حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: «مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ».

Salama (ibn al-Akvaʼ) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim menga men aytmagan narsani (atayin) nisbat bersa, doʻzaxdan joyini egallasin!»Салама (ибн ал-Акваъ) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким менга мен айтмаган нарсани (атайин) нисбат берса, дўзахдан жойини эгалласин!»

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ: «كَانَ جِدَارُ الْمَسْجِدِ عِنْدَ الْمِنْبَرِ مَا كَادَتِ الشَّاةُ تَجُوزُهَا».

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid devori bilan minbar orasida bir qoʻy zoʻrgʻa oʻta oladigan (joy) bor edi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид девори билан минбар орасида бир қўй зўрға ўта оладиган (жой) бор эди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ: «كُنْتُ آتِي مَعَ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَيُصَلِّي عِنْدَ الأُسْطُوَانَةِ الَّتِي عِنْدَ الْمُصْحَفِ، فَقُلْتُ: يَا أَبَا مُسْلِمٍ أَرَاكَ تَتَحَرَّى الصَّلاَةَ عِنْدَ هَذِهِ الأُسْطُوَانَةِ. قَالَ: فَإِنِّي رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَحَرَّى الصَّلاَةَ عِنْدَهَا».

Yazid ibn Ubayd (Salamadan) rivoyat qiladi: Men Salama ibn al-Akvaʼga hamroh boʻlardim; u Qurʼonlar saqlanadigan joy yonidagi ustun orqasida namoz oʻqir edi. Men: «Ey Abu Muslim, men seni doimo shu ustun orqasida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻraman», — dedim. U: «Men Rasululloh ﷺ ni doimo oʻsha ustun yonida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻrdim», — dedi.Язид ибн Убайд (Саламадан) ривоят қилади: Мен Салама ибн ал-Акваъга ҳамроҳ бўлардим; у Қуръонлар сақланадиган жой ёнидаги устун орқасида намоз ўқир эди. Мен: «Эй Абу Муслим, мен сени доимо шу устун орқасида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўраман», — дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни доимо ўша устун ёнида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўрдим», — деди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ إِذَا تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ».

Salama (ibn Akvaʼ) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan shom namozini quyosh ufqdan gʻoyib boʻlganida oʻqir edik.Салама (ибн Акваъ) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан шом намозини қуёш уфқдан ғойиб бўлганида ўқир эдик.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه: أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ رَجُلاً يُنَادِي فِي النَّاسِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ: «أَنْ مَنْ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ أَوْ فَلْيَصُمْ، وَمَنْ لَمْ يَأْكُلْ فَلاَ يَأْكُلْ».

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ bir kishini Ashuro kuni: «Kim (allaqachon) yegan boʻlsa, (kunini) toʻldirsin yoki roʻza tutsin; kim yemagan boʻlsa, yemasin», — deb eʼlon qilishga buyurdi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ бир кишини Ашуро куни: «Ким (аллақачон) еган бўлса, (кунини) тўлдирсин ёки рўза тутсин; ким емаган бўлса, емасин», — деб эълон қилишга буюрди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه قَالَ: أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ أَنْ أَذِّنْ فِي النَّاسِ: «أَنَّ مَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيَصُمْ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ، فَإِنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ».

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Aslam (qabilasi)dan bir kishini — odamlar orasida: «Kim (allaqachon) yegan boʻlsa, kunning qolgan (qismi)da roʻza tutsin; kim yemagan boʻlsa, roʻza tutsin — chunki bu kun Ashuro kuni», — deb eʼlon qilishga buyurdi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Аслам (қабиласи)дан бир кишини — одамлар орасида: «Ким (аллақачон) еган бўлса, куннинг қолган (қисми)да рўза тутсин; ким емаган бўлса, рўза тутсин — чунки бу кун Ашуро куни», — деб эълон қилишга буюрди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه قَالَ: كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ، فَقَالُوا: صَلِّ عَلَيْهَا. فَقَالَ: «هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ؟». قَالُوا: لاَ. قَالَ: «فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا؟». قَالُوا: لاَ. فَصَلَّى عَلَيْهِ. ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ: «هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ؟». قِيلَ: نَعَمْ. قَالَ: «فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا؟». قَالُوا: ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ. فَصَلَّى عَلَيْهَا. ثُمَّ أُتِيَ بِالثَّالِثَةِ، فَقَالُوا: صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ: «هَلْ تَرَكَ شَيْئًا؟». قَالُوا: لاَ. قَالَ: «فَهَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ؟». قَالُوا: ثَلاَثَةُ دَنَانِيرَ. قَالَ: «صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ». قَالَ أَبُو قَتَادَةَ: صَلِّ عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَلَيَّ دَيْنُهُ. فَصَلَّى عَلَيْهِ.

