Zayd ibn Arqam

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى ـ هُوَ ابْنُ يُونُسَ ـ عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ شُبَيْلٍ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ قَالَ لِي زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ إِنْ كُنَّا لَنَتَكَلَّمُ فِي الصَّلاَةِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، يُكَلِّمُ أَحَدُنَا صَاحِبَهُ بِحَاجَتِهِ حَتَّى نَزَلَتْ ‏[quran sura="2" aya_start="238" aya_end="238"]{‏حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ‏}‏ الآيَةَ، فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida biz namoz oʻqiyotgan paytimizda gaplashar edik va birimiz oʻz ehtiyojini sherigiga aytar edi — to: «Namozlarni (xususan) oʻrta namozni qattiq saqlanglar» (Baqara, 238) — oyati nozil boʻlgunga qadar. Shundan keyin biz namozda jim turishga buyurildik.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида биз намоз ўқиётган пайтимизда гаплашар эдик ва биримиз ўз эҳтиёжини шеригига айтар эди — то: «Намозларни (хусусан) ўрта намозни қаттиқ сақланглар» (Бақара, 238) — ояти нозил бўлгунга қадар. Шундан кейин биз намозда жим туришга буюрилдик.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَزَا تِسْعَ عَشْرَةَ غَزْوَةً، وَأَنَّهُ حَجَّ بَعْدَ مَا هَاجَرَ حَجَّةً وَاحِدَةً لَمْ يَحُجَّ بَعْدَهَا حَجَّةَ الْوَدَاعِ‏.‏ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ وَبِمَكَّةَ أُخْرَى‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻn toʻqqiz gʻazot qildilar va hijratdan keyin bir (marta) haj qildilar — undan keyin (boshqa) haj qilmadilar — bu Vidoʼ hajidir. Abu Ishoq: «(Hijratdan oldin) Makkada esa boshqa (bir haj ham qilgan edilar)», dedi.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ўн тўққиз ғазот қилдилар ва ҳижратдан кейин бир (марта) ҳаж қилдилар — ундан кейин (бошқа) ҳаж қилмадилар — бу Видў ҳажидир. Абу Ишоқ: «(Ҳижратдан олдин) Маккада эса бошқа (бир ҳаж ҳам қилган эдилар)», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ شُبَيْلٍ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنَّا نَتَكَلَّمُ فِي الصَّلاَةِ يُكَلِّمُ أَحَدُنَا أَخَاهُ فِي حَاجَتِهِ حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏[quran sura="2" aya_start="238" aya_end="238"]{‏حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ‏}‏ فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz namozda (bir-birimiz bilan) gaplashar edik — birimiz oʻz hojati haqida (din) qardoshi bilan gaplashardi — to bu oyat: ‹Namozlarni — (ayniqsa) oʻrta namozni — saqlanglar va Allohga itoatkor boʻ lib turinglar› (Baqara surasi, 238) nozil boʻ lguniga qadar; shunda biz sukut (jim turish)ga buyurildik.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз намозда (бир-биримиз билан) гаплашар эдик — биримиз ўз ҳожати ҳақида (дин) қардоши билан гаплашарди — то бу оят: ‹Намозларни — (айниқса) ўрта намозни — сақланглар ва Аллоҳга итоаткор бў либ туринглар› (Бақара сураси, 238) нозил бў лгунига қадар; шунда биз сукут (жим туриш)га буюрилдик.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ فِي غَزَاةٍ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ، يَقُولُ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِهِ وَلَوْ رَجَعْنَا مِنْ عِنْدِهِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا‏.