u taom yedi. Soʻng (Abu Talha) undan (ayolidan) bahramand boʻldi. (Abu Talha) tugatgach, (Umm Sulaym): ‹Goʻdakni dafn qilinglar›, — dedi. Abu Talha tongga chiqqach, Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldi va u zotga (boʻlgan voqeani) xabar berdi. Shunda (u zot): ‹Bu kecha (ayolingiz bilan) yaqinlik qildingizmi?› — dedilar. (Abu Talha): ‹Ha›, — dedi. (U zot): ‹Allohim, ikkoviga barakot ber›, — dedilar. Bas, (ayoli) bir oʻgʻil tugʻdi. Abu Talha menga: ‹Uni koʻtarib, Nabiy ﷺ ning huzurlariga olib bor›, — dedi. Bas, (Anas) uni Nabiy ﷺ ning huzurlariga olib keldi. (Ayoli) u bilan birga bir nechta xurmo ham yuborgan edi. Nabiy ﷺ uni (goʻdakni) oldilar va: ‹Uning yonida biror narsa bormi?› — dedilar. (Sahobalar): ‹Ha, bir nechta xurmo bor›, — dedilar. Bas, Nabiy ﷺ uni (xurmoni) oldilar, uni chaynadilar, soʻng uni ogʻizlaridan olib, goʻdakning ogʻziga soldilar, soʻng uning tanglayiga surtdilar (tahnik qildilar) va unga Abdulloh deb nom qoʻydilar»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Абу Талҳанинг бир ўғли касал эди. Абу Талҳа (уйдан) чиқиб кетди, сўнг гўдак вафот этди. Абу Талҳа қайтиб келганида: ‹Ўғлим қалай бўлди?› — деди. Умм Сулайм: ‹У аввалгисидан кўра тинчроқ›, — деди. Сўнг (Умм Сулайм) унга кечки овқатни келтирди, у таом еди. Сўнг (Абу Талҳа) ундан (аёлидан) баҳраманд бўлди. (Абу Талҳа) тугатгач, (Умм Сулайм): ‹Гўдакни дафн қилинглар›, — деди. Абу Талҳа тонгга чиққач, Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келди ва у зотга (бўлган воқеани) хабар берди. Шунда (у зот): ‹Бу кеча (аёлингиз билан) яқинлик қилдингизми?› — дедилар. (Абу Талҳа): ‹Ҳа›, — деди. (У зот): ‹Аллоҳим, икковига баракот бер›, — дедилар. Бас, (аёли) бир ўғил туғди. Абу Талҳа менга: ‹Уни кўтариб, Набий ﷺ нинг ҳузурларига олиб бор›, — деди. Бас, (Анас) уни Набий ﷺ нинг ҳузурларига олиб келди. (Аёли) у билан бирга бир нечта хурмо ҳам юборган эди. Набий ﷺ уни (гўдакни) олдилар ва: ‹Унинг ёнида бирор нарса борми?› — дедилар. (Саҳобалар): ‹Ҳа, бир нечта хурмо бор›, — дедилар. Бас, Набий ﷺ уни (хурмони) олдилар, уни чайнадилар, сўнг уни оғизларидан олиб, гўдакнинг оғзига солдилар, сўнг унинг танглайига суртдилар (таҳник қилдилар) ва унга Абдуллоҳ деб ном қўйдилар»
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ،
بْنِ مَالِكٍ ح
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتْ أُمُّ
سُلَيْمٍ مَعَ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُنَّ يَسُوقُ بِهِنَّ سَوَّاقٌ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم " أَىْ أَنْجَشَةُ رُوَيْدًا سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Nabiy ﷺ ning ayollari bilan birga edi, bir haydovchi ularning (tuyalarini) haydab borardi. Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: «Ey Anjasha, shisha idishlarni (asta) hayda», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Набий ﷺ нинг аёллари билан бирга эди, бир ҳайдовчи уларнинг (туяларини) ҳайдаб борарди. Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Эй Анжаша, шиша идишларни (аста) ҳайда», дедилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ - عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ
ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ دَخَلَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عِنْدَنَا فَعَرِقَ
وَجَاءَتْ أُمِّي بِقَارُورَةٍ فَجَعَلَتْ تَسْلُتُ الْعَرَقَ فِيهَا فَاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم