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta biz Paygʻambar ﷺ bilan oʻtirgan paytimizda, bir (janoza) oʻlik keltirildi. (Odamlar) Paygʻambar ﷺ dan — unga janoza namozini oʻqib berishni — soʻradi. U zot: «Uning qarzi bormi?» — dedilar. Odamlar ‹yoʻq› (deb javob berdi). U zot: «U biror mol qoldirdimi?» — dedilar. Ular: «Yoʻq», — dedi. Bas, u zot uning janoza namozini oʻqidi. Soʻng boshqa bir oʻlik keltirildi va odamlar: «Yo Rasululloh, uning janoza namozini oʻqib bering», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uning qarzi bormi?» — dedilar. Ular: «Ha», — dedi. U zot: «U biror mol qoldirdimi?» — dedilar. Ular: «Uch dinor», — dedi. Bas, u zot uning namozini oʻqidi. Soʻng uchinchi oʻlik keltirildi va odamlar: «Uning janoza namozini oʻqib bering», — dedi. U zot: «U biror mol qoldirdimi?» — dedilar. Ular: «Yoʻq», — dedi. U zot: «Uning qarzi bormi?» — dedilar. Ular: «(Ha,) uch dinor», — dedi. U zot (namoz oʻqishni rad etib): «Oʻz doʻstingizning (janoza) namozini (oʻzlaringiz) oʻqinglar», — dedilar. Abu Qatoda: «Yo Rasululloh, uning janoza namozini oʻqib bering, men uning qarzini toʻlayman», — dedi. Bas, u zot uning namozini oʻqidi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта биз Пайғамбар ﷺ билан ўтирган пайтимизда, бир (жаноза) ўлик келтирилди. (Одамлар) Пайғамбар ﷺ дан — унга жаноза намозини ўқиб беришни — сўради. У зот: «Унинг қарзи борми?» — дедилар. Одамлар ‹йўқ› (деб жавоб берди). У зот: «У бирор мол қолдирдими?» — дедилар. Улар: «Йўқ», — деди. Бас, у зот унинг жаноза намозини ўқиди. Сўнг бошқа бир ўлик келтирилди ва одамлар: «Ё Расулуллоҳ, унинг жаноза намозини ўқиб беринг», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Унинг қарзи борми?» — дедилар. Улар: «Ҳа», — деди. У зот: «У бирор мол қолдирдими?» — дедилар. Улар: «Уч динор», — деди. Бас, у зот унинг намозини ўқиди. Сўнг учинчи ўлик келтирилди ва одамлар: «Унинг жаноза намозини ўқиб беринг», — деди. У зот: «У бирор мол қолдирдими?» — дедилар. Улар: «Йўқ», — деди. У зот: «Унинг қарзи борми?» — дедилар. Улар: «(Ҳа,) уч динор», — деди. У зот (намоз ўқишни рад этиб): «Ўз дўстингизнинг (жаноза) намозини (ўзларингиз) ўқинглар», — дедилар. Абу Қатода: «Ё Расулуллоҳ, унинг жаноза намозини ўқиб беринг, мен унинг қарзини тўлайман», — деди. Бас, у зот унинг намозини ўқиди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه: أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِجَنَازَةٍ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهَا، فَقَالَ: «هَلْ عَلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ؟». قَالُوا: لاَ. فَصَلَّى عَلَيْهِ. ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى، فَقَالَ: «هَلْ عَلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ؟». قَالُوا: نَعَمْ. قَالَ: «صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ». قَالَ أَبُو قَتَادَةَ: عَلَيَّ دَيْنُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَصَلَّى عَلَيْهِ.

