حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُ: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ، وَعَنْ هِبَتِهِ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ valoni (ozod qilingan qulning meros huquqini) sotishdan va uni hadya qilishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ валони (озод қилинган қулнинг мерос ҳуқуқини) сотишдан ва уни ҳадя қилишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تَدْخُلُوا عَلَى هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ عُذِّبُوا إِلَّا أَنْ تَكُونُوا بَاكِينَ، فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا بَاكِينَ، فَلَا تَدْخُلُوا عَلَيْهِمْ، فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَهُمْ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Azobga uchragan mana bu qavmning (maskaniga) yigʻlagan holdagina kiringlar. Agar yigʻlamasangiz, ularning oldiga kirmanglar; chunki men ularga yetgan narsa sizlarga ham yetishidan qoʻrqaman».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Азобга учраган мана бу қавмнинг (масканига) йиғлаган ҳолдагина киринглар. Агар йиғламасангиз, уларнинг олдига кирманглар; чунки мен уларга етган нарса сизларга ҳам етишидан қўрқаман».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ: سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الضَّبِّ فَقَالَ: «لَا آكُلُهُ، وَلَا أُحَرِّمُهُ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan zabb (kaltakesak) haqida soʻralganda, u zot: «Men uni yemayman, lekin harom ham qilmayman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан забб (калтакесак) ҳақида сўралганда, у зот: «Мен уни емайман, лекин ҳаром ҳам қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكَ الْيَهُودِيُّ، فَإِنَّمَا يَقُولُ: السَّامُ عَلَيْكَ، فَقُلْ: وَعَلَيْكَ»، وَقَالَ مَرَّةً: «إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمُ الْيَهُودُ فَقُولُوا: وَعَلَيْكُمْ، فَإِنَّهُمْ يَقُولُونَ: السَّامُ عَلَيْكُمْ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Yahudiy senga salom berganida, u aslida: ‹As-saamu alayk› deydi; sen: ‹Va alayk› degin». (Rovi) bir marta: «Yahudiylar sizlarga salom berishsa, ‹Va alaykum› denglar; chunki ular: ‹As-saamu alaykum› deydilar», deb (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Яҳудий сенга салом берганида, у аслида: ‹Ас-сааму алайк› дейди; сен: ‹Ва алайк› дегин». (Рови) бир марта: «Яҳудийлар сизларга салом беришса, ‹Ва алайкум› денглар; чунки улар: ‹Ас-сааму алайкум› дейдилар», деб (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا كُنْتُمْ ثَلَاثَةً، فَلَا يَتَنَاجَ اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ»، وَقَالَ مَرَّةً: «إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهَى أَنْ يَتَنَاجَى الرَّجُلَانِ دُونَ الثَّالِثِ، إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uch kishi boʻlsangiz, ikkovingiz uchinchisini qoʻyib pichirlashmasin». (Rovi) bir marta: «Nabiy ﷺ uch kishi boʻlganida, ikki kishining uchinchisini qoʻyib pichirlashishidan qaytardilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Уч киши бўлсангиз, икковингиз учинчисини қўйиб пичирлашмасин». (Рови) бир марта: «Набий ﷺ уч киши бўлганида, икки кишининг учинчисини қўйиб пичирлашишидан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَايِعُ عَلَى السَّمْعِ، وَالطَّاعَةِ، ثُمَّ يَقُولُ: «فِيمَا اسْتَطَعْتَ»، وَقَالَ مَرَّةً: فَيُلَقِّنُ أَحَدَنَا: «فِيمَا اسْتَطَعْتَ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ eshitish va itoat qilish shartiga bayʼat olar, soʻng: «Kuching yetgan darajada», der edilar. (Rovi) bir marta: «Birimizga: ‹Kuching yetgan darajada›, deb talqin qilar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ эшитиш ва итоат қилиш шартига байъат олар, сўнг: «Кучинг етган даражада», дер эдилар. (Рови) бир марта: «Биримизга: ‹Кучинг етган даражада›, деб талқин қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، أَوْ يَكُونَ بَيْعَ خِيَارٍ.»

Abdulloh ibn Dinor aytdi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Men Nabiy ﷺ: «Ikki oldi-sotdi qiluvchi ajralishmaguncha yoki savdolari ixtiyor shartli boʻlmaguncha, ixtiyorlidirlar», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Динор айтди: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Мен Набий ﷺ: «Икки олди-сотди қилувчи ажралишмагунча ёки савдолари ихтиёр шартли бўлмагунча, ихтиёрлидирлар», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ابْنَ ابْنِهِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَاقِدٍ، يَا بُنَيَّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ خُيَلَاءَ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) nabirasi Abdulloh ibn Voqidga: «Ey oʻgʻilcham, men Rasululloh ﷺ: ‹Alloh azza va jalla izorini kibr bilan sudragan kishiga (rahmat nazari bilan) qaramaydi›, deganlarini eshitdim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) набираси Абдуллоҳ ибн Воқидга: «Эй ўғилчам, мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ азза ва жалла изорини кибр билан судраган кишига (раҳмат назари билан) қарамайди›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسْجِدَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ مَسْجِدَ قُبَاءَ يُصَلِّي فِيهِ، فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ رِجَالٌ مِنَ الْأَنْصَارِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ، وَدَخَلَ مَعَهُ صُهَيْبٌ، فَسَأَلْتُ صُهَيْبًا: كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ إِذَا سُلِّمَ عَلَيْهِ؟ قَالَ: «يُشِيرُ بِيَدِهِ.» قَالَ سُفْيَانُ: قُلْتُ لِرَجُلٍ سَلِ زَيْدًا أَسَمِعْتَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ، وَهِبْتُ أَنَا أَنْ أَسْأَلَهُ، فَقَالَ: يَا أَبَا أُسَامَةَ سَمِعْتَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ؟ قَالَ: أَمَّا أَنَا فَقَدْ رَأَيْتُهُ فَكَلَّمْتُهُ.

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Amr ibn Avfning masjidiga — Qubo masjidiga — namoz oʻqish uchun kirdilar. Ansorlardan bir necha kishi u zotga salom berish uchun kirishdi, Suhayb ham u zot bilan birga kirdi. Men Suhaybdan: «Rasululloh ﷺga salom berilganda u zot nima qilar edilar?» deb soʻradim. U: «Qoʻllari bilan ishora qilar edilar», dedi. Sufyon aytdi: Men bir kishiga: «Zayddan soʻra, buni Abdullohdan eshitganmi?» dedim — oʻzim undan soʻrashdan uyaldim. U: «Ey Abu Usoma, buni Abdulloh ibn Umardan eshitganmisan?» dedi. U: «Men boʻlsam, uni koʻrganman va u bilan gaplashganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Амр ибн Авфнинг масжидига — Қубо масжидига — намоз ўқиш учун кирдилар. Ансорлардан бир неча киши у зотга салом бериш учун киришди, Суҳайб ҳам у зот билан бирга кирди. Мен Суҳайбдан: «Расулуллоҳ ﷺга салом берилганда у зот нима қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «Қўллари билан ишора қилар эдилар», деди. Суфён айтди: Мен бир кишига: «Зайддан сўра, буни Абдуллоҳдан эшитганми?» дедим — ўзим ундан сўрашдан уялдим. У: «Эй Абу Усома, буни Абдуллоҳ ибн Умардан эшитганмисан?» деди. У: «Мен бўлсам, уни кўрганман ва у билан гаплашганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعَ صَدَقَةَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ — يَعْنِي عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ، وَأَهْلُ الشَّامِ مِنَ الْجُحْفَةِ، وَأَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ» — وَلَمْ يَسْمَعْهُ ابْنُ عُمَرَ، وَسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مُهَلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ.» قَالُوا لَهُ: فَأَيْنَ أَهْلُ الْعِرَاقِ؟ قَالَ ابْنُ عُمَرَ: «لَمْ يَكُنْ يَوْمَئِذٍ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Najd ahli Qarndan, Shom ahli Juhfadan, Yaman ahli Yalamlamdan ehrom bogʻlaydi». Ibn Umar buni (u zotdan bevosita) eshitmagan edi; u Nabiy ﷺdan: «Madina ahlining ehrom joyi Zul-Hulayfadir», deganlarini eshitgan edi. Unga: «Iroq ahli qayerdan (bogʻlaydi)?» deyishdi. Ibn Umar: «U kunda (Iroq) yoʻq edi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Нажд аҳли Қарндан, Шом аҳли Жуҳфадан, Яман аҳли Яламламдан эҳром боғлайди». Ибн Умар буни (у зотдан бевосита) эшитмаган эди; у Набий ﷺдан: «Мадина аҳлининг эҳром жойи Зул-Ҳулайфадир», деганларини эшитган эди. Унга: «Ироқ аҳли қаердан (боғлайди)?» дейишди. Ибн Умар: «У кунда (Ироқ) йўқ эди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: سَمِعَ عَمْرٌو، ابْنَ عُمَرَ: كُنَّا نُخَابِرُ، وَلَا نَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا، حَتَّى زَعَمَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهُ، فَتَرَكْنَاهُ.

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz muxobara qilardik va buni ayb deb bilmasdik. Toki Rofeʼ ibn Xadij Rasululloh ﷺ muxobaradan qaytarganliklarini aytmagunga qadar. Soʻng biz uni tark qildik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз мухобара қилардик ва буни айб деб билмасдик. Токи Рофеъ ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺ мухобарадан қайтарганликларини айтмагунга қадар. Сўнг биз уни тарк қилдик.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: قَالَ عَمْرٌو، يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ: ذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ، هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ — يَعْنِي امْرَأَتَهُ — قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ؟ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ: لَا، حَتَّى يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ. وَسَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا، فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ قَالَ: ﴿لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ﴾ [الأحزاب: ٢١].

Amr ibn Dinor aytdi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida — u Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan oldin ayoliga yaqinlasha oladimi, deb gaplashishdi. Biz Jobir ibn Abdullohdan soʻradik, u: «Yoʻq, toki Safo bilan Marva orasida saʼy qilmagunicha», dedi. Ibn Umardan ham soʻradik, u: «Rasululloh ﷺ (Makkaga) kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakaat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi, soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob, 21) (oyatini oʻqidi).Амр ибн Динор айтди: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида — у Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан олдин аёлига яқинлаша оладими, деб гаплашишди. Биз Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадик, у: «Йўқ, токи Сафо билан Марва орасида саъй қилмагунича», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадик, у: «Расулуллоҳ ﷺ (Маккага) келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракаат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди, сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб, 21) (оятини ўқиди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ: «مَنْ جَاءَ مِنْكُمُ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ minbar ustida: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ минбар устида: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الثِّمَارِ أَنْ تُبَاعَ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهَا.»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ mevalarni pishgani maʼlum boʻlmaguncha sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ меваларни пишгани маълум бўлмагунча сотишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا إِلَّا كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ كَلْبَ قَنْصٍ، نَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ.»

Abdulloh ibn Dinor aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Kim chorva iti yoki ov itidan boshqa it saqlasa, har kuni uning ajridan ikki qirot kamayadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Динор айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким чорва ити ёки ов итидан бошқа ит сақласа, ҳар куни унинг ажридан икки қирот камаяди», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: كُنَّا مَعَ أَبِي عُبَيْدَةَ، بَعَثَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ فِي سَفَرٍ، فَنَفِدَ زَادُنَا، فَمَرَرْنَا بِحُوتٍ قَذَفَهُ الْبَحْرُ، فَأَرَدْنَا أَنْ نَأْكُلَ مِنْهُ، فَمَنَعَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ، ثُمَّ إِنَّهُ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ: نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ، كُلُوا. قَالَ: فَأَكَلْنَا مِنْهُ أَيَّامًا. فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَكَرْنَا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «إِنْ كَانَ بَقِيَ مَعَكُمْ مِنْهُ شَيْءٌ، فَابْعَثُوا بِهِ إِلَيْنَا.»

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Abu Ubayda bilan birga edik; Nabiy ﷺ bizni u bilan birga bir safarga yuborgan edilar. Ozigʻimiz tugadi. Dengiz qirgʻoqqa chiqarib tashlagan bir katta baliq yonidan oʻtdik va undan yemoqchi boʻldik, ammo Abu Ubayda bizni man qildi. Soʻng u: «Biz Rasululloh ﷺ ning elchilarimiz va Alloh yoʻlidamiz, yenglar», dedi. (Jobir) aytdi: Biz undan bir necha kun yedik. Qaytib kelganimizda buni Rasululloh ﷺga aytdik. U zot: «Agar sizlarda undan biror narsa qolgan boʻlsa, bizga ham yuboringlar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Абу Убайда билан бирга эдик; Набий ﷺ бизни у билан бирга бир сафарга юборган эдилар. Озиғимиз тугади. Денгиз қирғоққа чиқариб ташлаган бир катта балиқ ёнидан ўтдик ва ундан емоқчи бўлдик, аммо Абу Убайда бизни ман қилди. Сўнг у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг элчиларимиз ва Аллоҳ йўлидамиз, енглар», деди. (Жобир) айтди: Биз ундан бир неча кун едик. Қайтиб келганимизда буни Расулуллоҳ ﷺга айтдик. У зот: «Агар сизларда ундан бирор нарса қолган бўлса, бизга ҳам юборинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا، فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa, joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса, жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا، وَمُوكِلَهُ، وَشَاهِدَيْهِ، وَكَاتِبَهُ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo yeguvchini, uni yedirguvchini (toʻlaguvchini), unga guvoh boʻlgan ikki kishini va uni yozguvchini laʼnatladilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо егувчини, уни едиргувчини (тўлагувчини), унга гувоҳ бўлган икки кишини ва уни ёзгувчини лаънатладилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍ: «كَانَ يُنْبَذُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سِقَاءٍ، فَإِذَا لَمْ يَكُنْ سِقَاءٌ، فَتَوْرٌ مِنْ حِجَارَةٍ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uchun mesh (tulum)da nabiz tayyorlanar edi; agar mesh boʻlmasa, toshdan yasalgan idishda (tayyorlanar edi).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ учун меш (тулум)да набиз тайёрланар эди; агар меш бўлмаса, тошдан ясалган идишда (тайёрланар эди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ: «اعْلِفْهُ نَاضِحَكَ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan hajjomning (qon oluvchining) kasbi haqida soʻralganda, u zot: «Uni suv tashuvchi tuyangga yem qilib ber», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан ҳажжомнинг (қон олувчининг) касби ҳақида сўралганда, у зот: «Уни сув ташувчи туянгга ем қилиб бер», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ: سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ، دَعُوا النَّاسَ يَرْزُقِ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ.»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shaharlik kishi sahrolik uchun sotmasin. Odamlarni oʻz holiga qoʻyinglar, Alloh ularning baʼzilarini baʼzilari orqali rizqlantiradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳарлик киши саҳролик учун сотмасин. Одамларни ўз ҳолига қўйинглар, Аллоҳ уларнинг баъзиларини баъзилари орқали ризқлантиради», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُّكُمْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ أَوْ نَخْلٌ فَلَا يَبِعْهَا حَتَّى يَعْرِضَهَا عَلَى شَرِيكِهِ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kimning yeri yoki xurmozori boʻlsa, uni sherigiga taklif qilmaguncha sotmasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан кимнинг ери ёки хурмозори бўлса, уни шеригига таклиф қилмагунча сотмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: رَأَيْتُ كَأَنَّ عُنُقِي ضُرِبَتْ، قَالَ: «لِمَ يُحَدِّثُ أَحَدُكُمْ بِلَعِبِ الشَّيْطَانِ؟»

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Men tushimda boʻynim chopilganini koʻrdim», dedi. U zot: «Nega biringiz shaytonning oʻyinini (odamlarga) soʻzlab beradi?» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Мен тушимда бўйним чопилганини кўрдим», деди. У зот: «Нега бирингиз шайтоннинг ўйинини (одамларга) сўзлаб беради?» дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ: سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ: «مَا سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا قَطُّ، فَقَالَ: لَا.»

Ibn Munkadir aytdi: Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺdan biror narsa soʻralib, u zot hech qachon: ‹Yoʻq›, demaganlar».Ибн Мункадир айтди: Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺдан бирор нарса сўралиб, у зот ҳеч қачон: ‹Йўқ›, демаганлар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرًا: جِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ، فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَهُوَ مُسَجًّى، فَجَعَلْتُ أُرِيدُ أَنْ أَكْشِفَ عَنْ وَجْهِهِ، وَيَنْهَانِي قَوْمِي، فَسَمِعَ بَاكِيَةً — وَقَالَ مَرَّةً: صَوْتَ صَائِحَةٍ — قَالَ: فَقَالَ: «مَنْ هَذَا؟» فَقَالُوا: ابْنَةُ عَمْرٍو — أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو — قَالَ: «فَلِمَ تَبْكِينَ؟» أَوْ قَالَ: «أَتَبْكِينَ؟ فَمَا زَالَتِ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَتْ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni otam olib kelinib, usti yopilgan holda Rasululloh ﷺ ning oldilariga qoʻyildi. Men uning yuzini ochmoqchi boʻlaverdim, qavmim esa meni qaytarar edi. Shu payt u zot yigʻlayotgan bir ayolning (ovozini) — (rovi) bir marta: faryod solayotgan ayolning ovozini, dedi — eshitdilar. (Jobir) aytdi: U zot: «Bu kim?» dedilar. Ular: «Amrning qizi» — yoki: «Amrning singlisi», dedilar. U zot: «Nega yigʻlaydi?» — yoki: «Yigʻlayapsanmi? Farishtalar uni (jasadi) koʻtarilgunga qadar qanotlari bilan soyalab turdilar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни отам олиб келиниб, усти ёпилган ҳолда Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қўйилди. Мен унинг юзини очмоқчи бўлавердим, қавмим эса мени қайтарар эди. Шу пайт у зот йиғлаётган бир аёлнинг (овозини) — (рови) бир марта: фарёд солаётган аёлнинг овозини, деди — эшитдилар. (Жобир) айтди: У зот: «Бу ким?» дедилар. Улар: «Амрнинг қизи» — ёки: «Амрнинг синглиси», дедилар. У зот: «Нега йиғлайди?» — ёки: «Йиғлаяпсанми? Фаришталар уни (жасади) кўтарилгунга қадар қанотлари билан соялаб турдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ: وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلَامٌ، فَأَسْمَاهُ الْقَاسِمَ، فَقُلْنَا: لَا نُكَنِّيكَ أَبَا الْقَاسِمِ، وَلَا نُنْعِمُكَ عَيْنًا، فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ: «أَسْمِ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ.»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizdan bir kishining oʻgʻil farzandi tugʻildi va u unga al-Qosim deb ot qoʻydi. Shunda biz: «Seni Abul-Qosim deb kunyalamaymiz va koʻzingni quvontirmaymiz», dedik. U Nabiy ﷺ huzuriga kelib, bu haqda u zotga aytib berdi. U zot: «Oʻgʻlingga Abdurahmon deb ot qoʻy», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биздан бир кишининг ўғил фарзанди туғилди ва у унга ал-Қосим деб от қўйди. Шунда биз: «Сени Абул-Қосим деб куняламаймиз ва кўзингни қувонтирмаймиз», дедик. У Набий ﷺ ҳузурига келиб, бу ҳақда у зотга айтиб берди. У зот: «Ўғлингга Абдураҳмон деб от қўй», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ: نَدَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَ النَّاسَ، فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَ النَّاسَ، فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيًّا، وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ.» قَالَ سُفْيَانُ: سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ.

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Xandaq kuni Rasululloh ﷺ odamlarni (bir ishga) chaqirdilar, Zubayr koʻngilli chiqdi. Soʻng yana odamlarni chaqirdilar, Zubayr yana koʻngilli chiqdi. Soʻng yana odamlarni chaqirdilar, Zubayr yana koʻngilli chiqdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir paygʻambarning havoriysi bor; mening havoriyim — Zubayrdir», dedilar. Sufyon aytdi: Men Ibn Munkadirdan buni shu masjidda eshitganman.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Хандақ куни Расулуллоҳ ﷺ одамларни (бир ишга) чақирдилар, Зубайр кўнгилли чиқди. Сўнг яна одамларни чақирдилар, Зубайр яна кўнгилли чиқди. Сўнг яна одамларни чақирдилар, Зубайр яна кўнгилли чиқди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси бор; менинг ҳаворийим — Зубайрдир», дедилар. Суфён айтди: Мен Ибн Мункадирдан буни шу масжидда эшитганман.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ: مَرِضْتُ، فَأَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ مَاشِيَيْنِ، وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَيَّ، فَلَمْ أُكَلِّمْهُ، فَتَوَضَّأَ فَصَبَّهُ عَلَيَّ، فَأَقَمْتُ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي وَلِي أَخَوَاتٌ؟ قَالَ: فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ: ﴿يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ﴾ [النساء: ١٧٦] ﴿إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ﴾ [النساء: ١٧٦] لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ.

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men kasal boʻlib qoldim. Shunda Nabiy ﷺ va Abu Bakr ikkalalari piyoda yurib meni yoʻqlagani kelishdi. Men esa behush boʻlib qolgan edim, u zotga gapira olmadim. U zot tahorat olib, (suvni) ustimga sepdilar, shunda men hushimga keldim-da: «Yo Rasululloh, mol-mulkim borasida nima qilay, mening opa-singillarim bor», dedim. (Jobir) dedi: Shunda merosga oid oyat — {Ular sendan fatvo soʻraydilar. Ayt: ‹Alloh sizlarga kalola haqida fatvo beradi›} {Agar bir kishi halok boʻlsa, uning farzandi boʻlmasa va uning singlisi boʻlsa} (Niso, 176) nozil boʻldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен касал бўлиб қолдим. Шунда Набий ﷺ ва Абу Бакр иккалалари пиёда юриб мени йўқлагани келишди. Мен эса беҳуш бўлиб қолган эдим, у зотга гапира олмадим. У зот таҳорат олиб, (сувни) устимга сепдилар, шунда мен ҳушимга келдим-да: «Ё Расулуллоҳ, мол-мулким борасида нима қилай, менинг опа-сингилларим бор», дедим. (Жобир) деди: Шунда меросга оид оят — {Улар сендан фатво сўрайдилар. Айт: ‹Аллоҳ сизларга калола ҳақида фатво беради›} {Агар бир киши ҳалок бўлса, унинг фарзанди бўлмаса ва унинг синглиси бўлса} (Нисо, 176) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ غَيْرَ مَرَّةٍ يَقُولُ عَنْ جَابِرٍ — وَكَأَنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ جَابِرًا، فَظَنَنْتُهُ سَمِعَهُ مِنِ ابْنِ عَقِيلٍ — ابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ لَحْمًا، ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ.

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ goʻsht yedilar, soʻng tahorat olmasdan namoz oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ гўшт едилар, сўнг таҳорат олмасдан намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ: سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ: جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ مِنَ الْأَعْرَابِ فَأَسْلَمَ، فَبَايَعَهُ عَلَى الْهِجْرَةِ، فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ حُمَّ، فَجَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: أَقِلْنِي، فَقَالَ: «لَا أُقِيلُكَ.» ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ: أَقِلْنِي، فَقَالَ: «لَا أُقِيلُكَ.» ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ: أَقِلْنِي، فَقَالَ: «لَا.» فَفَرَّ، فَقَالَ: «الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا وَتَنْصَعُ طَيِّبَهَا.»

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ning huzurlariga aʼrobiylardan bir kishi kelib, musulmon boʻldi va u zotga hijrat qilishga bayʼat berdi. Koʻp oʻtmay uni isitma tutdi. U Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Meni (bayʼatdan) ozod qiling», dedi. U zot: «Seni ozod qilmayman», dedilar. Soʻng yana kelib: «Meni ozod qiling», dedi. U zot: «Seni ozod qilmayman», dedilar. Soʻng yana kelib: «Meni ozod qiling», dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. Shunda u qochib ketdi. Rasululloh ﷺ: «Madina bosqonga oʻxshaydi: u oʻz iflosligini chiqarib tashlaydi va pokini tozalab beradi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига аъробийлардан бир киши келиб, мусулмон бўлди ва у зотга ҳижрат қилишга байъат берди. Кўп ўтмай уни иситма тутди. У Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мени (байъатдан) озод қилинг», деди. У зот: «Сени озод қилмайман», дедилар. Сўнг яна келиб: «Мени озод қилинг», деди. У зот: «Сени озод қилмайман», дедилар. Сўнг яна келиб: «Мени озод қилинг», деди. У зот: «Йўқ», дедилар. Шунда у қочиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина босқонга ўхшайди: у ўз ифлослигини чиқариб ташлайди ва покини тозалаб беради», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: سَمِعَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ جَابِرًا يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ، لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا.» قَالَ: فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنَا. قَالَ: فَجِئْتُ، فَقُلْتُ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا» ثَلَاثًا. قَالَ: فَخُذْ. قَالَ: فَأَخَذْتُ — قَالَ بَعْضُ مَنْ سَمِعَهُ: فَوَجَدْتُهَا خَمْسَ مِائَةٍ — فَأَخَذْتُ، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَلَمْ يُعْطِنِي، فَقُلْتُ: إِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي. قَالَ: أَقُلْتَ تَبْخَلُ عَنِّي؟ وَأَيُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ؟ مَا سَأَلْتَنِي مَرَّةً إِلَّا وَقَدْ أَرَدْتُ أَنْ أُعْطِيَكَ.

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Agar Bahrayn moli kelsa, senga ana shunday, ana shunday va ana shunday berardim», dedilar. (Jobir) aytdi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin Bahrayn moli kelganda, Abu Bakr: «Kimning Rasululloh ﷺ zimmalarida qarzi yoki (u zot bergan) vaʼdasi boʻlsa, bizning oldimizga kelsin», dedi. (Jobir) aytdi: Men kelib: «Rasululloh ﷺ menga: ‹Agar Bahrayn moli kelsa, senga ana shunday, ana shunday va ana shunday berardim›, deb uch marta aytgan edilar», dedim. U: «Ol», dedi. (Jobir) aytdi: Men oldim — buni eshitganlarning baʼzisi: «Uni besh yuz (dirham) deb topdim», dedi. Men oldim, soʻng yana uning oldiga keldim, u menga bermadi; yana keldim, bermadi; uchinchi marta keldim, yana bermadi. Shunda men: «Yo menga berasan, yo mendan bahillik qilasan», dedim. U: «‹Mendan bahillik qilasan› dedingmi? Bahillikdan ham ogʻirroq qanday dard bor? Sen mendan har soʻraganingda, men senga berishni istamagan emasman», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Агар Баҳрайн моли келса, сенга ана шундай, ана шундай ва ана шундай берардим», дедилар. (Жобир) айтди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин Баҳрайн моли келганда, Абу Бакр: «Кимнинг Расулуллоҳ ﷺ зиммаларида қарзи ёки (у зот берган) ваъдаси бўлса, бизнинг олдимизга келсин», деди. (Жобир) айтди: Мен келиб: «Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Агар Баҳрайн моли келса, сенга ана шундай, ана шундай ва ана шундай берардим›, деб уч марта айтган эдилар», дедим. У: «Ол», деди. (Жобир) айтди: Мен олдим — буни эшитганларнинг баъзиси: «Уни беш юз (дирҳам) деб топдим», деди. Мен олдим, сўнг яна унинг олдига келдим, у менга бермади; яна келдим, бермади; учинчи марта келдим, яна бермади. Шунда мен: «Ё менга берасан, ё мендан баҳиллик қиласан», дедим. У: «‹Мендан баҳиллик қиласан› дедингми? Баҳилликдан ҳам оғирроқ қандай дард бор? Сен мендан ҳар сўраганингда, мен сенга беришни истамаган эмасман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو: سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلْ نَكَحْتَ؟» قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: «أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا؟» قُلْتُ: ثَيِّبًا. قَالَ: «فَهَلَّا بِكْرًا تُلَاعِبُهَا وَتُلَاعِبُكَ؟» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، قُتِلَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَجْمَعَ إِلَيْهِنَّ خَرْقَاءَ مِثْلَهُنَّ، وَلَكِنِ امْرَأَةً تُمَشِّطُهُنَّ وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ. قَالَ: «أَصَبْتَ.»

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiragami yoki turmush koʻrgan ayolgami?» dedilar. Men: «Turmush koʻrgan ayolga», dedim. U zot: «Nega bokiraga (uylanmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻynashar edingiz?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, otam Uhud kuni oʻldirildi va toʻqqiz qiz qoldirdi. Men ularning ustiga yana oʻzlariga oʻxshagan tajribasizni qoʻshishni yoqtirmadim; balki ularning sochini tarab, ularga qarab turadigan ayolni (istadim)», dedim. U zot: «Toʻgʻri qilibsan», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокирагами ёки турмуш кўрган аёлгами?» дедилар. Мен: «Турмуш кўрган аёлга», дедим. У зот: «Нега бокирага (уйланмадинг) — сен у билан, у сен билан ўйнашар эдингиз?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, отам Уҳуд куни ўлдирилди ва тўққиз қиз қолдирди. Мен уларнинг устига яна ўзларига ўхшаган тажрибасизни қўшишни ёқтирмадим; балки уларнинг сочини тараб, уларга қараб турадиган аёлни (истадим)», дедим. У зот: «Тўғри қилибсан», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍ: كَانَ مُعَاذٌ يُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا — وَقَالَ مَرَّةً: ثُمَّ يَرْجِعُ فَيُصَلِّي بِقَوْمِهِ — فَأَخَّرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً — وَقَالَ مَرَّةً: الصَّلَاةَ — وَقَالَ مَرَّةً: الْعِشَاءَ — فَصَلَّى مُعَاذٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ثُمَّ جَاءَ يَؤُمُّ قَوْمَهُ، فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ، فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَصَلَّى، فَقِيلَ: نَافَقْتَ يَا فُلَانُ. قَالَ: مَا نَافَقْتُ. فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنَّ مُعَاذًا يُصَلِّي مَعَكَ، ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّمَا نَحْنُ أَصْحَابُ نَوَاضِحَ وَنَعْمَلُ بِأَيْدِينَا، وَإِنَّهُ جَاءَ يَؤُمُّنَا فَقَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ. فَقَالَ: «يَا مُعَاذُ، أَفَتَّانٌ أَنْتَ؟ أَفَتَّانٌ أَنْتَ؟ اقْرَأْ بِكَذَا وَكَذَا.» قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ: بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى. فَذَكَرْنَا لِعَمْرٍو فَقَالَ: أُرَاهُ قَدْ ذَكَرَهُ.

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqir, soʻng qaytib kelib bizga imomlik qilar edi. (Rovi) bir marta: «Soʻng qaytib kelib oʻz qavmiga namoz oʻqib berar edi», dedi. Bir kechasi Nabiy ﷺ (namozni) kechiktirdilar — (rovi) bir marta: «namozni», bir marta: «xufton namozini», dedi. Muoz Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi, soʻng kelib qavmiga imomlik qildi va Baqara surasini oʻqidi. Shunda qavmdan bir kishi (jamoatdan) ajralib, (yolgʻiz) namoz oʻqidi. Unga: «Munofiq boʻlib qoldingmi, ey falonchi?» deyildi. U: «Munofiq boʻlganim yoʻq», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, Muoz siz bilan namoz oʻqiydi, soʻng qaytib kelib bizga imomlik qiladi. Biz esa suv tashuvchi tuyalar egasi boʻlib, oʻz qoʻlimiz bilan ishlaymiz. U kelib bizga imomlik qildi-da, Baqara surasini oʻqidi», dedi. Shunda u zot: «Ey Muoz, sen fitnachimisan? Sen fitnachimisan? Falon va falon (surani) oʻqi», dedilar. Abuz-Zubayr: «{Sabbihisma robbikal aʼlaa} va {Val-layli izaa yagʻshaa}ni (oʻqi, dedilar)», dedi. Buni Amrga aytganimizda, u: «Menimcha, u buni zikr qilgan», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муоз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқир, сўнг қайтиб келиб бизга имомлик қилар эди. (Рови) бир марта: «Сўнг қайтиб келиб ўз қавмига намоз ўқиб берар эди», деди. Бир кечаси Набий ﷺ (намозни) кечиктирдилар — (рови) бир марта: «намозни», бир марта: «хуфтон намозини», деди. Муоз Набий ﷺ билан намоз ўқиди, сўнг келиб қавмига имомлик қилди ва Бақара сурасини ўқиди. Шунда қавмдан бир киши (жамоатдан) ажралиб, (ёлғиз) намоз ўқиди. Унга: «Мунофиқ бўлиб қолдингми, эй фалончи?» дейилди. У: «Мунофиқ бўлганим йўқ», деди. Сўнг Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Муоз сиз билан намоз ўқийди, сўнг қайтиб келиб бизга имомлик қилади. Биз эса сув ташувчи туялар эгаси бўлиб, ўз қўлимиз билан ишлаймиз. У келиб бизга имомлик қилди-да, Бақара сурасини ўқиди», деди. Шунда у зот: «Эй Муоз, сен фитначимисан? Сен фитначимисан? Фалон ва фалон (сурани) ўқи», дедилар. Абуз-Зубайр: «{Саббиҳисма роббикал аълаа} ва {Вал-лайли изаа яғшаа}ни (ўқи, дедилар)», деди. Буни Амрга айтганимизда, у: «Менимча, у буни зикр қилган», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: سَمِعَ عَمْرٌو جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ — وَقَالَ مَرَّةً عَمْرٌو: سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍ — يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْحَرْبُ خَدْعَةٌ.»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Urush — hiyladir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уруш — ҳийладир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا: دَخَلَ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَصَلَّيْتَ؟» قَالَ: لَا. قَالَ: «صَلِّ رَكْعَتَيْنِ.»

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Juma kuni Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida bir kishi (masjidga) kirdi. Nabiy ﷺ unga: «Namoz oʻqidingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ikki rakaat namoz oʻqi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жума куни Набий ﷺ хутба қилиб турганларида бир киши (масжидга) кирди. Набий ﷺ унга: «Намоз ўқидингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Икки ракаат намоз ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: قُلْتُ لِعَمْرٍو، أَسَمِعْتَ جَابِرًا يَقُولُ: مَرَّ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ مَعَهُ سِهَامٌ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمْسِكْ بِنِصَالِهَا؟» فَقَالَ: نَعَمْ.

Sufyon aytdi: Men Amrga: «Jobirdan shuni eshitganmisan: bir kishi masjiddan oʻqlar koʻtarib oʻtdi, shunda Nabiy ﷺ unga: ‹Ularning temir uchlaridan ushla›, dedilar?» dedim. U: «Ha», dedi.Суфён айтди: Мен Амрга: «Жобирдан шуни эшитганмисан: бир киши масжиддан ўқлар кўтариб ўтди, шунда Набий ﷺ унга: ‹Уларнинг темир учларидан ушла›, дедилар?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا: «بَاعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا مُدَبَّرًا، فَاشْتَرَاهُ ابْنُ النَّحَّامِ، عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ الْأَوَّلِ فِي إِمْرَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، دَبَّرَهُ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ.»

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ mudabbar qulni sotdilar, uni Ibn Nahhom sotib oldi. U qibtiy qul boʻlib, Ibn Zubayrning amirligi paytida oʻtgan yili vafot etdi. Uni ansorlardan bir kishi mudabbar qilgan edi va uning oʻshandan boshqa moli yoʻq edi».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ мудаббар қулни сотдилар, уни Ибн Наҳҳом сотиб олди. У қибтий қул бўлиб, Ибн Зубайрнинг амирлиги пайтида ўтган йили вафот этди. Уни ансорлардан бир киши мудаббар қилган эди ва унинг ўшандан бошқа моли йўқ эди».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُخْرِجُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ قَوْمًا، فَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ.»