فَقَالَ " يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا هَذَا الَّذِي تَصْنَعِينَ " . قَالَتْ هَذَا عَرَقُكَ نَجْعَلُهُ فِي طِيبِنَا وَهُوَ
مِنْ أَطْيَبِ الطِّيبِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurimizga kirdilar va biznikida qaylula qildilar (tushlik vaqtida dam oldilar), shunda u zot terladilar. Onam bir shisha olib keldi va terni unga solishga (artib yigʻishga) tushdi. Nabiy ﷺ uygʻonib: «Yo Ummu Sulaym, bu nima qilayotganing?» — dedilar. U: «Bu sizning teringiz, biz uni oʻzimizning xushboʻyimizga qoʻshamiz, u eng xushboʻy atirlardan biridir», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузуримизга кирдилар ва бизникида қайлула қилдилар (тушлик вақтида дам олдилар), шунда у зот терладилар. Онам бир шиша олиб келди ва терни унга солишга (артиб йиғишга) тушди. Набий ﷺ уйғониб: «Ё Умму Сулайм, бу нима қилаётганинг?» — дедилар. У: «Бу сизнинг терингиз, биз уни ўзимизнинг хушбўйимизга қўшамиз, у энг хушбўй атирлардан биридир», — деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ
أَبِي سَلَمَةَ - عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ بَيْتَ أُمِّ سُلَيْمٍ فَيَنَامُ عَلَى فِرَاشِهَا وَلَيْسَتْ فِيهِ - قَالَ - فَجَاءَ
ذَاتَ يَوْمٍ فَنَامَ عَلَى فِرَاشِهَا فَأُتِيَتْ فَقِيلَ لَهَا هَذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَامَ فِي بَيْتِكِ
عَلَى فِرَاشِكِ - قَالَ - فَجَاءَتْ وَقَدْ عَرِقَ وَاسْتَنْقَعَ عَرَقُهُ عَلَى قِطْعَةِ أَدِيمٍ عَلَى الْفِرَاشِ
فَفَتَحَتْ عَتِيدَتَهَا فَجَعَلَتْ تُنَشِّفُ ذَلِكَ الْعَرَقَ فَتَعْصِرُهُ فِي قَوَارِيرِهَا فَفَزِعَ النَّبِيُّ صلى الله
عليه وسلم فَقَالَ " مَا تَصْنَعِينَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ " . فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَرْجُو بَرَكَتَهُ لِصِبْيَانِنَا
قَالَ " أَصَبْتِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ummu Sulaymning uyiga kirib, u (Ummu Sulaym) uyda yoʻq paytida uning toʻshagiga yotib uxlar edilar. Bir kuni u zot kelib, uning toʻshagiga yotib uxladilar. Shunda (Ummu Sulaym) kelganida unga: «Mana Nabiy ﷺ sening uyingda, toʻshagingga yotib uxlayaptilar», — deyildi. U keldi, u zot esa terlagan va terlari toʻshak ustidagi bir parcha teriga toʻplangan edi. (Ummu Sulaym) oʻzining xushboʻylik qutisini ochib, oʻsha terni artib, uni shishalariga siqib quya boshladi. Nabiy ﷺ choʻchib uygʻonib: «Nima qilayapsan, yo Ummu Sulaym?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, biz buning barakasini bolalarimiz uchun umid qilamiz», — dedi. U zot: «Toʻgʻri qilibsan», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Умму Сулаймнинг уйига кириб, у (Умму Сулайм) уйда йўқ пайтида унинг тўшагига ётиб ухлар эдилар. Бир куни у зот келиб, унинг тўшагига ётиб ухладилар. Шунда (Умму Сулайм) келганида унга: «Мана Набий ﷺ сенинг уйингда, тўшагингга ётиб ухлаяптилар», — дейилди. У келди, у зот эса терлаган ва терлари тўшак устидаги бир парча терига тўпланган эди. (Умму Сулайм) ўзининг хушбўйлик қутисини очиб, ўша терни артиб, уни шишаларига сиқиб қуя бошлади. Набий ﷺ чўчиб уйғониб: «Нима қилаяпсан, ё Умму Сулайм?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, биз бунинг баракасини болаларимиз учун умид қиламиз», — деди. У зот: «Тўғри қилибсан», — дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ،
اللَّهِ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَدْخُلُ عَلَى أَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ عَلَى