‏ الأَذَلَّ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي أَوْ لِعُمَرَ فَذَكَرَهُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَانِي فَحَدَّثْتُهُ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَفُوا مَا قَالُوا فَكَذَّبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَدَّقَهُ فَأَصَابَنِي هَمٌّ لَمْ يُصِبْنِي مِثْلُهُ قَطُّ، فَجَلَسْتُ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ لِي عَمِّي مَا أَرَدْتَ إِلَى أَنْ كَذَّبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَقَتَكَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="63" aya_start="1" aya_end="1"]{‏إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ‏}‏ فَبَعَثَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ يَا زَيْدُ ‏"‏‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Men bir gʻazotda edim; Abdulloh ibn Ubayyni: «Rasululloh ﷺning huzuridagilarga nafaqa qilmanglar — toki ular uning atrofidan tarqalsin; agar uning oldidan (Madinaga) qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni albatta chiqarib yuboradi», deb aytayotganini eshitdim. Men buni amakimga — yoki Umarga — zikr qildim; u esa buni Paygʻambar ﷺga zikr qildi. U zot meni chaqirdilar; men u zotga (eshitganimni) soʻzlab berdim. Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Ubayy va uning sheriklariga (odam) yubordilar; ular esa buni aytmadik deb qasam ichdi. Shunda Rasululloh ﷺ meni yolgʻonchi (sanab), uni (Abdullohni) rost (deb) chiqardi; menga — misli hech qachon yetmagan — bir gʻam yetdi. Men uyda (gʻ amgin) oʻ tirdim. Amakim menga: «Rasululloh ﷺning seni yolgʻonchi (sanab) sendan gʻ azablanishini istadingmi?» dedi. Soʻng Alloh taolo ‹Munofiqlar senga kelganida...› (Munofiqun surasi, 1) (oyatini) nozil qildi. Paygʻambar ﷺ menga (odam) yuborib (chaqirdilar) va (oyatni) oʻqib: «Albatta Alloh seni rost (chiqardi), ey Zayd», dedilar.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен бир ғазотда эдим; Абдуллоҳ ибн Убаййни: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузуридагиларга нафақа қилманглар — токи улар унинг атрофидан тарқалсин; агар унинг олдидан (Мадинага) қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни албатта чиқариб юборади», деб айтаётганини эшитдим. Мен буни амакимга — ёки Умарга — зикр қилдим; у эса буни Пайғамбар ﷺга зикр қилди. У зот мени чақирдилар; мен у зотга (эшитганимни) сўзлаб бердим. Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайй ва унинг шерикларига (одам) юбордилар; улар эса буни айтмадик деб қасам ичди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ мени ёлғончи (санаб), уни (Абдуллоҳни) рост (деб) чиқарди; менга — мисли ҳеч қачон етмаган — бир ғам етди. Мен уйда (ғ амгин) ў тирдим. Амаким менга: «Расулуллоҳ ﷺнинг сени ёлғончи (санаб) сендан ғ азабланишини истадингми?» деди. Сўнг Аллоҳ таоло ‹Мунофиқлар сенга келганида...› (Мунофиқун сураси, 1) (оятини) нозил қилди. Пайғамбар ﷺ менга (одам) юбориб (чақирдилар) ва (оятни) ўқиб: «Албатта Аллоҳ сени рост (чиқарди), эй Зайд», дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ عَمِّي فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ يَقُولُ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا‏.‏ وَقَالَ أَيْضًا لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي فَذَكَرَ عَمِّي لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَأَصْحَابِهِ، فَحَلَفُوا مَا قَالُوا، فَصَدَّقَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَذَّبَنِي، فَأَصَابَنِي هَمٌّ لَمْ يُصِبْنِي مِثْلُهُ، فَجَلَسْتُ فِي بَيْتِي، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏[quran sura="63" aya_start="1" aya_end="1"]{‏إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏[quran sura="63" aya_start="7" aya_end="8"]{‏هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏[quran sura="63" aya_start="8" aya_end="8"]{‏لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏}‏ فَأَرْسَلَ إِلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهَا عَلَىَّ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ ‏"‏‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Men amakim bilan (birga) edim; Abdulloh ibn Ubayy ibn Salulni: «Rasululloh ﷺning huzuridagilarga nafaqa qilmanglar — toki ular tarqalsin», deb aytayotganini eshitdim; yana: «Albatta, agar Madinaga qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni chiqarib yuboradi», dedi. Men buni amakimga zikr qildim; amakim esa buni Rasululloh ﷺga zikr qildi. Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Ubayy va uning sheriklariga (odam) yubordilar; ular esa buni aytmadik deb qasam ichdi. Shunda Rasululloh ﷺ ularni rost (deb), meni esa yolgʻonchi (sanab) chiqardi; menga — misli hech qachon yetmagan — bir gʻam yetdi. Men uyimda (gʻ amgin) oʻ tirdim. Soʻng Alloh azza va jalla ‹Munofiqlar senga kelganida...› (degan oyatdan) to ‹Ular — ‹Rasululloh huzuridagilarga nafaqa qilmanglar› deydiganlardir...› (degan soʻziga), to ‹...eng aziz undan eng xorni chiqarib yuboradi› (Munofiqun surasi, 1, 7-8) (degan soʻzigacha) (oyatni) nozil qildi. Shunda Rasululloh ﷺ menga (odam) yubordilar va uni menga oʻqib berdilar, soʻng: «Albatta Alloh seni rost (chiqardi)», dedilar.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен амаким билан (бирга) эдим; Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салулни: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузуридагиларга нафақа қилманглар — токи улар тарқалсин», деб айтаётганини эшитдим; яна: «Албатта, агар Мадинага қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни чиқариб юборади», деди. Мен буни амакимга зикр қилдим; амаким эса буни Расулуллоҳ ﷺга зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайй ва унинг шерикларига (одам) юбордилар; улар эса буни айтмадик деб қасам ичди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни рост (деб), мени эса ёлғончи (санаб) чиқарди; менга — мисли ҳеч қачон етмаган — бир ғам етди. Мен уйимда (ғ амгин) ў тирдим. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла ‹Мунофиқлар сенга келганида...› (деган оятдан) то ‹Улар — ‹Расулуллоҳ ҳузуридагиларга нафақа қилманглар› дейдиганлардир...› (деган сўзига), то ‹...энг азиз ундан энг хорни чиқариб юборади› (Мунофиқун сураси, 1, 7-8) (деган сўзигача) (оятни) нозил қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга (одам) юбордилар ва уни менга ўқиб бердилар, сўнг: «Албатта Аллоҳ сени рост (чиқарди)», дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ كَعْبٍ الْقُرَظِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ‏.‏ وَقَالَ أَيْضًا لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ أَخْبَرْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَلاَمَنِي الأَنْصَارُ، وَحَلَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ مَا قَالَ ذَلِكَ، فَرَجَعْتُ إِلَى الْمَنْزِلِ فَنِمْتُ فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ ‏"‏‏.‏ وَنَزَلَ ‏[quran sura="63" aya_start="7" aya_end="7"]{‏هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لاَ تُنْفِقُوا‏}‏ الآيَةَ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ عَمْرٍو عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ زَيْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Abdulloh ibn Ubayy: «Rasululloh ﷺning huzuridagilarga nafaqa (sarf-xarajat) qilmanglar (toki ular tarqalsin)» deganida, va yana: «Albatta, agar Madinaga qaytsak (eng aziz eng xorni chiqarib yuboradi)» deganida, men buni Paygʻambar ﷺga xabar berdim. Shunda ansorlar meni malomat qildi; Abdulloh ibn Ubayy esa buni aytmadim deb qasam ichdi. Men manzilga qaytib uxladim. Soʻng Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar; men u zotning oldigʻa keldim. U zot: «Albatta Alloh seni rost (chiqardi)», dedilar va ‹Ular — ‹nafaqa qilmanglar› deydiganlardir...