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh doʻzaxdan bir qavmni chiqaradi va ularni jannatga kiritadi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ дўзахдан бир қавмни чиқаради ва уларни жаннатга киритади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعْتُ جَابِرًا، قَالَ: كُنَّا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ أَلْفًا وَأَرْبَعَ مِائَةٍ، فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنْتُمُ الْيَوْمَ خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ»

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Hudaybiya kuni biz bir ming toʻrt yuz kishi edik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: «Sizlar bugun yer ahlining eng yaxshisisiz», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Ҳудайбия куни биз бир минг тўрт юз киши эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Сизлар бугун ер аҳлининг энг яхшисисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ: قَالَ رَجُلٌ يَوْمَ أُحُدٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، إِنْ قُتِلْتُ فَأَيْنَ أَنَا؟ قَالَ: «فِي الْجَنَّةِ»، فَأَلْقَى تَمَرَاتٍ كُنَّ فِي يَدِهِ، فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ، وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو: تَخَلَّى مِنْ طَعَامِ الدُّنْيَا.

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni bir kishi Rasululloh ﷺga: «Agar oʻldirilsam, qayerda boʻlaman?» dedi. U zot: «Jannatda», dedilar. Shunda u qoʻlidagi xurmolarni tashladi va oʻldirilgunga qadar jang qildi. Amrdan boshqasi: «U dunyo taomidan voz kechdi», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни бир киши Расулуллоҳ ﷺга: «Агар ўлдирилсам, қаерда бўламан?» деди. У зот: «Жаннатда», дедилар. Шунда у қўлидаги хурмоларни ташлади ва ўлдирилгунга қадар жанг қилди. Амрдан бошқаси: «У дунё таомидан воз кечди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرًا يَقُولُ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَلَاثِ مِائَةِ رَاكِبٍ أَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَأَقَمْنَا عَلَى السَّاحِلِ حَتَّى فَنِيَ زَادُنَا، حَتَّى أَكَلْنَا الْخَبَطَ، ثُمَّ إِنَّ الْبَحْرَ أَلْقَى دَابَّةً، يُقَالُ: لَهَا الْعَنْبَرُ، فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ، حَتَّى صَلَحَتْ أَجْسَامُنَا، فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلَاعِهِ فَنَصَبَهُ، وَنَظَرَ إِلَى أَطْوَلِ بَعِيرٍ، فَجَازَ تَحْتَهُ، وَكَانَ رَجُلٌ يَجْزُرُ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ، ثُمَّ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ، ثُمَّ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ، فَنَهَاهُ أَبُو عُبَيْدَةَ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni uch yuz otliq (holida) yubordilar, amirimiz Abu Ubayda ibn Jarroh edi. Biz dengiz sohilida turdik, oxiri ozigʻimiz tugab, xabat (bargi)ni yedik. Soʻng dengiz anbar deb ataladigan bir jonivorni (sohilga) tashladi; biz undan yarim oy yedik, hatto badanlarimiz tuzalib ketdi. Abu Ubayda uning qovurgʻalaridan birini olib tikladi va eng baland tuyani qaradi, u (tuya) uning tagidan oʻtib ketdi. Bir kishi uch tuya, soʻng yana uch tuya, soʻng yana uch tuya soʻyar edi, keyin Abu Ubayda uni (bundan) qaytardi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни уч юз отлиқ (ҳолида) юбордилар, амиримиз Абу Убайда ибн Жарроҳ эди. Биз денгиз соҳилида турдик, охири озиғимиз тугаб, хабат (барги)ни едик. Сўнг денгиз анбар деб аталадиган бир жониворни (соҳилга) ташлади; биз ундан ярим ой едик, ҳатто баданларимиз тузалиб кетди. Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини олиб тиклади ва энг баланд туяни қаради, у (туя) унинг тагидан ўтиб кетди. Бир киши уч туя, сўнг яна уч туя, сўнг яна уч туя сўяр эди, кейин Абу Убайда уни (бундан) қайтарди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، لَمَّا نَزَلَتْ: ﴾هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ﴿ [الأنعام: 65]، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعُوذُ بِوَجْهِكَ»، فَلَمَّا نَزَلَتْ: ﴾أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ﴿ [الأنعام: 65]، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعُوذُ بِوَجْهِكَ»، فَلَمَّا نَزَلَتْ ﴾أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ﴿ [الأنعام: 65]، قَالَ: «هَذِهِ أَهْوَنُ أَو أَيْسَرُ»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: {U sizlarning ustingizdan azob yuborishga qodirdir} (Anʼom 65) oyati nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki oyoqlaringiz ostidan} (oyati) nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki sizlarni guruh-guruh aralashtirib, baʼzingizga baʼzingizning zoʻravonligini tattirib qoʻyishga} (oyati) nozil boʻlganida esa: «Bu yengilroq» yoki «Bu osonroq», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: {У сизларнинг устингиздан азоб юборишга қодирдир} (Анъом 65) ояти нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки оёқларингиз остидан} (ояти) нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки сизларни гуруҳ-гуруҳ аралаштириб, баъзингизга баъзингизнинг зўравонлигини таттириб қўйишга} (ояти) нозил бўлганида эса: «Бу енгилроқ» ёки «Бу осонроқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، ذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ، هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ؟ فَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، فَقَالَ: لَا، حَتَّى يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا، وَالْمَرْوَةِ، وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ، فَقَالَ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا، وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ قَالَ: ﴾لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ﴿ [الأحزاب: 21]

Amr ibn Dinor (rahimahulloh) aytadi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida gaplashdilar: u Safo va Marva orasida saʼy qilmasidan avval (ayoliga) yaqinlasha oladimi? Men Jobir ibn Abdullohdan soʻradim, u: «Yoʻq, Safo va Marva orasida saʼy qilmagunicha (yaqinlashmaydi)», dedi. Ibn Umardan ham soʻradim, u: «Rasululloh ﷺ kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi. Soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob 21), dedi.Амр ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида гаплашдилар: у Сафо ва Марва орасида саъй қилмасидан аввал (аёлига) яқинлаша оладими? Мен Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадим, у: «Йўқ, Сафо ва Марва орасида саъй қилмагунича (яқинлашмайди)», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадим, у: «Расулуллоҳ ﷺ келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди. Сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб 21), деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، «كُنَّا نَعْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida, Qurʼon nozil boʻlib turgan paytda azl qilar edik», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Қуръон нозил бўлиб турган пайтда азл қилар эдик», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَا جَابِرًا - يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ -، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: دَخَلْتُ الْجَنَّةَ، فَرَأَيْتُ فِيهَا قَصْرًا - أَوْ دَارًا - فَسَمِعْتُ فِيهَا صَوْتًا، فَقُلْتُ: لِمَنْ هَذَا؟ فَقِيلَ: لِعُمَرَ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَهَا، فَذَكَرْتُ غَيْرَتَكَ يَا أَبَا حَفْصٍ، فَبَكَى عُمَرُ، وَقَالَ مَرَّةً: فَأَخْبَرَ بِهَا عُمَرَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَعَلَيْكَ يُغَارُ قَالَ سُفْيَانُ: سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَعَمْرٍو، سَمِعَا جَابِرًا، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ: «وَجَدْتُ هَذِهِ الْأَحَادِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ، إِلَى آخِرِ حَدِيثِ الْحَكَمِ بْنِ مُوسَى»

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dedilar: «Jannatga kirdim va unda bir qasrni — yoki bir uyni — koʻrdim. Uning ichidan bir ovoz eshitdim va: ‹Bu kimniki?› dedim. ‹Umarniki›, deyildi. Unga kirmoqchi boʻldim, lekin sening gʻayratingni esladim, ey Abu Hafs». Shunda Umar yigʻladi. (Sufyon) bir marta: Buni Umarga aytdilar, u: «Yo Rasululloh, sizga ham gʻayrat qilinadimi?» dedi, dedi. Sufyon aytdi: Men buni Ibn Munkadir va Amrdan eshitdim, ikkovi Jobirdan eshitgan. Bizga Abdulloh soʻzlab berib: «Men bu hadislarni otamning kitobida, uning oʻz qoʻl yozuvida, Hakam ibn Muso hadisining oxirigacha topdim», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дедилар: «Жаннатга кирдим ва унда бир қасрни — ёки бир уйни — кўрдим. Унинг ичидан бир овоз эшитдим ва: ‹Бу кимники?› дедим. ‹Умарники›, дейилди. Унга кирмоқчи бўлдим, лекин сенинг ғайратингни эсладим, эй Абу Ҳафс». Шунда Умар йиғлади. (Суфён) бир марта: Буни Умарга айтдилар, у: «Ё Расулуллоҳ, сизга ҳам ғайрат қилинадими?» деди, деди. Суфён айтди: Мен буни Ибн Мункадир ва Амрдан эшитдим, иккови Жобирдан эшитган. Бизга Абдуллоҳ сўзлаб бериб: «Мен бу ҳадисларни отамнинг китобида, унинг ўз қўл ёзувида, Ҳакам ибн Мусо ҳадисининг охиригача топдим», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ ابْنِ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى صِبْيَانًا ونِّسَاءً مُقْبِلِينَ، - قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ: حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ: مِنْ عُرْسٍ - فَقَامَ نَّبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُمْثِلًا فَقَالَ: «اللَّهُمَّ أَنْتُمْ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَيَّ، اللَّهُمَّ أَنْتُمْ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَيَّ، اللَّهُمَّ أَنْتُمْ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَيَّ» يَعْنِي الْأَنْصَارَ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻydan qaytayotgan bolalar va ayollarni koʻrdilar. Shunda Nabiyalloh ﷺ tik turib: «Ey Alloh! Sizlar men uchun odamlarning eng sevimlilaridansiz; ey Alloh! Sizlar men uchun odamlarning eng sevimlilaridansiz; ey Alloh! Sizlar men uchun odamlarning eng sevimlilaridansiz», — dedilar. Yaʼni ansorlarni (nazarda tutdilar).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўйдан қайтаётган болалар ва аёлларни кўрдилар. Шунда Набияллоҳ ﷺ тик туриб: «Эй Аллоҳ! Сизлар мен учун одамларнинг энг севимлиларидансиз; эй Аллоҳ! Сизлар мен учун одамларнинг энг севимлиларидансиз; эй Аллоҳ! Сизлар мен учун одамларнинг энг севимлиларидансиз», — дедилар. Яъни ансорларни (назарда тутдилар).

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ قَالَ: عَطَسَ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا - أَوْ قَالَ فسَمَّتَ أَحَدَهُمَا - وَتَرَكَ الْآخَرَ. فَقِيلَ: هُمَا رَجُلَانِ عَطَسَا، فَشَمَّتَّ - أَوْ قَالَ: فَسَمَّتَّ أَحَدَهُمَا - وَتَرَكْتَ الْآخَرَ، فَقَالَ: «إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ وَإِنَّ هَذَا لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ» قَالَ سُلَيْمَانُ: «أُرَاهُ نَحْوًا مِنْ هَذَا»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlarida ikki kishi aksa urdi. U zot ulardan biriga (rahmat soʻrab) duo qildilar, ikkinchisini esa qoldirdilar. «Bular aksa urgan ikki kishi edi, siz ulardan biriga duo qildingiz, ikkinchisini esa qoldirdingiz», deyildi. Shunda u zot: «Bu kishi Allohga hamd aytdi, bu kishi esa Allohga hamd aytmadi», dedilar. Sulaymon: «Menimcha, u shunga oʻxshash (dedi)», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларида икки киши акса урди. У зот улардан бирига (раҳмат сўраб) дуо қилдилар, иккинчисини эса қолдирдилар. «Булар акса урган икки киши эди, сиз улардан бирига дуо қилдингиз, иккинчисини эса қолдирдингиз», дейилди. Шунда у зот: «Бу киши Аллоҳга ҳамд айтди, бу киши эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар. Сулаймон: «Менимча, у шунга ўхшаш (деди)», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «إِنْ كَانَتِ الْأَمَةُ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَتَأْخُذُ بِيَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَنْطَلِقُ بِهِ فِي حَاجَتِهَا»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madina ahlidan boʻlgan bir choʻri Rasululloh ﷺ ning qoʻlidan tutib olar, u zot esa choʻri oʻz hojati uchun Madinaning istagan joyiga olib borguncha qoʻlini uning qoʻlidan tortib olmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадина аҳлидан бўлган бир чўри Расулуллоҳ ﷺ нинг қўлидан тутиб олар, у зот эса чўри ўз ҳожати учун Мадинанинг истаган жойига олиб боргунча қўлини унинг қўлидан тортиб олмас эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَإِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon toʻqisa, doʻzaxdagi joyiga hozirlansin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон тўқиса, дўзахдаги жойига ҳозирлансин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «لَمَّا دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِزَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ أَوْلَمَ» قَالَ: فَأَطْعَمَنَا خُبْزًا وَلَحْمًا

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Zaynab binti Jahshga qoʻshilganlarida valima qildilar», dedi. Bas, bizga non va goʻsht yedirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Зайнаб бинти Жаҳшга қўшилганларида валима қилдилар», деди. Бас, бизга нон ва гўшт едирдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي بُرْدَةِ حِبَرَةٍ قَالَ: أَحْسَبُهُ عَقَدَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yoʻl-yoʻl yamaniy burdda namoz oʻqidilar. U (roviy): «Menimcha, u zot uning ikki uchini tugib olgan edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ йўл-йўл яманий бурдда намоз ўқидилар. У (ровий): «Менимча, у зот унинг икки учини тугиб олган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى جَمِيعِ نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir gʻusl bilan barcha ayollarini aylanib chiqar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир ғусл билан барча аёлларини айланиб чиқар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-xubusi val-xaboisi (Ey Alloh, men Sendan erkak va urgʻochi shaytonlardan panoh tilayman)», der edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-хубуси вал-хабоиси (Эй Аллоҳ, мен Сендан эркак ва урғочи шайтонлардан паноҳ тилайман)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ جَدِّهِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ، فَقُولُوا: وَعَلَيْكُمْ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ahli kitob sizlarga salom bersa, ‹va alaykum (sizlarga ham)› denglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аҳли китоб сизларга салом берса, ‹ва алайкум (сизларга ҳам)› денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ: أَخْبَرَنَا، عَنْ أَنَسٍ، وَيُونُسُ، عَنْ الْحَسَنِ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا». قِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا أَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ أَنْصُرُهُ إِذَا كَانَ ظَالِمًا؟ قَالَ: «تَحْجُزُهُ تَمْنَعُهُ، فَإِنَّ ذَلِكَ نَصْرُهُ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaringga — zolim boʻlsin, mazlum boʻlsin — yordam ber», dedilar. «Yo Rasululloh, mazlum boʻlsa unga yordam beraman; zolim boʻlsa, unga qanday yordam beraman?» deyildi. U zot: «Uni (zulmdan) toʻsasan, qaytarasan; ana shu — unga yordam berishdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингга — золим бўлсин, мазлум бўлсин — ёрдам бер», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, мазлум бўлса унга ёрдам бераман; золим бўлса, унга қандай ёрдам бераман?» дейилди. У зот: «Уни (зулмдан) тўсасан, қайтарасан; ана шу — унга ёрдам беришдир», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَإِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَسَحَّرُوا، فَإِنَّ فِي السُّحُورِ بَرَكَةً»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: «رَأَيْتُ خَاتَمَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ فِضَّةٍ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺning kumushdan boʻlgan uzuklarini koʻrdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺнинг кумушдан бўлган узукларини кўрдим».

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ: «لَمَّا اتَّخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفِيَّةَ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلَاثًا، وَكَانَتْ ثَيِّبًا»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Safiyyani (xotinlikka) olganlarida, uning huzurida uch (kun) turdilar; u eri oʻtgan (tul) ayol edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни (хотинликка) олганларида, унинг ҳузурида уч (кун) турдилар; у эри ўтган (тул) аёл эди».

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyya binti Huyayni ozod qildilar va uning ozodligini uning mahri qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийя бинти Ҳуяйни озод қилдилар ва унинг озодлигини унинг маҳри қилдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ قَالَ: «شَهِدْتُ وَلِيمَتَيْنِ مِنْ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ» قَالَ: «فَمَا أَطْعَمَنَا فِيهِمَا خُبْزًا، وَلَا لَحْمًا» قَالَ: فَمَهْ؟ قَالَ: «الْحَيْسَ - يَعْنِي التَّمْرَ - وَالْأَقِطَ بِالسَّمْنِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning ayollari (uchun qilingan) ikki valimada hozir boʻldim», dedi. «U ikkovida bizga na non, na goʻsht yedirdilar», dedi. «Nima (yedirdilar)?» deyildi. U: «Xaysni — yaʼni xurmoni — va saryogʻ (qoʻshilgan) qurutni», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг аёллари (учун қилинган) икки валимада ҳозир бўлдим», деди. «У икковида бизга на нон, на гўшт едирдилар», деди. «Нима (едирдилар)?» дейилди. У: «Хайсни — яъни хурмони — ва сарёғ (қўшилган) қурутни», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ خَشْخَشَةً بَيْنَ يَدَيَّ، فَإِذَا هِيَ الْغُمَيْصَاءُ بِنْتُ مِلْحَانَ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatga kirdim va oldimda bir shitirlashni eshitdim. Qarasam, u — Anas ibn Molikning onasi Gʻumaysoʼ binti Milhon ekan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатга кирдим ва олдимда бир шитирлашни эшитдим. Қарасам, у — Анас ибн Моликнинг онаси Ғумайсў бинти Милҳон экан», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ يَوْمَ أُحُدٍ، وَشُجَّ فِي جَبْهَتِهِ، حَتَّى سَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ: «كَيْفَ يُفْلِحُ قَوْمٌ فَعَلُوا هَذَا بِنَبِيِّهِمْ وَهُوَ يَدْعُوهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ» فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ: ﴾لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ﴿ [آل عمران: 128]

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni Nabiy ﷺning kurak tishlari singan, peshonalari yorilgan va qon yuzlariga oqib tushgan edi. Shunda u zot: «Oʻzlarini Robbisiga daʼvat etayotgan paygʻambarlariga shunday qilgan qavm qanday najot topadi?» dedilar. Bas, ushbu oyat nozil boʻldi: {Bu ishda sening (ixtiyoringda) hech narsa yoʻq; yo (Alloh) ularning tavbasini qabul qiladi, yo ularni azoblaydi, chunki ular zolimlardir} (Oli Imron 128).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни Набий ﷺнинг курак тишлари синган, пешоналари ёрилган ва қон юзларига оқиб тушган эди. Шунда у зот: «Ўзларини Роббисига даъват этаётган пайғамбарларига шундай қилган қавм қандай нажот топади?» дедилар. Бас, ушбу оят нозил бўлди: {Бу ишда сенинг (ихтиёрингда) ҳеч нарса йўқ; ё (Аллоҳ) уларнинг тавбасини қабул қилади, ё уларни азоблайди, чунки улар золимлардир} (Оли Имрон 128).

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، أَخْبَرَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا، فَحَدَّثْتُ بِذَاكَ ابْنَ عُمَرَ، فَقَالَ: لَبَّى بِالْحَجِّ وَحْدَهُ، فَلَقِيتُ أَنَسًا فَحَدَّثْتُهُ بِقَوْلِ ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ: مَا تَعُدُّونَا إِلَّا صِبْيَانًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا»

Bakr ibn Abdulloh al-Muzaniy (rahimahulloh) aytadi: Men Anas ibn Molikning shunday deganini eshitdim: «Men Nabiy ﷺning haj va umrani birga qoʻshib talbiya aytayotganlarini eshitdim». Buni Ibn Umarga aytib berdim, u: «U zot faqat hajni aytib talbiya qildilar», dedi. Soʻng Anasni uchratib, unga Ibn Umarning soʻzini aytdim. U: «Sizlar bizni bolalar deb hisoblaysizlarmi? Men Rasululloh ﷺning: ‹Labbayka umratan va hajjan› deb aytayotganlarini eshitganman», dedi.Бакр ибн Абдуллоҳ ал-Музаний (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Мен Набий ﷺнинг ҳаж ва умрани бирга қўшиб талбия айтаётганларини эшитдим». Буни Ибн Умарга айтиб бердим, у: «У зот фақат ҳажни айтиб талбия қилдилар», деди. Сўнг Анасни учратиб, унга Ибн Умарнинг сўзини айтдим. У: «Сизлар бизни болалар деб ҳисоблайсизларми? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Лаббайка умратан ва ҳажжан› деб айтаётганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ: وَحَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ - وَأَظُنُّنِي قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ أَنَسٍ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِرَجُلٍ يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ: «ارْكَبْهَا» قَالَ: إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ: «ارْكَبْهَا» مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ badanani haydab ketayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar va: «Unga min», dedilar. U: «Bu — badana», dedi. U zot ikki yoki uch marta: «Unga min», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ баданани ҳайдаб кетаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Унга мин», дедилар. У: «Бу — бадана», деди. У зот икки ёки уч марта: «Унга мин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ: قَالَ أَبِي: حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، حَسِبْتُهُ قَالَ: عَطَسَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلَانِ، فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا - أَوْ قَالَ: سَمَّتَ - وَتَرَكَ الْآخَرَ، فَقِيلَ: رَجُلَانِ عَطَسَ أَحَدُهُمَا فَشَمَّتَّهُ وَلَمْ تُشَمِّتِ الْآخَرَ، فَقَالَ: «إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlarida ikki kishi aksa urdi. U zot ulardan biriga (rahmat soʻrab) duo qildilar, ikkinchisini esa qoldirdilar. «Ikki kishi aksa urdi, siz ulardan biriga duo qildingiz, ikkinchisiga duo qilmadingiz», deyildi. Shunda u zot: «Bu kishi Alloh azza va jallaga hamd aytdi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларида икки киши акса урди. У зот улардан бирига (раҳмат сўраб) дуо қилдилар, иккинчисини эса қолдирдилар. «Икки киши акса урди, сиз улардан бирига дуо қилдингиз, иккинчисига дуо қилмадингиз», дейилди. Шунда у зот: «Бу киши Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ فِي الصَّلَاةِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda muhojirlar va ansorlarning oʻzlariga yaqin turishlarini yaxshi koʻrar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда муҳожирлар ва ансорларнинг ўзларига яқин туришларини яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «لَمْ يَكُنْ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ»، وَخَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ، وَخَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning boshlari va soqollarida yigirmata oq tuk ham yoʻq edi». Abu Bakr xino va katam bilan, Umar esa xino bilan (soqolini) boʻyar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг бошлари ва соқолларида йигирмата оқ тук ҳам йўқ эди». Абу Бакр хино ва катам билан, Умар эса хино билан (соқолини) бўяр эди.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا سَقَطَتْ لُقْمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيَأْخُذْهَا، وَلْيَمْسَحْ مَا بِهَا مِنَ الْأَذَى، وَلَا يَدَعْهَا لِلشَّيْطَانِ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birortangizning luqmasi tushib ketsa, uni olsin, unga tekkan narsani artsin va uni shaytonga qoldirmasin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангизнинг луқмаси тушиб кетса, уни олсин, унга теккан нарсани артсин ва уни шайтонга қолдирмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «حَجَمَ أَبُو طَيْبَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَعْطَاهُ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ، وَكَلَّمَ أَهْلَهُ فَخَفَّفُوا عَنْهُ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Abu Tayba Rasululloh ﷺga hijoma qildi; u zot unga bir soʼ taom berdilar va xojalari bilan gaplashdilar, ular esa undan (xirojni) yengillashtirdilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Абу Тайба Расулуллоҳ ﷺга ҳижома қилди; у зот унга бир сў таом бердилар ва хожалари билан гаплашдилар, улар эса ундан (хирожни) енгиллаштирдилар».

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَتَمِّ النَّاسِ صَلَاةً وَأَوْجَزِهِم»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ odamlarning namozi eng mukammali va eng qisqasi (boʻlgan zot) edilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг намози энг мукаммали ва энг қисқаси (бўлган зот) эдилар».

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، وَغَسَّانُ بْنُ مُضَرَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي نَعْلَيْهِ؟ قَالَ: «نَعَمْ»

Said ibn Yazid Abu Maslama (rahimahulloh) aytadi: Men Anas ibn Molikka: «Rasululloh ﷺ kovushlarida namoz oʻqir edilarmi?» dedim. U: «Ha», dedi.Саид ибн Язид Абу Маслама (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Анас ибн Моликка: «Расулуллоҳ ﷺ ковушларида намоз ўқир эдиларми?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ الرَّبِيعِ أَبُو خِدَاشٍ الْيُحْمَدِيُّ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عِمْرَانَ الْجَوْنِيَّ يَقُولُ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: «مَا أَعْرِفُ شَيْئًا الْيَوْمَ مِمَّا كُنَّا عَلَيْهِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ» قَالَ: قُلْنَا لَهُ: فَأَيْنَ الصَّلَاةُ؟ قَالَ: «أَوَلَمْ تَصْنَعُوا فِي الصَّلَاةِ مَا قَدْ عَلِمْتُمْ»

Abu Imron al-Javniy (rahimahulloh) aytadi: Men Anas ibn Molikning shunday deganini eshitdim: «Bugun men Rasululloh ﷺ davrida biz (amal qilib) turgan narsalardan hech narsani tanimayapman». Biz unga: «Namoz-chi?» dedik. U: «Namozda ham bilganingizni qilib qoʻymadingizmi?» dedi.Абу Имрон ал-Жавний (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Бугун мен Расулуллоҳ ﷺ даврида биз (амал қилиб) турган нарсалардан ҳеч нарсани танимаяпман». Биз унга: «Намоз-чи?» дедик. У: «Намозда ҳам билганингизни қилиб қўймадингизми?» деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ، فَإِنْ كَانَ لَا بُدَّ مُتَمَنِّيًا الْمَوْتِ، فَلْيَقُلْ: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Birortangiz oʻziga yetgan bir zarar tufayli oʻlimni tilamasin. Agar tilamasdan iloji boʻlmasa, u: ‹Yo Alloh, agar yashash men uchun yaxshi boʻlsa, meni yashat; agar oʻlim men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettir› desin».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Бирортангиз ўзига етган бир зарар туфайли ўлимни тиламасин. Агар тиламасдан иложи бўлмаса, у: ‹Ё Аллоҳ, агар яшаш мен учун яхши бўлса, мени яшат; агар ўлим мен учун яхши бўлса, мени вафот эттир› десин».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «نَهَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Allohning nabiysi ﷺ erkak kishining zaʼfaron surtishini qaytardilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳнинг набийси ﷺ эркак кишининг заъфарон суртишини қайтардилар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَعَا أَحَدُكُمْ فَلْيَعْزِمْ فِي الدُّعَاءِ، وَلَا يَقُلْ: اللَّهُمَّ إِنْ شِئْتَ فَأَعْطِنِي، فَإِنَّ اللَّهَ لَا مُسْتَكْرِهَ لَهُ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Birortangiz duo qilsa, duoda qatʼiyatli boʻlsin va: ‹Yo Alloh, agar xohlasang, menga ato et› demasin. Chunki Allohni hech kim majburlovchi yoʻqdir».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Бирортангиз дуо қилса, дуода қатъиятли бўлсин ва: ‹Ё Аллоҳ, агар хоҳласанг, менга ато эт› демасин. Чунки Аллоҳни ҳеч ким мажбурловчи йўқдир».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ قَالَ: سَأَلَ قَتَادَةُ أَنَسًا: أَيُّ دَعْوَةٍ كَانَ أَكْثَرَ يَدْعُو بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: كَانَ أَكْثَرُ دَعْوَةٍ يَدْعُو بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اللَّهُمَّ « رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» البقرة، وَكَانَ أَنَسٌ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْعُوَ بِدَعْوَةٍ دَعَا بِهَا، وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْعُوَ بِدُعَاءٍ دَعَا بِهَا فِيهِ

Abdulaziz (rahimahulloh) aytadi: Qatoda Anasdan: «Nabiy ﷺ eng koʻp qaysi duo bilan duo qilar edilar?» deb soʻradi. U: «Rasululloh ﷺ eng koʻp qiladigan duolari: ‹Allohumma Robbanaa, aatinaa fid-dunyaa hasanatan va fil-aaxiroti hasanatan va qinaa azaaban-naar (Ey Allohim, ey Robbimiz, bizga dunyoda yaxshilik, oxiratda ham yaxshilik ato et va bizni doʻzax azobidan saqla)› edi», dedi. Anas biror duo qilmoqchi boʻlsa, shu duo bilan duo qilar, boshqa duo qilmoqchi boʻlsa, uni ham shu duoning ichida aytar edi.Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Қатода Анасдан: «Набий ﷺ энг кўп қайси дуо билан дуо қилар эдилар?» деб сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺ энг кўп қиладиган дуолари: ‹Аллоҳумма Роббанаа, аатинаа фид-дуняа ҳасанатан ва фил-аахироти ҳасанатан ва қинаа азаабан-наар (Эй Аллоҳим, эй Роббимиз, бизга дунёда яхшилик, охиратда ҳам яхшилик ато эт ва бизни дўзах азобидан сақла)› эди», деди. Анас бирор дуо қилмоқчи бўлса, шу дуо билан дуо қилар, бошқа дуо қилмоқчи бўлса, уни ҳам шу дуонинг ичида айтар эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَقَالَ مَرَّةً: أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: كَانَ مُعَاذٌ يَؤُمُّ قَوْمَهُ، فَدَخَلَ حَرَامٌ وَهُوَ يُرِيدُ أَنْ يَسْقِيَ نَخْلَهُ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ لِيُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ، فَلَمَّا رَأَى مُعَاذًا طَوَّلَ تَجَوَّزَ فِي صَلَاتِهِ، وَلَحِقَ بِنَخْلِهِ يَسْقِيهِ، فَلَمَّا قَضَى مُعَاذٌ صَلَاتَهُ، قِيلَ لَهُ: إِنَّ حَرَامًا دَخَلَ الْمَسْجِدَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoz oʻz qavmiga imomlik qilar edi. Harom xurmozorini sugʻormoqchi boʻlib kelib, qavm bilan namoz oʻqish uchun masjidga kirdi. Muozning (namozni) uzaytirganini koʻrgach, namozini qisqartirdi va xurmozoriga sugʻorgani ketdi. Muoz namozini tugatgach, unga: «Harom masjidga kirgan edi», deyildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муоз ўз қавмига имомлик қилар эди. Ҳаром хурмозорини суғормоқчи бўлиб келиб, қавм билан намоз ўқиш учун масжидга кирди. Муознинг (намозни) узайтирганини кўргач, намозини қисқартирди ва хурмозорига суғоргани кетди. Муоз намозини тугатгач, унга: «Ҳаром масжидга кирган эди», дейилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ: «أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning nabiysi ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Aʼuzu billahi minal-xubusi val-xaboisi (Allohdan erkak va urgʻochi shaytonlardan panoh tilayman)», der edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг набийси ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аъузу биллаҳи минал-хубуси вал-хабоиси (Аллоҳдан эркак ва урғочи шайтонлардан паноҳ тилайман)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ» قَالَ أَنَسٌ: «وَأَنَا أُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ikkita qoʻchqorni qurbonlik qilar edilar». Anas: «Men ham ikkita qoʻchqorni qurbonlik qilaman», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ иккита қўчқорни қурбонлик қилар эдилар». Анас: «Мен ҳам иккита қўчқорни қурбонлик қиламан», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا فَلَنْ يَلْبَسَهُ فِي الْآخِرَةِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiymaydi›, dedilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким дунёда ипак кийса, охиратда уни киймайди›, дедилар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسْجِدَ، وَحَبْلٌ مَمْدُودٌ بَيْنَ سَارِيَتَيْنِ فَقَالَ: «مَا هَذَا؟» قَالُوا: لِزَيْنَبَ تُصَلِّي، فَإِذَا كَسِلَتْ أَوْ فَتَرَتْ أَمْسَكَتْ بِهِ، فَقَالَ: «حُلُّوهُ». ثُمَّ قَالَ: «لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ نَشَاطَهُ، فَإِذَا كَسِلَ أَوْ فَتَرَ فَلْيَقْعُدْ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidga kirdilar, ikki ustun orasiga arqon tortib qoʻyilgan edi. «Bu nima?» — dedilar. «(Bu) Zaynab uchun. U namoz oʻqiydi, dangasalik qilsa yoki holdan ketsa, unga ushlanadi», — dedilar. Shunda u zot: «Buni yeching», — dedilar. Soʻng: «Biringiz tetik boʻlganida namoz oʻqisin, dangasalik qilsa yoki holdan ketsa, oʻtirsin», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидга кирдилар, икки устун орасига арқон тортиб қўйилган эди. «Бу нима?» — дедилар. «(Бу) Зайнаб учун. У намоз ўқийди, дангасалик қилса ёки ҳолдан кетса, унга ушланади», — дедилар. Шунда у зот: «Буни ечинг», — дедилар. Сўнг: «Бирингиз тетик бўлганида намоз ўқисин, дангасалик қилса ёки ҳолдан кетса, ўтирсин», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَجِيٌّ لِرَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، فَمَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ حَتَّى نَامَ الْقَوْمُ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqomat aytildi, Rasululloh ﷺ esa masjidda bir kishi bilan maxfiy suhbatda edilar; odamlar uxlab qolgunlaricha u zot namozga turmadilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқомат айтилди, Расулуллоҳ ﷺ эса масжидда бир киши билан махфий суҳбатда эдилар; одамлар ухлаб қолгунларича у зот намозга турмадилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ، أَخَذَ أَبُو طَلْحَةَ بِيَدِي، فَانْطَلَقَ بِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَنَسًا غُلَامٌ كَيِّسٌ فَلْيَخْدُمْكَ. قَالَ: فَخَدَمْتُهُ فِي السَّفَرِ وَالْحَضَرِ وَاللَّهِ مَا قَالَ لِي لِشَيْءٍ صَنَعْتُهُ: لِمَ صَنَعْتَ هَذَا هَكَذَا؟ وَلَا لِشَيْءٍ لَمْ أَصْنَعْهُ: لِمَ لَمْ تَصْنَعْ هَذَا هَكَذَا؟