أَزْوَاجِهِ إِلاَّ أُمِّ سُلَيْمٍ فَإِنَّهُ كَانَ يَدْخُلُ عَلَيْهَا فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ " إِنِّي أَرْحَمُهَا قُتِلَ
أَخُوهَا مَعِي " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ xotinlaridan boshqa hech bir ayolning oldiga kirmas edilar, faqat Umm Sulaymning oldiga kirardilar. Bu haqda u zotga (savol) aytilgan edi, (Rasululloh ﷺ): «Men unga rahmim keladi, uning akasi men bilan birga (jangda) shahid boʻlgan edi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ хотинларидан бошқа ҳеч бир аёлнинг олдига кирмас эдилар, фақат Умм Сулаймнинг олдига кирардилар. Бу ҳақда у зотга (савол) айтилган эди, (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен унга раҳмим келади, унинг акаси мен билан бирга (жангда) шаҳид бўлган эди», дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْفَرَجِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ،
بْنُ أَبِي سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم قَالَ " أُرِيتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ امْرَأَةَ أَبِي طَلْحَةَ ثُمَّ سَمِعْتُ خَشْخَشَةً أَمَامِي فَإِذَا
بِلاَلٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga jannat koʻrsatildi, men Abu Talhaning xotinini (yaʼni Umm Sulaymni) koʻrdim, soʻng oldimda bir shitir-shitir eshitdim, qarasam — Bilol ekan», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга жаннат кўрсатилди, мен Абу Талҳанинг хотинини (яъни Умм Сулаймни) кўрдим, сўнг олдимда бир шитир-шитир эшитдим, қарасам — Билол экан», дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ،
عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَاتَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ مِنْ أُمِّ سُلَيْمٍ فَقَالَتْ لأَهْلِهَا لاَ تُحَدِّثُوا أَبَا طَلْحَةَ بِابْنِهِ
حَتَّى أَكُونَ أَنَا أُحَدِّثُهُ - قَالَ - فَجَاءَ فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ عَشَاءً فَأَكَلَ وَشَرِبَ - فَقَالَ - ثُمَّ
تَصَنَّعَتْ لَهُ أَحْسَنَ مَا كَانَ تَصَنَّعُ قَبْلَ ذَلِكَ فَوَقَعَ بِهَا فَلَمَّا رَأَتْ أَنَّهُ قَدْ شَبِعَ وَأَصَابَ مِنْهَا
قَالَتْ يَا أَبَا طَلْحَةَ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ قَوْمًا أَعَارُوا عَارِيَتَهُمْ أَهْلَ بَيْتٍ فَطَلَبُوا عَارِيَتَهُمْ أَلَهُمْ
أَنْ يَمْنَعُوهُمْ قَالَ لاَ . قَالَتْ فَاحْتَسِبِ ابْنَكَ . قَالَ فَغَضِبَ وَقَالَ تَرَكْتِنِي حَتَّى تَلَطَّخْتُ
ثُمَّ أَخْبَرْتِنِي بِابْنِي . فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِمَا كَانَ
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَارَكَ اللَّهُ لَكُمَا فِي غَابِرِ لَيْلَتِكُمَا " . قَالَ فَحَمَلَتْ
- قَالَ - فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ وَهِيَ مَعَهُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَى الْمَدِينَةَ مِنْ سَفَرٍ لاَ يَطْرُقُهَا طُرُوقًا فَدَنَوْا مِنَ الْمَدِينَةِ فَضَرَبَهَا
الْمَخَاضُ فَاحْتُبِسَ عَلَيْهَا أَبُو طَلْحَةَ وَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ -
يَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ يَا رَبِّ إِنَّهُ يُعْجِبُنِي أَنْ أَخْرُجَ مَعَ رَسُولِكَ إِذَا خَرَجَ وَأَدْخُلَ مَعَهُ
إِذَا دَخَلَ وَقَدِ احْتُبِسْتُ بِمَا تَرَى - قَالَ - تَقُولُ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا أَبَا طَلْحَةَ مَا أَجِدُ الَّذِي كُنْتُ
أَجِدُ انْطَلِقْ . فَانْطَلَقْنَا - قَالَ - وَضَرَبَهَا الْمَخَاضُ حِينَ قَدِمَا فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقَالَتْ لِي