› (Munofiqun surasi, 7) (oyati) nozil boʻ ldi.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абдуллоҳ ибн Убайй: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузуридагиларга нафақа (сарф-харажат) қилманглар (токи улар тарқалсин)» деганида, ва яна: «Албатта, агар Мадинага қайцак (энг азиз энг хорни чиқариб юборади)» деганида, мен буни Пайғамбар ﷺга хабар бердим. Шунда ансорлар мени маломат қилди; Абдуллоҳ ибн Убайй эса буни айтмадим деб қасам ичди. Мен манзилга қайтиб ухладим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар; мен у зотнинг олдиға келдим. У зот: «Албатта Аллоҳ сени рост (чиқарди)», дедилар ва ‹Улар — ‹нафақа қилманглар› дейдиганлардир...› (Мунофиқун сураси, 7) (ояти) нозил бў лди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ أَصَابَ النَّاسَ فِيهِ شِدَّةٌ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ لأَصْحَابِهِ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِهِ‏.‏ وَقَالَ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَأَرْسَلَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَسَأَلَهُ، فَاجْتَهَدَ يَمِينَهُ مَا فَعَلَ، قَالُوا كَذَبَ زَيْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِمَّا قَالُوا شِدَّةٌ، حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقِي فِي ‏[quran sura="63" aya_start="1" aya_end="1"]{‏إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ‏}‏ فَدَعَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِيَسْتَغْفِرَ لَهُمْ فَلَوَّوْا رُءُوسَهُمْ‏.‏ وَقَوْلُهُ ‏[quran sura="63" aya_start="4" aya_end="4"]{‏خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ‏}‏ قَالَ كَانُوا رِجَالاً أَجْمَلَ شَىْءٍ‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan bir safarga chiqdik — unda odamlarga qattiqchilik (mashaqqat) yetdi. Abdulloh ibn Ubayy oʻ z sheriklariga: «Rasululloh ﷺning huzuridagilarga nafaqa qilmanglar — toki ular uning atrofidan tarqalsin», dedi; yana: «Albatta, agar Madinaga qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni chiqarib yuboradi», dedi. Men Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib, u zotga (buni) xabar berdim. U zot Abdulloh ibn Ubayyga (odam) yuborib, undan soʻradilar; u esa qilmadim deb qattiq qasam ichdi. Ular: «Zayd Rasululloh ﷺga yolgʻon (gap) aytdi», dedi. Ular aytgan (gap)dan koʻ nglimga qattiq (gʻam) tushdi, hatto Alloh azza va jalla mening rostligimni ‹Munofiqlar senga kelganida...› (Munofiqun surasi, 1) (oyatida) nozil qildi. Soʻng Paygʻambar ﷺ ularni — ular uchun magʻ firat soʻrash uchun — chaqirdilar, ular esa boshlarini burdilar (yuz oʻ girdilar). Uning ‹...(goʻyo) suyab qoʻ yilgan xodalardek (boʻ shliq)› (Munofiqun surasi, 4) degan soʻzi (haqida Zayd): «Ular — eng koʻ rkam (kelishgan) erkaklar edi», dedi.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан бир сафарга чиқдик — унда одамларга қаттиқчилик (машаққат) етди. Абдуллоҳ ибн Убайй ў з шерикларига: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузуридагиларга нафақа қилманглар — токи улар унинг атрофидан тарқалсин», деди; яна: «Албатта, агар Мадинага қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни чиқариб юборади», деди. Мен Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб, у зотга (буни) хабар бердим. У зот Абдуллоҳ ибн Убаййга (одам) юбориб, ундан сўрадилар; у эса қилмадим деб қаттиқ қасам ичди. Улар: «Зайд Расулуллоҳ ﷺга ёлғон (гап) айтди», деди. Улар айтган (гап)дан кў нглимга қаттиқ (ғам) тушди, ҳатто Аллоҳ азза ва жалла менинг ростлигимни ‹Мунофиқлар сенга келганида...