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida Abu Talha qoʻlimdan ushlab, meni Rasululloh ﷺ ning huzurlariga olib bordi va: «Yo Rasululloh! Anas ziyrak bolakay, sizga xizmat qilsin», dedi. Men u zotga safarda ham, vatanda ham xizmat qildim. Vallohi, men qilgan biror narsa uchun: «Buni nega bunday qilding?» va men qilmagan biror narsa uchun: «Buni nega bunday qilmading?» demadilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида Абу Талҳа қўлимдан ушлаб, мени Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига олиб борди ва: «Ё Расулуллоҳ! Анас зийрак болакай, сизга хизмат қилсин», деди. Мен у зотга сафарда ҳам, ватанда ҳам хизмат қилдим. Валлоҳи, мен қилган бирор нарса учун: «Буни нега бундай қилдинг?» ва мен қилмаган бирор нарса учун: «Буни нега бундай қилмадинг?» демадилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: اصْطَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاتَمًا. فَقَالَ: «إِنَّا قَدِ اصْطَنَعْنَا خَاتَمًا، وَنَقَشْنَا فِيهِ نَقْشًا، فَلَا يَنْقُشُ أَحَدٌ عَلَيْهِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlariga uzuk yasatdilar-da: «Biz uzuk yasatib, unga naqsh oʻydirdik. Bas, hech kim unga oʻxshatib oʻydirmasin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзларига узук ясатдилар-да: «Биз узук ясатиб, унга нақш ўйдирдик. Бас, ҳеч ким унга ўхшатиб ўйдирмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوجِزُ الصَّلَاةَ وَيُكْمِلُهَا.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozni qisqa, ammo mukammal qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозни қисқа, аммо мукаммал қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزَا خَيْبَرَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلَاةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ، فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ، وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ، فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ، وَإِنَّ رُكْبَتَيَّ لَتَمَسُّ فَخِذَيْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَانْحَسَرَ الْإِزَارُ عَنْ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَإِنِّي لَأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ: «اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ» قَالَهَا ثَلَاثَ مِرَارٍ. قَالَ: وَقَدْ خَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ، فَقَالُوا: مُحَمَّدٌ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ: وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا: وَالْخُمُسُ. قَالَ: فَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً، فَجُمِعَ السَّبْيُ. قَالَ: فَجَاءَ دِحْيَةُ فَقَالَ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْيِ. قَالَ: «اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً» قَالَ: فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ، فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ، سَيِّدَةَ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ، مَا تَصْلُحُ إِلَّا لَكَ. فَقَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ادْعُوهُ بِهَا» فَجَاءَ بِهَا، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْيِ غَيْرَهَا»، ثُمَّ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا. فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ: يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا أَصْدَقَهَا؟ قَالَ: نَفْسَهَا، أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ، وَأَصْبَحَ النَّبِيُّ عَرُوسًا. فَقَالَ: مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَيْءٌ، فَلْيَجِئْ بِهِوَبَسَطَ نِطَعًا، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالْأَقِطِ، وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ، وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ - قَالَ: وَأَحْسِبُهُ قَدْ ذَكَرَ السَّوِيقَ - قَالَ: فَحَاسُوا حَيْسًا، فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. Biz u yerda hali qorongʻilik paytida bomdod namozini oʻqidik. Soʻng Rasululloh ﷺ (ulovga) mindilar, Abu Talha ham mindi, men esa Abu Talhaning orqasida edim. Allohning nabiysi ﷺ Xaybar koʻchasidan tez oʻtdilar; mening tizzam Allohning nabiysi ﷺ ning sonlariga tegib turardi. Izor u zotning sonlaridan sirgʻalib ochildi va men Allohning nabiysi ﷺ sonlarining oqligini koʻrdim. U zot qishloqqa kirganlarida: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz biror qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi yomon boʻladi», dedilar va buni uch marta takrorladilar. Odamlar ishlariga chiqqan edi; ular: «Muhammad!» dedilar. Abdulaziz aytdi: Baʼzi doʻstlarimiz: «Va lashkar (bilan)», deb (qoʻshdi). U (Anas) dedi: Biz u yerni kuch bilan oldik va asirlar toʻplandi. Shunda Dihya kelib: «Ey Allohning nabiysi, menga asirlardan bir choʻri bering», dedi. U zot: «Borib, bir choʻri ol», dedilar. U Safiyya binti Huyayni oldi. Soʻng bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, siz Dihyaga Qurayza va Nazir (qabilalari)ning xonimi Safiyya binti Huyayni berdingiz; u faqat sizga loyiq», dedi. Shunda u zot: «Uni u (ayol) bilan birga chaqiringlar», dedilar. U (Dihya) uni olib keldi. Nabiy ﷺ unga qaraganlarida: «Asirlardan undan boshqa choʻri ol», dedilar. Soʻng Allohning nabiysi ﷺ uni ozod qilib, unga uylandilar. Sobit unga: «Ey Abu Hamza, u zot unga (mahr sifatida) nima berdilar?» dedi. U: «Uning oʻzini — u zot uni ozod qilib, soʻng unga uylandilar», dedi. Yoʻlda Ummu Sulaym uni bezab, kechasi u zotga kelin qilib yubordi; tongda Nabiy ﷺ kuyov edilar. U zot: «Kimda biror narsa boʻlsa, keltirsin», dedilar va bir teri (dasturxon) yozdilar. Kimdir qurut, kimdir xurmo, kimdir saryogʻ keltira boshladi — (roviy): «Menimcha, u saviqni ham zikr qildi», dedi. Bas, ular xays tayyorladilar. Mana shu — Rasululloh ﷺ ning valimasi edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. Биз у ерда ҳали қоронғилик пайтида бомдод намозини ўқидик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (уловга) миндилар, Абу Талҳа ҳам минди, мен эса Абу Талҳанинг орқасида эдим. Аллоҳнинг набийси ﷺ Хайбар кўчасидан тез ўтдилар; менинг тиззам Аллоҳнинг набийси ﷺ нинг сонларига тегиб турарди. Изор у зотнинг сонларидан сирғалиб очилди ва мен Аллоҳнинг набийси ﷺ сонларининг оқлигини кўрдим. У зот қишлоққа кирганларида: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бирор қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги ёмон бўлади», дедилар ва буни уч марта такрорладилар. Одамлар ишларига чиққан эди; улар: «Муҳаммад!» дедилар. Абдулазиз айтди: Баъзи дўстларимиз: «Ва лашкар (билан)», деб (қўшди). У (Анас) деди: Биз у ерни куч билан олдик ва асирлар тўпланди. Шунда Диҳя келиб: «Эй Аллоҳнинг набийси, менга асирлардан бир чўри беринг», деди. У зот: «Бориб, бир чўри ол», дедилар. У Сафийя бинти Ҳуяйни олди. Сўнг бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, сиз Диҳяга Қурайза ва Назир (қабилалари)нинг хоними Сафийя бинти Ҳуяйни бердингиз; у фақат сизга лойиқ», деди. Шунда у зот: «Уни у (аёл) билан бирга чақиринглар», дедилар. У (Диҳя) уни олиб келди. Набий ﷺ унга қараганларида: «Асирлардан ундан бошқа чўри ол», дедилар. Сўнг Аллоҳнинг набийси ﷺ уни озод қилиб, унга уйландилар. Собит унга: «Эй Абу Ҳамза, у зот унга (маҳр сифатида) нима бердилар?» деди. У: «Унинг ўзини — у зот уни озод қилиб, сўнг унга уйландилар», деди. Йўлда Умму Сулайм уни безаб, кечаси у зотга келин қилиб юборди; тонгда Набий ﷺ куёв эдилар. У зот: «Кимда бирор нарса бўлса, келтирсин», дедилар ва бир тери (дастурхон) ёздилар. Кимдир қурут, кимдир хурмо, кимдир сарёғ келтира бошлади — (ровий): «Менимча, у савиқни ҳам зикр қилди», деди. Бас, улар хайс тайёрладилар. Мана шу — Расулуллоҳ ﷺ нинг валимаси эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، أَخْبَرَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَتْ دِرْعُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرْهُونَةً مَا وَجَدَ مَا يَفْتَكُّهَا حَتَّى مَاتَ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning sovutlari garovda edi; u zot vafot etgunlariga qadar uni qaytarib oladigan narsa topmadilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг совутлари гаровда эди; у зот вафот этгунларига қадар уни қайтариб оладиган нарса топмадилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْكَوْثَرُ نَهَرٌ فِي الْجَنَّةِ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kavsar — jannatdagi bir daryodir, uni Robbim azza va jalla menga vaʼda qilgan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кавсар — жаннатдаги бир дарёдир, уни Роббим азза ва жалла менга ваъда қилган», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: أَغْفَى النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِغْفَاءَةً، فَرَفَعَ رَأْسَهُ مُتَبَسِّمًا، إِمَّا قَالَ لَهُمْ، وَإِمَّا قَالُوا لَهُ: لِمَ ضَحِكْتَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّهُ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ آنِفًا سُورَةٌ»، فَقَرَأَبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴾إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ﴿ [الكوثر: 1]حَتَّى خَتَمَهَا قَالَ: «هَلْ تَدْرُونَ مَا الْكَوْثَرُ؟» قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: هُوَ نَهْرٌ أَعْطَانِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فِي الْجَنَّةِ، عَلَيْهِ خَيْرٌ كَثِيرٌ تَرِدُ عَلَيْهِ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، آنِيَتُهُ عَدَدُ الْكَوَاكِبِ، يُخْتَلَجُ الْعَبْدُ مِنْهُمْ فَأَقُولُ: يَا رَبِّ، إِنَّهُ مِنْ أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي: إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ bir oz mudrab oldilar, soʻng tabassum qilgan holda boshlarini koʻtardilar. U zot ularga aytdilarmi yoki ular u zotga: «Nega kuldingiz?» dedilarmi (bilmayman). Rasululloh ﷺ: «Hozirgina menga bir sura nozil qilindi», dedilar va: «Bismillahir Rohmanir Rohiym. {Albatta, Biz senga Kavsarni ato etdik}» (Kavsar 1) deb, uni oxirigacha oʻqidilar. Soʻng: «Kavsar nima ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedilar. U zot: «U — Robbim azza va jalla menga jannatda bergan bir daryodir; unda koʻp yaxshilik bordir. Qiyomat kuni ummatim unga keladi; uning idishlari yulduzlar sonichalik koʻpdir. Ulardan bir banda tortib olinadi, men esa: ‹Ey Robbim, u mening ummatimdan-ku!› deyman. Menga: ‹Sen ular sendan keyin nima yangiliklar chiqarganini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ бир оз мудраб олдилар, сўнг табассум қилган ҳолда бошларини кўтардилар. У зот уларга айтдиларми ёки улар у зотга: «Нега кулдингиз?» дедиларми (билмайман). Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳозиргина менга бир сура нозил қилинди», дедилар ва: «Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. {Албатта, Биз сенга Кавсарни ато этдик}» (Кавсар 1) деб, уни охиригача ўқидилар. Сўнг: «Кавсар нима эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедилар. У зот: «У — Роббим азза ва жалла менга жаннатда берган бир дарёдир; унда кўп яхшилик бордир. Қиёмат куни умматим унга келади; унинг идишлари юлдузлар соничалик кўпдир. Улардан бир банда тортиб олинади, мен эса: ‹Эй Роббим, у менинг умматимдан-ку!› дейман. Менга: ‹Сен улар сендан кейин нима янгиликлар чиқарганини билмайсан›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِي: إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يَزَالُونَ يَتَسَاءَلُونَ فِيمَا بَيْنَهُمْ، حَتَّى يَقُولُوا: هَذَا اللَّهُ خَلَقَ النَّاسَ، فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Alloh menga shunday dedi: Albatta, ummating oʻzaro soʻrashishda davom etadi, hatto: ‹Mana bu — Alloh, odamlarni yaratdi; Allohni kim yaratgan?› deyishadi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аллоҳ менга шундай деди: Албатта, умматинг ўзаро сўрашишда давом этади, ҳатто: ‹Мана бу — Аллоҳ, одамларни яратди; Аллоҳни ким яратган?› дейишади».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا الْمُخْتَارُ بْنُ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ، وَقَدِ انْصَرَفَ مِنَ الصَّلَاةِ، فَأَقْبَلَ إِلَيْنَا فَقَالَ: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنِّي إِمَامُكُمْ فَلَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ، وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بِالْقُعُودِ وَلَا بِالِانْصِرَافِ، فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ أَمَامِي، وَمِنْ خَلْفِي، وَايْمُ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَوْ رَأَيْتُمْ مَا رَأَيْتُ، لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا رَأَيْتَ؟ قَالَ: «رَأَيْتُ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni namozdan chiqib bizga yuzlandilar va: «Ey odamlar! Men sizlarning imomingizman; rukuda ham, sajdada ham, qiyomda ham, oʻtirishda ham, (namozdan) chiqishda ham mendan oʻzib ketmanglar. Chunki men sizlarni oldimdan ham, ortimdan ham koʻrib turaman. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar men koʻrgan narsani koʻrganingizda, oz kulib, koʻp yigʻlagan boʻlar edingiz», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, nimani koʻrdingiz?» dedilar. U zot: «Jannat va doʻzaxni koʻrdim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни намоздан чиқиб бизга юзландилар ва: «Эй одамлар! Мен сизларнинг имомингизман; рукуда ҳам, саждада ҳам, қиёмда ҳам, ўтиришда ҳам, (намоздан) чиқишда ҳам мендан ўзиб кетманглар. Чунки мен сизларни олдимдан ҳам, ортимдан ҳам кўриб тураман. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар мен кўрган нарсани кўрганингизда, оз кулиб, кўп йиғлаган бўлар эдингиз», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, нимани кўрдингиз?» дедилар. У зот: «Жаннат ва дўзахни кўрдим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي ذَاتَ لَيْلَةٍ فِي حُجْرَتِهِ، فَجَاءَ أُنَاسٌ فَصَلَّوْا بِصَلَاتِهِ، فَخَفَّفَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ ثُمَّ خَرَجَ فَعَادَ مِرَارًا كُلَّ ذَلِكَ يُصَلِّي، فَلَمَّا أَصْبَحَ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، صَلَّيْتَ وَنَحْنُ نُحِبُّ أَنْ تَمُدَّ فِي صَلَاتِكَ قَالَ: «قَدْ عَلِمْتُ بِمَكَانِكُمْ، وَعَمْدًا فَعَلْتُ ذَلِكَ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kecha hujralarida namoz oʻqiyotgan edilar. Bir necha kishi kelib, u zotning namoziga (ergashib) namoz oʻqidi. Shunda u zot (namozni) qisqartirdilar, soʻng uyga kirdilar, keyin chiqdilar; buni bir necha marta takrorladilar, har safar namoz oʻqir edilar. Tong otgach, ular: «Yo Rasululloh, siz namoz oʻqidingiz, biz esa namozingizni uzaytirishingizni yaxshi koʻrar edik», dedilar. U zot: «Men sizlarning joyingizni bilar edim va buni ataylab qildim», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кеча ҳужраларида намоз ўқиётган эдилар. Бир неча киши келиб, у зотнинг намозига (эргашиб) намоз ўқиди. Шунда у зот (намозни) қисқартирдилар, сўнг уйга кирдилар, кейин чиқдилар; буни бир неча марта такрорладилар, ҳар сафар намоз ўқир эдилар. Тонг отгач, улар: «Ё Расулуллоҳ, сиз намоз ўқидингиз, биз эса намозингизни узайтиришингизни яхши кўрар эдик», дедилар. У зот: «Мен сизларнинг жойингизни билар эдим ва буни атайлаб қилдим», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَلَهُمْ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا: يَوْمَ الْفِطْرِ، وَيَوْمَ النَّحْرِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, ularning johiliyatda oʻynab-kuladigan ikki kuni bor edi. Shunda u zot: «Albatta, Alloh sizlarga bu ikki kunning oʻrniga ulardan yaxshiroq boʻlgan ikki kunni — Fitr kuni va Nahr kunini berdi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, уларнинг жоҳилиятда ўйнаб-куладиган икки куни бор эди. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ сизларга бу икки куннинг ўрнига улардан яхшироқ бўлган икки кунни — Фитр куни ва Наҳр кунини берди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَائِطًا مِنْ حِيطَانِ الْمَدِينَةِ لِبَنِي النَّجَّارِ، فَسَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ، فَسَأَلَ عَنْهُ: «مَتَى دُفِنَ هَذَا؟» فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، دُفِنَ هَذَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَأَعْجَبَهُ ذَلِكَ وَقَالَ: «لَوْلَا أَنْ لَا تَدَافَنُوا، لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madina bogʻlaridan Banu Najjorga tegishli bir bogʻga kirdilar va bir qabrdan ovoz eshitdilar. U zot u haqda: «Bu qachon dafn etilgan?» deb soʻradilar. Ular: «Yo Rasululloh, bu johiliyatda dafn etilgan», dedilar. Bu u zotga maʼqul tushdi va: «Bir-biringizni dafn qilmay qoʻyishingiz (xavfi) boʻlmasa edi, Allohdan sizlarga qabr azobini eshittirishini soʻragan boʻlar edim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадина боғларидан Бану Нажжорга тегишли бир боғга кирдилар ва бир қабрдан овоз эшитдилар. У зот у ҳақда: «Бу қачон дафн этилган?» деб сўрадилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, бу жоҳилиятда дафн этилган», дедилар. Бу у зотга маъқул тушди ва: «Бир-бирингизни дафн қилмай қўйишингиз (хавфи) бўлмаса эди, Аллоҳдан сизларга қабр азобини эшиттиришини сўраган бўлар эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا أَنَا بِنَهْرٍ حَافَتَاهُ خِيَامُ اللُّؤْلُؤِ، فَضَرَبْتُ بِيَدِي إِلَى مَا يَجْرِي فِيهِ الْمَاءُ، فَإِذَا مِسْكٌ أَذْفَرُ، قُلْتُ: مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ؟ قَالَ: هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي أَعْطَاكَهُ اللهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatga kirdim va birdan ikki qirgʻogʻi durdan boʻlgan chodirlar (bilan qoplangan) bir daryo (boʻyida) boʻldim. Qoʻlimni suv oqayotgan joyga urdim; qarasam, u — quyuq hidli mushk ekan. ‹Bu nima, ey Jibril?› dedim. U: ‹Bu — Alloh senga bergan Kavsardir›, dedi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатга кирдим ва бирдан икки қирғоғи дурдан бўлган чодирлар (билан қопланган) бир дарё (бўйида) бўлдим. Қўлимни сув оқаётган жойга урдим; қарасам, у — қуюқ ҳидли мушк экан. ‹Бу нима, эй Жибрил?› дедим. У: ‹Бу — Аллоҳ сенга берган Кавсардир›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: لَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَدَنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَالَ: «إِنَّ بِالْمَدِينَةِ لَقَوْمًا مَا سِرْتُمْ مَسِيرًا، وَلَا قَطَعْتُمْ وَادِيًا، إِلَّا كَانُوا مَعَكُمْ فِيهِ». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَهُمْ بِالْمَدِينَةِ؟ قَالَ: «وَهُمْ بِالْمَدِينَةِ حَبَسَهُمُ الْعُذْرُ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotidan qaytib Madinaga yaqinlashganlarida: «Madinada shunday qavm borki, siz qanday yoʻl yursangiz ham, qanday vodiyni kesib oʻtsangiz ham, ular oʻsha yoʻlda siz bilan birga boʻldilar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ular Madinada boʻla turibmi?» deyishdi. U zot: «Ular Madinada boʻla turib, ha. Ularni uzr toʻxtatib qoldirgan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотидан қайтиб Мадинага яқинлашганларида: «Мадинада шундай қавм борки, сиз қандай йўл юрсангиз ҳам, қандай водийни кесиб ўтсангиз ҳам, улар ўша йўлда сиз билан бирга бўлдилар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар Мадинада бўла турибми?» дейишди. У зот: «Улар Мадинада бўла туриб, ҳа. Уларни узр тўхтатиб қолдирган», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَتْ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُسَمَّى الْعَضْبَاءَ، وَكَانَتْ لَا تُسْبَقُ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ عَلَى قَعُودٍ فَسَبَقَهَا، فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ، فَلَمَّا رَأَى مَا فِي وُجُوهِهِمْ قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، سُبِقَتِ الْعَضْبَاءُ. فَقَالَ: «إِنَّ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يَرْفَعَ شَيْئًا مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا وَضَعَهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning Azboʼ deb ataladigan tuyalari bor edi; u (poygada) oʻzib boʻlmas edi. Bir aʼrobiy yosh tuyada kelib, undan oʻzib ketdi. Bu musulmonlarga ogʻir botdi. U zot ularning yuzlaridagini koʻrganlarida, ular: «Yo Rasululloh, Azboʼ oʻzib ketildi», dedilar. Shunda u zot: «Albatta, Allohning (hukmi) shuki, U dunyodan biror narsani koʻtarsa, albatta uni (yana) pasaytiradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг Азбў деб аталадиган туялари бор эди; у (пойгада) ўзиб бўлмас эди. Бир аъробий ёш туяда келиб, ундан ўзиб кетди. Бу мусулмонларга оғир ботди. У зот уларнинг юзларидагини кўрганларида, улар: «Ё Расулуллоҳ, Азбў ўзиб кетилди», дедилар. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳнинг (ҳукми) шуки, У дунёдан бирор нарсани кўтарса, албатта уни (яна) пасайтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ: «أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ، وَتَرَاصُّوا فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqomat aytildi, Nabiy ﷺ turib bizga yuzlandilar va: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar va zich turinglar; chunki men sizlarni ortimdan ham koʻraman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқомат айтилди, Набий ﷺ туриб бизга юзландилар ва: «Сафларингизни тўғриланглар ва зич туринглар; чунки мен сизларни ортимдан ҳам кўраман», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ اللَّيْلِ، فَقَالَ: «مَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ مِنَ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ، وَمَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ نَائِمًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ، وَكَانَ يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى نَقُولَ: لَا يُفْطِرُ مِنْهُ شَيْئًا، وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ: لَا يَصُومُ مِنْهُ شَيْئًا».

Humayd (rahimahulloh) aytadi: Anasdan Rasululloh ﷺning kechasi (oʻqiydigan) namozlari haqida soʻralganda, u shunday dedi: «Kechasi u zotni namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrar edik; uxlayotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrar edik. U zot bir oyda shunday roʻza tutar edilarki, biz: ‹Bu oyda umuman roʻzasiz kun qoldirmaydilar›, der edik; shunday (roʻzasiz) qoldirar edilarki, biz: ‹Bu oyda umuman roʻza tutmaydilar›, der edik».Ҳумайд (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Анасдан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси (ўқийдиган) намозлари ҳақида сўралганда, у шундай деди: «Кечаси у зотни намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрар эдик; ухлаётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрар эдик. У зот бир ойда шундай рўза тутар эдиларки, биз: ‹Бу ойда умуман рўзасиз кун қолдирмайдилар›, дер эдик; шундай (рўзасиз) қолдирар эдиларки, биз: ‹Бу ойда умуман рўза тутмайдилар›, дер эдик».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَيَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى قِيَامُ السَّاعَةِ؟ وَأُقِيمَتِ الصَّلَاةُ، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ قَالَ: «أَيْنَ السَّائِلُ عَنِ السَّاعَةِ؟» قَالَ: أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: «وَمَا أَعْدَدْتَ لَهَا؟» قَالَ: مَا أَعْدَدْتُ لَهَا مِنْ كَبِيرِ عَمَلٍ صَلَاةٍ، وَلَا صِيَامٍ، إِلَّا أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ». قَالَ أَنَسٌ: «فَمَا رَأَيْتُ الْمُسْلِمِينَ فَرِحُوا بَعْدَ الْإِسْلَامِ بِشَيْءٍ مَا فَرِحُوا بِهِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz sahro ahlidan bir kishi kelib, Rasululloh ﷺdan (biror narsa) soʻrashini yaxshi koʻrar edik. Bir aʼrobiy kelib: «Yo Rasululloh, qiyomat qachon qoim boʻladi?» dedi. Shu payt namozga iqomat aytildi va Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar. Namozdan boʻshaganlarida: «Qiyomat haqida soʻragan kishi qani?» dedilar. U: «Men, yo Rasululloh», dedi. U zot: «Unga nima tayyorlading?» dedilar. U: «Unga koʻp namoz ham, roʻza ham tayyorlaganim yoʻq; faqat men Alloh va Uning Rasulini sevaman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻzi sevgan kishi bilan (birga) boʻladi», dedilar. Anas: «Men musulmonlarning Islomdan keyin hech narsadan bunchalik quvonganini koʻrmadim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз саҳро аҳлидан бир киши келиб, Расулуллоҳ ﷺдан (бирор нарса) сўрашини яхши кўрар эдик. Бир аъробий келиб: «Ё Расулуллоҳ, қиёмат қачон қоим бўлади?» деди. Шу пайт намозга иқомат айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар. Намоздан бўшаганларида: «Қиёмат ҳақида сўраган киши қани?» дедилар. У: «Мен, ё Расулуллоҳ», деди. У зот: «Унга нима тайёрладинг?» дедилар. У: «Унга кўп намоз ҳам, рўза ҳам тайёрлаганим йўқ; фақат мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўзи севган киши билан (бирга) бўлади», дедилар. Анас: «Мен мусулмонларнинг Исломдан кейин ҳеч нарсадан бунчалик қувонганини кўрмадим», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ وَقَدْ كَانَ بَيْنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ نِسَائِهِ شَيْءٌ، فَجَعَلَ يَرُدُّ بَعْضَهُنَّ عَنْ بَعْضٍ». فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: احْشُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ، وَاخْرُجْ إِلَى الصَّلَاةِ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Namozga iqomat aytildi, Nabiy ﷺ bilan ayollari orasida bir (gap) boʻlgan edi; u zot ularning birini ikkinchisidan qaytarayotgan edilar». Shunda Abu Bakr kelib: «Yo Rasululloh, ularning ogʻizlariga tuproq soling va namozga chiqing», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Намозга иқомат айтилди, Набий ﷺ билан аёллари орасида бир (гап) бўлган эди; у зот уларнинг бирини иккинчисидан қайтараётган эдилар». Шунда Абу Бакр келиб: «Ё Расулуллоҳ, уларнинг оғизларига тупроқ солинг ва намозга чиқинг», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ، وَلَكِنْ لِيَقُلْ: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Birortangiz oʻziga yetgan bir zarar tufayli oʻlimni tilamasin. Balki: ‹Yo Alloh, agar yashash men uchun yaxshi boʻlsa, meni yashat; agar oʻlim men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettir› desin».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Бирортангиз ўзига етган бир зарар туфайли ўлимни тиламасин. Балки: ‹Ё Аллоҳ, агар яшаш мен учун яхши бўлса, мени яшат; агар ўлим мен учун яхши бўлса, мени вафот эттир› десин».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ أَبُو طَلْحَةَ يُكْثِرُ الصَّوْمَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا مَاتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يُفْطِرُ إِلَّا فِي سَفَرٍ، أَوْ مَرَضٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Abu Talha Rasululloh ﷺ davrida koʻp roʻza tutar edi. Nabiy ﷺ vafot etganlaridan keyin esa faqat safarda yoki kasal boʻlgandagina roʻzasini ochar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ даврида кўп рўза тутар эди. Набий ﷺ вафот этганларидан кейин эса фақат сафарда ёки касал бўлгандагина рўзасини очар эди».

حدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ مُقِيمًا اعْتَكَفَ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ، وَإِذَا سَافَرَ اعْتَكَفَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عِشْرِينَ». قَالَ عَبْدُ اللَّهِ [بْنُ أَحْمَدَ]: قَالَ أَبِي: «لَمْ أَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ muqim boʻlganlarida Ramazonning oxirgi oʻn kunida iʼtikof qilar, safarga chiqqanlarida esa keyingi yili yigirma (kun) iʼtikof qilar edilar». Abdulloh aytdi: Otam: «Men bu hadisni faqat Ibn Abu Adiydan, u Humayddan, u Anasdan (rivoyat qilgani holda) eshitganman», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ муқим бўлганларида Рамазоннинг охирги ўн кунида иътикоф қилар, сафарга чиққанларида эса кейинги йили йигирма (кун) иътикоф қилар эдилар». Абдуллоҳ айтди: Отам: «Мен бу ҳадисни фақат Ибн Абу Адийдан, у Ҳумайддан, у Анасдан (ривоят қилгани ҳолда) эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَصَبِيٌّ فِي الطَّرِيقِ، فَلَمَّا رَأَتْ أُمُّهُ الْقَوْمَ خَشِيَتْ عَلَى وَلَدِهَا أَنْ يُوطَأَ، فَأَقْبَلَتْ تَسْعَى وَتَقُولُ: ابْنِي ابْنِي، وَسَعَتْ فَأَخَذَتْهُ، فَقَالَ الْقَوْمُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُلْقِيَ ابْنَهَا فِي النَّارِ. قَالَ: فَخَفَّضَهُمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «وَلَاءُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُلْقِي حَبِيبَهُ فِي النَّارِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ashoblaridan bir necha kishi bilan oʻtayotgan edilar, yoʻlda esa bir bola bor edi. Onasi qavmni koʻrgach, bolasi oyoq ostida qolishidan qoʻrqdi va: «Oʻgʻlim, oʻgʻlim!» deya yugurib kelib, uni koʻtarib oldi. Shunda qavm: «Yo Rasululloh, bu (ayol) hech qachon oʻz oʻgʻlini olovga tashlamas edi», dedi. Nabiy ﷺ ularni tinchlantirib: «Alloh azza va jalla ham Oʻz sevganini olovga tashlamaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ашобларидан бир неча киши билан ўтаётган эдилар, йўлда эса бир бола бор эди. Онаси қавмни кўргач, боласи оёқ остида қолишидан қўрқди ва: «Ўғлим, ўғлим!» дея югуриб келиб, уни кўтариб олди. Шунда қавм: «Ё Расулуллоҳ, бу (аёл) ҳеч қачон ўз ўғлини оловга ташламас эди», деди. Набий ﷺ уларни тинчлантириб: «Аллоҳ азза ва жалла ҳам Ўз севганини оловга ташламайди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ: هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ؟ فَقَالَ: قِيلَ لَهُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَحَطَ الْمَطَرُ، وَأَجْدَبَتِ الْأَرْضُ، وَهَلَكَ الْمَالُ. قَالَ: فَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ، فَاسْتَسْقَى، وَلَقَدْ رَفَعَ يَدَيْهِ، وَمَا يُرَى فِي السَّمَاءِ سَحَابَةً، فَمَا قَضَيْنَا الصَّلَاةَ حَتَّى إِنَّ قَرِيبَ الدَّارِ الشَّابَّ لَيُهِمُّهُ الرُّجُوعَ إِلَى أَهْلِهِ. قَالَ: فَلَمَّا كَانَتِ الْجُمُعَةُ الَّتِي تَلِيهَا قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ، وَاحْتُبِسَ الرُّكْبَانُ، فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ سُرْعَةِ مَلَالَةِ ابْنِ آدَمَ. وَقَالَ: «اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلَا عَلَيْنَا» فَتَكَشَّطَتْ عَنِ الْمَدِينَةِ.

