Zayd ibn Arqam

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لَمْ يَأْخُذْ شَارِبَهُ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moʻylovini olmasa, u bizdan emas», — dedilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мўйловини олмаса, у биздан эмас», — дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ شُبَيْلٍ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كَانَ الرَّجُلُ يُكَلِّمُ صَاحِبَهُ فِي الصَّلاَةِ بِالْحَاجَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ‏}‏ فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida kishi namozda oʻz yonidagi bilan biror hojat haqida gaplashardi, toki bu oyat nozil boʻlgunicha: {Namozlarni va oʻrta namozni saqlanglar hamda Alloh uchun boʻysungan holda turinglar} (Baqara 238). Shundan soʻng biz jim boʻlishga buyurildik.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида киши намозда ўз ёнидаги билан бирор ҳожат ҳақида гаплашарди, токи бу оят нозил бўлгунича: {Намозларни ва ўрта намозни сақланглар ҳамда Аллоҳ учун бўйсунган ҳолда туринглар} (Бақара 238). Шундан сўнг биз жим бўлишга буюрилдик.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ أُتِيَ عَلِيٌّ رضى الله عنه بِثَلاَثَةٍ وَهُوَ بِالْيَمَنِ وَقَعُوا عَلَى امْرَأَةٍ فِي طُهْرٍ وَاحِدٍ فَسَأَلَ اثْنَيْنِ أَتُقِرَّانِ لِهَذَا بِالْوَلَدِ قَالاَ لاَ ‏.‏ ثُمَّ سَأَلَ اثْنَيْنِ أَتُقِرَّانِ لِهَذَا بِالْوَلَدِ قَالاَ لاَ ‏.‏ فَأَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالَّذِي صَارَتْ عَلَيْهِ الْقُرْعَةُ وَجَعَلَ عَلَيْهِ ثُلُثَىِ الدِّيَةِ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali (roziyallohu anhu) Yamanda ekan, uning oldiga bir tuhr (hayzdan pok davr) ichida bitta ayolga yaqinlik qilgan uch kishi keltirildi. U ikkitasidan: «Bu bolani mana shu kishiniki deb tan olasizlarmi?» deb soʻradi. Ular: «Yoʻq», dedilar. Soʻng yana ikkitasidan: «Bu bolani mana shu kishiniki deb tan olasizlarmi?» deb soʻradi. Ular: «Yoʻq», dedilar. Shunda u ular orasida qurʼa tashladi va bolani qurʼa chiqqan kishiga nisbat berdi hamda unga diyatning uchdan ikki qismini yukladi. Bu Paygʻambar ﷺga aytilganda, u zot oziq tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али (розияллоҳу анҳу) Яманда экан, унинг олдига бир туҳр (ҳайздан пок давр) ичида битта аёлга яқинлик қилган уч киши келтирилди. У иккитасидан: «Бу болани мана шу кишиники деб тан оласизларми?» деб сўради. Улар: «Йўқ», дедилар. Сўнг яна иккитасидан: «Бу болани мана шу кишиники деб тан оласизларми?» деб сўради. Улар: «Йўқ», дедилар. Шунда у улар орасида қуръа ташлади ва болани қуръа чиққан кишига нисбат берди ҳамда унга диятнинг учдан икки қисмини юклади. Бу Пайғамбар ﷺга айтилганда, у зот озиқ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الْخَلِيلِ الْحَضْرَمِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنَ الْيَمَنِ فَجَعَلَ يُخْبِرُهُ وَيُحَدِّثُهُ وَعَلِيٌّ بِهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَى عَلِيًّا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَخْتَصِمُونَ فِي وَلَدٍ وَقَعُوا عَلَى امْرَأَةٍ فِي طُهْرٍ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida turgan edik, shu payt Yamandan bir kishi keldi. Ali oʻsha yerda edi. U kishi: «Ey Rasululloh, Alining oldiga bola haqida bahslashayotgan uch kishi keldi, ular bir ayolga bir tuhr ichida yaqinlik qilgan edilar», deb Rasulullohga xabar bera boshladi. Va u hadisni oxirigacha keltirdi.