أُمِّي يَا أَنَسُ لاَ يُرْضِعُهُ أَحَدٌ حَتَّى تَغْدُوَ بِهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَلَمَّا
أَصْبَحَ احْتَمَلْتُهُ فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَصَادَفْتُهُ وَمَعَهُ
مِيسَمٌ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ " لَعَلَّ أُمَّ سُلَيْمٍ وَلَدَتْ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَوَضَعَ الْمِيسَمَ - قَالَ - وَجِئْتُ
بِهِ فَوَضَعْتُهُ فِي حَجْرِهِ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَجْوَةٍ مِنْ عَجْوَةِ الْمَدِينَةِ
فَلاَكَهَا فِي فِيهِ حَتَّى ذَابَتْ ثُمَّ قَذَفَهَا فِي فِي الصَّبِيِّ فَجَعَلَ الصَّبِيُّ يَتَلَمَّظُهَا - قَالَ -
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْظُرُوا إِلَى حُبِّ الأَنْصَارِ التَّمْرَ " . قَالَ فَمَسَحَ
وَجْهَهُ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning Umm Sulaymdan boʻlgan oʻgʻli vafot etdi. (Umm Sulaym) oʻz oilasidagilarga: «Abu Talhaga oʻgʻli haqida men gapirmagunimcha gapirmanglar», dedi. (Abu Talha) keldi, (Umm Sulaym) unga kechki ovqat keltirdi, u yedi va ichdi. Soʻng (Umm Sulaym) u uchun ilgari hech qachon yasanmaganidek goʻzal yasandi, shunda (Abu Talha) u bilan yaqinlik qildi. (Umm Sulaym) uning toʻyib, oʻzidan murodiga yetganini koʻrgach: «Ey Abu Talha, qaranglar-chi, agar bir qavm bir oilaga oʻz omonatlarini bersayu, soʻng omonatlarini qaytarib soʻrasalar, ular (oila) buni rad eta oladimi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. U: «Unday boʻlsa, oʻgʻlingni (sabr bilan, Alloh ajrini deb) hisobga ol», dedi. Shunda u jahli chiqib: «Meni (oʻzimga) qoʻyib bering, men (yaqinlikdan) iflos boʻldim, soʻng menga oʻgʻlim haqida xabar berdingmi!» dedi. Soʻng u joʻnab, Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi va boʻlgan voqeani u zotga xabar qildi. Rasululloh ﷺ: «Alloh ikkovingizning kechangizda baraka bersin», dedilar. Shunda u (Umm Sulaym) homilador boʻldi. Rasululloh ﷺ bir safarda edilar, u (Umm Sulaym) ham u zot bilan birga edi. Rasululloh ﷺ safardan Madinaga kelganlarida, unga tunda (kutilmaganda) kirmas edilar. Ular Madinaga yaqinlashdilar, shunda unga toʻlgʻoq tutdi va Abu Talha uning oldida ushlanib qoldi, Rasululloh ﷺ esa (yoʻlda) ketdilar. Abu Talha: «Ey Robbim, Sen bilasanki, Rasuling chiqqanida u bilan birga chiqishim va kirganida u bilan birga kirishim menga yoqadi, lekin men Oʻzing koʻrib turgan (sabab) bilan ushlanib qoldim», derdi. Umm Sulaym: «Ey Abu Talha, men ilgari sezgan (ogʻriqni) endi sezmayapman, yur», dedi. Biz joʻnadik. Ular (Madinaga) yetib kelganlarida unga toʻlgʻoq tutdi va u bir oʻgʻil tugʻdi. Onam menga: «Ey Anas, sen uni Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bormaguningcha, hech kim uni emizmasin», dedi. Tong otgach, men uni koʻtarib, Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bordim. Borsam, u zotning qoʻllarida (tuyalarga) tamgʻa bosadigan asbob bor ekan. (Rasululloh ﷺ) meni koʻrishlari bilan: «Umm Sulaym tugʻdi shekilli?» dedilar. Men: «Ha», dedim. (U zot) tamgʻa asbobini qoʻydilar. Men uni keltirib, u zotning bagʻirlariga qoʻydim. Rasululloh ﷺ Madina ajva xurmosidan bittasini olishni soʻradilar va uni ogʻizlarida erigunicha chaynadilar, soʻng uni chaqaloqning ogʻziga soldilar. Chaqaloq uni shimirib taʼmini ola boshladi. Rasululloh ﷺ: «Ansorlarning xurmoga boʻlgan muhabbatiga qaranglar!» dedilar. Soʻng (u zot) uning yuzini silab, unga Abdulloh deb ism qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг Умм Сулаймдан бўлган ўғли вафот этди. (Умм Сулайм) ўз оиласидагиларга: «Абу Талҳага ўғли ҳақида мен гапирмагунимча гапирманглар», деди. (Абу Талҳа) келди, (Умм Сулайм) унга кечки овқат келтирди, у еди ва ичди. Сўнг (Умм Сулайм) у учун илгари ҳеч қачон ясанмаганидек гўзал ясанди, шунда (Абу Талҳа) у билан яқинлик қилди. (Умм Сулайм) унинг тўйиб, ўзидан муродига етганини кўргач: «Эй Абу Талҳа, қаранглар-чи, агар бир қавм бир оилага ўз омонатларини берсаю, сўнг омонатларини қайтариб сўрасалар, улар (оила) буни рад эта оладими?» деди. У: «Йўқ», деди. У: «Ундай бўлса, ўғлингни (сабр билан, Аллоҳ ажрини деб) ҳисобга ол», деди. Шунда у жаҳли чиқиб: «Мени (ўзимга) қўйиб беринг, мен (яқинликдан) ифлос бўлдим, сўнг менга ўғлим ҳақида хабар бердингми!» деди. Сўнг у жўнаб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди ва бўлган воқеани у зотга хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ икковингизнинг кечангизда барака берсин», дедилар. Шунда у (Умм Сулайм) ҳомиладор бўлди. Расулуллоҳ ﷺ бир сафарда эдилар, у (Умм Сулайм) ҳам у зот билан бирга эди. Расулуллоҳ ﷺ сафардан Мадинага келганларида, унга тунда (кутилмаганда) кирмас эдилар. Улар Мадинага яқинлашдилар, шунда унга тўлғоқ тутди ва Абу Талҳа унинг олдида ушланиб қолди, Расулуллоҳ ﷺ эса (йўлда) кетдилар. Абу Талҳа: «Эй Роббим, Сен биласанки, Расулинг чиққанида у билан бирга чиқишим ва кирганида у билан бирга киришим менга ёқади, лекин мен Ўзинг кўриб турган (сабаб) билан ушланиб қолдим», дерди. Умм Сулайм: «Эй Абу Талҳа, мен илгари сезган (оғриқни) энди сезмаяпман, юр», деди. Биз жўнадик. Улар (Мадинага) етиб келганларида унга тўлғоқ тутди ва у бир ўғил туғди. Онам менга: «Эй Анас, сен уни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бормагунингча, ҳеч ким уни эмизмасин», деди. Тонг отгач, мен уни кўтариб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бордим. Борсам, у зотнинг қўлларида (туяларга) тамға босадиган асбоб бор экан. (Расулуллоҳ ﷺ) мени кўришлари билан: «Умм Сулайм туғди шекилли?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. (У зот) тамға асбобини қўйдилар. Мен уни келтириб, у зотнинг бағирларига қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ Мадина ажва хурмосидан биттасини олишни сўрадилар ва уни оғизларида эригунича чайнадилар, сўнг уни чақалоқнинг оғзига солдилар. Чақалоқ уни шимириб таъмини ола бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорларнинг хурмога бўлган муҳаббатига қаранглар!» дедилар. Сўнг (у зот) унинг юзини силаб, унга Абдуллоҳ деб исм қўйдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ
قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أُمِّ سُلَيْمٍ، أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَادِمُكَ أَنَسٌ ادْعُ اللَّهَ لَهُ
فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U (Ummu Sulaym) dedi: «Yo Rasululloh, xizmatkoringiz Anas — uning haqiga Allohga duo qiling», — dedi. Shunda u zot: «Yo Alloh, uning molini va farzandini koʻpaytirgin va unga ato qilgan narsangda barakot bergin», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У (Умму Сулайм) деди: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорингиз Анас — унинг ҳақига Аллоҳга дуо қилинг», — деди. Шунда у зот: «Ё Аллоҳ, унинг молини ва фарзандини кўпайтиргин ва унга ато қилган нарсангда баракот бергин», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعْتُ أَنَسًا،