Humayd (rahimahulloh) aytadi: Anasdan: «Nabiy ﷺ (duoda) qoʻllarini koʻtarar edilarmi?» deb soʻralganda, u shunday dedi: Juma kuni u zotga: «Yo Rasululloh, yomgʻir toʻxtadi, yer qaqrab qoldi, mol-hol halok boʻldi», deyildi. Shunda u zot qoʻltiqlarining oqligini koʻrgunimga qadar qoʻllarini koʻtarib, yomgʻir soʻradilar. U zot qoʻllarini koʻtarganlarida osmonda bir parcha bulut ham koʻrinmas edi. Biz namozni tugatmasimizdan (shunday yomgʻir yogʻdiki), hatto uyi yaqin boʻlgan yigit ham oilasiga qaytishdan qiynaldi. Keyingi juma kelganida ular: «Yo Rasululloh, uylar buzildi, yoʻlovchilar toʻxtab qoldi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ Odam farzandining tez zerikishidan tabassum qildilar va: «Ey Alloh, atrofimizga (yogʻdir), ustimizga emas», dedilar. Bas, (bulut) Madinadan tarqab ketdi.Ҳумайд (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Анасдан: «Набий ﷺ (дуода) қўлларини кўтарар эдиларми?» деб сўралганда, у шундай деди: Жума куни у зотга: «Ё Расулуллоҳ, ёмғир тўхтади, ер қақраб қолди, мол-ҳол ҳалок бўлди», дейилди. Шунда у зот қўлтиқларининг оқлигини кўргунимга қадар қўлларини кўтариб, ёмғир сўрадилар. У зот қўлларини кўтарганларида осмонда бир парча булут ҳам кўринмас эди. Биз намозни тугатмасимиздан (шундай ёмғир ёғдики), ҳатто уйи яқин бўлган йигит ҳам оиласига қайтишдан қийналди. Кейинги жума келганида улар: «Ё Расулуллоҳ, уйлар бузилди, йўловчилар тўхтаб қолди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Одам фарзандининг тез зерикишидан табассум қилдилар ва: «Эй Аллоҳ, атрофимизга (ёғдир), устимизга эмас», дедилар. Бас, (булут) Мадинадан тарқаб кетди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سَمِعَ الْمُسْلِمُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُنَادِي عَلَى قَلِيبِ بَدْرٍ: «يَا أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ، يَا عُتْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ، يَا شَيْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ، يَا أُمَيَّةُ بْنَ خَلَفٍ، هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَكُمْ رَبُّكُمْ حَقًّا؟ فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي رَبِّي حَقًّا». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، تُنَادِي قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا؟ قَالَ: «مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ، وَلَكِنَّهُمْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar Nabiy ﷺning Badr qudugʻi (boshida) turib: «Ey Abu Jahl ibn Hishom! Ey Utba ibn Rabia! Ey Shayba ibn Rabia! Ey Umayya ibn Xalaf! Robbingiz sizlarga vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Men esa Robbim menga vaʼda qilgan narsani haq deb topdim», deb nido qilayotganlarini eshitdilar. Ular: «Yo Rasululloh, jasadi sasib ketgan qavmga nido qilyapsizmi?» dedilar. U zot: «Sizlar mening aytayotganimni ulardan koʻra yaxshiroq eshitmaysizlar, lekin ular javob berishga qodir emaslar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар Набий ﷺнинг Бадр қудуғи (бошида) туриб: «Эй Абу Жаҳл ибн Ҳишом! Эй Утба ибн Рабиа! Эй Шайба ибн Рабиа! Эй Умайя ибн Халаф! Роббингиз сизларга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Мен эса Роббим менга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдим», деб нидо қилаётганларини эшитдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, жасади сасиб кетган қавмга нидо қиляпсизми?» дедилар. У зот: «Сизлар менинг айтаётганимни улардан кўра яхшироқ эшитмайсизлар, лекин улар жавоб беришга қодир эмаслар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ، أَلَمْ آتِكُمْ ضُلَّالًا فَهَدَاكُمُ اللَّهُ بِي، أَلَمْ آتِكُمْ مُتَفَرِّقِينَ فَجَمَعَكُمُ اللَّهُ بِي، أَلَمْ آتِكُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ اللَّهُ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ بِي؟» قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: «أَفَلَا تَقُولُونَ: جِئْتَنَا خَائِفًا فَآمَنَّاكَ، وَطَرِيدًا فَآوَيْنَاكَ، وَمَخْذُولًا فَنَصَرْنَاكَ؟» فَقَالُوا: بَلِ لِلَّهِ الْمَنُّ بِهِ عَلَيْنَا، وَلِرَسُولِهِ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey ansorlar jamoasi! Men sizlarning oldingizga kelganimda adashgan emasmidingiz, Alloh sizlarni men orqali hidoyat qildi-ku? Sizlar tarqoq emasmidingiz, Alloh sizlarni men orqali jamladi-ku? Sizlar dushman emasmidingiz, Alloh qalblaringizni men orqali uzlashtirdi-ku?» dedilar. Ular: «Ha, shundoq, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Nega: ‹Sen bizga qoʻrqqan holda kelding, biz seni omon qildik; quvilgan holda kelding, biz senga boshpana berdik; yordamsiz kelding, biz senga yordam berdik› demaysizlar?» dedilar. Shunda ular: «Yoʻq, balki minnat Allohga va Uning Rasuligadir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй ансорлар жамоаси! Мен сизларнинг олдингизга келганимда адашган эмасмидингиз, Аллоҳ сизларни мен орқали ҳидоят қилди-ку? Сизлар тарқоқ эмасмидингиз, Аллоҳ сизларни мен орқали жамлади-ку? Сизлар душман эмасмидингиз, Аллоҳ қалбларингизни мен орқали узлаштирди-ку?» дедилар. Улар: «Ҳа, шундоқ, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Нега: ‹Сен бизга қўрққан ҳолда келдинг, биз сени омон қилдик; қувилган ҳолда келдинг, биз сенга бошпана бердик; ёрдамсиз келдинг, биз сенга ёрдам бердик› демайсизлар?» дедилар. Шунда улар: «Йўқ, балки миннат Аллоҳга ва Унинг Расулигадир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «لَمَّا سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى بَدْرٍ خَرَجَ فَاسْتَشَارَ النَّاسَ، فَأَشَارَ عَلَيْهِ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ اسْتَشَارَهُمْ، فَأَشَارَ عَلَيْهِ عُمَرُ، فَسَكَتَ». فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ: إِنَّمَا يُرِيدُكُمْ. فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَاللَّهِ لَا نَكُونُ كَمَا قَالَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ لِمُوسَى: ﴿اذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ﴾، وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَوْ ضَرَبْتَ أَكْبَادَهَا حَتَّى تَبْلُغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَكُنَّا مَعَكَ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Badrga yurganlarida, chiqib odamlar bilan maslahatlashdilar. Abu Bakr oʻz fikrini aytdi, soʻng yana ulardan maslahat soʻradilar, Umar oʻz fikrini aytdi; u zot esa sukut qildilar». Shunda ansorlardan bir kishi: «U zot bizni nazarda tutmoqda», dedi. Bas, ular: «Yo Rasululloh, Allohga qasamki, biz Bani Isroil Musoga aytgandek: {Sen Robbing bilan borib jang qilinglar, biz shu yerda oʻtiramiz}, demaymiz. Balki, Allohga qasamki, agar (ulovlarning) qorinlarini urib, Barkul-Gʻimodgacha borsangiz ham, biz siz bilan birga boʻlamiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Бадрга юрганларида, чиқиб одамлар билан маслаҳатлашдилар. Абу Бакр ўз фикрини айтди, сўнг яна улардан маслаҳат сўрадилар, Умар ўз фикрини айтди; у зот эса сукут қилдилар». Шунда ансорлардан бир киши: «У зот бизни назарда тутмоқда», деди. Бас, улар: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, биз Бани Исроил Мусога айтгандек: {Сен Роббинг билан бориб жанг қилинглар, биз шу ерда ўтирамиз}, демаймиз. Балки, Аллоҳга қасамки, агар (уловларнинг) қоринларини уриб, Баркул-Ғимодгача борсангиз ҳам, биз сиз билан бирга бўламиз», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَعَوْتُ الْمُسْلِمِينَ إِلَى وَلِيمَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَبِيحَةَ بَنَى بِزَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ، فَأَشْبَعَ الْمُسْلِمِينَ خُبْزًا وَلَحْمًا. قَالَ: ثُمَّ رَجَعَ كَمَا كَانَ يَصْنَعُ فَأَتَى حُجَرَ نِسَائِهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِنَّ فَدَعَوْنَ لَهُ. قَالَ: ثُمَّ رَجَعَ إِلَى بَيْتِهِ وَأَنَا مَعَهُ، فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى الْبَيْتِ، فَإِذَا رَجُلَانِ قَدْ جَرَى بَيْنَهُمَا الْحَدِيثُ فِي نَاحِيَةِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا بَصَرَ بِهِمَا وَلَّى رَاجِعًا، فَلَمَّا رَأَى الرَّجُلَانِ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ وَلَّى عَنْ بَيْتِهِ قَامَا مُسْرِعَيْنِ، فَلَا أَدْرِي أَنَا أَخْبَرْتُهُ أَوْ أُخْبِرَ بِهِ، فَرَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ وَأَرْخَى السِّتْرَ بَيْنَهُ وَبَيْنِي، وَأُنْزِلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zaynab binti Jahshga qoʻshilgan tongda men musulmonlarni u zotning valimasiga chaqirdim; u zot musulmonlarni non va goʻsht bilan toʻydirdilar. Soʻng u zot odatdagidek qaytib, ayollarining hujralariga bordilar va ularga salom berdilar; ular esa u zotga duo qildilar. Keyin uylariga qaytdilar, men ham u zot bilan birga edim. Uyga yetganlarida, uyning bir chekkasida gaplashib oʻtirgan ikki kishi bor edi. U zot ularni koʻrgach, orqaga qaytdilar. Ikki kishi Nabiy ﷺ uylaridan qaytib ketganlarini koʻrgach, shosha-pisha turib ketdi. Men u zotga xabar berdimmi yoki u zotga (boshqa birov) xabar berdimi — bilmayman. U zot uylariga qaytdilar va men bilan oʻzlari orasiga pardani tushirdilar; hijob oyati nozil qilindi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинти Жаҳшга қўшилган тонгда мен мусулмонларни у зотнинг валимасига чақирдим; у зот мусулмонларни нон ва гўшт билан тўйдирдилар. Сўнг у зот одатдагидек қайтиб, аёлларининг ҳужраларига бордилар ва уларга салом бердилар; улар эса у зотга дуо қилдилар. Кейин уйларига қайтдилар, мен ҳам у зот билан бирга эдим. Уйга етганларида, уйнинг бир чеккасида гаплашиб ўтирган икки киши бор эди. У зот уларни кўргач, орқага қайтдилар. Икки киши Набий ﷺ уйларидан қайтиб кетганларини кўргач, шоша-пиша туриб кетди. Мен у зотга хабар бердимми ёки у зотга (бошқа биров) хабар бердими — билмайман. У зот уйларига қайтдилар ва мен билан ўзлари орасига пардани туширдилар; ҳижоб ояти нозил қилинди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ أَبُو طَلْحَةَ يَرْمِي بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنْ خَلْفِهِ لِيَنْظُرَ إِلَى مَوَاقِعِ نَبْلِهِ، فَتَطَاوَلَ أَبُو طَلْحَةَ بِصَدْرِهِ يَقِي بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَحْرِي دُونَ نَحْرِكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Abu Talha Rasululloh ﷺning oldilarida turib oʻq otar, Rasululloh ﷺ esa oʻqlari qayerga tushayotganini koʻrish uchun uning ortidan boshlarini koʻtarar edilar. Shunda Abu Talha koʻkragini choʻzib, u bilan Rasululloh ﷺni toʻsar va: ‹Yo Rasululloh, mening koʻkragim sizning koʻkragingizga (qalqon)›, der edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида туриб ўқ отар, Расулуллоҳ ﷺ эса ўқлари қаерга тушаётганини кўриш учун унинг ортидан бошларини кўтарар эдилар. Шунда Абу Талҳа кўкрагини чўзиб, у билан Расулуллоҳ ﷺни тўсар ва: ‹Ё Расулуллоҳ, менинг кўкрагим сизнинг кўкрагингизга (қалқон)›, дер эди».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ؟ دَارُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دَارُ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ، ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، ثُمَّ دَارُ بَنِي سَاعِدَةَ، وَفِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga ansorlarning eng yaxshi xonadonlarini aytaymi? Banu Najjor xonadoni, soʻng Banu Abdulashhal xonadoni, soʻng Banu Horis ibn Xazraj xonadoni, soʻng Banu Soida xonadoni. Ansorlarning barcha xonadonlarida yaxshilik bordir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга ансорларнинг энг яхши хонадонларини айтайми? Бану Нажжор хонадони, сўнг Бану Абдулашҳал хонадони, сўнг Бану Ҳорис ибн Хазраж хонадони, сўнг Бану Соида хонадони. Ансорларнинг барча хонадонларида яхшилик бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، وَيَزِيدَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَقْدَمُ عَلَيْكُمْ أَقْوَامٌ أَرَقُّ قُلُوبًا مِنْكُمْ، أَرَقُّ مِنْكُمْ أَفْئِدَةً». فَقَدِمَ الْأَشْعَرِيُّونَ فِيهِمْ أَبُو مُوسَى، فَجَعَلُوا لَمَّا دَنَوْا مِنَ الْمَدِينَةِ يَرْتَجِزُونَ: غَدًا نَلْقَى الْأَحِبَّهْ ۞ مُحَمَّدًا وَحِزْبَهْ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga qalblari sizlarnikidan yumshoqroq, dillari sizlarnikidan nozikroq qavmlar keladi», dedilar. Bas, ashʼariylar keldi, ular orasida Abu Muso ham bor edi. Madinaga yaqinlashganlarida rajaz aytib: «Ertaga sevimlilarga — Muhammad va uning guruhiga yoʻliqamiz», deya boshladilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга қалблари сизларникидан юмшоқроқ, диллари сизларникидан нозикроқ қавмлар келади», дедилар. Бас, ашъарийлар келди, улар орасида Абу Мусо ҳам бор эди. Мадинага яқинлашганларида ражаз айтиб: «Эртага севимлиларга — Муҳаммад ва унинг гуруҳига йўлиқамиз», дея бошладилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ. وَيَزِيدُ: أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَقْدَمُ عَلَيْكُمْ أَقْوَامٌ أَرَقُّ مِنْكُمْ أَفْئِدَةً». فَقَدِمَ الْأَشْعَرِيُّونَ فِيهِمْ أَبُو مُوسَى، فَجَعَلُوا لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرْتَجِزُونَ: غَدًا نَلْقَى الْأَحِبَّهْ مُحَمَّدًا وَحِزْبَهْ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga dillari sizlarnikidan nozikroq qavmlar keladi», dedilar. Bas, ashʼariylar keldi, ular orasida Abu Muso ham bor edi. Madinaga kelganlarida rajaz aytib: «Ertaga sevimlilarga — Muhammad va uning guruhiga yoʻliqamiz», deya boshladilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга диллари сизларникидан нозикроқ қавмлар келади», дедилар. Бас, ашъарийлар келди, улар орасида Абу Мусо ҳам бор эди. Мадинага келганларида ражаз айтиб: «Эртага севимлиларга — Муҳаммад ва унинг гуруҳига йўлиқамиз», дея бошладилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عِنْدَ بَعْضِ نِسَائِهِ — أَظُنُّهَا عَائِشَةَ — فَأَرْسَلَتْ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ مَعَ خَادِمٍ لَهَا بِقَصْعَةٍ فِيهَا طَعَامٌ، قَالَ: فَضَرَبَتِ الْأُخْرَى بِيَدِ الْخَادِمِ، فَكُسِرَتِ الْقَصْعَةُ بِنِصْفَيْنِ، قَالَ: فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «غَارَتْ أُمُّكُمْ». قَالَ: وَأَخَذَ الْكَسْرَيْنِ فَضَمَّ إِحْدَاهُمَا إِلَى الْأُخْرَى، فَجَعَلَ فِيهَا الطَّعَامَ، ثُمَّ قَالَ: «كُلُوا» فَأَكَلُوا. وَحَبَسَ الرَّسُولَ وَالْقَصْعَةَ حَتَّى فَرَغُوا، فَدَفَعَ إِلَى الرَّسُولِ قَصْعَةً أُخْرَى، وَتَرَكَ الْمَكْسُورَةَ مَكَانَهَا.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollaridan birining huzurida edilar — menimcha, u Oisha edi. Shunda moʻminlar onalaridan biri xizmatkori bilan ichida taom boʻlgan bir kosa yubordi. Boshqasi esa xizmatkorning qoʻliga urdi va kosa ikkiga boʻlinib sindi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Onangiz rashk qildi», dedilar. Soʻng u zot ikki siniqni olib, birini ikkinchisiga qoʻshdilar va ichiga taomni soldilar-da: «Yenglar», dedilar; ular yedilar. U zot elchini va kosani ular (taomdan) boʻshagunlaricha ushlab turdilar, soʻng elchiga boshqa kosani berdilar, singanini esa oʻz joyida qoldirdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан бирининг ҳузурида эдилар — менимча, у Оиша эди. Шунда мўминлар оналаридан бири хизматкори билан ичида таом бўлган бир коса юборди. Бошқаси эса хизматкорнинг қўлига урди ва коса иккига бўлиниб синди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Онангиз рашк қилди», дедилар. Сўнг у зот икки синиқни олиб, бирини иккинчисига қўшдилар ва ичига таомни солдилар-да: «Енглар», дедилар; улар едилар. У зот элчини ва косани улар (таомдан) бўшагунларича ушлаб турдилар, сўнг элчига бошқа косани бердилар, синганини эса ўз жойида қолдирдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: اشْتَكَى ابْنٌ لِأَبِي طَلْحَةَ، فَخَرَجَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَتُوُفِّيَ الْغُلَامُ، فَهَيَّأَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ الْمَيِّتَ. وَقَالَتْ لِأَهْلِهَا: لَا يُخْبِرَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ أَبَا طَلْحَةَ بِوَفَاةِ ابْنِهِ. فَرَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، وَمَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْمَسْجِدِ مِنْ أَصْحَابِهِ. قَالَ: مَا فَعَلَ الْغُلَامُ؟ قَالَتْ: خَيْرُ مَا كَانَ. فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِمْ عَشَاءَهُمْ، فَتَعَشَّوْا وَخَرَجَ الْقَوْمُ، وَقَامَتِ الْمَرْأَةُ إِلَى مَا تَقُومُ إِلَيْهِ الْمَرْأَةُ، فَلَمَّا كَانَ آخِرُ اللَّيْلِ، قَالَتْ: يَا أَبَا طَلْحَةَ، أَلَمْ تَرَ إِلَى آلِ فُلَانٍ اسْتَعَارُوا عَارِيَةً فَتَمَتَّعُوا بِهَا، فَلَمَّا طُلِبَتْ كَأَنَّهُمْ كَرِهُوا ذَاكَ. قَالَ: مَا أَنْصَفُوا. قَالَتْ: فَإِنَّ ابْنَكَ كَانَ عَارِيَةً مِنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، وَإِنَّ اللَّهَ قَبَضَهُ. فَاسْتَرْجَعَ وَحَمِدَ اللَّهَ. فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا رَآهُ قَالَ: «بَارَكَ اللَّهُ لَكُمَا فِي لَيْلَتِكُمَا». فَحَمَلَتْ بِعَبْدِ اللَّهِ فَوَلَدَتْهُ لَيْلًا، وَكَرِهَتْ أَنْ تُحَنِّكَهُ حَتَّى يُحَنِّكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ: فَحَمَلْتُهُ غُدْوَةً، وَمَعِي تَمَرَاتُ عَجْوَةٍ، فَوَجَدْتُهُ يَهْنَأُ أَبَاعِرَ لَهُ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ وَلَدَتِ اللَّيْلَةَ، فَكَرِهَتْ أَنْ تُحَنِّكَهُ حَتَّى يُحَنِّكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَقَالَ: «أَمَعَكَ شَيْءٌ؟» قُلْتُ: تَمَرَاتُ عَجْوَةٍ. فَأَخَذَ بَعْضَهُنَّ فَمَضَغَهُنَّ، ثُمَّ جَمَعَ بُزَاقَهُ فَأَوْجَرَهُ إِيَّاهُ، فَجَعَلَ يَتَلَمَّظُ، فَقَالَ: «حُبُّ الْأَنْصَارِ التَّمْرَ». قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِّهِ. قَالَ: «هُوَ عَبْدُ اللَّهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning bir oʻgʻli kasal boʻldi. Abu Talha masjidga chiqdi va bola vafot etdi. Ummu Sulaym marhumni tayyorladi va ahliga: «Sizlardan hech kim Abu Talhaga oʻgʻlining vafotini aytmasin», dedi. U ahli oldiga qaytdi, u bilan birga masjiddagi ashoblaridan bir necha kishi ham (keldi). U: «Bola nima qildi?» dedi. Ayol: «Boʻlgan holatlarining eng yaxshisida», dedi. Soʻng ularga kechki taomni keltirdi; ular yedilar va qavm chiqib ketdi. Ayol esa ayol kishi (eri uchun) tayyorlanadigan narsaga turdi. Kechaning oxirida u: «Ey Abu Talha, falonchilarni koʻrmadingmi — bir narsani omonatga olib, undan foydalanishdi; qaytarish soʻralganda esa buni yoqtirmagandek boʻlishdi», dedi. U: «Insof qilmabdilar», dedi. Ayol: «Oʻgʻling ham Alloh taborak va taolodan (berilgan) omonat edi; Alloh uni oldi», dedi. Shunda u istirjoʼ aytib, Allohga hamd qildi. Tong otgach, u ertalab Rasululloh ﷺning huzurlariga bordi. U zot uni koʻrib: «Alloh ikkovingizga kechangizda baraka bersin», dedilar. Bas, u (Ummu Sulaym) Abdullohga homilador boʻldi va uni kechasi tugʻdi. U bolaga tahnik qilishni Rasululloh ﷺ tahnik qilmagunlaricha xohlamadi. (Anas) dedi: Men uni tongda koʻtarib oldim, yonimda ajva xurmolari bor edi. U zotni tuyalarini moylayotgan holda topdim. «Yo Rasululloh, Ummu Sulaym bu kecha tugʻdi va u bolaga tahnikni Rasululloh ﷺ qilmagunlaricha (boshqa birov qilishini) xohlamadi», dedim. U zot: «Yoningda biror narsa bormi?» dedilar. «Ajva xurmolari», dedim. U zot ulardan bir nechtasini olib chaynadilar, soʻng soʻlaklarini jamlab, bolaning ogʻziga tomizdilar. Bola lablarini yalay boshladi. Shunda u zot: «Ansorlarning sevgani — xurmo», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, unga ism qoʻying», dedim. U zot: «U — Abdulloh», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг бир ўғли касал бўлди. Абу Талҳа масжидга чиқди ва бола вафот этди. Умму Сулайм марҳумни тайёрлади ва аҳлига: «Сизлардан ҳеч ким Абу Талҳага ўғлининг вафотини айтмасин», деди. У аҳли олдига қайтди, у билан бирга масжиддаги ашобларидан бир неча киши ҳам (келди). У: «Бола нима қилди?» деди. Аёл: «Бўлган ҳолатларининг энг яхшисида», деди. Сўнг уларга кечки таомни келтирди; улар едилар ва қавм чиқиб кетди. Аёл эса аёл киши (эри учун) тайёрланадиган нарсага турди. Кечанинг охирида у: «Эй Абу Талҳа, фалончиларни кўрмадингми — бир нарсани омонатга олиб, ундан фойдаланишди; қайтариш сўралганда эса буни ёқтирмагандек бўлишди», деди. У: «Инсоф қилмабдилар», деди. Аёл: «Ўғлинг ҳам Аллоҳ таборак ва таолодан (берилган) омонат эди; Аллоҳ уни олди», деди. Шунда у истиржў айтиб, Аллоҳга ҳамд қилди. Тонг отгач, у эрталаб Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига борди. У зот уни кўриб: «Аллоҳ икковингизга кечангизда барака берсин», дедилар. Бас, у (Умму Сулайм) Абдуллоҳга ҳомиладор бўлди ва уни кечаси туғди. У болага таҳник қилишни Расулуллоҳ ﷺ таҳник қилмагунларича хоҳламади. (Анас) деди: Мен уни тонгда кўтариб олдим, ёнимда ажва хурмолари бор эди. У зотни туяларини мойлаётган ҳолда топдим. «Ё Расулуллоҳ, Умму Сулайм бу кеча туғди ва у болага таҳникни Расулуллоҳ ﷺ қилмагунларича (бошқа биров қилишини) хоҳламади», дедим. У зот: «Ёнингда бирор нарса борми?» дедилар. «Ажва хурмолари», дедим. У зот улардан бир нечтасини олиб чайнадилар, сўнг сўлакларини жамлаб, боланинг оғзига томиздилар. Бола лабларини ялай бошлади. Шунда у зот: «Ансорларнинг севгани — хурмо», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, унга исм қўйинг», дедим. У зот: «У — Абдуллоҳ», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ يَعْنِي الْمِسْمَعِيَّ، عَنْ حُمَيْدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ، وَلِأَهْلِ الْمَدِينَةِ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا، فَقَالَ: «قَدِمْتُ عَلَيْكُمْ وَلَكُمْ يَوْمَانِ تَلْعَبُونَ فِيهِمَا، فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ يَوْمَيْنِ خَيْرًا مِنْهُمَا، يَوْمَ الْفِطْرِ، وَيَوْمَ النَّحْرِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, Madina ahlining oʻynab-kuladigan ikki kuni bor edi. Shunda u zot: «Men sizlarning oldingizga keldim, sizlarning oʻynab-kuladigan ikki kuningiz bor ekan. Albatta, Alloh sizlarga ular oʻrniga ulardan yaxshiroq boʻlgan ikki kunni — Fitr kuni va Nahr kunini berdi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, Мадина аҳлининг ўйнаб-куладиган икки куни бор эди. Шунда у зот: «Мен сизларнинг олдингизга келдим, сизларнинг ўйнаб-куладиган икки кунингиз бор экан. Албатта, Аллоҳ сизларга улар ўрнига улардан яхшироқ бўлган икки кунни — Фитр куни ва Наҳр кунини берди», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، «أَنَّ رَجُلًا اطَّلَعَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَلَلٍ، فَسَدَّدَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِشْقَصٍ، فَأَخْرَجَ الرَّجُلُ رَأْسَهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Nabiy ﷺga bir tirqishdan qarab turdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga temir uchli oʻq bilan moʻljal oldilar; bas, u kishi boshini olib qochdi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Набий ﷺга бир тирқишдан қараб турди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга темир учли ўқ билан мўлжал олдилар; бас, у киши бошини олиб қочди».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شُجَّ فِي وَجْهِهِ يَوْمَ أُحُدٍ، وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ، وَرُمِيَ رَمْيَةً عَلَى كَتِفَيْهِ، فَجَعَلَ الدَّمُ يَسِيلُ عَلَى وَجْهِهِ، وَهُوَ يَمْسَحُهُ عَنْ وَجْهِهِ وَهُوَ يَقُولُ: «كَيْفَ تُفْلِحُ أُمَّةٌ فَعَلُوا بِنَبِيِّهِمْ هَذَا وَنَبِيُّهُمْ يَدْعُوهُمْ إِلَى اللَّهِ؟» فَأَنْزَلَ اللَّهُ: ﴿لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ﴾.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni Nabiy ﷺning yuzlari yaralandi, kurak tishlari sindi va yelkalariga (oʻq) otildi. Qon yuzlariga oqar, u zot esa uni yuzlaridan artar va: «Oʻzlarini Allohga daʼvat etayotgan paygʻambarlariga shunday qilgan ummat qanday najot topadi?» der edilar. Shunda Alloh: {Bu ishda sening (ixtiyoringda) hech narsa yoʻq; yo (Alloh) ularning tavbasini qabul qiladi, yo ularni azoblaydi, chunki ular zolimlardir} (Oli Imron 128) (oyatini) nozil qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни Набий ﷺнинг юзлари яраланди, курак тишлари синди ва елкаларига (ўқ) отилди. Қон юзларига оқар, у зот эса уни юзларидан артар ва: «Ўзларини Аллоҳга даъват этаётган пайғамбарларига шундай қилган уммат қандай нажот топади?» дер эдилар. Шунда Аллоҳ: {Бу ишда сенинг (ихтиёрингда) ҳеч нарса йўқ; ё (Аллоҳ) уларнинг тавбасини қабул қилади, ё уларни азоблайди, чунки улар золимлардир} (Оли Имрон 128) (оятини) нозил қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْبُخْلِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-buxli va azobil-qabri (Ey Alloh, men Sendan dangasalikdan, baxillikdan va qabr azobidan panoh tilayman)», deb aytar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-бухли ва азобил-қабри (Эй Аллоҳ, мен Сендан дангасаликдан, бахилликдан ва қабр азобидан паноҳ тилайман)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ قَصْرًا مِنْ ذَهَبٍ، قُلْتُ: لِمَنْ هَذَا الْقَصْرُ؟ قَالُوا: لِشَابٍّ مِنْ قُرَيْشٍ. فَظَنَنْتُ أَنِّي أَنَا هُوَ، قَالُوا: لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men jannatga kirdim va oltindan boʻlgan bir qasrni koʻrdim. ‹Bu qasr kimniki?› dedim. Ular: ‹Qurayshdan boʻlgan bir yigitniki›, dedilar. Men uni oʻzim deb oʻyladim. Ular: ‹Umar ibn Xattobniki›, dedilar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен жаннатга кирдим ва олтиндан бўлган бир қасрни кўрдим. ‹Бу қаср кимники?› дедим. Улар: ‹Қурайшдан бўлган бир йигитники›, дедилар. Мен уни ўзим деб ўйладим. Улар: ‹Умар ибн Хаттобники›, дедилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ، قَالَ: احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعَيْنِ مِنْ شَعِيرٍ، وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا عَنْهُ ضَرِيبَتَهُ، وَقَالَ: «أَمْثَلُ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ، وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan hajjom (qon oluvchi)ning daromadi haqida soʻralganda, u dedi: Rasululloh ﷺ qon oldirdilar, u zotga Abu Tayba hijoma qildi. U zot unga ikki soʼ arpa berishni buyurdilar va xojalari bilan gaplashib, undan (toʻlashi lozim boʻlgan) xirojni yengillashtirishlarini (aytdilar). Va: «Oʻzingizni davolagan narsalaringizning eng afzali — hijoma va qustul-bahriydir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан ҳажжом (қон олувчи)нинг даромади ҳақида сўралганда, у деди: Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар, у зотга Абу Тайба ҳижома қилди. У зот унга икки сў арпа беришни буюрдилар ва хожалари билан гаплашиб, ундан (тўлаши лозим бўлган) хирожни енгиллаштиришларини (айтдилар). Ва: «Ўзингизни даволаган нарсаларингизнинг энг афзали — ҳижома ва қустул-баҳрийдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ: حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كُنْتُ قَائِمًا عَلَى الْحَيِّ أَسْقِيهِمْ مِنْ فَضِيخِ تَمْرٍ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ: إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ». قَالُوا: أَكْفِئْهَا يَا أَنَسُ. فَأَكْفَأْتُهَا. قُلْتُ: مَا كَانَ شَرَابُهُمْ؟ قَالَ: «الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ». وَقَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَنَسٍ: «كَانَتْ خَمْرَهُمْ يَوْمَئِذٍ». وَأَنَسٌ يَسْمَعُ فَلَمْ يُنْكِرْهُ. وَقَالَ بَعْضُ مَنْ كَانَ مَعَنَا: قَالَ أَنَسٌ: «كَانَتْ خَمْرَهُمْ يَوْمَئِذٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men qavmning oldida turib, ularga xurmo fazihini quyib berayotgan edim. Shunda bir kishi kelib: ‹Xamr harom qilindi›, dedi». Ular: «Ey Anas, uni toʻkib tashla», dedilar; men uni toʻkib tashladim. Men: «Ularning ichimligi nimadan edi?» dedim. U: «Busr va rutabdan», dedi. Abu Bakr ibn Anas: «Oʻsha kunlarda ularning xamri shu edi», dedi; Anas eshitib turardi va buni inkor qilmadi. Biz bilan birga boʻlganlardan baʼzisi: Anas: «Oʻsha kunlarda ularning xamri shu edi», dedi, deb aytdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен қавмнинг олдида туриб, уларга хурмо фазиҳини қуйиб бераётган эдим. Шунда бир киши келиб: ‹Хамр ҳаром қилинди›, деди». Улар: «Эй Анас, уни тўкиб ташла», дедилар; мен уни тўкиб ташладим. Мен: «Уларнинг ичимлиги нимадан эди?» дедим. У: «Буср ва рутабдан», деди. Абу Бакр ибн Анас: «Ўша кунларда уларнинг хамри шу эди», деди; Анас эшитиб турарди ва буни инкор қилмади. Биз билан бирга бўлганлардан баъзиси: Анас: «Ўша кунларда уларнинг хамри шу эди», деди, деб айтди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كُنْتُ أَسْقِي أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ، وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ، وَسُهَيْلَ ابْنَ بَيْضَاءَ وَنَفَرًا مِنْ أَصْحَابِهِ عِنْدَ أَبِي طَلْحَةَ، وَأَنَا أَسْقِيهِمْ، حَتَّى كَادَ الشَّرَابُ أَنْ يَأْخُذَ فِيهِمْ، فَأَتَى آتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَقَالَ: أَوَمَا شَعَرْتُمْ أَنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ؟» فَمَا قَالُوا: حَتَّى نَنْظُرَ وَنَسْأَلَ. فَقَالُوا: يَا أَنَسُ، أَكْفِئْ مَا بَقِيَ فِي إِنَائِكَ. قَالَ: «فَوَاللَّهِ مَا عَادُوا فِيهَا، وَمَا هِيَ إِلَّا التَّمْرُ وَالْبُسْرُ، وَهِيَ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Abu Talhanikida Abu Ubayda ibn Jarroh, Ubay ibn Kaʼb, Suhayl ibn Baydoʼ va ashoblaridan bir necha kishiga (ichimlik) quyib berardim; ichimlik ularga taʼsir qila boshlaganida musulmonlardan bir kishi kelib: ‹Xamr harom qilinganini bilmadingizmi?› dedi». Ular: «Koʻrib, soʻrab olaylik», demadilar. Balki: «Ey Anas, idishingda qolganini toʻkib tashla», dedilar. U: «Allohga qasamki, ular unga qaytmadilar. U faqat xurmo va busrdan (tayyorlangan) edi; oʻsha kunlarda ularning xamri shu edi», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Абу Талҳаникида Абу Убайда ибн Жарроҳ, Убай ибн Каъб, Суҳайл ибн Байдў ва ашобларидан бир неча кишига (ичимлик) қуйиб берардим; ичимлик уларга таъсир қила бошлаганида мусулмонлардан бир киши келиб: ‹Хамр ҳаром қилинганини билмадингизми?› деди». Улар: «Кўриб, сўраб олайлик», демадилар. Балки: «Эй Анас, идишингда қолганини тўкиб ташла», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, улар унга қайтмадилар. У фақат хурмо ва бусрдан (тайёрланган) эди; ўша кунларда уларнинг хамри шу эди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ — وَكَانَ دَبَّاغًا، وَكَانَ حَسَنَ الْهَيْئَةِ عِنْدَهُ أَرْبَعَةُ أَحَادِيثَ — قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَدْخُلُ نَاسٌ الْجَحِيمَ حَتَّى إِذَا كَانُوا حُمَمًا أُخْرِجُوا، فَأُدْخِلُوا الْجَنَّةَ، فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ: هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Baʼzi odamlar jahiymga kiradi; kuyib koʻmirga aylanganlarida, chiqariladi va jannatga kiritiladi. Shunda jannat ahli: ‹Bular — jahannamliklar›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Баъзи одамлар жаҳиймга киради; куйиб кўмирга айланганларида, чиқарилади ва жаннатга киритилади. Шунда жаннат аҳли: ‹Булар — жаҳаннамликлар›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُ: «أَهَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ haj va umrani (birga qoʻshib) talbiya qildilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ҳаж ва умрани (бирга қўшиб) талбия қилдилар».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، وَيَزِيدُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الْمَعْنَى، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: نُودِيَ بِالصَّلَاةِ، فَقَامَ كُلُّ قَرِيبِ الدَّارِ مِنَ الْمَسْجِدِ، وَبَقِيَ مَنْ كَانَ أَهْلُهُ نَائِيَ الدَّارِ، فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِخْضَبٍ مِنْ حِجَارَةٍ، فَصَغُرَ أَنْ يَبْسُطَ كَفَّهُ فِيهِ، فَضَمَّ أَصَابِعَهُ، فَتَوَضَّأَ بَقِيَّتُهُمْ. قَالَ حُمَيْدٌ: وَسُئِلَ أَنَسٌ: كَمْ كَانُوا؟ قَالَ: «ثَمَانِينَ أَوْ زِيَادَةً».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga chaqirildi. Shunda uyi masjidga yaqin boʻlganlarning barchasi turib ketdi, ahli uzoqda boʻlganlar esa qoldi. Rasululloh ﷺga toshdan (yasalgan) bir tos keltirildi, u shu qadar kichik ediki, u zot kaftlarini unga yoyolmadilar, shuning uchun barmoqlarini jamladilar. Bas, qolganlarning hammasi (oʻsha suvdan) tahorat oldi. Humayd aytdi: Anasdan: «Ular necha kishi edi?» deb soʻralganda, u: «Sakson yoki undan koʻproq», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга чақирилди. Шунда уйи масжидга яқин бўлганларнинг барчаси туриб кетди, аҳли узоқда бўлганлар эса қолди. Расулуллоҳ ﷺга тошдан (ясалган) бир тос келтирилди, у шу қадар кичик эдики, у зот кафтларини унга ёёлмадилар, шунинг учун бармоқларини жамладилар. Бас, қолганларнинг ҳаммаси (ўша сувдан) таҳорат олди. Ҳумайд айтди: Анасдан: «Улар неча киши эди?» деб сўралганда, у: «Саксон ёки ундан кўпроқ», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ بَنِي سَلِمَةَ أَرَادُوا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْ مَنَازِلِهِمْ فَيَسْكُنُوا قُرْبَ الْمَسْجِدِ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَكَرِهَ أَنْ تُعْرَى الْمَدِينَةُ، فَقَالَ: «يَا بَنِي سَلِمَةَ، أَلَا تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ؟» قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَأَقَامُوا.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Salima (qabilasi) uylaridan koʻchib, masjidga yaqin joyga oʻrnashmoqchi boʻldilar. Bu (xabar) Rasululloh ﷺga yetdi, u zot Madinaning (chekkasi) boʻshab qolishini yoqtirmadilar va: «Ey Banu Salima, masjid tomon (bosgan) qadamlaringiz uchun ajr umid qilmaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Albatta, ey Allohning Rasuli», dedilar. Bas, ular oʻz joylarida qolishdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Салима (қабиласи) уйларидан кўчиб, масжидга яқин жойга ўрнашмоқчи бўлдилар. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺга етди, у зот Мадинанинг (чеккаси) бўшаб қолишини ёқтирмадилар ва: «Эй Бану Салима, масжид томон (босган) қадамларингиз учун ажр умид қилмайсизларми?» дедилар. Улар: «Албатта, эй Аллоҳнинг Расули», дедилар. Бас, улар ўз жойларида қолишди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَسَهْلُ بْنُ يُوسُفَ الْمَعْنَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ، فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْعَى فَانْتَهَى وَقَدْ حَفَزَهُ النَّفَسُ، فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى الصَّفِّ قَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ. فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاتَهُ قَالَ: «أَيُّكُمُ الْمُتَكَلِّمُ؟» فَسَكَتَ الْقَوْمُ، فَقَالَ: «أَيُّكُمُ الْمُتَكَلِّمُ، فَإِنَّهُ قَالَ خَيْرًا وَلَمْ يَقُلْ بَأْسًا». قَالَ الرَّجُلُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنَا أَسْرَعْتُ الْمَشْيَ، فَانْتَهَيْتُ إِلَى الصَّفِّ، فَقُلْتُ الَّذِي قُلْتُ. قَالَ: «لَقَدْ رَأَيْتُ اثْنَيْ عَشَرَ مَلَكًا يَبْتَدِرُونَهَا أَيُّهُمْ يَرْفَعُهَا». ثُمَّ قَالَ: «إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلْيَمْشِ عَلَى هِينَتِهِ، فَلْيُصَلِّ مَا أَدْرَكَ، وَلْيَقْضِ مَا سُبِقَهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqoma aytildi. Bir kishi yugurib keldi va nafasi siqilgan holda yetib keldi. Safga yetgach: «Alhamdu lillahi hamdan kasiran toyyiban muborakan fih» (Hamd Allohga xosdir, koʻp, pok va barakali hamd bilan), dedi. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatgach: «Qaysingiz gapirdi?» dedilar. Jamoat jim qoldi. U zot: «Qaysingiz gapirdi? Zero u yaxshi (soʻz) aytdi, yomon narsa aytgani yoʻq», dedilar. Shunda oʻsha kishi: «Ey Allohning Rasuli, men yurishni tezlatdim va safga yetib kelib, aytganimni aytdim», dedi. U zot: «Men oʻn ikki farishtani koʻrdim, ular uni qaysi biri koʻtarib chiqishi uchun bir-birlaridan oʻzmoqchi boʻlishardi», dedilar. Soʻng: «Biringiz namozga kelsa, vazminlik bilan yursin, yetgan (rakat)ini oʻqisin, oʻtkazib yuborganini esa (keyin) qazo qilsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқома айтилди. Бир киши югуриб келди ва нафаси сиқилган ҳолда етиб келди. Сафга етгач: «Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳ» (Ҳамд Аллоҳга хосдир, кўп, пок ва баракали ҳамд билан), деди. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатгач: «Қайсингиз гапирди?» дедилар. Жамоат жим қолди. У зот: «Қайсингиз гапирди? Зеро у яхши (сўз) айтди, ёмон нарса айтгани йўқ», дедилар. Шунда ўша киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен юришни тезлатдим ва сафга етиб келиб, айтганимни айтдим», деди. У зот: «Мен ўн икки фариштани кўрдим, улар уни қайси бири кўтариб чиқиши учун бир-бирларидан ўзмоқчи бўлишарди», дедилар. Сўнг: «Бирингиз намозга келса, вазминлик билан юрсин, етган (ракат)ини ўқисин, ўтказиб юборганини эса (кейин) қазо қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ بَيْنَ يَدَيَّ خَشْفَةً، فَإِذَا أَنَا بِالْغُمَيْصَاءِ بِنْتِ مِلْحَانَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men jannatga kirdim va oldimda bir shitirlashni eshitdim. Qarasam, u Gʻumaysoʼ binti Milhon ekan», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жаннатга кирдим ва олдимда бир шитирлашни эшитдим. Қарасам, у Ғумайсў бинти Милҳон экан», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا اسْتَعْمَلَهُ». قَالُوا: وَكَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ؟ قَالَ: «يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ قَبْلَ مَوْتِهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh bir banda haqida yaxshilik istasa, uni (amalga) ishlatadi», dedilar. Ular: «Uni qanday ishlatadi?» dedilar. U zot: «Oʻlimidan oldin uni solih amalga muvaffaq qiladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир банда ҳақида яхшилик истаса, уни (амалга) ишлатади», дедилар. Улар: «Уни қандай ишлатади?» дедилар. У зот: «Ўлимидан олдин уни солиҳ амалга муваффақ қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Moʻminning tushi nubuvvatning qirq olti boʻlagidan bir boʻlagidir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мўминнинг туши нубувватнинг қирқ олти бўлагидан бир бўлагидир».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ، فَقَالَ: «مَا هَذَا؟» قَالُوا: نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ أَنْ يُعَذِّبَ هَذَا نَفْسَهُ». فَأَمَرَهُ فَرَكِبَ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki oʻgʻlining orasida suyanib yetaklab kelinayotgan bir kishini koʻrdilar va: «Bu nima?» dedilar. Ular: «U (Kaʼbagacha) piyoda yurishni nazr qilgan», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh bu (kishi)ning oʻzini qiynashidan behojatdir», dedilar. Soʻng unga (ulovga minishni) buyurdilar, u ham mindi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки ўғлининг орасида суяниб етаклаб келинаётган бир кишини кўрдилар ва: «Бу нима?» дедилар. Улар: «У (Каъбагача) пиёда юришни назр қилган», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ бу (киши)нинг ўзини қийнашидан беҳожатдир», дедилар. Сўнг унга (уловга минишни) буюрдилар, у ҳам минди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ يَسُوقُ بِأُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ يُقَالُ لَهُ: أَنْجَشَةُ، فَاشْتَدَّ فِي السِّيَاقَةِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقًا بِالْقَوَارِيرِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anjasha deb ataladigan bir kishi moʻminlarning onalarini (koʻtargan tuyalarni) haydab borar edi. U haydashni tezlatib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey Anjasha, shisha idishlarni (asta) hayda», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анжаша деб аталадиган бир киши мўминларнинг оналарини (кўтарган туяларни) ҳайдаб борар эди. У ҳайдашни тезлатиб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Анжаша, шиша идишларни (аста) ҳайда», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: أَسْلَمَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدٍ لَنَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا». قَالَ حُمَيْدٌ: وَقَالَ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ: «وَأَبْوَالِهَا». فَفَعَلُوا. فَلَمَّا صَحُّوا كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ، وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤْمِنًا، وَسَاقُوا ذَوْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَرَبُوا. فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي آثَارِهِمْ، فَأُخِذُوا، فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ، وَتَرَكَهُمْ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha odam Islomni qabul qildilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ularning sutidan ichmaysizmi?» dedilar. Humayd aytdi: «Qatoda Anasdan: ‹Va siydigidan› deb rivoyat qildi». Ular shunday qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning moʻmin choʻponini oʻldirib, Rasululloh ﷺning tuyalarini haydab ketdilar hamda qochdilar. Rasululloh ﷺ ularning izidan (odam) yubordilar, ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va oʻlgunlaricha Harra degan joyda tashlab qoʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча одам Исломни қабул қилдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, уларнинг сутидан ичмайсизми?» дедилар. Ҳумайд айтди: «Қатода Анасдан: ‹Ва сийдигидан› деб ривоят қилди». Улар шундай қилдилар. Соғайганларидан сўнг Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг мўмин чўпонини ўлдириб, Расулуллоҳ ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар ҳамда қочдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг изидан (одам) юбордилар, улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва ўлгунларича Ҳарра деган жойда ташлаб қўйдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ: اللَّهُ اللَّهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida ‹Alloh, Alloh› deyilmay qolgunicha qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида ‹Аллоҳ, Аллоҳ› дейилмай қолгунича қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَسْأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلَّا حَدَّثْتُكُمْ». فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ أَبِي؟ قَالَ: «أَبُوكَ حُذَافَةُ». فَقَالَتْ أُمُّهُ: مَا أَرَدْتَ إِلَى هَذَا؟ قَالَ: أَرَدْتُ أَنْ أَسْتَرِيحَ. وَكَانَ يُقَالُ فِيهِ. قَالَ حُمَيْدٌ: وَأَحْسَبُ هَذَا عَنْ أَنَسٍ. قَالَ: فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ عُمَرُ: رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا، نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ وَغَضَبِ رَسُولِهِ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunigacha (boʻladigan) hech narsa haqida mendan soʻramanglar, magar men sizlarga aytib beraman», dedilar. Shunda Abdulloh ibn Huzofa turib: «Ey Allohning Rasuli, mening otam kim?» dedi. U zot: «Otang Huzofadir», dedilar. Onasi unga: «Bundan nima maqsad qilding?» dedi. U: «Xotirjam boʻlishni istadim», dedi — chunki u haqida (gap-soʻz) aytilar edi. Humayd aytdi: Menimcha, bu (qism) Anasdandir. (Anas) dedi: Bas, Rasululloh ﷺ gʻazablandilar. Shunda Umar: «Biz Allohning Rabb boʻlishiga, Islomning din boʻlishiga va Muhammad ﷺning nabiy boʻlishiga rozi boʻldik. Allohning gʻazabidan va Uning Rasulining gʻazabidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунигача (бўладиган) ҳеч нарса ҳақида мендан сўраманглар, магар мен сизларга айтиб бераман», дедилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Ҳузофа туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг отам ким?» деди. У зот: «Отанг Ҳузофадир», дедилар. Онаси унга: «Бундан нима мақсад қилдинг?» деди. У: «Хотиржам бўлишни истадим», деди — чунки у ҳақида (гап-сўз) айтилар эди. Ҳумайд айтди: Менимча, бу (қисм) Анасдандир. (Анас) деди: Бас, Расулуллоҳ ﷺ ғазабландилар. Шунда Умар: «Биз Аллоҳнинг Рабб бўлишига, Исломнинг дин бўлишига ва Муҳаммад ﷺнинг набий бўлишига рози бўлдик. Аллоҳнинг ғазабидан ва Унинг Расулининг ғазабидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «خَيْرُ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ، وَلَا تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Davolanadigan narsalaringizning eng yaxshisi hijoma va dengiz qustidir. Bolalaringizni (tomogʻini) bosib qiynamanglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Даволанадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси ҳижома ва денгиз қустидир. Болаларингизни (томоғини) босиб қийнаманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ ذَهَبٍ، فَقُلْتُ: لِمَنْ هَذَا الْقَصْرُ؟ قَالُوا: لِشَابٍّ مِنْ قُرَيْشٍ. قُلْتُ: لِمَنْ؟ قَالُوا: لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ». قَالَ: «فَلَوْلَا مَا عَلِمْتُ مِنْ غَيْرَتِكَ لَدَخَلْتُهُ». فَقَالَ عُمَرُ: عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَغَارُ؟