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning oldilariga — u zot janoza namozini oʻqib berishi uchun — bir oʻlik keltirildi. U zot: «Uning qarzi bormi?» — deb soʻradilar. Odamlar ‹yoʻq› (deb javob berganda), u zot uning janoza namozini oʻqidi. Soʻng boshqa bir oʻlik keltirildi va u zot: «Uning qarzi bormi?» — deb soʻradilar. Ular: «Ha», — dedi. U zot (namoz oʻqishni rad etib): «Oʻz doʻstingizning namozini (oʻzlaringiz) oʻqinglar», — dedilar. Abu Qatoda: «Yo Rasululloh, men uning qarzini toʻlash(ni oʻz zimmamga) olaman», — dedi. Bas, Allohning Rasuli ﷺ uning janoza namozini oʻqidi.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига — у зот жаноза намозини ўқиб бериши учун — бир ўлик келтирилди. У зот: «Унинг қарзи борми?» — деб сўрадилар. Одамлар ‹йўқ› (деб жавоб берганда), у зот унинг жаноза намозини ўқиди. Сўнг бошқа бир ўлик келтирилди ва у зот: «Унинг қарзи борми?» — деб сўрадилар. Улар: «Ҳа», — деди. У зот (намоз ўқишни рад этиб): «Ўз дўстингизнинг намозини (ўзларингиз) ўқинглар», — дедилар. Абу Қатода: «Ё Расулуллоҳ, мен унинг қарзини тўлаш(ни ўз зиммамга) оламан», — деди. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ унинг жаноза намозини ўқиди.

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ: حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه: أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى نِيرَانًا تُوقَدُ يَوْمَ خَيْبَرَ، قَالَ: «عَلَى مَا تُوقَدُ هَذِهِ النِّيرَانُ؟». قَالُوا: عَلَى الْحُمُرِ الأَنْسِيَّةِ. قَالَ: «اكْسِرُوهَا وَأَهْرِيقُوهَا». قَالُوا: أَلاَ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا؟ قَالَ: «اغْسِلُوا». [قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ: كَانَ ابْنُ أَبِي أُوَيْسٍ يَقُولُ: الْحُمُرُ الأَنْسِيَّةُ بِنَصْبِ الأَلِفِ وَالنُّونِ].

Salama ibn Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni Paygʻambar ﷺ olovlarning yoqilayotganini koʻrdi. U zot: «Nega bu olovlar yoqilyapti?» — deb soʻradi. Odamlar: «Xonaki eshaklar (goʻshti) uchun», — dedi. U zot: «Idishlarni sindiringlar va ularning (ichidagi) narsasini toʻkib tashlanglar», — dedilar. Odamlar: «Biz ularning (ichidagi) narsasini toʻkib, idishlarni yuvsak (ularni sindirmay) boʻlmaydimi?» — dedi. U zot: «Ularni yuvinglar», — dedilar.Салама ибн Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни Пайғамбар ﷺ оловларнинг ёқилаётганини кўрди. У зот: «Нега бу оловлар ёқиляпти?» — деб сўради. Одамлар: «Хонаки эшаклар (гўшти) учун», — деди. У зот: «Идишларни синдиринглар ва уларнинг (ичидаги) нарсасини тўкиб ташланглар», — дедилар. Одамлар: «Биз уларнинг (ичидаги) нарсасини тўкиб, идишларни ювсак (уларни синдирмай) бўлмайдими?» — деди. У зот: «Уларни ювинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ: أَنَّ الرُّبَيِّعَ — وَهْيَ ابْنَةُ النَّضْرِ — كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا الأَرْشَ وَطَلَبُوا الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُمْ بِالْقِصَاصِ. فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ: أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا. فَقَالَ: «يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ». فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَعَفَوْا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: «إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ». [زَادَ الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ: فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَقَبِلُوا الأَرْشَ].