يَقُولُ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَادِمُكَ أَنَسٌ . فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym: «Yo Rasululloh, xizmatkoringiz Anas», — dedi. Soʻng (roviy) shunga oʻxshashini zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорингиз Анас», — деди. Сўнг (ровий) шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ،
قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَمِعَتْ أُمِّي أُمُّ سُلَيْمٍ
صَوْتَهُ فَقَالَتْ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ أُنَيْسٌ . فَدَعَا لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
ثَلاَثَ دَعَوَاتٍ قَدْ رَأَيْتُ مِنْهَا اثْنَتَيْنِ فِي الدُّنْيَا وَأَنَا أَرْجُو الثَّالِثَةَ فِي الآخِرَةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (yonimizdan) oʻtdilar. Onam Ummu Sulaym u zotning ovozini eshitib: «Otam-onam fido boʻlsin, yo Rasululloh, (mana) Unays», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ men uchun uchta duo qildilar. Men ulardan ikkitasini bu dunyoda koʻrdim, uchinchisini esa oxiratda (koʻrishni) umid qilaman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (ёнимиздан) ўтдилар. Онам Умму Сулайм у зотнинг овозини эшитиб: «Отам-онам фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, (мана) Унайс», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ мен учун учта дуо қилдилар. Мен улардан иккитасини бу дунёда кўрдим, учинчисини эса охиратда (кўришни) умид қиламан.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ
سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَسَرَّ إِلَىَّ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِرًّا
فَمَا أَخْبَرْتُ بِهِ أَحَدًا بَعْدُ . وَلَقَدْ سَأَلَتْنِي عَنْهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَمَا أَخْبَرْتُهَا بِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ menga bir sirni aytdilar, men uni shundan keyin hech kimga aytmadim. Ummu Sulaym u haqda mendan soʻragan edi, men unga ham aytmadim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ менга бир сирни айтдилар, мен уни шундан кейин ҳеч кимга айтмадим. Умму Сулайм у ҳақда мендан сўраган эди, мен унга ҳам айтмадим.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عُمَرُ،
بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ،
قَالَ كَانَتْ عِنْدَ أُمِّ سُلَيْمٍ يَتِيمَةٌ وَهِيَ أُمُّ أَنَسٍ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَتِيمَةَ
فَقَالَ " آنْتِ هِيَهْ لَقَدْ كَبِرْتِ لاَ كَبِرَ سِنُّكِ " . فَرَجَعَتِ الْيَتِيمَةُ إِلَى أُمِّ سُلَيْمٍ تَبْكِي فَقَالَتْ
أُمُّ سُلَيْمٍ مَا لَكِ يَا بُنَيَّةُ قَالَتِ الْجَارِيَةُ دَعَا عَلَىَّ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ يَكْبَرَ
سِنِّي فَالآنَ لاَ يَكْبَرُ سِنِّي أَبَدًا - أَوْ قَالَتْ قَرْنِي - فَخَرَجَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ مُسْتَعْجِلَةً تَلُوثُ خِمَارَهَا
حَتَّى لَقِيَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
" مَا لَكِ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ " . فَقَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَدَعَوْتَ عَلَى يَتِيمَتِي قَالَ " وَمَا ذَاكِ يَا أُمَّ
سُلَيْمٍ " . قَالَتْ زَعَمَتْ أَنَّكَ دَعَوْتَ أَنْ لاَ يَكْبَرَ سِنُّهَا وَلاَ يَكْبَرَ قَرْنُهَا - قَالَ - فَضَحِكَ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " يَا أُمَّ سُلَيْمٍ أَمَا تَعْلَمِينَ أَنَّ شَرْطِي عَلَى رَبِّي