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Men jannatga kirdim, mana, oltindan (yasalgan) bir qasr (oldida) edim. Men: ‹Bu qasr kimniki?› dedim. Ular: ‹Qurayshdan bir yigitniki›, dedilar. Men: ‹Kimniki?› dedim. Ular: ‹Umar ibn Xattobniki›, dedilar». Soʻng u zot: «Sening gʻayrating (rashking)ni bilmaganimda edi, unga kirgan boʻlardim», dedilar. Shunda Umar: «Sizdan rashk qilamanmi, yo Rasululloh?!» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мен жаннатга кирдим, мана, олтиндан (ясалган) бир қаср (олдида) эдим. Мен: ‹Бу қаср кимники?› дедим. Улар: ‹Қурайшдан бир йигитники›, дедилар. Мен: ‹Кимники?› дедим. Улар: ‹Умар ибн Хаттобники›, дедилар». Сўнг у зот: «Сенинг ғайратинг (рашкинг)ни билмаганимда эди, унга кирган бўлардим», дедилар. Шунда Умар: «Сиздан рашк қиламанми, ё Расулуллоҳ?!» деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ». قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كُلُّنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ. قَالَ: «لَيْسَ ذَاكَ كَرَاهِيَةَ الْمَوْتِ، وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حُضِرَ جَاءَهُ الْبَشِيرُ مِنَ اللَّهِ بِمَا هُوَ صَائِرٌ إِلَيْهِ، فَلَيْسَ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَكُونَ قَدْ لَقِيَ اللَّهَ، فَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ. وَإِنَّ الْفَاجِرَ أَوِ الْكَافِرَ إِذَا حُضِرَ جَاءَهُ بِمَا هُوَ صَائِرٌ إِلَيْهِ مِنَ الشَّرِّ، فَكَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ، وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni sevsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni sevadi; kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, barchamiz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», dedik. U zot: «Bu oʻlimni yomon koʻrish (degani) emas. Balki moʻminning (ajali) hozir boʻlganda, unga Allohdan qaytadigan joyi haqida xushxabar beruvchi keladi, shunda unga Allohga roʻbaroʻ boʻlishdan koʻra sevimliroq narsa boʻlmaydi, bas, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni sevadi. Fojir yoki kofirning (ajali) hozir boʻlganda esa, unga qaytadigan yomonligi haqida (xabar) keladi, shunda u Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни севса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни севади; ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, барчамиз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», дедик. У зот: «Бу ўлимни ёмон кўриш (дегани) эмас. Балки мўминнинг (ажали) ҳозир бўлганда, унга Аллоҳдан қайтадиган жойи ҳақида хушхабар берувчи келади, шунда унга Аллоҳга рўбарў бўлишдан кўра севимлироқ нарса бўлмайди, бас, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни севади. Фожир ёки кофирнинг (ажали) ҳозир бўлганда эса, унга қайтадиган ёмонлиги ҳақида (хабар) келади, шунда у Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўради, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: «مَا مَسِسْتُ شَيْئًا قَطُّ خَزًّا وَلَا حَرِيرًا أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: «Men hech qachon na diboni, na ipakni Rasululloh ﷺning kaftlaridan koʻra yumshoqroq qilib ushlaganman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен ҳеч қачон на дибони, на ипакни Расулуллоҳ ﷺнинг кафтларидан кўра юмшоқроқ қилиб ушлаганман».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسْلِمُ لِشَيْءٍ يُعْطَاهُ مِنَ الدُّنْيَا، فَمَا يُمْسِي حَتَّى يَكُونَ الْإِسْلَامُ أَحَبَّ إِلَيْهِ وَأَعَزَّ عَلَيْهِ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, oʻziga beriladigan dunyoviy bir narsa uchun Islomga kirar edi, ammo kechga yetmasdanoq Islom uning uchun dunyo va undagi barcha narsadan sevimliroq va azizroq boʻlib qolar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзига бериладиган дунёвий бир нарса учун Исломга кирар эди, аммо кечга етмасданоқ Ислом унинг учун дунё ва ундаги барча нарсадан севимлироқ ва азизроқ бўлиб қолар эди».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: بَعَثَتْ مَعِي أُمُّ سُلَيْمٍ بِمِكْتَلٍ فِيهِ رُطَبٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمْ أَجِدْهُ، وَخَرَجَ قَرِيبًا إِلَى مَوْلًى لَهُ دَعَاهُ صَنَعَ لَهُ طَعَامًا. فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا هُوَ يَأْكُلُ فَدَعَانِي لِآكُلَ مَعَهُ. وَصَنَعَ لَهُ ثَرِيدًا بِلَحْمٍ وَقَرْعٍ، وَإِذَا هُوَ يُعْجِبُهُ الْقَرْعُ، فَجَعَلْتُ أَجْمَعُهُ وَأُدْنِيهِ مِنْهُ. فَلَمَّا طَعِمَ رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ. وَوَضَعْتُ لَهُ الْمِكْتَلَ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَجَعَلَ يَأْكُلُ وَيَقْسِمُ حَتَّى فَرَغَ مِنْ آخِرِهِ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym men bilan ichida yangi xurmo boʻlgan bir savatni Rasululloh ﷺga joʻnatdi. Men u zotni topmadim, chunki u zot oʻzlarini taklif qilib, taom tayyorlagan bir ozod qilingan qullarining huzuriga chiqib ketgan edilar. Men u zotning oldilariga bordim, u zot taom yeyayotgan edilar va meni oʻzlari bilan birga yeyishga chaqirdilar. U kishi u zotga goʻshtli va qovoqli tarid tayyorlagan edi. U zot qovoqni yoqtirar edilar, shuning uchun men qovoqni yigʻib, u zotning oldilariga yaqinlashtira boshladim. U zot taomdan yeb boʻlgach, uylariga qaytdilar. Men savatni u zotning oldilariga qoʻydim. U zot undan yeb va ulashib, oxirigacha tugatdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм мен билан ичида янги хурмо бўлган бир саватни Расулуллоҳ ﷺга жўнатди. Мен у зотни топмадим, чунки у зот ўзларини таклиф қилиб, таом тайёрлаган бир озод қилинган қулларининг ҳузурига чиқиб кетган эдилар. Мен у зотнинг олдиларига бордим, у зот таом еяётган эдилар ва мени ўзлари билан бирга ейишга чақирдилар. У киши у зотга гўштли ва қовоқли тарид тайёрлаган эди. У зот қовоқни ёқтирар эдилар, шунинг учун мен қовоқни йиғиб, у зотнинг олдиларига яқинлаштира бошладим. У зот таомдан еб бўлгач, уйларига қайтдилар. Мен саватни у зотнинг олдиларига қўйдим. У зот ундан еб ва улашиб, охиригача тугатдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُمِّ سُلَيْمٍ، فَأَتَتْهُ بِتَمْرٍ وَسَمْنٍ، وَكَانَ صَائِمًا، فَقَالَ: «أَعِيدُوا تَمْرَكُمْ فِي وِعَائِهِ وَسَمْنَكُمْ فِي سِقَائِهِ». ثُمَّ قَامَ إِلَى نَاحِيَةِ الْبَيْتِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، وَصَلَّيْنَا مَعَهُ، ثُمَّ دَعَا لِأُمِّ سُلَيْمٍ وَلِأَهْلِهَا بِخَيْرٍ. فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي خُوَيْصَّةً. قَالَ: «مَا هِيَ؟» قَالَتْ: خَادِمُكَ أَنَسٌ. فَمَا تَرَكَ خَيْرَ آخِرَةٍ وَلَا دُنْيَا إِلَّا دَعَا لِي بِهِ، وَقَالَ: «اللَّهُمَّ ارْزُقْهُ مَالًا وَوَلَدًا وَبَارِكْ لَهُ فِيهِ». قَالَ: فَمَا مِنَ الْأَنْصَارِ إِنْسَانٌ أَكْثَرُ مَالًا مِنِّي. وَذَكَرَ أَنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَهَبًا وَلَا فِضَّةً غَيْرَ خَاتَمِهِ. وَذَكَرَ أَنَّ ابْنَتَهُ الْكُبْرَى أُمَيْنَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ دُفِنَ مِنْ صُلْبِهِ إِلَى مَقْدَمِ الْحَجَّاجِ نَيِّفًا عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Sulaymning huzuriga kirdilar. U u zotga xurmo va sariyogʻ keltirdi, u zot esa roʻzador edilar. Shunda u zot: «Xurmoyingizni idishiga, yogʻingizni meshiga qaytaringlar», dedilar. Soʻng uyning bir chekkasiga turib, ikki rakat namoz oʻqidilar, biz ham u zot bilan birga oʻqidik. Keyin Ummu Sulaymga va uning ahliga yaxshilik (soʻrab) duo qildilar. Ummu Sulaym: «Ey Allohning Rasuli, mening kichkina bir hojatim bor», dedi. U zot: «U nima?» dedilar. U: «Xizmatkoringiz Anas», dedi. Bas, u zot menga na oxirat va na dunyo yaxshiligini qoldirmay, hammasini soʻrab duo qildilar va: «Allohim, unga mol va farzand ato et hamda unga baraka ber», dedilar. (Anas) dedi: Ansorlar orasida mendan koʻra koʻproq moli boʻlgan odam yoʻq edi. U yana uzugidan boshqa na oltini, na kumushi yoʻqligini aytdi. Va katta qizi Umina unga xabar berdiki, Hajjoj (Basraga) kelgunga qadar uning oʻz pushtidan boʻlgan bir yuz yigirmadan ortiq (farzandi) dafn etilgan edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Сулаймнинг ҳузурига кирдилар. У у зотга хурмо ва сариёғ келтирди, у зот эса рўзадор эдилар. Шунда у зот: «Хурмойингизни идишига, ёғингизни мешига қайтаринглар», дедилар. Сўнг уйнинг бир чеккасига туриб, икки ракат намоз ўқидилар, биз ҳам у зот билан бирга ўқидик. Кейин Умму Сулаймга ва унинг аҳлига яхшилик (сўраб) дуо қилдилар. Умму Сулайм: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг кичкина бир ҳожатим бор», деди. У зот: «У нима?» дедилар. У: «Хизматкорингиз Анас», деди. Бас, у зот менга на охират ва на дунё яхшилигини қолдирмай, ҳаммасини сўраб дуо қилдилар ва: «Аллоҳим, унга мол ва фарзанд ато эт ҳамда унга барака бер», дедилар. (Анас) деди: Ансорлар орасида мендан кўра кўпроқ моли бўлган одам йўқ эди. У яна узугидан бошқа на олтини, на кумуши йўқлигини айтди. Ва катта қизи Умина унга хабар бердики, Ҳажжож (Басрага) келгунга қадар унинг ўз пуштидан бўлган бир юз йигирмадан ортиқ (фарзанди) дафн этилган эди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ: هَلْ خَضَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: «إِنَّهُ لَمْ يَرَ مِنَ الشَّيْبِ إِلَّا نَحْوًا مِنْ سَبْعَ عَشْرَةَ أَوْ عِشْرِينَ شَعْرَةً فِي مُقَدَّمِ لِحْيَتِهِ». وَقَالَ: «إِنَّهُ لَمْ يَشِنْ بِالشَّيْبِ». فَقِيلَ لِأَنَسٍ: أَشَيْنٌ هُوَ؟ قَالَ: «كُلُّكُمْ يَكْرَهُهُ، وَلَكِنْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ، وَخَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anasdan: «Rasululloh ﷺ (sochlarini) boʻyaganmilar?» deb soʻralganda, u: «U zotda soqollarining old tomonidagi taxminan oʻn yetti yoki yigirmatacha oq sochdan boshqa oqargan soch koʻrinmagan», dedi. Va u: «Oq soch u zotni ayblab (nuqson qilib) qoʻymagan», dedi. Anasga: «Bu ayb (nuqson)mi?» deyildi. U: «Barchangiz uni yomon koʻrasiz. Lekin Abu Bakr xina va katam bilan boʻyagan, Umar esa xina bilan boʻyagan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анасдан: «Расулуллоҳ ﷺ (сочларини) бўяганмилар?» деб сўралганда, у: «У зотда соқолларининг олд томонидаги тахминан ўн етти ёки йигирматача оқ сочдан бошқа оқарган соч кўринмаган», деди. Ва у: «Оқ соч у зотни айблаб (нуқсон қилиб) қўймаган», деди. Анасга: «Бу айб (нуқсон)ми?» дейилди. У: «Барчангиз уни ёмон кўрасиз. Лекин Абу Бакр хина ва катам билан бўяган, Умар эса хина билан бўяган», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِهِ، فَاطَّلَعَ عَلَيْهِ رَجُلٌ، فَأَهْوَى إِلَيْهِ بِمِشْقَصٍ مَعَهُ، فَتَأَخَّرَ الرَّجُلُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ uylarida edilar, bir kishi u zotga (teshikdan) moʻraladi. Shunda u zot oʻzlaridagi keng paykon bilan unga qarab intildilar, u kishi esa orqaga chekindi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида эдилар, бир киши у зотга (тешикдан) мўралади. Шунда у зот ўзларидаги кенг пайкон билан унга қараб интилдилар, у киши эса орқага чекинди».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَبَا مُوسَى اسْتَحْمَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَوَافَقَ مِنْهُ شُغْلًا، فَقَالَ: «وَاللَّهِ لَا أَحْمِلُكَ». فَلَمَّا قَفَّى دَعَاهُ فَحَمَلَهُ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّكَ حَلَفْتَ أَنْ لَا تَحْمِلَنِي. قَالَ: «فَأَنَا أَحْلِفُ لَأَحْمِلَنَّكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso Nabiy ﷺdan ulov soʻradi, ammo u zotni band boʻlgan paytlarida uchratdi. Shunda u zot: «Allohga qasamki, senga ulov bermayman», dedilar. U orqasiga qaytib ketayotganida uni chaqirib, unga ulov berdilar. U: «Ey Allohning Rasuli, siz menga ulov bermaslikka qasam ichgan edingiz», dedi. U zot: «Men esa senga albatta ulov berishga qasam ichaman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо Набий ﷺдан улов сўради, аммо у зотни банд бўлган пайтларида учратди. Шунда у зот: «Аллоҳга қасамки, сенга улов бермайман», дедилар. У орқасига қайтиб кетаётганида уни чақириб, унга улов бердилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз менга улов бермасликка қасам ичган эдингиз», деди. У зот: «Мен эса сенга албатта улов беришга қасам ичаман», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلَامٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقْدَمَهُ الْمَدِينَةَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلَاثِ خِصَالٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا نَبِيٌّ. قَالَ: «سَلْ». قَالَ: مَا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ؟ وَمَا أَوَّلُ مَا يَأْكُلُ مِنْهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ؟ وَمِنْ أَيْنَ يُشْبِهُ الْوَلَدُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَخْبَرَنِي بِهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَامُ آنِفًا». قَالَ: ذَلِكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ. قَالَ: «أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَخْرُجُ مِنَ الْمَشْرِقِ فَتَحْشُرُ النَّاسَ إِلَى الْمَغْرِبِ. وَأَمَّا أَوَّلُ مَا يَأْكُلُ مِنْهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ فَزِيَادَةُ كَبِدِ حُوتٍ. وَأَمَّا شَبَهُ الْوَلَدِ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ إِلَيْهِ الْوَلَدُ، وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ مَاءَ الرَّجُلِ نَزَعَ إِلَيْهَا». قَالَ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ. وَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهْتٌ، وَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا بِإِسْلَامِي يَبْهَتُونِي عِنْدَكَ، فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي. فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ: «أَيُّ رَجُلٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ فِيكُمْ؟» قَالُوا: خَيْرُنَا وَابْنُ خَيْرِنَا، وَعَالِمُنَا وَابْنُ عَالِمِنَا، وَأَفْقَهُنَا وَابْنُ أَفْقَهِنَا. قَالَ: «أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ تُسْلِمُونَ؟» قَالُوا: أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ. فَخَرَجَ ابْنُ سَلَامٍ فَقَالَ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ. قَالُوا: شَرُّنَا وَابْنُ شَرِّنَا، وَجَاهِلُنَا وَابْنُ جَاهِلِنَا. فَقَالَ ابْنُ سَلَامٍ: هَذَا الَّذِي كُنْتُ أَتَخَوَّفُ مِنْكُمْ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Salom Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida u zotning huzurlariga keldi va: «Ey Allohning Rasuli, men sizdan uch narsa haqida soʻrayman, ularni faqat nabiygina biladi», dedi. U zot: «Soʻra», dedilar. U: «Qiyomatning birinchi alomati nima? Jannat ahli birinchi boʻlib nimadan yeydi? Farzand nimadan otasiga yoki onasiga oʻxshaydi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bularni menga hozirgina Jibril alayhissalom xabar berdi», dedilar. U: «U — farishtalar ichida yahudiylarning dushmani boʻlgan (zot)», dedi. U zot: «Qiyomatning birinchi alomatiga kelsak, u mashriqdan chiqib, odamlarni magʻribga toʻplaydigan olovdir. Jannat ahli birinchi boʻlib yeydigan narsa esa baliq jigarining ortiqcha (boʻlagi)dir. Farzandning otasiga yoki onasiga oʻxshashiga kelsak, agar erkakning suvi ayolning suvidan oʻzib ketsa, farzand unga tortadi; agar ayolning suvi erkakning suvidan oʻzib ketsa, farzand unga tortadi», dedilar. U: «Ashhadu an la ilaha illalloh va annaka Rasululloh», dedi. Soʻng: «Ey Allohning Rasuli, yahudiylar bugʻtonchi qavmdir. Agar ular mening Islomga kirganimni bilsalar, huzuringizda menga bugʻton qiladilar. Ularga (odam) yuboring va mening haqimda soʻrang», dedi. Bas, u zot ularga (odam) yubordilar va: «Abdulloh ibn Salom sizlarning oranglarda qanday kishi?» dedilar. Ular: «Bizning eng yaxshimiz va eng yaxshimizning oʻgʻli, olimimiz va olimimizning oʻgʻli, eng fahmlimiz va eng fahmlimizning oʻgʻli», dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar u Islomga kirsa, sizlar ham kirasizmi?» dedilar. Ular: «Alloh uni bundan asrasin», dedilar. Shunda Ibn Salom chiqib: «Ashhadu an la ilaha illalloh va anna Muhammadan Rasululloh», dedi. Ular: «Bizning eng yomonimiz va eng yomonimizning oʻgʻli, johilimiz va johilimizning oʻgʻli», dedilar. Ibn Salom: «Men sizlardan mana shundan qoʻrqar edim», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Салом Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида у зотнинг ҳузурларига келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сиздан уч нарса ҳақида сўрайман, уларни фақат набийгина билади», деди. У зот: «Сўра», дедилар. У: «Қиёматнинг биринчи аломати нима? Жаннат аҳли биринчи бўлиб нимадан ейди? Фарзанд нимадан отасига ёки онасига ўхшайди?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Буларни менга ҳозиргина Жибрил алайҳиссалом хабар берди», дедилар. У: «У — фаришталар ичида яҳудийларнинг душмани бўлган (зот)», деди. У зот: «Қиёматнинг биринчи аломатига келсак, у машриқдан чиқиб, одамларни мағрибга тўплайдиган оловдир. Жаннат аҳли биринчи бўлиб ейдиган нарса эса балиқ жигарининг ортиқча (бўлаги)дир. Фарзанднинг отасига ёки онасига ўхшашига келсак, агар эркакнинг суви аёлнинг сувидан ўзиб кетса, фарзанд унга тортади; агар аёлнинг суви эркакнинг сувидан ўзиб кетса, фарзанд унга тортади», дедилар. У: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва аннака Расулуллоҳ», деди. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, яҳудийлар буғтончи қавмдир. Агар улар менинг Исломга кирганимни билсалар, ҳузурингизда менга буғтон қиладилар. Уларга (одам) юборинг ва менинг ҳақимда сўранг», деди. Бас, у зот уларга (одам) юбордилар ва: «Абдуллоҳ ибн Салом сизларнинг орангларда қандай киши?» дедилар. Улар: «Бизнинг энг яхшимиз ва энг яхшимизнинг ўғли, олимимиз ва олимимизнинг ўғли, энг фаҳмлимиз ва энг фаҳмлимизнинг ўғли», дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар у Исломга кирса, сизлар ҳам кирасизми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ уни бундан асрасин», дедилар. Шунда Ибн Салом чиқиб: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва анна Муҳаммадан Расулуллоҳ», деди. Улар: «Бизнинг энг ёмонимиз ва энг ёмонимизнинг ўғли, жоҳилимиз ва жоҳилимизнинг ўғли», дедилар. Ибн Салом: «Мен сизлардан мана шундан қўрқар эдим», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: لَمَّا انْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ يَوْمَ حُنَيْنٍ نَادَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، اقْتُلْ مَنْ بَعْدَنَا انْهَزَمُوا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أُمَّ سُلَيْمٍ، إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ كَفَى». فَأَتَاهَا أَبُو طَلْحَةَ وَمَعَهَا مِعْوَلٌ، فَقَالَ: مَا هَذَا يَا أُمَّ سُلَيْمٍ؟ قَالَتْ: إِنْ دَنَا مِنِّي أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بَعَجْتُهُ. فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، انْظُرْ مَا تَقُولُ أُمُّ سُلَيْمٍ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hunayn kuni musulmonlar magʻlub boʻlib chekinganlarida, Ummu Sulaym: «Ey Allohning Rasuli, ortimizdan qochib ketganlarni oʻldiring», deb nido qildi. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym, albatta Alloh azza va jalla kifoya qildi», dedilar. Soʻng Abu Talha uning oldiga keldi, uning qoʻlida ketmon bor edi. U: «Bu nima, ey Ummu Sulaym?» dedi. U: «Agar mushriklardan biri menga yaqinlashsa, uning qornini yorib tashlayman», dedi. Shunda Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, Ummu Sulaym nima deyayotganiga qarang», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳунайн куни мусулмонлар мағлуб бўлиб чекинганларида, Умму Сулайм: «Эй Аллоҳнинг Расули, ортимиздан қочиб кетганларни ўлдиринг», деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм, албатта Аллоҳ азза ва жалла кифоя қилди», дедилар. Сўнг Абу Талҳа унинг олдига келди, унинг қўлида кетмон бор эди. У: «Бу нима, эй Умму Сулайм?» деди. У: «Агар мушриклардан бири менга яқинлашса, унинг қорнини ёриб ташлайман», деди. Шунда Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, Умму Сулайм нима деяётганига қаранг», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، وَيَزِيدُ قَالَا: أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كُنْتُ أَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ قَالَ يَزِيدُ فِي حَدِيثِهِ: عَلَيْنَا وَأَخَذَ بِيَدِي فَبَعَثَنِي فِي حَاجَةٍ، وَقَعَدَ فِي ظِلِّ حَائِطٍ أَوْ جِدَارٍ حَتَّى رَجَعْتُ إِلَيْهِ، فَبَلَّغْتُ الرِّسَالَةَ الَّتِي بَعَثَنِي فِيهَا. فَلَمَّا أَتَيْتُ أُمَّ سُلَيْمٍ قَالَتْ: مَا حَبَسَكَ؟ قُلْتُ: بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ لَهُ. قَالَتْ: وَمَا هِيَ؟ قُلْتُ: سِرٌّ. قَالَتْ: احْفَظْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِرَّهُ. قَالَ: فَمَا حَدَّثْتُ بِهِ أَحَدًا بَعْدُ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bolalar bilan oʻynayotgan edim, Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va salom berdilar — Yazid oʻz hadisida: «bizga (salom berdilar)», dedi — soʻng qoʻlimdan ushlab, meni bir hojat bilan yubordilar va men qaytib kelgunimcha bir bogʻ yoki devor soyasida oʻtirdilar. Men meni yuborgan xabarni yetkazdim. Ummu Sulaymning oldiga kelganimda, u: «Nima seni ushlab qoldi?» dedi. Men: «Nabiy ﷺ meni bir hojatlari bilan yubordilar», dedim. U: «U nima?» dedi. Men: «Sir», dedim. U: «Rasululloh ﷺning sirini saqla», dedi. (Anas) dedi: Bas, men undan keyin uni hech kimga aytmadim.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен болалар билан ўйнаётган эдим, Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва салом бердилар — Язид ўз ҳадисида: «бизга (салом бердилар)», деди — сўнг қўлимдан ушлаб, мени бир ҳожат билан юбордилар ва мен қайтиб келгунимча бир боғ ёки девор соясида ўтирдилар. Мен мени юборган хабарни етказдим. Умму Сулаймнинг олдига келганимда, у: «Нима сени ушлаб қолди?» деди. Мен: «Набий ﷺ мени бир ҳожатлари билан юбордилар», дедим. У: «У нима?» деди. Мен: «Сир», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг сирини сақла», деди. (Анас) деди: Бас, мен ундан кейин уни ҳеч кимга айтмадим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ، وَأَنْ يُنْبَذَ فِيهَا.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qovoq (idish)dan va smola surilgan idishdan hamda ularda nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қовоқ (идиш)дан ва смола сурилган идишдан ҳамда уларда набиз тайёрлашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ، كَشَفَ السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ، فَنَظَرْتُ إِلَى وَجْهِهِ كَأَنَّهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ، فَأَرَادَ النَّاسُ أَنْ يَتَحَرَّكُوا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اثْبُتُوا، وَأَلْقَى السَّجْفَ، وَتُوُفِّيَ فِي آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺga qaragan eng soʻnggi qarashim dushanba kuni boʻldi. U zot pardani koʻtardilar, odamlar esa Abu Bakrning orqasida (namozda) edilar. Men u zotning yuzlariga qaradim, goʻyo u mushafning varagʻidek edi. Odamlar qimirlamoqchi boʻldilar, ammo u zot ularga: ‹Joyingizda turinglar›, deb ishora qildilar va pardani tashladilar. U zot oʻsha kunning oxirida vafot etdilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺга қараган энг сўнгги қарашим душанба куни бўлди. У зот пардани кўтардилар, одамлар эса Абу Бакрнинг орқасида (намозда) эдилар. Мен у зотнинг юзларига қарадим, гўё у мушафнинг варағидек эди. Одамлар қимирламоқчи бўлдилар, аммо у зот уларга: ‹Жойингизда туринглар›, деб ишора қилдилар ва пардани ташладилар. У зот ўша куннинг охирида вафот этдилар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعَهُ مِنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تَقَاطَعُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا، وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bir-biringiz bilan aloqani uzmanglar, bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga orqa oʻgirmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar. Ey Allohning bandalari, birodar boʻlinglar! Musulmonga oʻz birodaridan uch (kun)dan ortiq yuz oʻgirib yurishi halol emas».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Бир-бирингиз билан алоқани узманглар, бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга орқа ўгирманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар. Эй Аллоҳнинг бандалари, биродар бўлинглар! Мусулмонга ўз биродаридан уч (кун)дан ортиқ юз ўгириб юриши ҳалол эмас».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعَهُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ: سَقَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ فَرَسٍ، فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ، فَحَضَرَتِ الصَّلَاةُ، فَصَلَّى قَاعِدًا وَصَلَّيْنَا قُعُودًا. فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ: «إِنَّمَا الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا، وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا». وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً: «وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا، وَإِذَا قَالَ: سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا: رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ، وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ otdan yiqildilar va (badanlarining) oʻng tomoni shikastlandi. Biz u zotning ahvollarini soʻrab kirdik; shu orada namoz vaqti kirdi va u zot oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, biz ham oʻtirgan holda oʻqidik. Namozni tugatgach: «Imom faqat unga ergashish uchun (imom) qilingan. U takbir aytsa, takbir aytinglar; rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar», dedilar. Sufyon bir marta (shunday) dedi: «Sajda qilsa, sajda qilinglar; ‹Samiʼallohu liman hamidah› desa, ‹Robbana va lakal-hamd› denglar; oʻtirgan holda namoz oʻqisa, barchangiz oʻtirgan holda oʻqinglar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ отдан йиқилдилар ва (баданларининг) ўнг томони шикастланди. Биз у зотнинг аҳволларини сўраб кирдик; шу орада намоз вақти кирди ва у зот ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, биз ҳам ўтирган ҳолда ўқидик. Намозни тугатгач: «Имом фақат унга эргашиш учун (имом) қилинган. У такбир айтса, такбир айтинглар; рукуъ қилса, рукуъ қилинглар», дедилар. Суфён бир марта (шундай) деди: «Сажда қилса, сажда қилинглар; ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹Роббана ва лакал-ҳамд› денглар; ўтирган ҳолда намоз ўқиса, барчангиз ўтирган ҳолда ўқинглар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ السَّاعَةِ، فَقَالَ: «مَا أَعْدَدْتَ لَهَا؟» قَالَ: مَا أَعْدَدْتُ لَهَا كَبِيرَ شَيْءٍ وَلَكِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. قَالَ: «الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ». وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً أُخْرَى: «أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan qiyomat haqida soʻradi. U zot: «Unga nima tayyorlading?» dedilar. U: «Unga katta bir narsa tayyorlaganim yoʻq, lekin men Allohni va Uning Rasulini sevaman», dedi. U zot: «Kishi oʻzi sevgan (zot) bilan birga boʻladi», dedilar. Sufyon boshqa bir marta: «Sen oʻzing sevgan (zot) bilan birgasan», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан қиёмат ҳақида сўради. У зот: «Унга нима тайёрладинг?» дедилар. У: «Унга катта бир нарса тайёрлаганим йўқ, лекин мен Аллоҳни ва Унинг Расулини севаман», деди. У зот: «Киши ўзи севган (зот) билан бирга бўлади», дедилар. Суфён бошқа бир марта: «Сен ўзинг севган (зот) билан биргасан», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا حَضَرَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتِ الصَّلَاةُ، فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kechki ovqat tortilib, namozga iqoma aytilsa, avval kechki ovqatdan boshlanglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кечки овқат тортилиб, намозга иқома айтилса, аввал кечки овқатдан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعَهُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ: قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا ابْنُ عَشْرٍ، وَمَاتَ وَأَنَا ابْنُ عِشْرِينَ، وَكُنَّ أُمَّهَاتِي تَحُثُّنِي عَلَى خِدْمَتِهِ. فَدَخَلَ عَلَيْنَا، فَحَلَبْنَا لَهُ مِنْ شَاةٍ دَاجِنٍ، وَشِيبَ لَهُ مِنْ بِئْرٍ فِي الدَّارِ، وَأَعْرَابِيٌّ عَنْ يَمِينِهِ وَأَبُو بَكْرٍ عَنْ يَسَارِهِ وَعُمَرُ نَاحِيَةً. فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَقَالَ عُمَرُ: أَعْطِ أَبَا بَكْرٍ. فَنَاوَلَ الْأَعْرَابِيَّ، وَقَالَ: «الْأَيْمَنُ فَالْأَيْمَنُ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (Madinaga) kelganlarida men oʻn yoshda edim, u zot vafot etganlarida esa yigirma yoshda edim. Onalarim meni u zotga xizmat qilishga undar edilar. Bas, u zot bizning huzurimizga kirdilar, biz u zotga uy hayvoni boʻlgan bir qoʻydan sut sogʻdik va uydagi quduqdan olingan suv unga aralashtirildi. U zotning oʻng tomonlarida bir aʼrobiy, chap tomonlarida Abu Bakr, bir chetda esa Umar bor edi. Rasululloh ﷺ ichdilar. Shunda Umar: «Abu Bakrga bering», dedi. Ammo u zot (idishni) aʼrobiyga uzatdilar va: «Oʻngdagiga, keyin oʻngdagiga», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (Мадинага) келганларида мен ўн ёшда эдим, у зот вафот этганларида эса йигирма ёшда эдим. Оналарим мени у зотга хизмат қилишга ундар эдилар. Бас, у зот бизнинг ҳузуримизга кирдилар, биз у зотга уй ҳайвони бўлган бир қўйдан сут соғдик ва уйдаги қудуқдан олинган сув унга аралаштирилди. У зотнинг ўнг томонларида бир аъробий, чап томонларида Абу Бакр, бир четда эса Умар бор эди. Расулуллоҳ ﷺ ичдилар. Шунда Умар: «Абу Бакрга беринг», деди. Аммо у зот (идишни) аъробийга узатдилар ва: «Ўнгдагига, кейин ўнгдагига», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْلَمَ عَلَى صَفِيَّةَ بِتَمْرٍ وَسَوِيقٍ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Safiyya uchun xurmo va saviq (qovurilgan un) bilan valima qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Сафийя учун хурмо ва савиқ (қовурилган ун) билан валима қилдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ: سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ مَيْسَرَةَ، وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُهُمَا يَقُولَانِ: سَمِعْنَا أَنَسًا يَقُولُ: «صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ أَرْبَعًا، وَبِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ bilan Madinada toʻrt (rakat), Zulhulayfada esa ikki rakat namoz oʻqidim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ билан Мадинада тўрт (ракат), Зулҳулайфада эса икки ракат намоз ўқидим».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، سَمِعَ أَنَسًا يُحَدِّثُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: «يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلَاثٌ: أَهْلُهُ، وَمَالُهُ، وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى وَاحِدٌ: يَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ، وَيَبْقَى عَمَلُهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Mayyitga uchta (narsa) ergashadi: ahli, moli va amali. Ulardan ikkitasi qaytadi, bittasi qoladi: ahli va moli qaytadi, amali esa qoladi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Маййитга учта (нарса) эргашади: аҳли, моли ва амали. Улардан иккитаси қайтади, биттаси қолади: аҳли ва моли қайтади, амали эса қолади».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ عَمِّهِ أَنَسٍ قَالَ: «صَلَّيْتُ أَنَا وَيَتِيمٌ كَانَ عِنْدَنَا فِي الْبَيْتِ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً: فِي بَيْتِنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَتَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي دَارِهِمْ، وَصَلَّتْ أُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَنَا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men va uyimizda boʻlgan bir yetim — Sufyon bir marta: «bizning uyimizda», dedi — Rasululloh ﷺning orqalarida namoz oʻqidik. Rasululloh ﷺ ularning uylariga kelgan edilar. Ummu Sulaym esa bizning orqamizda namoz oʻqidi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ва уйимизда бўлган бир етим — Суфён бир марта: «бизнинг уйимизда», деди — Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида намоз ўқидик. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг уйларига келган эдилар. Умму Сулайм эса бизнинг орқамизда намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ ذَنُوبًا أَوْ سَجْلًا مِنَ الْمَاءِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy kelib, masjidga siydi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning ustiga bir chelak yoki bir idish suv toʻkinglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий келиб, масжидга сийди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг устига бир челак ёки бир идиш сув тўкинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: دَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَالَ، فَنَهَوْهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَعُوهُ»، وَأَمَرَ أَنْ يُصَبَّ عَلَيْهِ أَوْ أُهَرِيقَ الْمَاءُ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir aʼrobiy masjidga kirib siydi, odamlar esa uni toʻxtatmoqchi boʻldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyib beringlar», dedilar va uning ustiga suv quyishni buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир аъробий масжидга кириб сийди, одамлар эса уни тўхтатмоқчи бўлдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйиб беринглар», дедилар ва унинг устига сув қуйишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «مَا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى سَرِيَّةٍ مَا وَجَدَ عَلَيْهِمْ، كَانُوا يُسَمَّوْنَ الْقُرَّاءَ». قَالَ سُفْيَانُ: «نَزَلَ فِيهِمْ: ‹بَلِّغُوا قَوْمَنَا عَنَّا أَنَّا قَدْ رَضِينَا وَرَضِيَ عَنَّا›». قِيلَ لِسُفْيَانَ: فِيمَنْ نَزَلَتْ؟ قَالَ: «فِي أَهْلِ بِئْرِ مَعُونَةَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ hech bir sariyya uchun ular uchun qaygʻurganchalik qaygʻurmadilar; ular ‹qurro› deb atalar edi». Sufyon aytdi: «Ular haqida: ‹Qavmimizga bizdan yetkazinglar: biz rozi boʻldik va U bizdan rozi boʻldi› (degan soʻz) nozil boʻlgan». Sufyondan: «U kimlar haqida nozil boʻlgan?» deb soʻralganda, u: «Biʼri Maʼuna ahli haqida», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳеч бир сарийя учун улар учун қайғурганчалик қайғурмадилар; улар ‹қурро› деб аталар эди». Суфён айтди: «Улар ҳақида: ‹Қавмимизга биздан етказинглар: биз рози бўлдик ва У биздан рози бўлди› (деган сўз) нозил бўлган». Суфёндан: «У кимлар ҳақида нозил бўлган?» деб сўралганда, у: «Биъри Маъуна аҳли ҳақида», деди.

قُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ: سَمِعْتُ عَاصِمًا قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُ: «مَا وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ مَا وَجَدَ عَلَى السَّبْعِينَ الَّذِينَ أُصِيبُوا بِبِئْرِ مَعُونَةَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Biʼri Maʼunada halok boʻlgan yetmish (kishi) uchun qaygʻurganchalik hech narsa uchun qaygʻurmadilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Биъри Маъунада ҳалок бўлган етмиш (киши) учун қайғурганчалик ҳеч нарса учун қайғурмадилар».

قُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ: سَمِعْتُ عَاصِمًا، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «حَالَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ فِي دَارِنَا». قَالَ سُفْيَانُ: «كَأَنَّهُ يَقُولُ: آخَى».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizning uyimizda muhojirlar bilan ansorlar oʻrtasida ittifoq (hilf) tuzdilar». Sufyon aytdi: «Goʻyo u: ‹birodar qildilar›, demoqchi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизнинг уйимизда муҳожирлар билан ансорлар ўртасида иттифоқ (ҳилф) туздилар». Суфён айтди: «Гўё у: ‹биродар қилдилар›, демоқчи».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ، وَكَانَ لَهُ حَادٍ يُقَالُ لَهُ: أَنْجَشَةُ، وَكَانَتْ أُمُّ أَنَسٍ مَعَهُمْ. فَقَالَ: «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ بِالْقَوَارِيرِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safarda edilar, u zotning Anjasha deb ataladigan hidosi (tuya haydovchisi) bor edi. Anasning onasi ham ular bilan birga edi. Shunda u zot: «Ey Anjasha, shisha idishlarni (asta) hayda», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафарда эдилар, у зотнинг Анжаша деб аталадиган ҳидоси (туя ҳайдовчиси) бор эди. Анаснинг онаси ҳам улар билан бирга эди. Шунда у зот: «Эй Анжаша, шиша идишларни (аста) ҳайда», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ: سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي بِالْبَيْدَاءِ: «لَبَّيْكَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ مَعًا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺning Baydoda: «Labbayka biʼumratin va hajjatan maʼan» (Umra va haj bilan birga, labbayk), deb talbiya aytayotganlarini eshitdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺнинг Байдода: «Лаббайка биъумратин ва ҳажжатан маъан» (Умра ва ҳаж билан бирга, лаббайк), деб талбия айтаётганларини эшитди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: أَهْدَى أُكَيْدِرُ دُومَةَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي حُلَّةً فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ حُسْنِهَا. فَقَالَ: «لَمَنَادِيلُ سَعْدٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ أَوْ أَحْسَنُ مِنْهَا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Dumaning (hokimi) Ukaydir Nabiy ﷺga bir hulla (kiyim) hadya qildi, odamlar uning goʻzalligidan hayratlandilar. Shunda u zot: «Saʼdning jannatdagi roʻmolchalari bundan yaxshiroq — yoki goʻzalroqdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Думанинг (ҳокими) Укайдир Набий ﷺга бир ҳулла (кийим) ҳадя қилди, одамлар унинг гўзаллигидан ҳайратландилар. Шунда у зот: «Саъднинг жаннатдаги рўмолчалари бундан яхшироқ — ёки гўзалроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ قَالَ: قَالَ ثَابِتٌ لِأَنَسٍ: يَا أَنَسُ، مَسِسْتَ يَدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِكَ؟ قَالَ: «نَعَمْ». قَالَ: «أَرِنِي أُقَبِّلُهَا».

Ibn Judʼondan rivoyat qilinadi: Sobit Anasga: «Ey Anas, sen Rasululloh ﷺning qoʻllarini oʻz qoʻling bilan ushlaganmisan?» dedi. U: «Ha», dedi. (Sobit): «Uni menga koʻrsat, oʻpay», dedi.Ибн Жудъондан ривоят қилинади: Собит Анасга: «Эй Анас, сен Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларини ўз қўлинг билан ушлаганмисан?» деди. У: «Ҳа», деди. (Собит): «Уни менга кўрсат, ўпай», деди.

قُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ: سَمِعْتُ ابْنَ جُدْعَانَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَصَوْتُ أَبِي طَلْحَةَ فِي الْجَيْشِ خَيْرٌ مِنْ فِئَةٍ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Abu Talhaning qoʻshindagi ovozi bir jamoadan yaxshiroqdir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Абу Талҳанинг қўшиндаги овози бир жамоадан яхшироқдир».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ: سَمِعَ قَاسِمٌ الرَّحَّالُ أَنَسًا يَقُولُ: دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرِبًا لِبَنِي النَّجَّارِ كَأَنَّهُ يَقْضِي فِيهَا حَاجَةً، فَخَرَجَ إِلَيْنَا مَذْعُورًا أَوْ فَزِعًا، وَقَالَ: «لَوْلَا أَنْ لَا تَدَافَنُوا، لَسَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ مِنْ عَذَابِ أَهْلِ الْقُبُورِ مَا أَسْمَعَنِي».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Banun Najjorga tegishli bir vayronaga, goʻyo hojat chiqarish uchun kirdilar. Soʻng bizning oldimizga qoʻrqqan yoki hovliqqan holda chiqdilar va: «Agar bir-biringizni dafn qilmay qoʻyishingizdan (qoʻrqmaganimda), Allohdan qabr ahlining azobidan menga eshittirgan narsasini sizlarga ham eshittirishini soʻragan boʻlardim», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Банун Нажжорга тегишли бир вайронага, гўё ҳожат чиқариш учун кирдилар. Сўнг бизнинг олдимизга қўрққан ёки ҳовлиққан ҳолда чиқдилар ва: «Агар бир-бирингизни дафн қилмай қўйишингиздан (қўрқмаганимда), Аллоҳдан қабр аҳлининг азобидан менга эшиттирган нарсасини сизларга ҳам эшиттиришини сўраган бўлардим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ قَالَ: سَمِعْتُ الْمُخْتَارَ بْنَ فُلْفُلٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الشُّرْبِ فِي الْأَوْعِيَةِ، فَقَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمُزَفَّتَةِ، وَقَالَ: «كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ». قُلْتُ: وَمَا الْمُزَفَّتَةُ؟ قَالَ: «الْمُقَيَّرَةُ».

Muxtor ibn Fulfuldan rivoyat qilinadi: Men Anas ibn Molikdan idishlarda ichish haqida soʻradim. U: Rasululloh ﷺ muzaffatadan qaytardilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar, dedi. Men: «Muzaffata nima?» dedim. U: «Ichi qora smola bilan suvalgan (idish)», dedi.Мухтор ибн Фулфулдан ривоят қилинади: Мен Анас ибн Моликдан идишларда ичиш ҳақида сўрадим. У: Расулуллоҳ ﷺ музаффатадан қайтардилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар, деди. Мен: «Музаффата нима?» дедим. У: «Ичи қора смола билан сувалган (идиш)», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa, doʻzaxdan oʻrnini hozirlab olaversin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса, дўзахдан ўрнини ҳозирлаб олаверсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ مُتَعَمِّدًا» قَالَهُ مَرَّتَيْنِ وَقَالَ مَرَّةً: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga yolgʻon nisbat bersa, doʻzaxdan oʻrnini hozirlab olaversin — atayin (qilgan boʻlsa)», dedilar. Buni ikki marta aytdilar. Bir marta esa: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга ёлғон нисбат берса, дўзахдан ўрнини ҳозирлаб олаверсин — атайин (қилган бўлса)», дедилар. Буни икки марта айтдилар. Бир марта эса: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا مِسْحَاجٌ الضَّبِّيُّ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: «كُنَّا إِذَا كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ، فَقُلْنَا: زَالَتِ الشَّمْسُ أَوْ لَمْ تَزُلْ، صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ ارْتَحَلَ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bilan safarda boʻlganimizda, biz: ‹Quyosh ogʻdimi yoki ogʻmadimi?› desak (ham), u zot peshinni oʻqib, soʻng yoʻlga tushar edilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ билан сафарда бўлганимизда, биз: ‹Қуёш оғдими ёки оғмадими?› десак (ҳам), у зот пешинни ўқиб, сўнг йўлга тушар эдилар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ وَالْهَرَمِ، وَالْبُخْلِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday der edilar: «Allohim, men ojizlikdan va dangasalikdan, qoʻrqoqlikdan va keksalikdan, baxillikdan va qabr azobidan Senga panoh keltiraman; hayot va mamot fitnasidan ham Senga panoh keltiraman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, мен ожизликдан ва дангасаликдан, қўрқоқликдан ва кексаликдан, бахилликдан ва қабр азобидан Сенга паноҳ келтираман; ҳаёт ва мамот фитнасидан ҳам Сенга паноҳ келтираман».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَقَارِبَةً وَصَلَاةُ أَبِي بَكْرٍ، حَتَّى مَدَّ عُمَرُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning namozlari bilan Abu Bakrning namozi bir-biriga yaqin edi, toki Umar bomdod namozini choʻzgunicha».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари билан Абу Бакрнинг намози бир-бирига яқин эди, токи Умар бомдод намозини чўзгунича».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ شَعْرُ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺning sochlari quloqlarining yarmigacha yetar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺнинг сочлари қулоқларининг ярмигача етар эди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ... فَأَمَرَ بِلَالًا حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ فَأَقَامَ الصَّلَاةَ، ثُمَّ أَسْفَرَ مِنَ الْغَدِ حَتَّى أَسْفَرَ، ثُمَّ قَالَ: «أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الْغَدَاةِ؟ مَا بَيْنَ هَاتَيْنِ أَوْ قَالَ: هَذَيْنِ وَقْتٌ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan bomdod namozining vaqti haqida soʻraldi... Bas, u zot tong otganda Bilolga buyurdilar, u iqoma aytdi. Ertasi kuni esa (osmon) ravshanlashgunicha kechiktirdilar, soʻng: «Bomdod namozining vaqti haqida soʻragan (kishi) qani? Mana shu ikkisining orasi vaqtdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўралди... Бас, у зот тонг отганда Билолга буюрдилар, у иқома айтди. Эртаси куни эса (осмон) равшанлашгунича кечиктирдилар, сўнг: «Бомдод намозининг вақти ҳақида сўраган (киши) қани? Мана шу иккисининг ораси вақтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقُلْنَا: حَدِّثْنَا بِمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ حُرِّمَ عَلَى النَّارِ، وَحُرِّمَتِ النَّارُ عَلَيْهِ: إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَحُبُّ اللَّهِ، وَأَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ فَيُحْرَقَ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ فِي الْكُفْرِ».

Navfal ibn Masʼuddan rivoyat qilinadi: Biz Anas ibn Molikning huzuriga kirdik va: «Bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangni aytib ber», dedik. U: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim, dedi: «Uch (xislat) borki, kimda ular boʻlsa, u doʻzaxga harom qilinadi va doʻzax ham unga harom qilinadi: Allohga iymon keltirish, Allohni sevish hamda oʻtga tashlanib yonish uning uchun kufrga qaytishdan koʻra sevimliroq boʻlishi».Навфал ибн Масъуддан ривоят қилинади: Биз Анас ибн Моликнинг ҳузурига кирдик ва: «Бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангни айтиб бер», дедик. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим, деди: «Уч (хислат) борки, кимда улар бўлса, у дўзахга ҳаром қилинади ва дўзах ҳам унга ҳаром қилинади: Аллоҳга иймон келтириш, Аллоҳни севиш ҳамда ўтга ташланиб ёниш унинг учун куфрга қайтишдан кўра севимлироқ бўлиши».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَائِطٍ لِبَنِي النَّجَّارِ، فَسَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ. فَقَالَ: «مَتَى مَاتَ صَاحِبُ هَذَا الْقَبْرِ؟» قَالُوا: مَاتَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ. فَقَالَ: «لَوْلَا أَنْ لَا تَدَافَنُوا، لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Banun Najjorning bir bogʻi yonidan oʻtdilar va bir qabrdan ovoz eshitdilar. U zot: «Bu qabr sohibi qachon vafot etgan?» dedilar. Ular: «Johiliyatda vafot etgan», dedilar. U zot: «Agar bir-biringizni dafn qilmay qoʻyishingizdan (qoʻrqmaganimda), Allohdan qabr azobini sizlarga eshittirishini soʻragan boʻlardim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Банун Нажжорнинг бир боғи ёнидан ўтдилар ва бир қабрдан овоз эшитдилар. У зот: «Бу қабр соҳиби қачон вафот этган?» дедилар. Улар: «Жоҳилиятда вафот этган», дедилар. У зот: «Агар бир-бирингизни дафн қилмай қўйишингиздан (қўрқмаганимда), Аллоҳдан қабр азобини сизларга эшиттиришини сўраган бўлардим», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ، فَقَالَ: «مَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ، وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ».

Humayd aytdi: Anasdan Nabiy ﷺning kechasi (oʻqigan) namozlari haqida soʻraldi. U: «Biz u zotni namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik; uxlayotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik», dedi.Ҳумайд айтди: Анасдан Набий ﷺнинг кечаси (ўқиган) намозлари ҳақида сўралди. У: «Биз у зотни намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик; ухлаётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ، ثُمَّ يَجِيءُ أَحَدُنَا إِلَى بَنِي سَلِمَةَ، وَهُوَ يَرَى مَوَاقِعَ نَبْلِهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan shom namozini oʻqir edik, soʻng birimiz Banu Salima (mahallasi)ga borar va (hamon) oʻqi tushadigan joyni koʻrib turar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан шом намозини ўқир эдик, сўнг биримиз Бану Салима (маҳалласи)га борар ва (ҳамон) ўқи тушадиган жойни кўриб турар эди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ لِأَبِي طَلْحَةَ ابْنٌ يُقَالُ لَهُ: أَبُو عُمَيْرٍ، فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضَاحِكُهُ. قَالَ: فَرَآهُ حَزِينًا، فَقَالَ: «يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning Abu Umayr deb ataladigan bir oʻgʻli bor edi, Nabiy ﷺ u bilan hazillashar edilar. (Anas) dedi: Bir kuni u zot uni gʻamgin holda koʻrdilar va: «Ey Abu Umayr, nugʻayr (kichkina qushcha) nima boʻldi?» dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг Абу Умайр деб аталадиган бир ўғли бор эди, Набий ﷺ у билан ҳазиллашар эдилар. (Анас) деди: Бир куни у зот уни ғамгин ҳолда кўрдилар ва: «Эй Абу Умайр, нуғайр (кичкина қушча) нима бўлди?» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ، فَقَالَ: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ ثَمَرَةِ النَّخْلِ حَتَّى تَزْهُوَ». قِيلَ لِأَنَسٍ: مَا تَزْهُو؟ قَالَ: «تَحْمَرُّ».