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Robiʼ — Nazrning qizi — bir qizning tishini sindirdi va Robiʼning qarindoshlari qizning qarindoshlaridan — irsh (jarohat tovoni)ni qabul qilib, (jinoyatchini) kechishni — soʻradi, lekin ular rad etdi. Bas, ular Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordi va u zot ulardan qasos (olish)ni buyurdi. Anas ibn Nazr: «Yo Rasululloh! Robiʼning tishi sindiriladimi? Yoʻq, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, uning tishi sindirilmaydi!» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Anas! Allohning Kitobi qasosni belgilaydi», — dedilar. Keyinchalik qizning qarindoshlari rozi boʻlib, (jinoyatchini) kechdi. Paygʻambar ﷺ: «Allohning baʼzi bandalari (bor)ki, agar ular Allohga qasam ichsa, Alloh ularning (qasamini) bajaradi», — dedilar. Fazoriy Humayddan, u Anasdan qilgan rivoyatda shuni ziyoda qildi: Qavm rozi boʻlib, irsh (tovon)ni qabul qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Робиъ — Назрнинг қизи — бир қизнинг тишини синдирди ва Робиънинг қариндошлари қизнинг қариндошларидан — ирш (жароҳат товони)ни қабул қилиб, (жиноятчини) кечишни — сўради, лекин улар рад этди. Бас, улар Пайғамбар ﷺ нинг олдига борди ва у зот улардан қасос (олиш)ни буюрди. Анас ибн Назр: «Ё Расулуллоҳ! Робиънинг тиши синдириладими? Йўқ, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, унинг тиши синдирилмайди!» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Анас! Аллоҳнинг Китоби қасосни белгилайди», — дедилар. Кейинчалик қизнинг қариндошлари рози бўлиб, (жиноятчини) кечди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳнинг баъзи бандалари (бор)ки, агар улар Аллоҳга қасам ичса, Аллоҳ уларнинг (қасамини) бажаради», — дедилар. Фазорий Ҳумайддан, у Анасдан қилган ривоятда шуни зиёда қилди: Қавм рози бўлиб, ирш (товон)ни қабул қилди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ رضى الله عنه قَالَ: «بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ عَدَلْتُ إِلَى ظِلِّ الشَّجَرَةِ، فَلَمَّا خَفَّ النَّاسُ قَالَ: يَا ابْنَ الأَكْوَعِ أَلاَ تُبَايِعُ؟ قُلْتُ: قَدْ بَايَعْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: وَأَيْضًا. فَبَايَعْتُهُ الثَّانِيَةَ». فَقُلْتُ لَهُ: يَا أَبَا مُسْلِمٍ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ كُنْتُمْ تُبَايِعُونَ يَوْمَئِذٍ؟ قَالَ: «عَلَى الْمَوْتِ».

Yazid ibn Ubayd (Salamadan) rivoyat qiladi: Salama: «Men Paygʻambar ﷺ ga bayʼat berdim, soʻng bir daraxt soyasiga (chetga) bordim. Paygʻambar ﷺ atrofidagi odamlar (soni) kamayganda, u zot: ‹Ey Ibn Akvaʼ! Sen menga bayʼat bermaysanmi?› — dedi. Men: ‹Yo Rasululloh! Men sizga allaqachon bayʼat berganman›, — dedim. U zot: ‹Yana (bir bor) ber›, — dedi. Bas, men ikkinchi marta bayʼat berdim», — dedi. Men (Yazid): «Ey Abu Muslim! Sizlar oʻsha kuni nimaga bayʼat berdingiz?» — dedim. U: «Oʻlimga», — deb javob berdi.Язид ибн Убайд (Саламадан) ривоят қилади: Салама: «Мен Пайғамбар ﷺ га байъат бердим, сўнг бир дарахт соясига (четга) бордим. Пайғамбар ﷺ атрофидаги одамлар (сони) камайганда, у зот: ‹Эй Ибн Акваъ! Сен менга байъат бермайсанми?› — деди. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Мен сизга аллақачон байъат берганман›, — дедим. У зот: ‹Яна (бир бор) бер›, — деди. Бас, мен иккинчи марта байъат бердим», — деди. Мен (Язид): «Эй Абу Муслим! Сизлар ўша куни нимага байъат бердингиз?» — дедим. У: «Ўлимга», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ: أَنَّهُ أَخْبَرَهُ قَالَ: «خَرَجْتُ مِنَ الْمَدِينَةِ ذَاهِبًا نَحْوَ الْغَابَةِ، حَتَّى إِذَا كُنْتُ بِثَنِيَّةِ الْغَابَةِ لَقِيَنِي غُلاَمٌ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ. قُلْتُ: وَيْحَكَ مَا بِكَ؟ قَالَ: أُخِذَتْ لِقَاحُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. قُلْتُ: مَنْ أَخَذَهَا؟ قَالَ: غَطَفَانُ وَفَزَارَةُ. فَصَرَخْتُ ثَلاَثَ صَرَخَاتٍ أَسْمَعْتُ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا: يَا صَبَاحَاهْ يَا صَبَاحَاهْ. ثُمَّ انْدَفَعْتُ حَتَّى أَلْقَاهُمْ وَقَدْ أَخَذُوهَا، فَجَعَلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَقُولُ: أَنَا ابْنُ الأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ. فَاسْتَنْقَذْتُهَا مِنْهُمْ قَبْلَ أَنْ يَشْرَبُوا، فَأَقْبَلْتُ بِهَا أَسُوقُهَا. فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْقَوْمَ عِطَاشٌ وَإِنِّي أَعْجَلْتُهُمْ أَنْ يَشْرَبُوا سِقْيَهُمْ فَابْعَثْ فِي إِثْرِهِمْ. فَقَالَ: يَا ابْنَ الأَكْوَعِ مَلَكْتَ فَأَسْجِحْ، إِنَّ الْقَوْمَ يُقْرَوْنَ فِي قَوْمِهِمْ».