› (Мунофиқун сураси, 1) (оятида) нозил қилди. Сўнг Пайғамбар ﷺ уларни — улар учун мағ фират сўраш учун — чақирдилар, улар эса бошларини бурдилар (юз ў гирдилар). Унинг ‹...(гўё) суяб қў йилган ходалардек (бў шлиқ)› (Мунофиқун сураси, 4) деган сўзи (ҳақида Зайд): «Улар — энг кў ркам (келишган) эркаклар эди», деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ عَمِّي فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ، يَقُولُ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا، وَلَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي، فَذَكَرَ عَمِّي لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏فَدَعَانِي فَحَدَّثْتُهُ، فَأَرْسَلَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَفُوا مَا قَالُوا، وَكَذَّبَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏}‏ وَصَدَّقَهُمْ، فَأَصَابَنِي غَمٌّ لَمْ يُصِبْنِي مِثْلُهُ قَطُّ، فَجَلَسْتُ فِي بَيْتِي وَقَالَ عَمِّي مَا أَرَدْتَ إِلَى أَنْ كَذَّبَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَقَتَكَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="63" aya_start="1" aya_end="1"]{‏إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ‏}‏ وَأَرْسَلَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهَا وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ ‏"‏‏.‏

(Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi:) Men amakim bilan (birga) edim; Abdulloh ibn Ubayy ibn Salulni: «Rasululloh ﷺning huzuridagilarga nafaqa qilmanglar — toki ular tarqalsin; agar Madinaga qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni chiqarib yuboradi», deb aytayotganini eshitdim. Men buni amakimga zikr qildim; amakim esa buni Paygʻambar ﷺga zikr qildi. (U zot) meni chaqirdilar; men u zotga (eshitganimni) soʻzlab berdim. U zot Abdulloh ibn Ubayy va uning sheriklariga (odam) yubordilar; ular esa buni aytmadik deb qasam ichdi. Shunda Paygʻambar ﷺ meni yolgʻonchi (sanab), ularni rost (deb) chiqardi; menga — misli hech qachon yetmagan — bir gʻam yetdi. Men uyimda (gʻ amgin) oʻ tirdim. Amakim menga: «Paygʻambar ﷺning seni yolgʻonchi (sanab) sendan gʻ azablanishini istadingmi?» dedi. Soʻng Alloh taolo ‹Munofiqlar senga kelganida, ‹Biz guvohlik beramizki, albatta sen — Allohning Rasulisan› deydilar...› (Munofiqun surasi, 1) (oyatini) nozil qildi. Paygʻambar ﷺ menga (odam) yuborib, uni oʻqidilar va: «Albatta Alloh seni rost (chiqardi)», dedilar.(Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен амаким билан (бирга) эдим; Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салулни: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузуридагиларга нафақа қилманглар — токи улар тарқалсин; агар Мадинага қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни чиқариб юборади», деб айтаётганини эшитдим. Мен буни амакимга зикр қилдим; амаким эса буни Пайғамбар ﷺга зикр қилди. (У зот) мени чақирдилар; мен у зотга (эшитганимни) сўзлаб бердим. У зот Абдуллоҳ ибн Убайй ва унинг шерикларига (одам) юбордилар; улар эса буни айтмадик деб қасам ичди. Шунда Пайғамбар ﷺ мени ёлғончи (санаб), уларни рост (деб) чиқарди; менга — мисли ҳеч қачон етмаган — бир ғам етди. Мен уйимда (ғ амгин) ў тирдим. Амаким менга: «Пайғамбар ﷺнинг сени ёлғончи (санаб) сендан ғ азабланишини истадингми?» деди. Сўнг Аллоҳ таоло ‹Мунофиқлар сенга келганида, ‹Биз гувоҳлик берамизки, албатта сен — Аллоҳнинг Расулисан› дейдилар...› (Мунофиқун сураси, 1) (оятини) нозил қилди. Пайғамбар ﷺ менга (одам) юбориб, уни ўқидилар ва: «Албатта Аллоҳ сени рост (чиқарди)», дедилар.