Humayd aytdi: Anasdan meva sotish haqida soʻraldi. U: «Rasululloh ﷺ xurmo mevasini yetilgunicha sotishdan qaytardilar», dedi. Anasdan: «Yetilishi nima?» deb soʻraldi. U: «Qizaradi», dedi.Ҳумайд айтди: Анасдан мева сотиш ҳақида сўралди. У: «Расулуллоҳ ﷺ хурмо мевасини етилгунича сотишдан қайтардилар», деди. Анасдан: «Етилиши нима?» деб сўралди. У: «Қизаради», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ: «مَنْ يَنْظُرُ مَا فَعَلَ أَبُو جَهْلٍ؟» فَانْطَلَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، فَوَجَدَ ابْنَيْ عَفْرَاءَ قَدْ ضَرَبَاهُ حَتَّى بَرَدَ، فَأَخَذَ بِلِحْيَتِهِ فَقَالَ: أَنْتَ أَبُو جَهْلٍ؟ فَقَالَ: «وَهَلْ فَوْقَ رَجُلٍ قَتَلْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَهُ قَوْمُهُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kuni: «Kim Abu Jahl nima boʻlganini borib koʻradi?» dedilar. Shunda Ibn Masʼud bordi va uni Afroning ikki oʻgʻli urib, (joni chiqib) sovib qolgan holda topdi. U uning soqolidan ushlab: «Sen Abu Jahlmisan?» dedi. U: «Sizlar oʻldirgan — yoki qavmi oʻldirgan — bir kishidan yuksakroq (odam) ham bormi?» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни: «Ким Абу Жаҳл нима бўлганини бориб кўради?» дедилар. Шунда Ибн Масъуд борди ва уни Афронинг икки ўғли уриб, (жони чиқиб) совиб қолган ҳолда топди. У унинг соқолидан ушлаб: «Сен Абу Жаҳлмисан?» деди. У: «Сизлар ўлдирган — ёки қавми ўлдирган — бир кишидан юксакроқ (одам) ҳам борми?» деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ: «مَنْ يَنْظُرُ مَا فَعَلَ أَبُو جَهْلٍ؟» قَالَ: فَانْطَلَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، فَوَجَدَهُ قَدْ ضَرَبَهُ ابْنَا عَفْرَاءَ حَتَّى بَرَكَ. فَأَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَقَالَ: أَنْتَ أَبُو جَهْلٍ؟ قَالَ: «وَهَلْ فَوْقَ رَجُلٍ قَتَلَهُ قَوْمُهُ أَوْ قَتَلْتُمُوهُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kuni: «Kim Abu Jahl nima boʻlganini borib koʻradi?» dedilar. (Anas) dedi: Ibn Masʼud bordi va uni Afroning ikki oʻgʻli urib, choʻkkalab qolgan holda topdi. U uning soqolidan ushlab: «Sen Abu Jahlmisan?» dedi. U: «Qavmi oʻldirgan — yoki sizlar oʻldirgan — bir kishidan yuksakroq (odam) ham bormi?» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни: «Ким Абу Жаҳл нима бўлганини бориб кўради?» дедилар. (Анас) деди: Ибн Масъуд борди ва уни Афронинг икки ўғли уриб, чўккалаб қолган ҳолда топди. У унинг соқолидан ушлаб: «Сен Абу Жаҳлмисан?» деди. У: «Қавми ўлдирган — ёки сизлар ўлдирган — бир кишидан юксакроқ (одам) ҳам борми?» деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} [آل عمران: 92] وَ{مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا} [البقرة: 245]. قَالَ أَبُو طَلْحَةَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، حَائِطِي الَّذِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا. وَاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْتُ أَنْ أُسِرَّهَا لَمْ أُعْلِنْهَا. فَقَالَ: «اجْعَلْهُ فِي فُقَرَاءِ أَهْلِكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, ezgulikka erisha olmaysiz» (Oli Imron, 92) va «Kim Allohga qarzi hasana beradi?» (Baqara, 245) (oyatlari) nozil boʻlganda, Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, falon joydagi bogʻim (sadaqadir). Allohga qasamki, agar uni sir tuta olsam edi, oshkor qilmagan boʻlardim», dedi. U zot: «Uni ahlingdan boʻlgan faqirlarga ber», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, эзгуликка эриша олмайсиз» (Оли Имрон, 92) ва «Ким Аллоҳга қарзи ҳасана беради?» (Бақара, 245) (оятлари) нозил бўлганда, Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалон жойдаги боғим (садақадир). Аллоҳга қасамки, агар уни сир тута олсам эди, ошкор қилмаган бўлардим», деди. У зот: «Уни аҳлингдан бўлган фақирларга бер», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الدَّجَّالَ أَعْوَرُ بِعَيْنِ الشِّمَالِ، عَلَيْهَا ظَفَرَةٌ غَلِيظَةٌ، مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ: كَافِرٌ أَوْ قَالَ: كَفَرَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta Dajjol chap koʻzi koʻrdir, uning ustida qalin parda bor. Ikki koʻzi orasida esa: ‹kofir› — yoki: ‹kufr keltirdi› — deb yozilgandir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта Дажжол чап кўзи кўрдир, унинг устида қалин парда бор. Икки кўзи орасида эса: ‹кофир› — ёки: ‹куфр келтирди› — деб ёзилгандир».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا أَنَا بِنَهْرٍ حَافَتَاهُ خِيَامُ اللُّؤْلُؤِ، فَضَرَبْتُ بِيَدِي فِي مَجْرَى الْمَاءِ، فَإِذَا مِسْكٌ أَذْفَرُ. قُلْتُ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَذَا؟ قَالَ: هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ أَوْ أَعْطَاكَ رَبُّكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Men jannatga kirdim, mana, ikki qirgʻogʻida marvarid chodirlar boʻlgan bir daryo (oldida) edim. Qoʻlimni suv oqayotgan joyga urdim, u esa xushboʻy mushk ekan. Men: ‹Ey Jibril, bu nima?› dedim. U: ‹Bu — Alloh senga bergan, yoki Robbing senga bergan Kavsardir›, dedi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Мен жаннатга кирдим, мана, икки қирғоғида марварид чодирлар бўлган бир дарё (олдида) эдим. Қўлимни сув оқаётган жойга урдим, у эса хушбўй мушк экан. Мен: ‹Эй Жибрил, бу нима?› дедим. У: ‹Бу — Аллоҳ сенга берган, ёки Роббинг сенга берган Кавсардир›, деди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْهَرَمِ وَالْبُخْلِ، وَالْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ». وَقَدْ ذَكَرَ فِيهِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتَ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday der edilar: «Allohim, men ojizlikdan, dangasalikdan, keksalikdan, baxillikdan va qoʻrqoqlikdan Senga panoh keltiraman, qabr azobidan hamda hayot va mamotning fitnasidan Senga panoh keltiraman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, мен ожизликдан, дангасаликдан, кексаликдан, бахилликдан ва қўрқоқликдан Сенга паноҳ келтираман, қабр азобидан ҳамда ҳаёт ва мамотнинг фитнасидан Сенга паноҳ келтираман».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: عَطَسَ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَشَمَّتَ أَوْ سَمَّتَ أَحَدَهُمَا. فَقِيلَ لَهُ: رَجُلَانِ عَطِسَا، فَشَمَّتَّ أَحَدَهُمَا؟ فَقَالَ: «إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَإِنَّ ذَاكَ لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ». قَالَ يَحْيَى: وَرُبَّمَا قَالَ: «هَذَا» أَوْ نَحْوَهُ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlarida ikki kishi aksirdi, u zot ulardan biriga duo qildilar. U zotga: «Ikki kishi aksirgan edi, siz ulardan biriga duo qildingizmi?» deyildi. U zot: «Bu (kishi) Allohga hamd aytdi, ana u esa Allohga hamd aytmadi», dedilar. Yahyo aytdi: Baʼzan u: «bu», yoki shunga oʻxshash (soʻz) der edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларида икки киши аксирди, у зот улардан бирига дуо қилдилар. У зотга: «Икки киши аксирган эди, сиз улардан бирига дуо қилдингизми?» дейилди. У зот: «Бу (киши) Аллоҳга ҳамд айтди, ана у эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар. Яҳё айтди: Баъзан у: «бу», ёки шунга ўхшаш (сўз) дер эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ وَرْدَانَ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ ذَاتَ يَوْمٍ: «مَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ جَنَازَةً؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ عَادَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ مَرِيضًا؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ تَصَدَّقَ الْيَوْمَ؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ صَائِمًا؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «وَجَبَتْ، وَجَبَتْ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ sahobalariga: «Bugun qaysingiz janozada hozir boʻldi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun qaysingiz bemor koʻrgani bordi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun kim sadaqa qildi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun qaysingiz roʻzador holda tongni qarshiladi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. Shunda u zot: «Vojib boʻldi, vojib boʻldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига: «Бугун қайсингиз жанозада ҳозир бўлди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун қайсингиз бемор кўргани борди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун ким садақа қилди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун қайсингиз рўзадор ҳолда тонгни қаршилади?» дедилар. Умар: «Мен», деди. Шунда у зот: «Вожиб бўлди, вожиб бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ امْرَأَةً لَقِيَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً. قَالَ: «يَا أُمَّ فُلَانٍ، اجْلِسِي فِي أَيِّ نَوَاحِي السِّكَكِ شِئْتِ، أَجْلِسْ إِلَيْكِ». قَالَ: فَقَعَدَتْ، فَقَعَدَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَضَتْ حَاجَتَهَا.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Madina koʻchalaridan birida Nabiy ﷺni uchratib: «Ey Allohning Rasuli, sizdan bir hojatim bor», dedi. U zot: «Ey falonchining onasi, koʻchaning qaysi chekkasiga xohlasang oʻtir, men ham sening yoningda oʻtiraman», dedilar. (Anas) dedi: Bas, u oʻtirdi, Rasululloh ﷺ ham u hojatini bitirgunicha uning yonida oʻtirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Мадина кўчаларидан бирида Набий ﷺни учратиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздан бир ҳожатим бор», деди. У зот: «Эй фалончининг онаси, кўчанинг қайси чеккасига хоҳласанг ўтир, мен ҳам сенинг ёнингда ўтираман», дедилар. (Анас) деди: Бас, у ўтирди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам у ҳожатини битиргунича унинг ёнида ўтирдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَعْجَبُوا بِأَحَدٍ، حَتَّى تَنْظُرُوا بِمَ يُخْتَمُ لَهُ، فَإِنَّ الْعَامِلَ يَعْمَلُ زَمَانًا مِنْ عُمْرِهِ، أَوْ بُرْهَةً مِنْ دَهْرِهِ، بِعَمَلٍ صَالِحٍ، لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ، ثُمَّ يَتَحَوَّلُ فَيَعْمَلُ عَمَلًا سَيِّئًا، وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَعْمَلُ الْبُرْهَةَ مِنْ دَهْرِهِ بِعَمَلٍ سَيِّئٍ، لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ النَّارَ، ثُمَّ يَتَحَوَّلُ فَيَعْمَلُ عَمَلًا صَالِحًا، وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا اسْتَعْمَلَهُ قَبْلَ مَوْتِهِ». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ؟ قَالَ: «يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ، ثُمَّ يَقْبِضُهُ عَلَيْهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «(Umrining) oxiri nima bilan tugashini koʻrmagunicha hech kimdan hayratlanmasligingiz (yaxshiroqdir). Chunki amal qiluvchi umrining bir muddatini yoki zamonining bir qismini shunday solih amal bilan oʻtkazadiki, agar shu holda oʻlsa, jannatga kirar edi; soʻng u oʻzgarib, yomon amal qiladi. Va banda zamonining bir qismini shunday yomon amal bilan oʻtkazadiki, agar shu holda oʻlsa, doʻzaxga kirar edi; soʻng u oʻzgarib, solih amal qiladi. Alloh bir banda haqida yaxshilik istasa, oʻlimidan oldin uni (amalga) ishlatadi». Ular: «Ey Allohning Rasuli, uni qanday ishlatadi?» dedilar. U zot: «Uni solih amalga muvaffaq qiladi, soʻng shu (amal) uzra jonini oladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «(Умрининг) охири нима билан тугашини кўрмагунича ҳеч кимдан ҳайратланмаслигингиз (яхшироқдир). Чунки амал қилувчи умрининг бир муддатини ёки замонининг бир қисмини шундай солиҳ амал билан ўтказадики, агар шу ҳолда ўлса, жаннатга кирар эди; сўнг у ўзгариб, ёмон амал қилади. Ва банда замонининг бир қисмини шундай ёмон амал билан ўтказадики, агар шу ҳолда ўлса, дўзахга кирар эди; сўнг у ўзгариб, солиҳ амал қилади. Аллоҳ бир банда ҳақида яхшилик истаса, ўлимидан олдин уни (амалга) ишлатади». Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни қандай ишлатади?» дедилар. У зот: «Уни солиҳ амалга муваффақ қилади, сўнг шу (амал) узра жонини олади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلًا كَانَ يَكْتُبُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَقَدْ كَانَ قَرَأَ الْبَقَرَةَ، وَآلَ عِمْرَانَ، وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا قَرَأَ الْبَقَرَةَ، وَآلَ عِمْرَانَ، جَدَّ فِينَا، يَعْنِي عَظُمَ، فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْلِي عَلَيْهِ غَفُورًا رَحِيمًا، فَيَكْتُبُ عَلِيمًا حَكِيمًا، فَيَقُولُ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اكْتُبْ كَذَا وَكَذَا، اكْتُبْ كَيْفَ شِئْتَ»، وَيُمْلِي عَلَيْهِ عَلِيمًا حَكِيمًا، فَيَقُولُ: أَكْتُبُ سَمِيعًا بَصِيرًا؟ فَيَقُولُ: «اكْتُبْ كَيْفَ شِئْتَ». فَارْتَدَّ ذَلِكَ الرَّجُلُ عَنِ الْإِسْلَامِ، فَلَحِقَ بِالْمُشْرِكِينَ، وَقَالَ: أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِمُحَمَّدٍ، إِنْ كُنْتُ لَأَكْتُبُ كَيْفَمَا شِئْتُ، فَمَاتَ ذَلِكَ الرَّجُلُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْأَرْضَ لَمْ تَقْبَلْهُ». وَقَالَ أَنَسٌ: فَحَدَّثَنِي أَبُو طَلْحَةَ أَنَّهُ أَتَى الْأَرْضَ الَّتِي مَاتَ فِيهَا ذَلِكَ الرَّجُلُ، فَوَجَدَهُ مَنْبُوذًا، فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ: مَا شَأْنُ هَذَا الرَّجُلِ؟ قَالُوا: قَدْ دَفَنَّاهُ مِرَارًا فَلَمْ تَقْبَلْهُ الْأَرْضُ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga (vahiyni) yozib turar edi. U Baqara va Oli Imronni oʻqigan edi. Bizning oramizda kim Baqara va Oli Imronni oʻqisa, ulugʻ (obroʻli) hisoblanar edi. Nabiy ﷺ unga «gʻafuran rahiman» deb aytib turar edilar, u esa «aliman hakiman» deb yozar edi. Nabiy ﷺ unga: «Ana shunday yoz, xohlaganingcha yoz», der edilar. Yana unga «aliman hakiman» deb aytsalar, u: «‹Samiʼan basiran› deb yozaymi?» der edi. U zot: «Xohlaganingcha yoz», der edilar. Soʻng oʻsha kishi Islomdan qaytdi va mushriklarga qoʻshilib: «Men Muhammadni sizlardan koʻra yaxshiroq bilaman, men xohlaganimcha yozar edim», dedi. Bas, oʻsha kishi oʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta yer uni qabul qilmadi», dedilar. Anas dedi: Menga Abu Talha aytib berdiki, u oʻsha kishi oʻlgan yerga borgan va uni (ochiq) tashlangan holda topgan. Abu Talha: «Bu kishining holi nima?» dedi. Ular: «Biz uni bir necha marta dafn qildik, ammo yer uni qabul qilmadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга (ваҳийни) ёзиб турар эди. У Бақара ва Оли Имронни ўқиган эди. Бизнинг орамизда ким Бақара ва Оли Имронни ўқиса, улуғ (обрўли) ҳисобланар эди. Набий ﷺ унга «ғафуран раҳиман» деб айтиб турар эдилар, у эса «алиман ҳакиман» деб ёзар эди. Набий ﷺ унга: «Ана шундай ёз, хоҳлаганингча ёз», дер эдилар. Яна унга «алиман ҳакиман» деб айтсалар, у: «‹Самиъан басиран› деб ёзайми?» дер эди. У зот: «Хоҳлаганингча ёз», дер эдилар. Сўнг ўша киши Исломдан қайтди ва мушрикларга қўшилиб: «Мен Муҳаммадни сизлардан кўра яхшироқ биламан, мен хоҳлаганимча ёзар эдим», деди. Бас, ўша киши ўлди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта ер уни қабул қилмади», дедилар. Анас деди: Менга Абу Талҳа айтиб бердики, у ўша киши ўлган ерга борган ва уни (очиқ) ташланган ҳолда топган. Абу Талҳа: «Бу кишининг ҳоли нима?» деди. Улар: «Биз уни бир неча марта дафн қилдик, аммо ер уни қабул қилмади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ بِالْبَقِيعِ، فَنَادَى رَجُلٌ رَجُلًا: يَا أَبَا الْقَاسِمِ، فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ الرَّجُلُ: لَمْ أَعْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّمَا عَنَيْتُ فُلَانًا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَسَمَّوْا بِاسْمِي، وَلَا تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي». حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ فِي حَدِيثِهِ: «تَسَمَّوْا بِاسْمِي».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baqiʼda edilar. Bir kishi boshqa bir kishini: «Ey Abul Qosim!» deb chaqirdi. Nabiy ﷺ oʻgirilib qaradilar. Shunda oʻsha kishi: «Men sizni nazarda tutmadim, ey Allohning Rasuli, men falonchini nazarda tutdim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», dedilar. Abdulloh ibn Bakr oʻz hadisida: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бақиъда эдилар. Бир киши бошқа бир кишини: «Эй Абул Қосим!» деб чақирди. Набий ﷺ ўгирилиб қарадилар. Шунда ўша киши: «Мен сизни назарда тутмадим, эй Аллоҳнинг Расули, мен фалончини назарда тутдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», дедилар. Абдуллоҳ ибн Бакр ўз ҳадисида: «Менинг исмим билан исм қўйинглар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ، فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ، ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى، فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَخَّرَ حَتَّى أَسْفَرَ، ثُمَّ أَمَرَهُ أَنْ يُقِيمَ فَصَلَّى، ثُمَّ دَعَا الرَّجُلَ، فَقَالَ: «مَا بَيْنَ هَذَا وَهَذَا وَقْتٌ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan bomdod namozining vaqti haqida soʻradi. Shunda u zot Bilolga buyurdilar, u tong otganda azon aytdi, soʻng iqoma aytdi va (u zot) namoz oʻqidilar. Ertasi kuni (osmon) ravshanlashgunicha kechiktirdilar, soʻng unga iqoma aytishni buyurdilar va namoz oʻqidilar. Keyin oʻsha kishini chaqirib: «Mana shu bilan mana shuning orasi vaqtdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўради. Шунда у зот Билолга буюрдилар, у тонг отганда азон айтди, сўнг иқома айтди ва (у зот) намоз ўқидилар. Эртаси куни (осмон) равшанлашгунича кечиктирдилар, сўнг унга иқома айтишни буюрдилар ва намоз ўқидилар. Кейин ўша кишини чақириб: «Мана шу билан мана шунинг ораси вақтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ مِنْ دُعَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ: «اللَّهُمَّ إِنْ تَشَأْ أَنْ لَا تُعْبَدَ بَعْدَ الْيَوْمِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning Hunayn kunidagi duolaridan (biri) shu edi: «Allohim, agar Sen xohlasang, bugundan keyin (yer yuzida) Senga ibodat qilinmaydi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг Ҳунайн кунидаги дуоларидан (бири) шу эди: «Аллоҳим, агар Сен хоҳласанг, бугундан кейин (ер юзида) Сенга ибодат қилинмайди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «انْتَهَيْتُ إِلَى السِّدْرَةِ، فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ الْجِرَارِ، وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ، فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَهَا، تَحَوَّلَتْ يَاقُوتًا أَوْ زُمُرُّدًا أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Sidraga yetdim. Uning mevasi xumlardek, bargi esa fillarning quloqlaridek ekan. Allohning amridan unga nimaiki qoplagan boʻlsa, u yoqutga yoki zumradga yoxud shunga oʻxshash (narsa)ga aylandi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Сидрага етдим. Унинг меваси хумлардек, барги эса филларнинг қулоқларидек экан. Аллоҳнинг амридан унга нимаики қоплаган бўлса, у ёқутга ёки зумрадга ёхуд шунга ўхшаш (нарса)га айланди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ الرُّبَيِّعَ عَمَّةَ أَنَسٍ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا إِلَى الْقَوْمِ الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «الْقِصَاصُ». قَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ فُلَانَةَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَنَسُ، كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ». قَالَ: فَقَالَ: وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا تُكْسَرُ ثَنِيَّةُ فُلَانَةَ. قَالَ: فَرَضِيَ الْقَوْمُ، فَعَفَوْا وَتَرَكُوا الْقِصَاصَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ أَبَرَّهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anasning ammasi Rubayyiʼ bir joriyaning oldingi tishini sindirdi. (Uning ahli) qavmdan afvni soʻradi, ammo ular bosh tortdilar. Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga keldilar, u zot: «Qasos (qilinadi)», dedilar. Anas ibn Nazr: «Ey Allohning Rasuli, falonchining tishi sindiriladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey Anas, Allohning Kitobi (hukmi) — qasosdir», dedilar. (Anas) dedi: Shunda u: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, falonchining tishi sindirilmaydi», dedi. (Anas) dedi: Bas, qavm rozi boʻldi, afv qildi va qasosni tark etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta Allohning bandalari ichida shunday (kishi)lar borki, agar ular Alloh (nomi) bilan qasam ichsa, U albatta ularning qasamini rost chiqaradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анаснинг аммаси Рубаййиъ бир жориянинг олдинги тишини синдирди. (Унинг аҳли) қавмдан афвни сўради, аммо улар бош тортдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдилар, у зот: «Қасос (қилинади)», дедилар. Анас ибн Назр: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалончининг тиши синдириладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Анас, Аллоҳнинг Китоби (ҳукми) — қасосдир», дедилар. (Анас) деди: Шунда у: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, фалончининг тиши синдирилмайди», деди. (Анас) деди: Бас, қавм рози бўлди, афв қилди ва қасосни тарк этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳнинг бандалари ичида шундай (киши)лар борки, агар улар Аллоҳ (номи) билан қасам ичса, У албатта уларнинг қасамини рост чиқаради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ جَارُودٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: صَنَعَ بَعْضُ عُمُومَتِي طَعَامًا، فَقَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْكُلَ فِي بَيْتِي وَتُصَلِّيَ فِيهِ. فَأَتَى، وَفِي الْبَيْتِ فَحْلٌ مِنْ تِلْكَ الْفُحُولِ. فَأَمَرَ بِنَاحِيَةٍ مِنْهُ، فَكُنِسَ وَرُشَّ، وَصَلَّى وَصَلَّيْنَا.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Amakilarimdan biri taom tayyorladi va Nabiy ﷺga: «Uyimda taom yeyishingizni va namoz oʻqishingizni xohlayman», dedi. U zot keldilar. Uyda esa oʻsha boʻyralardan biri bor edi. U zot uning bir chekkasini supurishga va suv sepishga amr qildilar, soʻng namoz oʻqidilar, biz ham oʻqidik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Амакиларимдан бири таом тайёрлади ва Набий ﷺга: «Уйимда таом ейишингизни ва намоз ўқишингизни хоҳлайман», деди. У зот келдилар. Уйда эса ўша бўйралардан бири бор эди. У зот унинг бир чеккасини супуришга ва сув сепишга амр қилдилар, сўнг намоз ўқидилар, биз ҳам ўқидик.

حَدَّثَنَا غَسَّانُ بْنُ مُضَرَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ أَبُو مَسْلَمَةَ، قَالَ: سَأَلْتُ أَنَسًا: أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ: ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ﴾ أَوْ ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾؟ فَقَالَ: «إِنَّكَ لَتَسْأَلُنِي عَنْ شَيْءٍ مَا أَحْفَظُهُ، أَوْ مَا سَأَلَنِي أَحَدٌ قَبْلَكَ».

Saʼid ibn Yazid Abu Maslama aytdi: Men Anasdan: «Nabiy ﷺ ‹Bismillahir rohmanir rohim› deb oʻqirmidilar yoki ‹Alhamdu lillahi robbil olamin› debmi?» deb soʻradim. U: «Sen mendan men yodda saqlamagan narsa haqida soʻrayapsan», yoki: «Sendan oldin mendan buni hech kim soʻramagan», dedi.Саъид ибн Язид Абу Маслама айтди: Мен Анасдан: «Набий ﷺ ‹Бисмиллаҳир роҳманир роҳим› деб ўқирмидилар ёки ‹Алҳамду лиллаҳи роббил оламин› дебми?» деб сўрадим. У: «Сен мендан мен ёдда сақламаган нарса ҳақида сўраяпсан», ёки: «Сендан олдин мендан буни ҳеч ким сўрамаган», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْقُنُوتِ أَقَبْلَ الرُّكُوعِ أَوْ بَعْدَ الرُّكُوعِ؟ فَقَالَ: قَبْلَ الرُّكُوعِ. قُلْتُ: فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ بَعْدَ الرُّكُوعِ. فَقَالَ: كَذَبُوا، «إِنَّمَا قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى نَاسٍ قَتَلُوا نَاسًا مِنْ أَصْحَابِهِ يُقَالُ لَهُمُ الْقُرَّاءُ».

Osim al-Ahval aytdi: Men Anasdan qunut haqida — rukuʼdan oldinmi yoki rukuʼdan keyinmi? — deb soʻradim. U: «Rukuʼdan oldin», dedi. Men: «Odamlar Rasululloh ﷺ rukuʼdan keyin qunut oʻqiganlar deb daʼvo qilishadi-ku», dedim. U: «Ular yolgʻon aytishdi. Rasululloh ﷺ faqat bir oy qunut oʻqiganlar, ‹qurro› deb ataladigan sahobalaridan baʼzilarini oʻldirgan kishilarga qarshi duo qilganlar», dedi.Осим ал-Аҳвал айтди: Мен Анасдан қунут ҳақида — рукуъдан олдинми ёки рукуъдан кейинми? — деб сўрадим. У: «Рукуъдан олдин», деди. Мен: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан кейин қунут ўқиганлар деб даъво қилишади-ку», дедим. У: «Улар ёлғон айтишди. Расулуллоҳ ﷺ фақат бир ой қунут ўқиганлар, ‹қурро› деб аталадиган саҳобаларидан баъзиларини ўлдирган кишиларга қарши дуо қилганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: دَعَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَكْتُبَ لَنَا بِالْبَحْرَيْنِ قَطِيعَةً، فَقُلْنَا: لَا، إِلَّا أَنْ تَكْتُبَ لِإِخْوَانِنَا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مِثْلَهَا. فَقَالَ: «إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي». قَالُوا: فَإِنَّا نَصْبِرُ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni chaqirdilar, bizga Bahraynda bir yer (boʻlagi)ni yozib berish uchun. Biz: «Yoʻq, faqat muhojir birodarlarimizga ham shunga oʻxshashini yozib bersangiz (olamiz)», dedik. Shunda u zot: «Sizlar mendan keyin (oʻzgalarning oʻzini) afzal koʻrishiga duch kelasizlar, menga roʻbaroʻ boʻlgunicha sabr qilinglar», dedilar. Ular: «Bas, biz sabr qilamiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни чақирдилар, бизга Баҳрайнда бир ер (бўлаги)ни ёзиб бериш учун. Биз: «Йўқ, фақат муҳожир биродарларимизга ҳам шунга ўхшашини ёзиб берсангиз (оламиз)», дедик. Шунда у зот: «Сизлар мендан кейин (ўзгаларнинг ўзини) афзал кўришига дуч келасизлар, менга рўбарў бўлгунича сабр қилинглар», дедилар. Улар: «Бас, биз сабр қиламиз», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَبَا مُوسَى اسْتَحْمَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَوَافَقَ مِنْهُ شُغْلًا، فَقَالَ: «وَاللَّهِ لَا أَحْمِلُكُمْ». فَلَمَّا قَفَّى دَعَاهُ، فَقَالَ: حَلَفْتَ لَا تَحْمِلُنَا. قَالَ: «وَأَنَا أَحْلِفُ لَأَحْمِلَنَّكُمْ». فَحَمَلَهُمْ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso Nabiy ﷺdan ulov soʻradi, ammo u zotni band boʻlgan paytlarida uchratdi. U zot: «Allohga qasamki, sizlarga ulov bermayman», dedilar. U orqasiga qaytib ketayotganida uni chaqirdilar. U: «Siz bizga ulov bermaslikka qasam ichgan edingiz», dedi. U zot: «Men esa sizlarga albatta ulov berishga qasam ichaman», dedilar va ularga ulov berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо Набий ﷺдан улов сўради, аммо у зотни банд бўлган пайтларида учратди. У зот: «Аллоҳга қасамки, сизларга улов бермайман», дедилар. У орқасига қайтиб кетаётганида уни чақирдилар. У: «Сиз бизга улов бермасликка қасам ичган эдингиз», деди. У зот: «Мен эса сизларга албатта улов беришга қасам ичаман», дедилар ва уларга улов бердилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَنَازَةً مَرَّتْ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقِيلَ لَهَا خَيْرًا، وَتَتَابَعَتِ الْأَلْسُنُ لَهَا بِالْخَيْرِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجَبَتْ». ثُمَّ مَرَّتْ جَنَازَةٌ أُخْرَى، فَقَالُوا لَهَا شَرًّا، وَتَتَابَعَتِ الْأَلْسُنُ لَهَا بِالشَّرِّ. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجَبَتْ، أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning yonlaridan bir janoza oʻtdi, (marhum) haqida yaxshi (soʻz) aytildi va tillar uni ketma-ket yaxshilik bilan tilga oldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtdi, uning haqida yomon (soʻz) aytildi va tillar uni ketma-ket yomonlik bilan tilga oldi. Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi. Sizlar Allohning yer yuzidagi guvohlarisiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ёнларидан бир жаноза ўтди, (марҳум) ҳақида яхши (сўз) айтилди ва тиллар уни кетма-кет яхшилик билан тилга олди. Шунда Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтди, унинг ҳақида ёмон (сўз) айтилди ва тиллар уни кетма-кет ёмонлик билан тилга олди. Набий ﷺ: «Вожиб бўлди. Сизлар Аллоҳнинг ер юзидаги гувоҳларисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ: «أَسْلِمْ». قَالَ: إِنِّي أَجِدُنِي كَارِهًا. قَالَ: «وَإِنْ كُنْتَ كَارِهًا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Islomga kir», dedilar. U: «Men oʻzimni istamayotgan holda topyapman», dedi. U zot: «Istamasang ham (kir)», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Исломга кир», дедилар. У: «Мен ўзимни истамаётган ҳолда топяпман», деди. У зот: «Истамасанг ҳам (кир)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ: سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنِ الثُّومِ، فَقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ شَيْئًا فَلَا يَقْرَبَنَّ — أَوْ لَا يُصَلِّيَنَّ — مَعَنَا».

Abdulaziz ibn Suhayb aytdi: Anas ibn Molikdan sarimsoq haqida soʻraldi. U: Rasululloh ﷺ: «Kim bu daraxtdan bir narsa yegan boʻlsa, bizga yaqinlashmasin — yoki: biz bilan namoz oʻqimasin», dedilar, dedi.Абдулазиз ибн Суҳайб айтди: Анас ибн Моликдан саримсоқ ҳақида сўралди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дарахтдан бир нарса еган бўлса, бизга яқинлашмасин — ёки: биз билан намоз ўқимасин», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: «بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَذِهِ مِنْ هَذِهِ».

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Men va qiyomat mana bunisi mana bunisiga (yaqin boʻlgani)dek qilib yuborildik».Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Мен ва қиёмат мана буниси мана бунисига (яқин бўлгани)дек қилиб юборилдик».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَمَوْضِعُ سَوْطٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا».

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatdagi bir qamchi (qoʻyar) joy dunyo va undagi barcha narsadan yaxshiroqdir», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатдаги бир қамчи (қўяр) жой дунё ва ундаги барча нарсадан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ قَالَ: سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ يَقُولُ: أَنَا فِي الْقَوْمِ إِذْ دَخَلَتِ امْرَأَةٌ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهَا قَدْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لَكَ، فَرَ فِيهَا رَأْيَكَ. فَقَالَ رَجُلٌ: زَوِّجْنِيهَا. فَلَمْ يُجِبْهُ حَتَّى قَامَتِ الثَّالِثَةَ، فَقَالَ لَهُ: «عِنْدَكَ شَيْءٌ؟» قَالَ: لَا. قَالَ: «اذْهَبْ فَاطْلُبْ». قَالَ: لَمْ أَجِدْ. قَالَ: «فَاذْهَبْ فَاطْلُبْ، وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ». قَالَ: مَا وَجَدْتُ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ. قَالَ: «هَلْ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ شَيْءٌ؟» قَالَ: نَعَمْ، سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا. قَالَ: «قَدْ أَنْكَحْتُكَهَا عَلَى مَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ».

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi: Men jamoat ichida edim, shunda bir ayol kirib: «Ey Allohning Rasuli, u oʻzini sizga hiba qildi, uning haqida fikringizni bildiring», dedi. Bir kishi: «Uni menga nikohlab bering», dedi. U zot unga javob bermadilar, toki (ayol) uchinchi marta turgunicha. Soʻng unga: «Sende (beradigan) bir narsa bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Bor, izlab koʻr», dedilar. U: «Topmadim», dedi. U zot: «Bor, izla, temirdan (yasalgan) uzuk boʻlsa ham», dedilar. U: «Temirdan uzuk ham topmadim», dedi. U zot: «Sende Qurʼondan (yod olgan) bir narsa bormi?» dedilar. U: «Ha, falon sura va falon sura», dedi. U zot: «Sendagi Qurʼon (surasi) evaziga uni senga nikohlab berdim», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен жамоат ичида эдим, шунда бир аёл кириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, у ўзини сизга ҳиба қилди, унинг ҳақида фикрингизни билдиринг», деди. Бир киши: «Уни менга никоҳлаб беринг», деди. У зот унга жавоб бермадилар, токи (аёл) учинчи марта тургунича. Сўнг унга: «Сенде (берадиган) бир нарса борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Бор, излаб кўр», дедилар. У: «Топмадим», деди. У зот: «Бор, изла, темирдан (ясалган) узук бўлса ҳам», дедилар. У: «Темирдан узук ҳам топмадим», деди. У зот: «Сенде Қуръондан (ёд олган) бир нарса борми?» дедилар. У: «Ҳа, фалон сура ва фалон сура», деди. У зот: «Сендаги Қуръон (сураси) эвазига уни сенга никоҳлаб бердим», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: «كَانَ مِنْ أَثْلِ الْغَابَةِ» يَعْنِي: مِنْبَرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «U Gʻoba (mintaqasi)ning yulgʻun daraxtidan (yasalgan) edi» — yaʼni Nabiy ﷺning minbarlari.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «У Ғоба (минтақаси)нинг юлғун дарахтидан (ясалган) эди» — яъни Набий ﷺнинг минбарлари.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، سَمِعَ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيَقُلْ: سُبْحَانَ اللَّهِ، إِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ، وَالتَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ».

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kimning namozida biror narsa yuz bersa, ‹Subhanalloh› desin. Chunki qarsak chalish ayollar uchun, tasbeh esa erkaklar uchundir».Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Кимнинг намозида бирор нарса юз берса, ‹Субҳаналлоҳ› десин. Чунки қарсак чалиш аёллар учун, тасбеҳ эса эркаклар учундир».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ: اطَّلَعَ رَجُلٌ مِنْ جُحْرٍ فِي حُجْرَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَعَهُ مِدْرًى يَحُكُّ بِهِ رَأْسَهُ، فَقَالَ: «لَوْ أَعْلَمُكَ تَنْظُرُ لَطَعَنْتُ بِهِ عَيْنَكَ. إِنَّمَا جُعِلَ الِاسْتِئْذَانُ مِنْ أَجْلِ الْبَصَرِ».

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning hujralaridagi teshikdan moʻraladi. U zotning qoʻllarida boshlarini taraydigan temir taroq bor edi. Shunda u zot: «Agar sen qarayotganingni bilganimda, buni koʻzingga sanchgan boʻlardim. Izn soʻrash faqat koʻz (qarash) tufayli joriy qilingan», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳужраларидаги тешикдан мўралади. У зотнинг қўлларида бошларини тарайдиган темир тароқ бор эди. Шунда у зот: «Агар сен қараётганингни билганимда, буни кўзингга санчган бўлардим. Изн сўраш фақат кўз (қараш) туфайли жорий қилинган», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعَ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ: شَهِدَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُتَلَاعِنَيْنِ، فَتَلَاعَنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ. قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ أَمْسَكْتُهَا فَقَدْ كَذَبْتُ عَلَيْهَا. قَالَ: فَجَاءَتْ بِهِ لِلَّذِي كَانَ يَكْرَهُ.

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U laʼnatlashuvchi (er-xotin) haqida Paygʻambar ﷺning huzurlarida hozir boʻlgan edi. Ular Rasululloh ﷺ zamonlarida laʼnatlashdilar, men esa oʻn besh yoshda edim. (Er): «Yo Rasululloh, agar uni (nikohimda) ushlab qolsam, unga yolgʻon (tuhmat) qilgan boʻlaman», dedi. Soʻng u (ayol) (eri) yoqtirmagan (sifatdagi) bolani tugʻdi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У лаънатлашувчи (эр-хотин) ҳақида Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида ҳозир бўлган эди. Улар Расулуллоҳ ﷺ замонларида лаънатлашдилар, мен эса ўн беш ёшда эдим. (Эр): «Ё Расулуллоҳ, агар уни (никоҳимда) ушлаб қолсам, унга ёлғон (туҳмат) қилган бўламан», деди. Сўнг у (аёл) (эри) ёқтирмаган (сифатдаги) болани туғди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ: لَمَّا أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ أَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ أَخَذَ الْعَقَبَةَ فَلَا يَأْخُذْهَا أَحَدٌ. فَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَقُودُهُ حُذَيْفَةُ وَيَسُوقُ بِهِ عَمَّارٌ، إِذْ أَقْبَلَ رَهْطٌ مُتَلَثِّمُونَ عَلَى الرَّوَاحِلِ غَشَوْا عَمَّارًا وَهُوَ يَسُوقُ بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ، وَأَقْبَلَ عَمَّارٌ يَضْرِبُ وُجُوهَ الرَّوَاحِلِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ لِحُذَيْفَةَ: «قَدْ، قَدْ» حَتَّى هَبَطَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، فَلَمَّا هَبَطَ نَزَلَ وَرَجَعَ عَمَّارٌ، فَقَالَ: «يَا عَمَّارُ، هَلْ عَرَفْتَ الْقَوْمَ؟» فَقَالَ: قَدْ عَرَفْتُ عَامَّةَ الرَّوَاحِلِ وَالْقَوْمُ مُتَلَثِّمُونَ. قَالَ: «هَلْ تَدْرِي مَا أَرَادُوا؟» قَالَ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: «أَرَادُوا أَنْ يَنْفِرُوا بِرَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَيَطْرَحُوهُ». قَالَ: فَسَأَلَ عَمَّارٌ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ: نَشَدْتُكَ اللَّهَ، كَمْ تَعْلَمُ كَانَ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ؟ فَقَالَ: أَرْبَعَةَ عَشَرَ. فَقَالَ: إِنْ كُنْتَ فِيهِمْ فَقَدْ كَانُوا خَمْسَةَ عَشَرَ، فَعَذَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ مِنْهُمْ ثَلَاثَةً قَالُوا: وَاللَّهِ مَا سَمِعْنَا مُنَادِيَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَمَا عَلِمْنَا مَا أَرَادَ الْقَوْمُ. فَقَالَ عَمَّارٌ: أَشْهَدُ أَنَّ الِاثْنَيْ عَشَرَ الْبَاقِينَ حَرْبٌ لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ. قَالَ الْوَلِيدُ: وَذَكَرَ أَبُو الطُّفَيْلِ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ذُكِرَ لَهُ أَنَّ فِي الْمَاءِ قِلَّةً، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ مُنَادِيًا فَنَادَى: «أَنْ لَا يَرِدَ الْمَاءَ أَحَدٌ قَبْلَ رَسُولِ اللَّهِ» فَوَرَدَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَوَجَدَ رَهْطًا قَدْ وَرَدُوهُ قَبْلَهُ، فَلَعَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَوْمَئِذٍ

Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotidan qaytayotganlarida, bir jarchiga buyurdilar, u: «Rasululloh ﷺ togʻ yoʻlini (aqabani) egalladilar, bas, uni boshqa hech kim egallamasin», deb nido qildi. Rasululloh ﷺni Huzayfa yetaklab, Ammor esa orqadan haydab borayotgan edi, shu payt yuzlarini oʻrab olgan bir toʻda kishi ulovlarda kelib, Rasululloh ﷺning ulovlarini haydab borayotgan Ammorning ustiga bostirib kelishdi. Ammor ulovlarning yuziga ura boshladi. Rasululloh ﷺ Huzayfaga: «Boʻldi, boʻldi», dedilar — toki Rasululloh ﷺ (dovondan) pastga tushdilar. Pastga tushganlarida, u zot (ulovdan) tushdilar, Ammor esa qaytib keldi. U zot: «Ey Ammor, sen bu qavmni tanidingmi?» dedilar. U: «Ulovlarning koʻpini tanidim, qavm esa yuzlarini oʻrab olgan edi», dedi. U zot: «Ular nima qilmoqchi boʻlganini bilasanmi?» dedilar. U: «Alloh va Uning Rasuli biladiganroqdir», dedi. U zot: «Ular Rasululloh ﷺning ulovini hurkitib, u zotni (jarga) tashlamoqchi boʻlishdi», dedilar. Soʻng Ammor Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishidan: «Sendan Alloh (nomi) bilan soʻrayman, aqaba ahli necha kishi edi, bilasanmi?» deb soʻradi. U: «Oʻn toʻrt», dedi. Ammor: «Agar sen ham ular ichida boʻlgan boʻlsang, ular oʻn besh edi», dedi. Rasululloh ﷺ ulardan uch kishini uzrli deb (kechirdilar); ular: «Allohga qasamki, biz Rasululloh ﷺning jarchisini eshitmadik va qavm nima qilmoqchi boʻlganini bilmadik», dedilar. Ammor: «Guvohlik beramanki, qolgan oʻn ikki kishi dunyo hayotida ham, guvohlar turadigan kunda ham Allohga va Uning Rasuliga urushdirlar», dedi. Valid aytdi: Abu Tufayl oʻsha gʻazot haqida shuni ham zikr qildiki, Rasululloh ﷺga suv oz ekani aytilgan edi, shunda u zot bir jarchiga buyurdilar, u: «Rasululloh ﷺdan oldin hech kim suvga kelmasin», deb nido qildi. Rasululloh ﷺ suvga keldilar va oʻzlaridan oldin kelib olgan bir toʻda kishini topdilar; oʻsha kuni Rasululloh ﷺ ularga laʼnat aytdilar.Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотидан қайтаётганларида, бир жарчига буюрдилар, у: «Расулуллоҳ ﷺ тоғ йўлини (ақабани) эгалладилар, бас, уни бошқа ҳеч ким эгалламасин», деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺни Ҳузайфа етаклаб, Аммор эса орқадан ҳайдаб бораётган эди, шу пайт юзларини ўраб олган бир тўда киши уловларда келиб, Расулуллоҳ ﷺнинг уловларини ҳайдаб бораётган Амморнинг устига бостириб келишди. Аммор уловларнинг юзига ура бошлади. Расулуллоҳ ﷺ Ҳузайфага: «Бўлди, бўлди», дедилар — токи Расулуллоҳ ﷺ (довондан) пастга тушдилар. Пастга тушганларида, у зот (уловдан) тушдилар, Аммор эса қайтиб келди. У зот: «Эй Аммор, сен бу қавмни танидингми?» дедилар. У: «Уловларнинг кўпини танидим, қавм эса юзларини ўраб олган эди», деди. У зот: «Улар нима қилмоқчи бўлганини биласанми?» дедилар. У: «Аллоҳ ва Унинг Расули биладиганроқдир», деди. У зот: «Улар Расулуллоҳ ﷺнинг уловини ҳуркитиб, у зотни (жарга) ташламоқчи бўлишди», дедилар. Сўнг Аммор Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан: «Сендан Аллоҳ (номи) билан сўрайман, ақаба аҳли неча киши эди, биласанми?» деб сўради. У: «Ўн тўрт», деди. Аммор: «Агар сен ҳам улар ичида бўлган бўлсанг, улар ўн беш эди», деди. Расулуллоҳ ﷺ улардан уч кишини узрли деб (кечирдилар); улар: «Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺнинг жарчисини эшитмадик ва қавм нима қилмоқчи бўлганини билмадик», дедилар. Аммор: «Гувоҳлик бераманки, қолган ўн икки киши дунё ҳаётида ҳам, гувоҳлар турадиган кунда ҳам Аллоҳга ва Унинг Расулига урушдирлар», деди. Валид айтди: Абу Туфайл ўша ғазот ҳақида шуни ҳам зикр қилдики, Расулуллоҳ ﷺга сув оз экани айтилган эди, шунда у зот бир жарчига буюрдилар, у: «Расулуллоҳ ﷺдан олдин ҳеч ким сувга келмасин», деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ сувга келдилар ва ўзларидан олдин келиб олган бир тўда кишини топдилар; ўша куни Расулуллоҳ ﷺ уларга лаънат айтдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ عِمْرَانَ الْمَازِنِيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ وَسُئِلَ: هَلْ رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ؟ قَالَ: نَعَمْ. قِيلَ: فَهَلْ كَلَّمْتَهُ؟ قَالَ: لَا، وَلَكِنِّي رَأَيْتُهُ انْطَلَقَ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا وَمَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَأُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَى دَارَ قَوْرَاءَ فَقَالَ: «افْتَحُوا هَذَا الْبَابَ» فَفُتِحَ، وَدَخَلَ النَّبِيُّ ﷺ وَدَخَلْتُ مَعَهُ، فَإِذَا قَطِيفَةٌ فِي وَسَطِ الْبَيْتِ، فَقَالَ: «ارْفَعُوا هَذِهِ الْقَطِيفَةَ» فَرَفَعُوهَا، فَإِذَا غُلَامٌ أَعْوَرُ تَحْتَهَا، فَقَالَ: «قُمْ يَا غُلَامُ». فَقَامَ الْغُلَامُ، فَقَالَ: «يَا غُلَامُ، أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟» قَالَ الْغُلَامُ: أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟ فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَالْغُلَامُ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِثْلَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ هَذَا» مَرَّتَيْنِ

Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Rasululloh ﷺni koʻrganmisan?» deb soʻraldi. U: «Ha», dedi. «U zot bilan gaplashganmisan?» deyildi. U: «Yoʻq, lekin men u zotning falon-falon joyga borganlarini koʻrdim; u zot bilan birga Abdulloh ibn Masʼud va sahobalaridan bir necha kishi bor edi. Nihoyat u zot keng bir uyga keldilar va: ‹Bu eshikni ochinglar›, dedilar. Eshik ochildi. Paygʻambar ﷺ kirdilar, men ham u zot bilan kirdim. Uyning oʻrtasida bir qatifa (junli choyshab) bor edi. U zot: ‹Bu qatifani koʻtaringlar›, dedilar. Uni koʻtardilar, uning ostida bir koʻzi koʻr bola bor edi. U zot: ‹Tur, ey bola›, dedilar. Bola turdi. U zot: ‹Ey bola, men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?› dedilar. Bola: ‹Sen men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?› dedi. U zot bu (soʻz)ni unga uch marta aytdilar, bola esa har safar shunga oʻxshash javob qaytardi. Shunda Rasululloh ﷺ ikki marta: ‹Bunining yomonligidan Allohdan panoh soʻranglar›, dedilar», dedi.Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Расулуллоҳ ﷺни кўрганмисан?» деб сўралди. У: «Ҳа», деди. «У зот билан гаплашганмисан?» дейилди. У: «Йўқ, лекин мен у зотнинг фалон-фалон жойга борганларини кўрдим; у зот билан бирга Абдуллоҳ ибн Масъуд ва саҳобаларидан бир неча киши бор эди. Ниҳоят у зот кенг бир уйга келдилар ва: ‹Бу эшикни очинглар›, дедилар. Эшик очилди. Пайғамбар ﷺ кирдилар, мен ҳам у зот билан кирдим. Уйнинг ўртасида бир қатифа (жунли чойшаб) бор эди. У зот: ‹Бу қатифани кўтаринглар›, дедилар. Уни кўтардилар, унинг остида бир кўзи кўр бола бор эди. У зот: ‹Тур, эй бола›, дедилар. Бола турди. У зот: ‹Эй бола, мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?› дедилар. Бола: ‹Сен мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?› деди. У зот бу (сўз)ни унга уч марта айтдилар, бола эса ҳар сафар шунга ўхшаш жавоб қайтарди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ икки марта: ‹Бунининг ёмонлигидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ، قَالَ: كُنْتُ أَطُوفُ مَعَ أَبِي الطُّفَيْلِ، فَقَالَ: مَا بَقِيَ أَحَدٌ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ﷺ غَيْرِي. قَالَ: قُلْتُ: وَرَأَيْتَهُ؟ قَالَ: نَعَمْ. قُلْتُ: كَيْفَ كَانَ صِفَتُهُ؟ قَالَ: «كَانَ أَبْيَضَ مَلِيحًا مُقْصِدًا»

Jurayriy aytdi: Men Abu Tufayl bilan birga tavof qilib yurar edim. U: «Rasululloh ﷺni koʻrgan hech kim mendan boshqa qolmadi», dedi. Men: «Sen u zotni koʻrganmisan?» dedim. U: «Ha», dedi. Men: «U zotning sifatlari qanday edi?» dedim. U: «U zot oq yuzli, koʻrkam va oʻrta boʻyli edilar», dedi.Журайрий айтди: Мен Абу Туфайл билан бирга тавоф қилиб юрар эдим. У: «Расулуллоҳ ﷺни кўрган ҳеч ким мендан бошқа қолмади», деди. Мен: «Сен у зотни кўрганмисан?» дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «У зотнинг сифатлари қандай эди?» дедим. У: «У зот оқ юзли, кўркам ва ўрта бўйли эдилар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مَعْرُوفٌ الْمَكِّيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ عَامِرَ بْنَ وَاثِلَةَ يَقُولُ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ وَأَنَا غُلَامٌ شَابٌّ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عَلَى رَاحِلَتِهِ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ بِمِحْجَنِهِ

Abu Tufayl Omir ibn Vosila (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men yosh bola edim, Paygʻambar ﷺni ulovlari ustida Baytni tavof qilib, Hajarni tayoqchalari (mihjan) bilan istilom qilayotganlarini koʻrdim.Абу Туфайл Омир ибн Восила (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ёш бола эдим, Пайғамбар ﷺни уловлари устида Байтни тавоф қилиб, Ҳажарни таёқчалари (миҳжан) билан истилом қилаётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُمَيْعٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، قَالَ: قَالَ لِي أَبُو الطُّفَيْلِ: «أَدْرَكْتُ ثَمَانِ سِنِينَ مِنْ حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، وَوُلِدْتُ عَامَ أُحُدٍ»

Valid ibn Abdulloh ibn Jumayʼ aytdi: Abu Tufayl menga: «Men Rasululloh ﷺning hayotlaridan sakkiz yilga yetishdim va Uhud yili tugʻilganman», dedi.Валид ибн Абдуллоҳ ибн Жумайъ айтди: Абу Туфайл менга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳаётларидан саккиз йилга етишдим ва Уҳуд йили туғилганман», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ عَطِيَّةَ الْقُرَظِيِّ قَالَ: عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ يَوْمَ قُرَيْظَةَ، فَشَكُّوا فِيَّ، فَأَمَرَ بِي النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يَنْظُرُوا: هَلْ أَنْبَتُّ بَعْدُ؟ فَنَظَرُوا، فَلَمْ يَجِدُونِي أَنْبَتُّ، فَخَلَّى عَنِّي وَأَلْحَقَنِي بِالسَّبْيِ

Atiyya al-Quraziy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qurayza kuni men Rasululloh ﷺga koʻrsatildim, ular mening haqimda shubhaga tushdilar. Shunda Paygʻambar ﷺ mening haqimda: menda tuk chiqqan-chiqmaganiga qarab koʻrishni buyurdilar. Ular qarab, menda tuk chiqmaganini koʻrdilar, shunda meni qoʻyib yubordilar va asirlar qatoriga qoʻshdilar.Атийя ал-Қуразий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қурайза куни мен Расулуллоҳ ﷺга кўрсатилдим, улар менинг ҳақимда шубҳага тушдилар. Шунда Пайғамбар ﷺ менинг ҳақимда: менда тук чиққан-чиқмаганига қараб кўришни буюрдилар. Улар қараб, менда тук чиқмаганини кўрдилар, шунда мени қўйиб юбордилар ва асирлар қаторига қўшдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَطِيَّةَ يَقُولُ: «كُنْتُ يَوْمَ حَكَمَ سَعْدٌ فِيهِمْ غُلَامًا، فَلَمْ يَجِدُونِي أَنْبَتُّ، فَهَا أَنَا ذَا بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ»

Atiyya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ular haqida hukm chiqargan kuni men bola edim; menda tuk chiqmaganini koʻrdilar. Mana, men sizlarning orangizda turibman.Атийя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Саъд улар ҳақида ҳукм чиқарган куни мен бола эдим; менда тук чиқмаганини кўрдилар. Мана, мен сизларнинг орангизда турибман.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فِي سَفَرٍ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ، فَلَمَّا غَابَتِ الشَّمْسُ قَالَ: «انْزِلْ يَا فُلَانُ فَاجْدَحْ لَنَا» قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، عَلَيْكَ نَهَارٌ. قَالَ: «انْزِلْ فَاجْدَحْ». قَالَ: فَفَعَلَ فَنَاوَلَهُ فَشَرِبَ، فَلَمَّا شَرِبَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْمَغْرِبِ فَقَالَ: «إِذَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ هَاهُنَا، جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَاهُنَا، فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Ramazon oyida safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Quyosh botganda, u zot: «Ey falonchi, (ulovdan) tush va bizga saviqni suvga qorishtirib ber», dedilar. U: «Yo Rasululloh, hali kunduz-ku», dedi. U zot: «Tush va qorishtirib ber», dedilar. U shunday qildi va (idishni) u zotga uzatdi, u zot ichdilar. Ichgach, qoʻllari bilan magʻrib tomonga ishora qilib: «Quyosh mana bu tomondan botsa, tun mana bu tomondan kelsa, roʻzador roʻzasini ochibdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Рамазон ойида сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Қуёш ботганда, у зот: «Эй фалончи, (уловдан) туш ва бизга савиқни сувга қориштириб бер», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ҳали кундуз-ку», деди. У зот: «Туш ва қориштириб бер», дедилар. У шундай қилди ва (идишни) у зотга узатди, у зот ичдилар. Ичгач, қўллари билан мағриб томонга ишора қилиб: «Қуёш мана бу томондан ботса, тун мана бу томондан келса, рўзадор рўзасини очибди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى قَالَ: كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ ﷺ فِي سَفَرٍ، فَقَالَ لِرَجُلٍ: «انْزِلْ فَاجْدَحْ لَنَا». قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، الشَّمْسُ. قَالَ: «انْزِلْ فَاجْدَحْ لَنَا». فَجَدَحَ، فَشَرِبَ، فَلَمَّا شَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ أَوْمَأَ بِيَدِهِ نَحْوَ اللَّيْلِ: «إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَاهُنَا، فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. U zot bir kishiga: «(Ulovdan) tush va bizga saviqni suvga qorishtirib ber», dedilar. U: «Yo Rasululloh, quyosh-ku», dedi. U zot: «Tush va bizga qorishtirib ber», dedilar. U qorishtirdi, u zot ichdilar. Rasululloh ﷺ ichgach, qoʻllari bilan tun tomonga ishora qilib: «Tun mana bu tomondan kelayotganini koʻrsangiz, roʻzador roʻzasini ochibdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. У зот бир кишига: «(Уловдан) туш ва бизга савиқни сувга қориштириб бер», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, қуёш-ку», деди. У зот: «Туш ва бизга қориштириб бер», дедилар. У қориштирди, у зот ичдилар. Расулуллоҳ ﷺ ичгач, қўллари билан тун томонга ишора қилиб: «Тун мана бу томондан келаётганини кўрсангиз, рўзадор рўзасини очибди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو يَعْفُورٍ، عَبْدِيٌّ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ: ذَهَبْتُ إِلَى ابْنِ أَبِي أَوْفَى أَسْأَلُهُ عَنِ الْجَرَادِ، قَالَ: «غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ سِتَّ غَزَوَاتٍ نَأْكُلُ الْجَرَادَ»

Abu Yaʼfur aytdi: Men chigirtka haqida soʻrash uchun Ibn Abu Avfoning oldiga bordim. U: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga olti gʻazot qildim, biz chigirtka yer edik», dedi.Абу Яъфур айтди: Мен чигиртка ҳақида сўраш учун Ибн Абу Авфонинг олдига бордим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга олти ғазот қилдим, биз чигиртка ер эдик», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: أَصَبْنَا حُمُرًا خَارِجًا مِنَ الْقَرْيَةِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَكْفِئُوا الْقُدُورَ بِمَا فِيهَا» فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فَقَالَ: «إِنَّمَا نَهَى عَنْهَا لِأَنَّهَا كَانَتْ تَأْكُلُ الْعَذِرَةَ»

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz qishloqdan chiqib kelayotgan eshaklarni (oʻljaga) oldik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qozonlarni ichidagisi bilan toʻkib tashlanglar», dedilar. Men buni Saʼid ibn Jubayrga aytdim, u: «U zot ularni faqat najosat yeganlari uchun qaytarganlar», dedi.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз қишлоқдан чиқиб келаётган эшакларни (ўлжага) олдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қозонларни ичидагиси билан тўкиб ташланглар», дедилар. Мен буни Саъид ибн Жубайрга айтдим, у: «У зот уларни фақат нажосат еганлари учун қайтарганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ يَعْنِي الشَّيْبَانِيَّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ﷺ عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xonaki eshaklarning goʻshtini yeyishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хонаки эшакларнинг гўштини ейишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا الْهَجَرِيُّ، قَالَ: خَرَجْتُ فِي جِنَازَةِ بِنْتِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، وَهُوَ عَلَى بَغْلَةٍ لَهُ حَوَّاءَ يَعْنِي سَوْدَاءَ، قَالَ: فَجَعَلَتِ النِّسَاءُ يَقُلْنَ لِقَائِدِهِ: قَدِّمْهُ أَمَامَ الْجِنَازَةِ، فَفَعَلَ، فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ لَهُ: أَيْنَ الْجِنَازَةُ؟ فَقَالَ: خَلْفَكَ، فَفَعَلَ ذَلِكَ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ، ثُمَّ قَالَ: أَلَمْ أَنْهَكَ أَنْ تُقَدِّمَنِي أَمَامَ الْجِنَازَةِ؟ ثُمَّ سَمِعَ امْرَأَةً تَلْتَدِمُ، فَقَالَ: مَهْ، أَلَمْ أَنْهَكُنَّ عَنْ هَذَا؟ «إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ كَانَ يَنْهَى عَنِ الْمَرَاثِي، لِتُفِضْ إِحْدَاكُنَّ مِنْ عَبْرَتِهَا مَا شَاءَتْ». فَلَمَّا وُضِعَتِ الْجِنَازَةُ تَقَدَّمَ فَكَبَّرَ عَلَيْهَا أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ، ثُمَّ قَامَ هُنَيْهَةً، فَسَبَّحَ بِهِ بَعْضُ الْقَوْمِ، فَانْفَتَلَ فَقَالَ: أَكُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنِّي أُكَبِّرُ الْخَامِسَةَ؟ قَالُوا: نَعَمْ. قَالَ: «إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ كَانَ إِذَا كَبَّرَ الرَّابِعَةَ قَامَ هُنَيَّةً». فَلَمَّا وُضِعَتِ الْجِنَازَةُ جَلَسَ وَجَلَسْنَا إِلَيْهِ، فَسُئِلَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ، فَقَالَ: تَلَقَّانَا يَوْمَ خَيْبَرَ حُمُرٌ أَهْلِيَّةٌ خَارِجًا مِنَ الْقَرْيَةِ، فَوَقَعَ النَّاسُ فِيهَا فَذَبَحُوهَا، فَإِنَّ الْقُدُورَ لَتَغْلِي بِبَعْضِهَا، إِذْ نَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ ﷺ: «أَهْرِيقُوهَا» فَأَهْرَقْنَاهَا. وَرَأَيْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى مِطْرَفًا مِنْ خَزٍّ أَخْضَرَ

Hajariy aytdi: Men Abdulloh ibn Abu Avfoning qizining janozasiga chiqdim; uning oʻzi qora xachiri ustida edi. Ayollar uni yetaklab borayotgan kishiga: «Uni janozaning oldiga oʻtkaz», deya boshladilar, u shunday qildi. Men uning oʻsha kishiga: «Janoza qani?» deganini eshitdim. U: «Ortingizda», dedi. Bu bir yoki ikki marta takrorlandi, soʻng u: «Men seni meni janozaning oldiga oʻtkazishdan qaytarmaganmidim?» dedi. Soʻng u bir ayolning (yuz-koʻksiga urib) dod solayotganini eshitib: «Boʻldi! Men sizlarni bundan qaytarmaganmidim? Rasululloh ﷺ marsiyalardan qaytarar edilar; sizlardan biringiz koʻz yoshini xohlaganicha toʻksin», dedi. Janoza qoʻyilganda, u oldinga oʻtib, unga toʻrt takbir aytdi, soʻng bir oz turdi. Qavmdan baʼzilari unga tasbeh aytib (eslatdi), u burilib: «Sizlar meni beshinchi takbirni aytadi deb oʻyladingizmi?» dedi. Ular: «Ha», deyishdi. U: «Rasululloh ﷺ toʻrtinchi takbirni aytganlarida, bir oz turar edilar», dedi. Janoza (qabrga) qoʻyilgach, u oʻtirdi, biz ham uning yoniga oʻtirdik. Undan xonaki eshaklarning goʻshti haqida soʻraldi. U: «Xaybar kuni bizni qishloqdan chiqib kelayotgan xonaki eshaklar qarshi oldi; odamlar ularga tashlanib, ularni soʻydilar. Qozonlar ularning baʼzisi bilan qaynab turgan edi, shunda Rasululloh ﷺning jarchisi: ‹Ularni toʻkib tashlanglar›, deb nido qildi, biz ham toʻkib tashladik», dedi. Men Abdulloh ibn Abu Avfoning ustida yashil xazdan (toʻqilgan) toʻn koʻrdim.Ҳажарий айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфонинг қизининг жанозасига чиқдим; унинг ўзи қора хачири устида эди. Аёллар уни етаклаб бораётган кишига: «Уни жанозанинг олдига ўтказ», дея бошладилар, у шундай қилди. Мен унинг ўша кишига: «Жаноза қани?» деганини эшитдим. У: «Ортингизда», деди. Бу бир ёки икки марта такрорланди, сўнг у: «Мен сени мени жанозанинг олдига ўтказишдан қайтармаганмидим?» деди. Сўнг у бир аёлнинг (юз-кўксига уриб) дод солаётганини эшитиб: «Бўлди! Мен сизларни бундан қайтармаганмидим? Расулуллоҳ ﷺ марсиялардан қайтарар эдилар; сизлардан бирингиз кўз ёшини хоҳлаганича тўксин», деди. Жаноза қўйилганда, у олдинга ўтиб, унга тўрт такбир айтди, сўнг бир оз турди. Қавмдан баъзилари унга тасбеҳ айтиб (эслатди), у бурилиб: «Сизлар мени бешинчи такбирни айтади деб ўйладингизми?» деди. Улар: «Ҳа», дейишди. У: «Расулуллоҳ ﷺ тўртинчи такбирни айтганларида, бир оз турар эдилар», деди. Жаноза (қабрга) қўйилгач, у ўтирди, биз ҳам унинг ёнига ўтирдик. Ундан хонаки эшакларнинг гўшти ҳақида сўралди. У: «Хайбар куни бизни қишлоқдан чиқиб келаётган хонаки эшаклар қарши олди; одамлар уларга ташланиб, уларни сўйдилар. Қозонлар уларнинг баъзиси билан қайнаб турган эди, шунда Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси: ‹Уларни тўкиб ташланглар›, деб нидо қилди, биз ҳам тўкиб ташладик», деди. Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфонинг устида яшил хаздан (тўқилган) тўн кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ: قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى: هَلْ بَشَّرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ خَدِيجَةَ؟ قَالَ: نَعَمْ، «بَشَّرَهَا بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، لَا صَخَبَ فِيهِ وَلَا نَصَبَ»

Ismoil ibn Abu Xolid aytdi: Men Abdulloh ibn Abu Avfoga: «Rasululloh ﷺ Xadijani xushxabarlaganmidilar?» dedim. U: «Ha, u zot uni marvariddan boʻlgan bir uy bilan xushxabar qildilar, unda na shovqin bor, na charchoq», dedi.Исмоил ибн Абу Холид айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфога: «Расулуллоҳ ﷺ Хадижани хушхабарлаганмидилар?» дедим. У: «Ҳа, у зот уни марвариддан бўлган бир уй билан хушхабар қилдилар, унда на шовқин бор, на чарчоқ», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَيَعْلَى الْمَعْنَى، قَالَا: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ: قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى: أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بَشَّرَ خَدِيجَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا؟ قَالَ: «نَعَمْ، بَشَّرَهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، لَا صَخَبَ فِيهِ وَلَا نَصَبَ» قَالَ يَعْلَى: وَقَدْ قَالَ مَرَّةً: «لَا صَخَبَ - أَوْ لَا لَغْوَ فِيهِ - وَلَا نَصَبَ»

Ismoil aytdi: Men Abdulloh ibn Abu Avfoga: «Rasululloh ﷺ Xadija (roziyallohu anho)ni xushxabarlaganmidilar?» dedim. U: «Ha, uni jannatda marvariddan boʻlgan bir uy bilan xushxabar qildilar, unda na shovqin bor, na charchoq», dedi. Yaʼlo aytdi: U bir marta: «Unda na shovqin — yoki: na behuda soʻz — va na charchoq bor», dedi.Исмоил айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфога: «Расулуллоҳ ﷺ Хадижа (розияллоҳу анҳо)ни хушхабарлаганмидилар?» дедим. У: «Ҳа, уни жаннатда марвариддан бўлган бир уй билан хушхабар қилдилар, унда на шовқин бор, на чарчоқ», деди. Яъло айтди: У бир марта: «Унда на шовқин — ёки: на беҳуда сўз — ва на чарчоқ бор», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ: قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى: أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بَشَّرَ خَدِيجَةَ؟ قَالَ: «نَعَمْ، بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، لَا صَخَبَ فِيهِ وَلَا نَصَبَ»

Ismoil ibn Abu Xolid aytdi: Men Abdulloh ibn Abu Avfoga: «Rasululloh ﷺ Xadijani xushxabarlaganmidilar?» dedim. U: «Ha, marvariddan boʻlgan bir uy bilan; unda na shovqin bor, na charchoq», dedi.Исмоил ибн Абу Холид айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфога: «Расулуллоҳ ﷺ Хадижани хушхабарлаганмидилар?» дедим. У: «Ҳа, марвариддан бўлган бир уй билан; унда на шовқин бор, на чарчоқ», деди.

حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ صَاحِبُ الْهَرَوِيِّ، وَاسْمُهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: «بَشَّرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ خَدِيجَةَ بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، لَا صَخَبَ فِيهِ وَلَا نَصَبَ»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xadijani jannatda marvariddan boʻlgan bir uy bilan xushxabar qildilar; unda na shovqin bor, na charchoq.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хадижани жаннатда марвариддан бўлган бир уй билан хушхабар қилдилар; унда на шовқин бор, на чарчоқ.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أَوْفَى قَالَ: اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَطَافَ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ خَرَجَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَجَعَلْنَا نَسْتُرُهُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ أَنْ يَرْمِيَهُ أَحَدٌ أَوْ يُصِيبَهُ بِشَيْءٍ، فَسَمِعْتُهُ يَدْعُو عَلَى الْأَحْزَابِ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ، سَرِيعَ الْحِسَابِ، هَازِمَ الْأَحْزَابِ، اللَّهُمَّ اهْزِمْهُمْ وَزَلْزِلْهُمْ»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ umra qildilar; Baytni tavof qildilar, soʻng chiqib, Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar. Biz esa u zotni Makka ahlidan — birortasi u zotga biror narsa otmasin yoki biror ozor yetkazmasin deb — toʻsib turardik. Men u zotning ahzobga qarshi duo qilib: «Allohumma munzilal-Kitob, sariyal-hisob, hozimal-ahzob, allohummahzimhum va zalzilhum» (Allohim, ey Kitobni nozil qilguvchi, hisobni tez qilguvchi, guruhlarni tor-mor etguvchi! Allohim, ularni magʻlub et va larzaga sol), deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ умра қилдилар; Байтни тавоф қилдилар, сўнг чиқиб, Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар. Биз эса у зотни Макка аҳлидан — бирортаси у зотга бирор нарса отмасин ёки бирор озор етказмасин деб — тўсиб турардик. Мен у зотнинг аҳзобга қарши дуо қилиб: «Аллоҳумма мунзилал-Китоб, сариял-ҳисоб, ҳозимал-аҳзоб, аллоҳуммаҳзимҳум ва залзилҳум» (Аллоҳим, эй Китобни нозил қилгувчи, ҳисобни тез қилгувчи, гуруҳларни тор-мор этгувчи! Аллоҳим, уларни мағлуб эт ва ларзага сол), деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى يَقُولُ: قَدِمْنَا مَعَ النَّبِيِّ ﷺ فَطَافَ بِالْبَيْتِ، وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، يَعْنِي فِي الْعُمْرَةِ، وَنَحْنُ نَسْتُرُهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُؤْذُوهُ بِشَيْءٍ

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga (Makkaga) keldik; u zot Baytni tavof qildilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar — yaʼni umrada. Biz esa u zotni mushriklardan, ular biror ozor yetkazmasin deb, toʻsib turardik.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга (Маккага) келдик; у зот Байтни тавоф қилдилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар — яъни умрада. Биз эса у зотни мушриклардан, улар бирор озор етказмасин деб, тўсиб турардик.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: اعْتَمَرَ النَّبِيُّ ﷺ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَطُفْنَا مَعَهُ، وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ وَصَلَّيْنَا مَعَهُ، ثُمَّ خَرَجَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَنَحْنُ مَعَهُ نَسْتُرُهُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ لَا يَرْمِيهِ أَحَدٌ أَوْ يُصِيبُهُ أَحَدٌ بِشَيْءٍ، قَالَ: فَدَعَا عَلَى الْأَحْزَابِ فَقَالَ: «اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ، سَرِيعَ الْحِسَابِ، هَازِمَ الْأَحْزَابِ، اللَّهُمَّ اهْزِمْهُمْ وَزَلْزِلْهُمْ». قَالَ: وَرَأَيْتُ بِيَدِهِ ضَرْبَةً عَلَى سَاعِدِهِ، فَقُلْتُ: مَا هَذِهِ؟ قَالَ: ضُرِبْتُهَا يَوْمَ حُنَيْنٍ. فَقُلْتُ لَهُ: أَشَهِدْتَ مَعَهُ حُنَيْنًا؟ قَالَ: نَعَمْ، وَقَبْلَ ذَلِكَ

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ umra qildilar; Baytni tavof qildilar, biz ham u zot bilan birga tavof qildik; u zot Maqom ortida namoz oʻqidilar, biz ham u zot bilan birga oʻqidik. Soʻng chiqib, Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar, biz esa u zot bilan birga edik — u zotni Makka ahlidan, birortasi u zotga biror narsa otmasin yoki biror ozor yetkazmasin deb, toʻsib turardik. Soʻng u zot ahzobga qarshi duo qilib: «Allohumma munzilal-Kitob, sariyal-hisob, hozimal-ahzob, allohummahzimhum va zalzilhum» (Allohim, ey Kitobni nozil qilguvchi, hisobni tez qilguvchi, guruhlarni tor-mor etguvchi! Allohim, ularni magʻlub et va larzaga sol), dedilar. (Roviy) aytdi: Men uning bilagida bir zarb (izini) koʻrdim va: «Bu nima?» dedim. U: «Bu menga Hunayn kuni yetgan zarb», dedi. Men unga: «Sen u zot bilan birga Hunaynda hozir boʻlganmisan?» dedim. U: «Ha, undan oldin ham», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ умра қилдилар; Байтни тавоф қилдилар, биз ҳам у зот билан бирга тавоф қилдик; у зот Мақом ортида намоз ўқидилар, биз ҳам у зот билан бирга ўқидик. Сўнг чиқиб, Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар, биз эса у зот билан бирга эдик — у зотни Макка аҳлидан, бирортаси у зотга бирор нарса отмасин ёки бирор озор етказмасин деб, тўсиб турардик. Сўнг у зот аҳзобга қарши дуо қилиб: «Аллоҳумма мунзилал-Китоб, сариял-ҳисоб, ҳозимал-аҳзоб, аллоҳуммаҳзимҳум ва залзилҳум» (Аллоҳим, эй Китобни нозил қилгувчи, ҳисобни тез қилгувчи, гуруҳларни тор-мор этгувчи! Аллоҳим, уларни мағлуб эт ва ларзага сол), дедилар. (Ровий) айтди: Мен унинг билагида бир зарб (изини) кўрдим ва: «Бу нима?» дедим. У: «Бу менга Ҳунайн куни етган зарб», деди. Мен унга: «Сен у зот билан бирга Ҳунайнда ҳозир бўлганмисан?» дедим. У: «Ҳа, ундан олдин ҳам», деди.

حَدَّثَنَا يَعْلَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى يَقُولُ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ حِينَ اعْتَمَرَ، فَطَافَ وَطُفْنَا مَعَهُ، وَصَلَّى وَصَلَّيْنَا مَعَهُ، وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَكُنَّا نَسْتُرُهُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ لَا يُصِيبُهُ أَحَدٌ بِشَيْءٍ

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga u zot umra qilganlarida hamroh edik. U zot tavof qildilar, biz ham u zot bilan birga tavof qildik; u zot namoz oʻqidilar, biz ham u zot bilan birga namoz oʻqidik; u zot Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar. Biz esa u zotni Makka ahlidan toʻsib turardik, toki ularning birortasi u zotga biror ozor yetkazmasin.»Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга у зот умра қилганларида ҳамроҳ эдик. У зот тавоф қилдилар, биз ҳам у зот билан бирга тавоф қилдик; у зот намоз ўқидилар, биз ҳам у зот билан бирга намоз ўқидик; у зот Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар. Биз эса у зотни Макка аҳлидан тўсиб турардик, токи уларнинг бирортаси у зотга бирор озор етказмасин.»

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ: سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى يَقُولُ: «لَوْ كَانَ بَعْدَ النَّبِيِّ ﷺ نَبِيٌّ مَا مَاتَ ابْنُهُ إِبْرَاهِيمُ»

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Agar Paygʻambar ﷺdan keyin bir paygʻambar boʻlganida, u zotning oʻgʻillari Ibrohim vafot etmagan boʻlar edi.»Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Агар Пайғамбар ﷺдан кейин бир пайғамбар бўлганида, у зотнинг ўғиллари Иброҳим вафот этмаган бўлар эди.»

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ: قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ: أَدَخَلَ النَّبِيُّ ﷺ الْبَيْتَ فِي عُمْرَتِهِ؟ قَالَ: «لَا»

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan boʻlmish Abdulloh ibn Abu Avfoga: «Nabiy ﷺ umralarida Baytga (Kaʼbaga) kirganmilar?» dedim. U: «Yoʻq», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бўлмиш Абдуллоҳ ибн Абу Авфога: «Набий ﷺ умраларида Байтга (Каъбага) кирганмилар?» дедим. У: «Йўқ», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ: الشَّيْبَانِيُّ أَخْبَرَنِي، قَالَ: قُلْتُ لِابْنِ أَبِي أَوْفَى: رَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ؟ قَالَ: «نَعَمْ، يَهُودِيًّا وَيَهُودِيَّةً». قَالَ: قُلْتُ: بَعْدَ نُزُولِ النُّورِ أَوْ قَبْلَهَا؟ قَالَ: «لَا أَدْرِي»

Shayboniy aytdi: Men Ibn Abu Avfoga: «Rasululloh ﷺ rajm qilganmilar?» dedim. U: «Ha, bir yahudiy erkak va bir yahudiy ayolni», dedi. Men: «Nur (surasi) nozil boʻlgandan keyinmi yoki undan oldinmi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi.Шайбоний айтди: Мен Ибн Абу Авфога: «Расулуллоҳ ﷺ ражм қилганмилар?» дедим. У: «Ҳа, бир яҳудий эркак ва бир яҳудий аёлни», деди. Мен: «Нур (сураси) нозил бўлгандан кейинми ёки ундан олдинми?» дедим. У: «Билмайман», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «الْخَوَارِجُ هُمْ كِلَابُ النَّارِ»

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Xavorijlar — doʻzax itlaridir», deganlarini eshitdim.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Хаворижлар — дўзах итларидир», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ: سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «لَا يَزَالُ هَذَا الْأَمْرُ مَاضِيًا حَتَّى يَقُومَ اثْنَا عَشَرَ أَمِيرًا» ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ خَفِيَتْ عَلَيَّ، فَسَأَلْتُ أَبِي مَا قَالَ؟ قَالَ: «كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ»

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Bu ish oʻn ikki amir turgunicha davom etaveradi», deganlarini eshitdim. Soʻng u zot bir soʻz aytdilar, u menga eshitilmadi. Men otamdan: «U zot nima dedilar?» deb soʻradim. U: «Ularning hammasi Qurayshdan», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бу иш ўн икки амир тургунича давом этаверади», деганларини эшитдим. Сўнг у зот бир сўз айтдилар, у менга эшитилмади. Мен отамдан: «У зот нима дедилар?» деб сўрадим. У: «Уларнинг ҳаммаси Қурайшдан», деди.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ أَبُو حَفْصٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «يَكُونُ بَعْدِي اثْنَا عَشَرَ أَمِيرًا» قَالَ: ثُمَّ تَكَلَّمَ فَخَفِيَ عَلَيَّ مَا قَالَ، قَالَ: فَسَأَلْتُ بَعْضَ الْقَوْمِ أَوِ الَّذِي يَلِينِي: مَا قَالَ؟ قَالَ: «كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ»

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Mendan keyin oʻn ikki amir boʻladi», deganlarini eshitdim. Soʻng u zot (yana) bir soʻz aytdilar, u menga eshitilmadi. Men qavmdan baʼzilaridan yoki yonimdagi kishidan: «U zot nima dedilar?» deb soʻradim. U: «Ularning hammasi Qurayshdan», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мендан кейин ўн икки амир бўлади», деганларини эшитдим. Сўнг у зот (яна) бир сўз айтдилар, у менга эшитилмади. Мен қавмдан баъзиларидан ёки ёнимдаги кишидан: «У зот нима дедилар?» деб сўрадим. У: «Уларнинг ҳаммаси Қурайшдан», деди.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: «مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَخْطُبُ إِلَّا قَائِمًا»

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni faqat tik turgan holda xutba qilayotganlarini koʻrdim.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни фақат тик турган ҳолда хутба қилаётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: «رَأَيْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَأْكُلُ الْقِثَّاءَ بِالرُّطَبِ»

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning bodringni yangi xurmo bilan yeyayotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг бодрингни янги хурмо билан еяётганларини кўрдим.