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Madinadan Gʻoba tomon (tashqariga) chiqdim. Gʻoba togʻ yoʻliga yetganimda, Abdurrahmon ibn Avfning bir quli meni uchratdi. Men unga: «Voy senga! Seni bu yerga nima keltirdi?» — dedim. U: «Paygʻambar ﷺ ning urgʻochi tuyalari olib ketildi», — dedi. Men: «Ularni kim oldi?» — dedim. U: «Gʻatafon va Fazora», — dedi. Bas, men — Madinaning ikki togʻi orasidagi odamlarga eshittirib — uch marta: «Yo Sabohah! Yo Sabohah!» — deb (shu qadar) baland baqirdim. Soʻng men shoshilib (ularning ortidan) bordim va — ular tuyalarni olib ketganidan keyin — ularni uchratdim. Men ularga oʻq ota boshladim va: «Men — Akvaʼning oʻgʻliman; bugun past (razil) odamlar halok boʻlsin!» — der edim. Bas, men — ular suv ichishidan oldin — urgʻochi tuyalarni ulardan (qaytarib) qutqardim. Men tuyalarni haydab qaytganimda, Paygʻambar ﷺ meni uchratdi. Men: «Yo Rasululloh! Oʻsha odamlar chanqagan va men ularni suv ichishdan toʻxtatdim; bas, ularning ortidan (odam) yuboring», — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Ey Akvaʼning oʻgʻli! Sen (dushmaning ustidan) qudratga ega boʻlding, bas, (ularni) afv et. Oʻsha odamlarni endi oʻz qavmi mehmon qilmoqda», — dedi.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Мадинадан Ғоба томон (ташқарига) чиқдим. Ғоба тоғ йўлига етганимда, Абдурраҳмон ибн Авфнинг бир қули мени учратди. Мен унга: «Вой сенга! Сени бу ерга нима келтирди?» — дедим. У: «Пайғамбар ﷺ нинг урғочи туялари олиб кетилди», — деди. Мен: «Уларни ким олди?» — дедим. У: «Ғатафон ва Фазора», — деди. Бас, мен — Мадинанинг икки тоғи орасидаги одамларга эшиттириб — уч марта: «Ё Сабоҳаҳ! Ё Сабоҳаҳ!» — деб (шу қадар) баланд бақирдим. Сўнг мен шошилиб (уларнинг ортидан) бордим ва — улар туяларни олиб кетганидан кейин — уларни учратдим. Мен уларга ўқ ота бошладим ва: «Мен — Акваънинг ўғлиман; бугун паст (разил) одамлар ҳалок бўлсин!» — дер эдим. Бас, мен — улар сув ичишидан олдин — урғочи туяларни улардан (қайтариб) қутқардим. Мен туяларни ҳайдаб қайтганимда, Пайғамбар ﷺ мени учратди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Ўша одамлар чанқаган ва мен уларни сув ичишдан тўхтатдим; бас, уларнинг ортидан (одам) юборинг», — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Эй Акваънинг ўғли! Сен (душманинг устидан) қудратга эга бўлдинг, бас, (уларни) афв эт. Ўша одамларни энди ўз қавми меҳмон қилмоқда», — деди.

حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ: أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بُسْرٍ صَاحِبَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: «أَرَأَيْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ شَيْخًا؟». قَالَ: «كَانَ فِي عَنْفَقَتِهِ شَعَرَاتٌ بِيضٌ».