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида турган эдик, шу пайт Ямандан бир киши келди. Али ўша ерда эди. У киши: «Эй Расулуллоҳ, Алининг олдига бола ҳақида баҳслашаётган уч киши келди, улар бир аёлга бир туҳр ичида яқинлик қилган эдилар», деб Расулуллоҳга хабар бера бошлади. Ва у ҳадисни охиригача келтирди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَلِيٌّ رضى الله عنه يَوْمَئِذٍ بِالْيَمَنِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ شَهِدْتُ عَلِيًّا أُتِيَ فِي ثَلاَثَةِ نَفَرٍ ادَّعَوْا وَلَدَ امْرَأَةٍ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَحَدِهِمْ تَدَعُهُ لِهَذَا ‏.‏ فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا ‏.‏ فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا ‏.‏ فَأَبَى قَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه أَنْتُمْ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَسَأُقْرِعُ بَيْنَكُمْ فَأَيُّكُمْ أَصَابَتْهُ الْقُرْعَةُ فَهُوَ لَهُ وَعَلَيْهِ ثُلُثَا الدِّيَةِ ‏.‏ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning huzurlarida edim, oʻsha kunlari Ali (roziyallohu anhu) Yamanda edi. Bir kishi kelib: «Men Alining oldiga bir ayolning bolasini daʼvo qilgan uch kishi keltirilganida guvoh boʻldim. Ali ulardan biriga: ‹Bolani buniki deb qoʻyasanmi?› dedi. U koʻnmadi. Boshqasiga: ‹Buniki deb qoʻyasanmi?› dedi. U ham koʻnmadi. Yana boshqasiga: ‹Buniki deb qoʻyasanmi?› dedi. U ham koʻnmadi. Shunda Ali (roziyallohu anhu): ‹Sizlar bir-biringizga qarshi sherik-daʼvogarlarsiz. Men sizlar orasida qurʼa tashlayman, qaysingizga qurʼa chiqsa, bola oʻshaniki boʻladi va uning zimmasiga diyatning uchdan ikki qismi yuklanadi›, dedi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ oziq tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида эдим, ўша кунлари Али (розияллоҳу анҳу) Яманда эди. Бир киши келиб: «Мен Алининг олдига бир аёлнинг боласини даъво қилган уч киши келтирилганида гувоҳ бўлдим. Али улардан бирига: ‹Болани буники деб қўясанми?› деди. У кўнмади. Бошқасига: ‹Буники деб қўясанми?› деди. У ҳам кўнмади. Яна бошқасига: ‹Буники деб қўясанми?› деди. У ҳам кўнмади. Шунда Али (розияллоҳу анҳу): ‹Сизлар бир-бирингизга қарши шерик-даъвогарларсиз. Мен сизлар орасида қуръа ташлайман, қайсингизга қуръа чиқса, бола ўшаники бўлади ва унинг зиммасига диятнинг учдан икки қисми юкланади›, деди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ озиқ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ شَاهِينَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ حَضْرَمَوْتَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيًّا عَلَى الْيَمَنِ فَأُتِيَ بِغُلاَمٍ تَنَازَعَ فِيهِ ثَلاَثَةٌ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏ خَالَفَهُمْ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Alini Yamanga (voliy qilib) yubordilar. Uning oldiga uch kishi bahslashib turgan bir bola keltirildi. Va u hadisni oxirigacha keltirdi. Salama ibn Kuhayl bularga muxolif rivoyat qildi.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Алини Яманга (волий қилиб) юбордилар. Унинг олдига уч киши баҳслашиб турган бир бола келтирилди. Ва у ҳадисни охиригача келтирди. Салама ибн Куҳайл буларга мухолиф ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ ابْنِ حَيَّانَ، - يَعْنِي يَزِيدَ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ سَحَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَاشْتَكَى لِذَلِكَ أَيَّامًا فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ إِنَّ رَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ سَحَرَكَ عَقَدَ لَكَ عُقَدًا فِي بِئْرِ كَذَا وَكَذَا فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَخْرَجُوهَا فَجِيءَ بِهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ فَمَا ذَكَرَ ذَلِكَ لِذَلِكَ الْيَهُودِيِّ وَلاَ رَآهُ فِي وَجْهِهِ قَطُّ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺni yahudiylardan bir kishi sehrladi. Shu sababdan u zot bir necha kun bemor boʻldilar. Soʻng u zotning huzuriga Jabroil alayhissalom kelib: «Yahudiylardan bir kishi seni sehrladi, sen uchun falon-falon quduqda tugunlar tugib qoʻydi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ (odam) yubordilar, ular uni chiqarib olib keldilar. Rasululloh ﷺ goʻyo tushovdan boʻshatilgandek oʻrinlaridan turdilar. U zot bu haqda oʻsha yahudiyga hech narsa demadilar va yuzida uni sira sezdirmadilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺни яҳудийлардан бир киши сеҳрлади. Шу сабабдан у зот бир неча кун бемор бўлдилар. Сўнг у зотнинг ҳузурига Жаброил алайҳиссалом келиб: «Яҳудийлардан бир киши сени сеҳрлади, сен учун фалон-фалон қудуқда тугунлар тугиб қўйди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (одам) юбордилар, улар уни чиқариб олиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ гўё тушовдан бўшатилгандек ўринларидан турдилар. У зот бу ҳақда ўша яҳудийга ҳеч нарса демадилар ва юзида уни сира сездирмадилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَاضِرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ لاَ أُعَلِّمُكُمْ إِلاَّ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَالْهَرَمِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ اللَّهُمَّ آتِ نَفْسِي تَقْوَاهَا وَزَكِّهَا أَنْتَ خَيْرُ مَنْ زَكَّاهَا أَنْتَ وَلِيُّهَا وَمَوْلاَهَا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ قَلْبٍ لاَ يَخْشَعُ وَمِنْ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ وَعِلْمٍ لاَ يَنْفَعُ وَدَعْوَةٍ لاَ يُسْتَجَابُ لَهَا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men sizlarga faqat Allohning Rasuli ﷺ bizga oʻrgatgan narsanigina oʻrgataman», dedi. U zot ﷺ shunday deb aytardilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-ajzi val-kasali val-buxli val-jubni val-harami va azobil-qabr. Allohumma oti nafsiy taqvoho va zakkiho, Anta xayru man zakkoho, Anta valiyyuho va mavloho. Allohumma inniy aʼuzu bika min qalbin lo yaxshaʼu va min nafsin lo tashbaʼu va ilmin lo yanfaʼu va daʼvatin lo yustajobu laho (Ey Alloh, men Sendan ojizlikdan, dangasalikdan, baxillikdan, qoʻrqoqlikdan, qariib holsizlanishdan va qabr azobidan panoh soʻrayman. Ey Alloh, nafsimga taqvosini ato et va uni poklagin, Sen uni poklaguvchilarning eng yaxshisisan, Sen uning egasi va homiysisan. Ey Alloh, men Sendan qoʻrqmaydigan qalbdan, toʻymaydigan nafsdan, foyda bermaydigan ilmdan va ijobat boʻlmaydigan duodan panoh soʻrayman)».Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен сизларга фақат Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга ўргатган нарсанигина ўргатаман», деди. У зот ﷺ шундай деб айтардилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ажзи вал-касали вал-бухли вал-жубни вал-ҳарами ва азобил-қабр. Аллоҳумма оти нафсий тақвоҳо ва заккиҳо, Анта хайру ман заккоҳо, Анта валийюҳо ва мавлоҳо. Аллоҳумма инний аъузу бика мин қалбин ло яхшаъу ва мин нафсин ло ташбаъу ва илмин ло янфаъу ва даъватин ло юстажобу лаҳо (Эй Аллоҳ, мен Сендан ожизликдан, дангасаликдан, бахилликдан, қўрқоқликдан, қарииб ҳолсизланишдан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман. Эй Аллоҳ, нафсимга тақвосини ато эт ва уни поклагин, Сен уни поклагувчиларнинг энг яхшисисан, Сен унинг эгаси ва ҳомийсисан. Эй Аллоҳ, мен Сендан қўрқмайдиган қалбдан, тўймайдиган нафсдан, фойда бермайдиган илмдан ва ижобат бўлмайдиган дуодан паноҳ сўрайман)».