حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ ، ثنا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ هِلالِ بْنِ عِيَاضٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " لا يَخْرُجِ الرَّجُلانِ يَضْرِبَانِ الْغَائِطَ كَاشِفَيْنِ عَنْ عَوْرَتِهِمَا يَتَحَدَّثَانِ ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَمْقُتُ عَلَى ذَلِكَ " . حَدَّثَنَا بِهِ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي الْوَرَّاقَ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ هِلالٍ ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الشَّيْخُ هُوَ عِيَاضُ بْنُ هِلالٍ ، رَوَى عَنْهُ يَحْيَى ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ غَيْرَ حَدِيثٍ ، وَأَحْسَبُ الْوَهْمَ مِنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ حِينَ قَالَ : عَنْ هِلالِ بْنِ عِيَاضٍ
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Ikki kishi avratlarini ochib, gaplashgan holda birga hojat chiqargani chiqmasin — chunki Alloh azza va jalla bunga gʻazab qiladi». Abu Bakr aytdi: Bu shayx — Iyoz ibn Hilol boʻlib, Yahyo ibn Abu Kasir undan bir nechta hadis rivoyat qilgan. Menimcha, «Hilol ibn Iyoz» deb aytganda vahm (adashish) Ikrima ibn Ammordan boʻlgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Икки киши авратларини очиб, гаплашган ҳолда бирга ҳожат чиқаргани чиқмасин — чунки Аллоҳ азза ва жалла бунга ғазаб қилади». Абу Бакр айтди: Бу шайх — Иёз ибн Ҳилол бўлиб, Яҳё ибн Абу Касир ундан бир нечта ҳадис ривоят қилган. Менимча, «Ҳилол ибн Иёз» деб айтганда ваҳм (адашиш) Икрима ибн Аммордан бўлган.
نَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، قَالَ سَعِيدٌ ثنا ، وَقَالَ عَلِيٌّ : أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، ح وَثنا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ ، نَا أَبُو عَاصِمٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ ، ح وَثنا بُنْدَارٌ ، أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، نَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، ثنا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ ، نَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي أَحَدَكُمْ وَهُوَ فِي صَلاتِهِ فَيُلْبِسُ عَلَيْهِ صَلاتَهُ حَتَّى لا يَدْرِي كَمْ صَلَّى ، فَمَنْ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ، فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ، وَهُوَ جَالِسٌ " وَهَكَذَا مَعْنَى خَبَرِ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " حَتَّى يَظَلَّ الرَّجُلُ لا يَدْرِي كَمْ صَلَّى ثَلاثًا ، أَوْ أَرْبَعًا ، فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ، وَهُوَ جَالِسٌ " وَفِي خَبَرِ عِيَاضٍ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا سَهَا فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ " . وَفِي خَبَرِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ ، وَمُعَاوِيَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ شَكِّ فِي صَلاتِهِ ، فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ " . خَرَّجْتُ هَذِهِ الأَخْبَارَ بِأَسَانِيدِهَا فِي كِتَابِ الْكَبِيرُ ، وَهَذِهِ اللَّفْظَةُ مُخْتَصَرَةٌ غَيْرُ مُتَقَصَّاةٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qilib, u zot: «Albatta shayton biringiz namozida turganida uning oldiga keladi va namozini unga chalkashtirib yuboradi — hatto u necha (rakaat) oʻqiganini bilmay qoladi. Bas, kim shundan biror narsani sezsa, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin», dedilar. Yahyo ibn Abu Kasir va Muhammad ibn Amrning Abu Salamadan, uning Abu Hurayradan, uning Nabiy ﷺdan (rivoyat qilgan) xabarining maʼnosi ham shunday: «Hattoki kishi uchmi yoki toʻrtmi — necha oʻqiganini bilmay qoladi. Bas, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin». Iyozning Abu Said al-Xudriydan, uning Nabiy