Hariz ibn Usmon (Abdulloh ibn Busrdan) rivoyat qiladi: U Abdulloh ibn Busrdan (yaʼni Paygʻambarning sahobasidan): «Siz Paygʻambar ﷺ ni — u keksa boʻlganida — koʻrdingizmi?» — deb soʻradi. U: «Uning pastki labi bilan iyagi orasida bir necha oq tuk bor edi», — dedi.Ҳариз ибн Усмон (Абдуллоҳ ибн Бусрдан) ривоят қилади: У Абдуллоҳ ибн Бусрдан (яъни Пайғамбарнинг саҳобасидан): «Сиз Пайғамбар ﷺ ни — у кекса бўлганида — кўрдингизми?» — деб сўради. У: «Унинг пастки лаби билан ияги орасида бир неча оқ тук бор эди», — деди.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ: «رَأَيْتُ أَثَرَ ضَرْبَةٍ فِي سَاقِ سَلَمَةَ، فَقُلْتُ: يَا أَبَا مُسْلِمٍ مَا هَذِهِ الضَّرْبَةُ؟ قَالَ: هَذِهِ ضَرْبَةٌ أَصَابَتْنِي يَوْمَ خَيْبَرَ، فَقَالَ النَّاسُ: أُصِيبَ سَلَمَةُ. فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَنَفَثَ فِيهِ ثَلاَثَ نَفَثَاتٍ، فَمَا اشْتَكَيْتُهَا حَتَّى السَّاعَةِ».

(Yazid ibn Abu Ubayd aytdi:) Men Salamaning boldirida bir zarb (yara) izini koʻrdim va: «Ey Abu Muslim, bu zarb nima?» dedim. U: «Bu — menga Xaybar kuni yetgan bir zarb. Odamlar: ‹Salama (jarohatga) uchradi› dedilar. Men Paygʻambar ﷺning oldilariga keldim, u zot unga (yaraga) uch marta pufladilar, shu(ndan keyin) men undan to shu soatgacha ogʻriq koʻrmadim», dedi.(Язид ибн Абу Убайд айтди:) Мен Саламанинг болдирида бир зарб (яра) изини кўрдим ва: «Эй Абу Муслим, бу зарб нима?» дедим. У: «Бу — менга Хайбар куни етган бир зарб. Одамлар: ‹Салама (жароҳатга) учради› дедилар. Мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келдим, у зот унга (ярага) уч марта пуфладилар, шу(ндан кейин) мен ундан то шу соатгача оғриқ кўрмадим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: «كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ».

(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Allohning Kitobi (hukmi) — qasosdir», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Аллоҳнинг Китоби (ҳукми) — қасосдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ رضى الله عنه قَالَ: «غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَبْعَ غَزَوَاتٍ، وَغَزَوْتُ مَعَ ابْنِ حَارِثَةَ اسْتَعْمَلَهُ عَلَيْنَا».

(Salama ibnul-Akvaʼ aytdi:) Men Paygʻambar ﷺ bilan yetti gʻazot qildim va Ibn Horisa bilan — u zot uni bizga (amir) tayinlaganida — gʻazot qildim.(Салама ибнул-Акваъ айтди:) Мен Пайғамбар ﷺ билан етти ғазот қилдим ва Ибн Ҳориса билан — у зот уни бизга (амир) тайинлаганида — ғазот қилдим.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ: «لَمَّا أَمْسَوْا يَوْمَ فَتَحُوا خَيْبَرَ أَوْقَدُوا النِّيرَانَ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: عَلَى مَا أَوْقَدْتُمْ هَذِهِ النِّيرَانَ؟ قَالُوا: لُحُومِ الْحُمُرِ الإِنْسِيَّةِ. قَالَ: أَهْرِيقُوا مَا فِيهَا وَاكْسِرُوا قُدُورَهَا. فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقَالَ: نُهَرِيقُ مَا فِيهَا وَنَغْسِلُهَا؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: أَوْ ذَاكَ».

(Salama ibnul-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Ular Xaybar(ni) fath qilgan kun kechqurun, olovlar yoqdi. Paygʻambar ﷺ: «Bu olovlarni nimaga yoqdingiz?» dedilar. Ular: «Uy (xonaki) eshaklarining goʻshtiga» dedi. U zot: «Uning ichidagini toʻkib tashlanglar va qozonlarini sindiringlar» dedilar. Qavmdan bir kishi turib: «(Yoki) ichidagini toʻkib, ularni yuvsak (boʻladimi)?» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoki shunday (qilinglar)» dedilar.(Салама ибнул-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди:) Улар Хайбар(ни) фатҳ қилган кун кечқурун, оловлар ёқди. Пайғамбар ﷺ: «Бу оловларни нимага ёқдингиз?» дедилар. Улар: «Уй (хонаки) эшакларининг гўштига» деди. У зот: «Унинг ичидагини тўкиб ташланглар ва қозонларини синдиринглар» дедилар. Қавмдан бир киши туриб: «(Ёки) ичидагини тўкиб, уларни ювсак (бўладими)?» деди. Пайғамбар ﷺ: «Ёки шундай (қилинглар)» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: «مَنْ ضَحَّى مِنْكُمْ فَلاَ يُصْبِحَنَّ بَعْدَ ثَالِثَةٍ وَفِي بَيْتِهِ مِنْهُ شَيْءٌ». فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفْعَلُ كَمَا فَعَلْنَا عَامَ الْمَاضِيَ؟ قَالَ: «كُلُوا وَأَطْعِمُوا وَادَّخِرُوا، فَإِنَّ ذَلِكَ الْعَامَ كَانَ بِالنَّاسِ جَهْدٌ فَأَرَدْتُ أَنْ تُعِينُوا فِيهَا».

(Salama ibnul-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan kim qurbon qilsa, uch (kun)dan keyin — uyida undan (goʻshtdan) biror narsa (qolgan) holda — tongni qarshilamasin» dedilar. Keyingi yil boʻlganida, ular: «Ey Allohning Rasuli, oʻtgan yili qilganimizdek qilaylikmi?» dedi. U zot: «Yenglar, (boshqalarni) taomlantiringlar va saqlab (gʻamlab) qoʻyinglar; chunki oʻsha yili odamlarda mashaqqat bor edi; men sizlar unda (odamlarga) yordam berishingizni istagan edim» dedilar.(Салама ибнул-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан ким қурбон қилса, уч (кун)дан кейин — уйида ундан (гўштдан) бирор нарса (қолган) ҳолда — тонгни қаршиламасин» дедилар. Кейинги йил бўлганида, улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўтган йили қилганимиздек қилайликми?» деди. У зот: «Енглар, (бошқаларни) таомлантиринглар ва сақлаб (ғамлаб) қўйинглар; чунки ўша йили одамларда машаққат бор эди; мен сизлар унда (одамларга) ёрдам беришингизни истаган эдим» дедилар.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ: «خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ: أَسْمِعْنَا يَا عَامِرُ مِنْ هُنَيْهَاتِكَ. فَحَدَا بِهِمْ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: مَنِ السَّائِقُ؟ قَالُوا: عَامِرٌ. فَقَالَ: رَحِمَهُ اللَّهُ. فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلاَّ أَمْتَعْتَنَا بِهِ. فَأُصِيبَ صَبِيحَةَ لَيْلَتِهِ. فَقَالَ الْقَوْمُ: حَبِطَ عَمَلُهُ، قَتَلَ نَفْسَهُ. فَلَمَّا رَجَعْتُ وَهُمْ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ، فَجِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي، زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ. فَقَالَ: كَذَبَ مَنْ قَالَهَا، إِنَّ لَهُ لَأَجْرَيْنِ اثْنَيْنِ، إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، وَأَيُّ قَتْلٍ يَزِيدُهُ عَلَيْهِ».