أَنِّي اشْتَرَطْتُ عَلَى رَبِّي فَقُلْتُ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَرْضَى كَمَا يَرْضَى الْبَشَرُ وَأَغْضَبُ كَمَا يَغْضَبُ
الْبَشَرُ فَأَيُّمَا أَحَدٍ دَعَوْتُ عَلَيْهِ مِنْ أُمَّتِي بِدَعْوَةٍ لَيْسَ لَهَا بِأَهْلٍ أَنْ تَجْعَلَهَا لَهُ طَهُورًا وَزَكَاةً
وَقُرْبَةً يُقَرِّبُهُ بِهَا مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَقَالَ أَبُو مَعْنٍ يُتَيِّمَةٌ . بِالتَّصْغِيرِ فِي الْمَوَاضِعِ الثَّلاَثَةِ
مِنَ الْحَدِيثِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: Ummu Sulaymning huzurida bir yetim qiz bor edi — u Anasning onasi (edi). Rasululloh ﷺ oʻsha yetim qizni koʻrib: «Ie, bu senmisan? Voy, ulgʻayib qolibsan! Yoshing ulgʻaymasin!» dedilar. Yetim qiz Ummu Sulaymning oldiga yigʻlab qaytib bordi. Ummu Sulaym: «Senga nima boʻldi, ey qizginam?» dedi. Qiz: «Allohning Nabiysi ﷺ mening yoshim ulgʻaymasligini soʻrab (qargʻab) duo qildilar. Endi mening yoshim hech qachon ulgʻaymaydi», dedi — yoki «umrim» dedi. Ummu Sulaym roʻmolini oʻrab, shoshib chiqdi va Rasululloh ﷺ ni uchratdi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga nima boʻldi, ey Ummu Sulaym?» dedilar. U: «Yo Allohning Nabiysi! Mening yetim qizimga (qargʻab) duo qildingizmi?» dedi. (Rasululloh ﷺ): «Bu nima (degan gap), ey Ummu Sulaym?» dedilar. U: «Qiz, siz uning yoshi ham, umri ham ulgʻaymasligini soʻrab duo qildingiz deb oʻylabdi», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ kulib, soʻng: «Ey Ummu Sulaym! Bilmaysanmi, men Rabbim bilan shart qilib olganman. Men Rabbimga shart qilib: ‹Men faqat bir insonman, insonlar rozi boʻlganidek rozi boʻlaman va insonlar gʻazablanganidek gʻazablanaman. Bas, ummatimdan biror kishiga loyiq boʻlmagan holda (qargʻab) duo qilgan boʻlsam, buni unga Qiyomat kunida oʻzingga yaqinlashtiradigan tozalik, poklik va yaqinlik qilgin› deganman», dedilar. Abu Maʼn esa hadisning uch oʻrnida «yutayyima (yetimchacha)» deb kichraytma shaklda aytdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: Умму Сулаймнинг ҳузурида бир етим қиз бор эди — у Анаснинг онаси (эди). Расулуллоҳ ﷺ ўша етим қизни кўриб: «Иэ, бу сенмисан? Вой, улғайиб қолибсан! Ёшинг улғаймасин!» дедилар. Етим қиз Умму Сулаймнинг олдига йиғлаб қайтиб борди. Умму Сулайм: «Сенга нима бўлди, эй қизгинам?» деди. Қиз: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ менинг ёшим улғаймаслигини сўраб (қарғаб) дуо қилдилар. Энди менинг ёшим ҳеч қачон улғаймайди», деди — ёки «умрим» деди. Умму Сулайм рўмолини ўраб, шошиб чиқди ва Расулуллоҳ ﷺ ни учратди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга нима бўлди, эй Умму Сулайм?» дедилар. У: «Ё Аллоҳнинг Набийси! Менинг етим қизимга (қарғаб) дуо қилдингизми?» деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Бу нима (деган гап), эй Умму Сулайм?» дедилар. У: «Қиз, сиз унинг ёши ҳам, умри ҳам улғаймаслигини сўраб дуо қилдингиз деб ўйлабди», деди. (Ровий) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб, сўнг: «Эй Умму Сулайм! Билмайсанми, мен Раббим билан шарт қилиб олганман. Мен Раббимга шарт қилиб: ‹Мен фақат бир инсонман, инсонлар рози бўлганидек рози бўламан ва инсонлар ғазабланганидек ғазабланаман. Бас, умматимдан бирор кишига лойиқ бўлмаган ҳолда (қарғаб) дуо қилган бўлсам, буни унга Қиёмат кунида ўзингга яқинлаштирадиган тозалик, поклик ва яқинлик қилгин› деганман», дедилар. Абу Маън эса ҳадиснинг уч ўрнида «ютаййима (етимчача)» деб кичрайтма шаклда айтди.