ﷺdan (rivoyat qilgan) xabarida: «Agar sahv qilib, necha (rakaat) oʻqiganini bilmasa, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin», (deyilgan). Abdulloh ibn Jaʼfar va Muoviyaning Nabiy ﷺdan (rivoyat qilgan) xabarida esa: «Kim namozida shubhalansa, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin», (deyilgan). Men bu xabarlarni isnodlari bilan al-Kitob al-Kabirda chiqarganman; bu lafz esa qisqartirilgan, toʻliq keltirilmagandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилиб, у зот: «Албатта шайтон бирингиз намозида турганида унинг олдига келади ва намозини унга чалкаштириб юборади — ҳатто у неча (ракаат) ўқиганини билмай қолади. Бас, ким шундан бирор нарсани сезса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин», дедилар. Яҳё ибн Абу Касир ва Муҳаммад ибн Амрнинг Абу Саламадан, унинг Абу Ҳурайрадан, унинг Набий ﷺдан (ривоят қилган) хабарининг маъноси ҳам шундай: «Ҳаттоки киши учми ёки тўртми — неча ўқиганини билмай қолади. Бас, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин». Иёзнинг Абу Саид ал-Худрийдан, унинг Набий ﷺдан (ривоят қилган) хабарида: «Агар саҳв қилиб, неча (ракаат) ўқиганини билмаса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин», (дейилган). Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Муовиянинг Набий ﷺдан (ривоят қилган) хабарида эса: «Ким намозида шубҳаланса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин», (дейилган). Мен бу хабарларни иснодлари билан ал-Китоб ал-Кабирда чиқарганман; бу лафз эса қисқартирилган, тўлиқ келтирилмагандир.
قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَرَوَاهُ عُمَرُ بْنُ أَبِي خَثْعَمٍ الْيَمَامِيُّ ، نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ بَعْدَ الْمَغْرِبِ لا يَتَكَلَّمُ بَيْنَهُنَّ بِشَيْءٍ إِلا بِذِكْرِ اللَّهِ عُدِلْنَ لَهُ بِعِبَادَةِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ سَنَةً " . حَدَّثَنَاهُ أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ ، ثنا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي خَثْعَمٍ الْيَمَامِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، ح وَثناهُ حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو الرَّبَالِيُّ ، نَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي خَثْعَمٍ الْيَمَامِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، غَيْرَ أَنَّ الرَّبَالِيَّ ، قَالَ : لا يَتَكَلَّمُ بَيْنَهُمَا بِسُوءٍ
Abu Bakr aytdi: Buni Umar ibn Abu Xasʼam al-Yamomiy ham rivoyat qildi: Yahyo ibn Abu Kasir bizga Abu Salama ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan aytib berdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim shomdan keyin olti rakaat namoz oʻqib, ular orasida Allohning zikridan boshqa hech narsa gapirmasa, ular unga oʻn ikki yillik ibodatga teng boʻladi», dedilar. Buni bizga Abu Ammor al-Husayn ibn Hurays va Hafs ibn Amr ar-Rabaliy ham Zayd ibn al-Hubobdan, u Umar ibn Abu Xasʼam al-Yamomiydan, u Yahyo ibn Abu Kasirdan rivoyat qilib aytib berdilar; faqat ar-Rabaliy: «ular orasida yomon (soʻz) gapirmasa», dedi.Абу Бакр айтди: Буни Умар ибн Абу Хасъам ал-Ямомий ҳам ривоят қилди: Яҳё ибн Абу Касир бизга Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан айтиб берди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шомдан кейин олти ракаат намоз ўқиб, улар орасида Аллоҳнинг зикридан бошқа ҳеч нарса гапирмаса, улар унга ўн икки йиллик ибодатга тенг бўлади», дедилар. Буни бизга Абу Аммор ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс ва Ҳафс ибн Амр ар-Рабалий ҳам Зайд ибн ал-Ҳубобдан, у Умар ибн Абу Хасъам ал-Ямомийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилиб айтиб бердилар; фақат ар-Рабалий: «улар орасида ёмон (сўз) гапирмаса», деди.