(Salama (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan Xaybarga (jangga) chiqdik. Ulardan bir kishi: «Ey Omir, bizga oʻz (oʻynoqi) qoʻshiqlaringdan eshittirgin», dedi. Bas, u (Omir tuyalarni haydab) huddo (yoʻl qoʻshigʻini) aytdi. Paygʻambar ﷺ: «Haydovchi kim?» dedilar. Ular: «Omir», dedilar. U zot: «Allohning rahmati unga boʻlsin», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, koshki uni (yana biroz) bizga bahramand qilsangiz!» dedilar. Bas, u oʻsha tunining ertasiga (jangda) halok boʻldi. Qavm: «Omirning ameli behuda ketdi, u oʻzini oʻldirdi», dedi. Men qaytib kelganimda, ular Omirning ameli behuda ketgani haqida gaplashayotgan edilar. Men Paygʻambar ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Allohning Paygʻambari, otam-onam Sizga fido boʻlsin, ular Omirning ameli behuda ketdi deyishyapti», dedim. U zot: «Buni aytgan kishi yolgʻon (gapirdi); albatta, unga ikki ajr bordir — u (Allohga toatda) jahd qiluvchi, mujohid edi. Qaysi bir oʻlim unga undan (koʻra ortiq ajr) ziyoda qiladi!» dedilar.(Салама (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан Хайбарга (жангга) чиқдик. Улардан бир киши: «Эй Омир, бизга ўз (ўйноқи) қўшиқларингдан эшиттиргин», деди. Бас, у (Омир туяларни ҳайдаб) ҳуддо (йўл қўшиғини) айтди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳайдовчи ким?» дедилар. Улар: «Омир», дедилар. У зот: «Аллоҳнинг раҳмати унга бўлсин», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, кошки уни (яна бироз) бизга баҳраманд қилсангиз!» дедилар. Бас, у ўша тунининг эртасига (жангда) ҳалок бўлди. Қавм: «Омирнинг амели беҳуда кетди, у ўзини ўлдирди», деди. Мен қайтиб келганимда, улар Омирнинг амели беҳуда кетгани ҳақида гаплашаётган эдилар. Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари, отам-онам Сизга фидо бўлсин, улар Омирнинг амели беҳуда кетди дейишяпти», дедим. У зот: «Буни айтган киши ёлғон (гапирди); албатта, унга икки ажр бордир — у (Аллоҳга тоатда) жаҳд қилувчи, мужоҳид эди. Қайси бир ўлим унга ундан (кўра ортиқ ажр) зиёда қилади!» дедилар.

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ رضى الله عنه: «أَنَّ ابْنَةَ النَّضْرِ لَطَمَتْ جَارِيَةً فَكَسَرَتْ ثَنِيَّتَهَا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِالْقِصَاصِ».

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Nazrning qizi bir choʻri (qiz)ni shapatilab (urib), uning oldingi tishini sindirdi. Ular Paygʻambar ﷺning huzurlariga keldilar va U zot qasos (qilishni) buyurdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Назрнинг қизи бир чўри (қиз)ни шапатилаб (уриб), унинг олдинги тишини синдирди. Улар Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келдилар ва У зот қасос (қилишни) буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ: «بَايَعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ الشَّجَرَةِ، فَقَالَ لِي: يَا سَلَمَةُ أَلاَ تُبَايِعُ؟ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَايَعْتُ فِي الأَوَّلِ. قَالَ: وَفِي الثَّانِي».

(Salama (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺga daraxt ostida bayʼat qildik. U zot menga: «Ey Salama, bayʼat qilmaysanmi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men birinchi (safar)da bayʼat qilgan edim», dedim. U zot: «(Endi) ikkinchi (safar)da ham (qil)», dedilar.(Салама (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺга дарахт остида байъат қилдик. У зот менга: «Эй Салама, байъат қилмайсанми?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен биринчи (сафар)да байъат қилган эдим», дедим. У зот: «(Энди) иккинчи (сафар)да ҳам (қил)», дедилар.

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ طَهْمَانَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ رضى الله عنه يَقُولُ: «نَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ فِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ، وَأَطْعَمَ عَلَيْهَا يَوْمَئِذٍ خُبْزًا وَلَحْمًا، وَكَانَتْ تَفْخَرُ عَلَى نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ تَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ أَنْكَحَنِي فِي السَّمَاءِ».

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Hijob (parda) oyati Zaynab binti Jahsh haqida nozil boʻldi; (Paygʻambar ﷺ) oʻsha kuni u (sharaf)iga non va goʻsht (bilan valima) yedirdilar. U (Zaynab) Paygʻambar ﷺning (boshqa) ayollaridan faxrlanardi va: «Albatta, Alloh meni osmonda (Paygʻambarga) nikohlab berdi», derdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Ҳижоб (парда) ояти Зайнаб бинти Жаҳш ҳақида нозил бўлди; (Пайғамбар ﷺ) ўша куни у (шараф)ига нон ва гўшт (билан валима) едирдилар. У (Зайнаб) Пайғамбар ﷺнинг (бошқа) аёлларидан фахрланарди ва: «Албатта, Аллоҳ мени осмонда (Пайғамбарга) никоҳлаб берди», дерди.